PIÈCES JUSTIFICATIVES

A. — Sentence du Parlement dans un Procès entre l'Evéque et la Châtelaine de Beauvais.

Février 1269 (1270).

Mota contestatione inter Castellanam Belvacensem ex unà parte et Episcopum Belvacensem super quadam justicia quae dicitur Arrestum apud Belvacum. Proponebat dicta Gastellana quod defunctus Castellanus Belvacensis quondam vir suus, tempore quo ea desponsavit, erat in saisina justitie quae dicitur Arrestum de corpore hominis de catallis pro debito et pro convencionibus in villa Belvacensi, ratione hereditatis sue. Item quod ipsa Gastellana est et fuit post decessum dicti viri sui in saisina ejusdem justicie arrestandi apud Belvacum ratione dotalicii sui. Quod quidem negabat Episcopus de dicto viro suo, scilicet de ipsa bene credebat scilicet non pacifice usa fuerat ut dicebat. Proponebat Episcopus quod predecessor suus qui tune temporis erat, inhibuit dicto

Castellano ne arrestaret et arrestacionem utctur in dicta villa belvacensi

praeter ratione minagii sui, quod dicta Gastellana negabat. Item quod

similis inhibicio facta fuit dicte Castellane post mortem dicti Gastellani quod ipsa bene fuit confessa. Et quamdiu ipsa tenuit ballivium filii sui et propter baillivium ipsum tenere desiit. Item proponebat Episcopus quod si aliquis Gastellanus vel Gastellana tempore quo habebat balivium filii sui et tempore finiti ballivii arrestaverunt et hoc devenerit ad noticiam Episcopi vel suorum Episcoporum qui tune erant vel sui, de arrestaverit illud quod erat arrestatus per ipsos, quod ipsa negavit. Item Episcopi qui per tempus fuerunt, usi sunt jure arrestandi et dictum jus possident et possiderunt pacifice et quiète ; ad quod respondit quod hoc credebat ; scilicet nichilonominus ipsa, ut crédit, potest et potuit arres-

tare. Item quod ipse Episcopus qui nunc est erat et est in possessione

de Arrestandi; si quum arrcstabant Gastellani vel Castellane tempore

quo captus fuit Bernardus. Ob cur arrestum hoc quo fuit mota, quod ipsa negavit. Item quod iste dominus Episcopus est civitatem Belvacensem et huic justiciam allam et bassam iii eadem civitatc, quod ipsa

fuit confessa. Tandem visis attestacionibus, testimoniis quos utraque pars produxit ad intencionem suam fundandam, visis etiam prœdictis confessionibus partium, quae dicta Castellana sufTicienter probante, judicatum fuit quod dicta Castellana remaneret in saisina justicie arrestandi in villa seu civitate Belvacense corpora liominis pro catallis, pro debito et pro conventionibus, si primas ad hoc veniat serviens suus,

quum serviens que prior eorum venerit, prier potest arrestare prout

dictum fuit. Potest etiam arrestare Castellana ratione minagii sui quod hoc sibi bene confitetur Episcopus, et hoc facere potest Castellana ratione dotalicii sui. Prseterea cum gentes Episcopi quemdam latronem captum ab eis ducerent par Belvacum prope domum Castellane quam sita est apud Belvacum; dictus latro fugiens ab eis dictam domum Castellane intraverit, eum que gentes Episcopi inde extraverunt. Orta igitur super hoc contestatione inter Episcopum et Castellanam prsedictos; petente que eadem Castellana domum ipsam resarsiri de latrone predicto et asserente quod domus ipsa est de feodo Castellanie predicte, quod que domus ipsa libéra est, et ipsa Castellana ibidem habet justiciam ratione dotalicii sui. Respondit Episcopus quod dicta domus sita est in dominio Episcopi Belvacensis et in civitate predicta; quod confessa fuit dicta Castellana. Item proposuit Episcopus quod habet in dicta domo justiciam et quod sita est in justicia sua, et quod est de censiva

sua et quod est in possessione justiciandi in domo praedicta et in

porprisio ejusdem domus; et quod est in possessione capiendi in domo predicta et in porprisio ejusdem domus, quod omnia sibi dicta Castellana negavit. Demum visis super hoc confessionibus partium et attestationibus testium hinc inde productorum. Indicatum fuit quod Episcopus haberet et habebat justiciam in domo predicta et super hoc fuit silencium impositum Castellane.

{Olim. 1, 63 et 64.)

B. — Quittance de Guilluume 111° du nom, Châtelain de Beauvais.

20 Octobre 1338.

Sachent tout que nous V/illaume de Biauvais, chevalier, avons eu et reçeu de Nicolas Legros lieutenant de Jehan le Jîire. trésorier des guerres du roy nostre sire, pour tous les gaiges de nous et trois escuiers de nostre compaignie desservis en ce derrain volage de Flandre et de Hénaut, sous le gouvernement de monsieur le connestable de France, compte Eus ', chincquante sept soulz sept deniers tournois pour droic-

1 Le comte d'Eu.

ture et poig vint et six livres douze soulz tournois; desquels vint

et six livres douze soulz tournois nous nous tenons a bien paiez. Donné à Tournay, sous nostre scel, le xx" jour d'octobre, lan de grâce mil CGC XXX viii.

(Fragment de sceau rouge à la croix chargée de cinq coquilles.) {Clairambault, titres scellés. Registre 12, fol. 745.)