SolviturtrgameniumpelitumaschiRinateGrccoruiii
Âtque imprimis, quod pertinet ad schisma Grœcorum, manifestum omnino est ex antiquis scriptoribus crebro ortum habuisse \el ab Iia?rcsi, in quam imperalor, aul palriarcha bizantinus incidissel; Ycl ab eorumdem palriarcliaruin supcrbia, qua patriarcha? universalcs dici volebani. Et passim legimus in conim historiis quod, ubi hujusmodi inipcratorcs praîcssc imperio, aul ejusmodt palriarcliKi pnpcsse Ecclesiai desinebant, Gra^corum Ecclesia ad obcdienliam redirct suinmorum ponliticuin ; ita ut niajori |>opulorum pcrturbationc ac vcxatione episcoporum ab Ecclesia romana dividcrclur, cui major pars adho'rcbat plcrumquc, quam postca ejusdem obedientiu' restituerctur.
2ii. — Quœ fueril vcra cjus origo.
At cum paulalim pcr multa saecula in eo imperio alisp atque alise divcrsis tcmporibus nata' hxreses propagata" cssent, atque magna clcri dcpravalio , moresque corrupti , mirum videri non débet
malum plurium saeculorum ila invaluissc, ut dcmum vidcatur deplorata ejus curatio ; quando quidcm nostris temporibus in Anglia divisio ab Ecclcsia romana cl hsercscs uno sieculo ita invalucrint, ul non minus difficile videalur calholioo principi cam ad obsequium sancUr scdis et sanam docirinam quam GrsBCorum provincias rcduccrc : cum lamcn anglica Ecclcsia in sacris myslcriis codcm quo romana idiomatc, scilicct latino, sempcr sit usa.
25. — Solvitur objectio a dimcuUate communicationis cara Ecclcsia romana.
Objicietur deindc Ecclesiam sinensem, si sinico idiomatc in sacris utatur, cum non possit cum Ecclcsia romana habcrc cornmcrcium littcrarum, facile ab cjus obcdicnlia dilapsuram. lU buic malo sane gravissimo occurratur, non est nccesscut quilibet sacerdotcs sincnses latino idiomate cum sancta sedc communiccnt; sufficitqueut saltem in dignitate ecclesiastica constitutif aut perse latinam linguam callcntes, aut saltem per interprètes, quorum copia nunquam décrit, boc littcrarum possent fovere commercium. Granci et Hebrœi antistitcs, plerumque latinam linguam ignorantes, cum summis pontificibus gra^cam linguam non callentibus commercium littcrarum babuerunt; et summonim pontificum littcne ac diplomata ad patriarcbam Constantinopolitanum latino scrmone scribebantur, et responsa grseco idiomatc rcddcbantur ; sic ut tola communicatio per interprètes agcretur, qui quidcm gneca fraude diplomata pontificia saepc in scnsum contrarium vertebant. At Romîe nulli sunt qui linguam sinensem calleant, et illam interprelcnlur; Gneci autem eranl permulti, aliique ejusdem linguœ perilissimi? Ita quidcm est Romae, sed bic nunquam décrit copia corum qui linguam latinam didiccrinl, sivc ex europreis saccrdotibus, sivc ex indigenis, a quibus traducta epistola Romam mittalur. Quod si vero ultra videatur necesse esse etiam Romse babcri ejusmodi interprètes, profecto pro conversione tanli imperii ibi erigi possct seminarium Sinarum, quemadmodum nunc est Grpeco-
414 IfOTBS ET PIÈCES JOSTinCATIVES.
rum , et Maronitarom , quod sancte sedi in hae titteramm veraione pneter alia cjns emolmnenta deservîet. AHa insnper «xcogitari posaunt média, quilras hiiic diffienllati occorratar.
28. — Condusio cum supplicaiione ad sanctam sedem apoatoUcam.
Cum igitur ex sopradictis manifestum sii Ecelesiani menseoi indigcre sacerdotibus indigenis, ut conversio tam vasti imperii ea qua ficri potcst effîcacia urgeatur dum praescrtîm impcrator favet Evangelicse prœdicationi, aliundc vero allata prius argumenta ostendanl usum liuguœ sincnsis in missœ sacrificio ad id plane nccessarium esse : solum supercsl supremum £cclesise pastorem pro novi gregis subsidio et amplificalLonc nascentis sinensis Ecdesia? obtestari ut filiœ sanctœ romans Ecclesise, de extrême oriaiie surgentis, necessitati id concedere dignetur bénéficiant. Non de una Moraviœ provincia ad fidem convertenda agitur ; sed de uno novo orbe tam vasto ac populoso, ut plures fortasse cjos imperator numcrct subditos quam Ëcclesia romana in toto orbe terramm habeat fidèles. Quid quod ex imperii tartaro-fiinici conversione circumjaccnlium rcgnorum salus quoque dcpendel, apud quos, plerosquc iribularios, sunima est hujiis imperii auctoritas, cujus utiquc littcras ac politicam administratiouem, plusquam a quatuor annorum millibus coutinualam, magnoperc suspiciunl et imitantur. £x ({uo quidem tit ul ab inilio Ecclesia; Christi usquemodo nunquam \idcalur contigisse majoris momcnli negotiura ; pro quo promo- Ycndo tolis conatibus ncccsse est supplices nos accederc ad universaî Ecclesiai communem parenlcm ul quod potcst pro sincnsis Ecclesia' anq>lificationc bénigne concédai.
Pechioi, 15 Augustin! 1095.
Arrivé au père général le 26 décembre 4697; présenté parle pcrc général au saint-père le 42 janvier 1698.