‹ Mémoire pour servir à l'histoire de la ville de MontbardChapitre 22 sur 32 · PIÈCES JUSTIFICATIVES · texte numérisé non relu

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Charte d'affranehissetnent de la mainmorte, octroyée par le duc Eudes m aux luUiitants de Monthard.

Ego Odo dux Burgnndie, notum facio presentibus et fùturis me dédisse et in perpetuum concessisse hominibus meis de Montebarro et heredibus ipsorum manum mortuam (1) quam in ipsos habebam. Quod ut ratum habeatur presentem cartam sigillo meo confirmavi. Actum est hoc anno incarnati Verbi millesimo ducentesimo primo.

Vidimus reçu le 12 décembre 144fi, par Philippe Genay, notaire du duc de Bourgogne à Montbard. — Archives de la Côte-d'Or. Chambre des Comptes de Dijon. B 11,476. Affaires des communes. — Imprime dans Fërard, page 422, et donne par M. Garnier dans ses Chartes de communes, tome II, page 102.

Charte du duc Eudes III, qui accorde le banvin aux habitants de Montbard.

Ego Odo dux Burgundie, notum facio presentibus et ftituris me dédisse et in perpetuum libère concessisse hominibus meis de Montbar bannum meum quod in

(1) C'est la première charte d'affranchissement de mainmorte proprement dite édictée par les Ducs de Bourgogne.

eadem villa habebam super vinis vendendis. Quod ut

ratum habeatur presens «criptum sigillo meo conârmavi.

Actum est hoc anno incarnatî Yerbi millesimo ducentesimo

nono.

Original : Archives de la ville de Montbard. Privilèges et franchises de la commune. - Imprimé dans Pérard, page 4z2, et donné par M. Garnier dans ses Chartes de communes, tome II, page 103.

Le duc de Bourgogne Hugues IV se reconnaît homme lige de Vévêque de Langres, pour le château de Montbard et ses dépendances.

1228 (février)

Hugo, Dei gratia Lingonensis Episcopus, universis présentes litteras inspecturis salutem in Domino. Noveritis, quod sicut dilectus noster Hugo Burgundie dux illustris in suis litteris recognoscit, nos similiter recognoscimus, quod ipse est homo ligius Ëpiscopi Lingonensis^ post Regem Francie, et tenet ab ipso Episcopo in feudo ligio, quidquid habet apud Castellionem et in appendiciis, tam in feudis quam in domanio, et castrum Montisharri cum appendiciis, excepta domo sua quam habet in eodem castro, quam tenet Abbati Reomensi. Tenet similiter ab eodem Episcopo, feudum de Grisoliis et feudum de Lerreio. In (îujus rei testimonium , présentes litteras sigilli nostri fecimus munimîne roborari. — Actum anno Domini millesimo ducentesimo vicesimo octavo, mense Februario.

Original aux Archives de la Cdte-d'Or, avec le sceau de révèque de Langres. 6 10,471, cote 55. Imprimé dans Pérard, page 411.

Charte de commune octroyée aux habitants de Montbard par Hugues IV, duc de Bourgogne,

1ZB± (avril)

In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Noverint universi présentes et fùturi, quod ego Hugo dux Burgundie, dedi et concessi hominibus meis de Montebarro,

communiam et libertatem habendam in perpetaum, ad formam comnmnie et libertatis Divionis ; salvls suis bonis nsibns (1).

1. Alter alteri recte secundum suam opinionem auxiliabitur, et nullatenus patietur qaod aliquis alicui eorum auferat aliquid vel de rébus suis aliquid capiat.

2. Crediditio de pane et vino, et aliis victualibus, fiet michi apud Montembarri quindecim diebus, et si infra predictum terminum crédita non reddidero, nichil amplius michi credant, donec crédita persolvantur.

3. Si quis sacramentum aliqui facere debuerit, et ante adramitionem sacramenti se in negotium suum iturum esse dixerit, propter illud faciendum de itinere suo non remanebit, nec ideo incidet ; sed postquam redierit si convenienter submonitus fuerit, sacramentum faciet.

4. Si decanus Montisbarri (2) aliquem implacitaverit, nisi clamor ante venerit, vel forisfactum apparuerit, non ei respondebit, si tamen testem contra quem accusatus fuerit se defendere non possit emendabit.

5. Si quis aliquam injuriam fecerit homini qui hanc communiam jurayerit, et clamor ad juratos inde venerit, si ipsnm hominem qui injuriam fecit capere potuerint. de corpore suo vindictam. capient ; nisi forisfactum emendayerit illi cui illatum ûierit, secundum judicium illorum qui communiam custodierint.

6. Et si ille qui forisfactum fecit, ad aliquod receptaculum perrexerit, et homines communie ad reoeptaculum transmiserint, et domino receptaculi, vel primatibus ipsius

(1) Montbard apnt été affranchi de la mainmorte en 1201, cette phrase : suivis suis bonis usibuSj qui remplace ici le salva libertate des chartes de Dijon et de Beaune, n'a pas Timportance c|u'elle a pour ces deux villes dont elle consacrait les franchises préexistantes.

(2) Le doyen de Montbard était un dignitaire de Tabbaye de Mouticr- Saint-Jean, qui prenait rang après l'abbé et le prévôt et résidait au couvent. Le doyenné de Moutier-Saint-Jean dépendait de Tarchidiaconné de Tonnerre, au diocèse de Langres. Il comprenait dans sa juridiction les paroisses de Moutier-Saint-Jean, Montbard, Ànstrude (Bierry), Côrrombles, Corsaint, Courtangy, Epoisses, Fain, Montbertault, Montigny, Montfort, Nogent, Pouligny, Saint-Germain-les- Senailly, Saint-Remy, Torcy, Toutry, Villaines-les-Prevôtes et Viserny.

loci questionem fecerint ut de eopum inimico faciant eis rectitudinem : si Êicere voluerit rectitudinem, capient. Quod si facere noluerit, homines communie auxiliatores erunt faciendi vindictam, de corpore et de pecunia ipsius qui forisfactum fecit, et hominum ipsius receptaculi.

7. Si mercator in istam villam ad mercandum venerit, et aliquis ei aliquid fecerit injurie infra villam Montisbarri, si jurati inde clamorem audierint, et mercator in ista villa eum invenerit, homines communie ad vindictam faciendam super hoc recte, secundum opinionem suam auxilium prestabunt ; nisi mercator iile de hostibus dicte communie fuerit.Et si ad aliquod receptaculum ille ad versari us perrexerit, si mercator vel jurati ad eum miserint, et ille satisfecerit mercatori secundum judicium juratorum communie, vel probare et ostendere poterit se illud forisfactum non fecisse, communie sufficet. Quod si facere noluerit, si postmodum intra villam Montisbarri capi poterit, de eo vindictam facient jurati.

8. Nemo prêter me et senescallum meum [poterit] conducere in villam Montisbarri hominem qui forisfactum fecit homini qui hanc communiam juravit, nisi forisfactum. emendare venerit secundum judicium îllorum qui communiam servant.

9. Pecuniam illam quam homines crediderunt qui sunt de communia, antequam communiam jurassent, si rehahere non poterunt postquam inde justum clamorem fecerint, querent quoquomodo possint quoii creditam pecuniam rehabeant. Pro illa vero pecunia quam crediderunt, postquam hanc communiam juraverint, nullum hominem capient nisi sit debitor vel fldejussor.

10. Si extraneus homo panem suum vel vinum in villam Montisbarri, causa securitatis, adduxerit, si postea inter dominum ejus et homines communie discordia emerserit, quindecim dies habebit vendendi panem et vinum in ea villa, et defferendi nunmios, et aham pecuniam suam, prêter panem et vinum ; nisi ille forisfactum fecerit, vel fuerit eum illis qui forisfactum fecerunt.

Page 1