I. — Extrait du Mémoire du P. Rougemont, composé l'an

\ ° An ex Sinensibus assumi debeant ad sacerdotium ?

2° An hi patria aut latina lingua in sacris uti debeant ?

Quamvis supervacaneum videri possit pluribus ad hœc qusesita respondere , cum nulli dubia possit esse utriusque rei vel utilitas maxima vel etiam nécessitas ; quandoquidem illam jamante quin-

quayinla circiter annos Sinensis missio R. P. nostro, et per hune summo Pontifici proposuit.... Rcspondcbo tamen, co maxime consilio, ut si qui forte scrupuli quorumdam animis hœserint, evellantur.

Quod igitur ad primum qucesilum attincl, respondeo. Vider» raihi non solum perulile, sed plane jam necessarium.... Vel enim posthac favebit aula legi christianae, vcl adversabitur. Si adversetur , difficile maximoque suo periculo , maximo item periculo ebristianorum bomincs europœi praesertim plures rem ebristianam tucri et conservarc hic poterunt. Quod tamen popularibus seu Sinis multo minus eril difficile propter varias causas

Si vero aula faveat (vel etiam si tantum permittat), tan ta mox incrementa capietres christiana, ut prorsus impares fuluri simus europaei colligendœ messi tam copiosa? ; cum intérim difficillimum sit salvos hue perducere missionarios ex Europa. Ex tringinta sociis quos abduxit P. Proc. Martinez quinque duntaxat ex tanto numéro supersunt, aliis vel in itinere vel in ipso prope ingressu Sinarum mortuis. Quid ergo ubi mille et quingentis opus fuerit?

Faciamus tamen et hue pervenire posse quam plurimos et linguam litterasque, plurium quidem annorum spatio, aliquando tamen addiscere ; cui tandem credibile sit , politicam nationem et hoc imprimis tempore tam suspecta habentem omnia et jam olim exteris omnibus tam inhospitalcm, passuram esse homines europseos, a quibus jam cognovit vicinis in regnis atque insulis multa esse occupata, in visceribus degerc imperii sui, pervagari omnia, discipulosconscribcre, ele Ecquod Europa? regnum id patiatur?

Ab ipsis Ecclesise primordiis hrec una ubique fuit agendi ratio ; sic aposloli, etc.

An quod in Europa, quod in Armcnia, ./Elhiopia, India et proximis hisce temporibus in Japonia feccrunt , in China facere non licebit? Ex Cretensibus, ./Ethiopibus , Indis...., et bac aetate nostra ex Paravis, Malabaribus, Canarinis, quotannis ordinantur ; ex Sinis vero ad sacros ordincs admoveri ncmopoteril?

398 NOTES ET PIÈCES JL'STIEICATIX !•>.

Scd enimvitiosi suni Shue, parum lirmi et constantes. — Sancti ergo Cretenses (teste scilicet.apostolo) ; lirmi yEthiopcs; constantes Indi. hno complurcs Europœorum quam superbi, quam iniqui, (juani lascivi !.... et tamenquam sancti et immaculati sacenlotes ex iisipsis exstiterunt!

Ha^c imprimis persecutio (ut de Nankinensi non loquar), pryclare docuit non paucis Sinarum multo plus inesse roboris, conslantiœ, virtutis quam speratmn fuerat.

Vera quidem, dicet aliquis, sed in hac China quœ spes est convertendi ad Christum imperatoris? Hoc autem non converso, quibusarmis tueri poterimusecclesiasticam disciplinametauctoritatem? Sed ah istis ego vicissim qiuero Ecclesia universalis quo brachio, quibus annis tutata est ccclesiastkam disciplinam per treeentos circiler aniios?....

Sed, inquiet quis, peribit auctoritas Quec vel cujusest auc-

toritas ista de qua laborclur? An privata cujusque nostrum ? .Mi-

nuetur auctoritas nostra Minuatur sane, et si Deo cordi t'uerit,

iota pereat

An auctoritas sacerdotii? Quod vereamur ne sinenses istisacerdotes, vel propter incontinentiam suam, vel propter lucri cupidilatem similesve causas dati in sensum pravum , polluant nomen Domini? Hujus gravissimum periculum, Deo juvante, removebit industria, vigilantia, sollicitudo nostra.

Le P. Rougemont conclut et passe à la seconde question ; il revient encore une fois aux démarches faites cinquante ans auparavant auprès du saint-père le Pape par l'intermède du père général ; il cite le mémoire qui fut alors écrit par le P. Trigaull au nom de tous les missionnaires, et rapporte le motif suivant, donné par ce père en faveur du clergé indigène : « Ut etiamsi eurupœi sacenlotes martyrio omnes affteerentur seipsa [missioj stare possit. » Nous ne le suivrons pas dans toutes les raisons qu'il présente parce qu'elles se trouvent mieux développées dans le troisième Mémoire.

II. — Extrait du mémoire du, R. P. Verbiest, vice-prooincial de la Chine.

l'ourla mémo cause, nous nous contenterons de donner ici quelques extraits du deuxième mémoire, celui du P. Verbiest. 11 est adressé au P. visiteur, Tan IG76.

Ki:v. in Christo pater yisitator.

Quandb superioribus lilteris misi sententiam meam circa Sinas sacerdotio iniliandos , illam misi absolu te sine rationibus de tota hac re adjunctis. Nam cum anno 1666 in cœtu cantoniensi Patres missionarii sinenseè totum hoc negotium satis examinasse viderentur, existimabam sufficere si quam partem sequerer simpliciter affirmando aul negando responderem

Notandum : 1° Quod R. P. getieralis dederit facultatem V. <provinciali sinensi admillendi in societatem ex litteralis Sinensibus, non juvenes sed œtate mataros1 , sub conditione quod ex tribus partibus patrum sihensium duce tertiœ una cum P. Visitatore consentiant , et ex vi Ulius consensus jam aliqui admissi fuerint

Ab eodem tempore, PP. visitarores et V. provinciales

sinenses determinarunt novitiatum intra Sinam instituendum, et rêvera institueront, P. Prospero Intorcbeta magistro QOviciorum constituto Judicarunt novitiatum intra Sinam omnibus consideratis commodius quam extra ficri possc. Intra Japoniain novitiatus fuit institutus ex quo multi in societatem ingressi

1 Suppono maturam eetatem dici posse illam quam Ecdesia déterminai pr<i sacerdotio, id est a 25 ad 30 et ultru.

insignes missionarii et martyres fuerunt; ergo ctiam intra Sinam institui potest, etc.

Notandum : 2° Ad postulatum tertiuni v-provinciae, per P.Prosp1". Intercheta procuratorem Romœ propositum, a R. P. nostro generali ita responderi : « Imper andum P. visitatori ut nihil gravis momenti statuât inauditis Sinensibus (Patribus) : monendus vero ut, répugnante v. -provinciale et majori par le professorum, suspendat statuere id de quo agitur et intérim recurrat ad P. Generalem. »

Hic jam quœri potest utrum expédiât, in ordine ad novitiatum et sacerdotium, usum latina? lingua? introduere. Respondeo : prsecipuus finis addiscendfelatinae lingua1, est ut Sina? facilius addisoant omnia necessaria et convenientia tam ad boni rcligiosi cpjam ad sacerdotis munia et exercitiaobeunda. Atqui ba?c omnia multo facilius Sina? possunt discere per linguam propriam quam per latinam. Ergo... Omnia necessaria ad instructionem sacerdotis jam a lingua latina versa sunt in sinicam et impressa. Pra?terea in omni materia plurimi sunt editi libri a nostris sinico idiomate, tam ad stabiliendam et probandam religioncm nostram quam ad refutandas sectas sinicas. Imo ipsa dialcctica et philosophia atque etiam theologia D. Tbomse magna ex parte impressa sunt. Denique si quid aliud judicaretur necessarium et utile, id facillime potest verti ex lingua latina in sinicam ac tabulis ligneis more sinensi incisis facile et exiguo cum sumptu potest imprimi. Nulla est extra Europam missio societatis quse missioni sinensi comparari possit in numéro et excellentia librorum, idiomate proprio cuique regioni editorum

Le P. Verbiest porte ensuite plusieurs raisons qui reviennent à peu près à celles qui sont exposées dans le troisième mémoire, que nous citerons ici en entier, parce qu'il est le plus décisif.

III. — Mémoire adressé par les missionnaires de la Chine au saint-père le pape, l'an 1695.

DE NECESSITATE SACERDOTUM SINENSIUM, ET DISPENSATIONIS PRO SACRIFICIO IN SINENSI.