I.A CATHF.DRALE
débet colligere duos manipulos Pulegii minuti vel très in locis campestribns sive montanis siccis et incultis. Et collectos exponit aeri sereno ad desiccandnm, et desiccatos reservet in loco mundo nsque ad -Nativitatem Domini. In vigilia Natalis Domini, post vesperas cantatas ponit eos involtitos panno ligneo albo et mundissimo super altare; et sic permanent ibi usque ad matutinas. Hora vero surgendi ad matutînas appropinquante, Custos ecclesie majoris vocatus a Matriculariis surgit. Deinde vadit ad ecclesiam béate Marie, et deposita cappa nigra accedit in snperpelliceio cum magna devotione ad altare sancte Marie, et discoperto Pulegio considérât si floruerit nec ne. Quo viso, iterum cooperit istud et induta iterum cappa redit sub turri, •et acceptis funibus campanarum, non successive sed quasi imo ictu et una impulsione, ipse et . coadiutores sui puisant simul omnes campanas, parvas scilicet et médias et majores. Et intérim cantant hanc antiphonam — Hodie Christus natus est — . Qua cantata Custos dicit hoc versiculum — Verbum caro factnm est — . Postea dicit hanc coUectam sine Dominus vobiscum — C<mcede queeumus omnipotens Deus ut nos unigeniti tui nova etc. — Ceremonialep f>. 20 r. 2, à 21 v. 1.
48. — De matutinis. — Dimisso classico, campane statim pulsantur bine et bine, sicut pulsate sunt ad vesperas, Quibus pulsatisEpiscopus, si fuerit presens, cappa serica indutus, tenens baculum episcopalem et mittratus incipiat matutinas. Si autem fuerit absens, Sacerdos qui majoris (est) dignitatis in choro, sive iUe qui cantavit missam in vigilia, vel cantare debuit, incipiat matutinas. Duo Cantores sive duo Domini incipiant Invitât . . • ante altare et oantent ibi — Venite exultemus — . Quo cantato, duo Cantores regant chorum in
cappis sais nigris non sériels, et dexter incipiat ymnum a dextris ..... Ymno cantate, Acolitus incipiat antiphonam primam a dextris. Cantor autem incipiat psahnum. Post primes très p. dicittir iste vers. — Tanquam sponsns — post Pater noster, iste — Diffusa est gratia — Très prime lectiones sunt de Ysaia . . . et in fine dicitur hoc — Dicit Dominus ... — . Duo Sacerdotes debent ferre duo thuribula quando prima lectio legitur, unus à dextris, reliquus à sinistris. Si autem Episcopus fuerit presens, débet ipse Episcopus thurificare majus altare et postea redire ad sedem suam. Sacerdotes vero, thurificato Episcopo, debent tburificare alia altaria, imus à dextris, àlter à sinistris, postea, utnimque chorum. . . . Ceremoniale, fr. 21 v. 1, à 21 v. 2.
— De missa. — Post coUectam faciendum est parvum spacium autequam missa incipiatur, ut qui voluerit exeat ad recreandum. Intérim induat se Sacerdos cujus. missa fiiit in vigilia omamentis sacerdotilibus ....
Dé evangelio post missam. — Finita missa, alius Dyaconus et aKus Subdyaconus preparati accédant ad cornu altaris. Dyaconus petita benedictione légat Evangelium — Liber generationis — . Subdyaconus teneat textum. Finito Evangelio, Episcopus vel alia magna persona incipiat. — Te Deum laudamus. — ad preceptum Cantons, et intérim distribuât Dyaconus Pulegium inter circumstantes. Versiculus iste dicitur post — Te Deum laudamus — ante laudes — Terbum caro factum est — . Post versicrdum dicitur — Deus in adjutorium m. intend. — . Intérim debent pulsari omnes campane. Post capitulum non canitur ynmus sed dicitur iste versiculus — Viderunt omnes fines terre. — Benedicamus canitur soUempniter à duobus Pueris, et
LA CAtaÉDHALK
dum cantatur débet Subdyaconus qui tenuit ultimo loco textum, quando legebatur Evangelium — Liber generationis intrare chorum ferendo crueem, cum duobus Pueris fermtibus cereos, et stare ante altare, et, recepta benedictione ab Episcopo, debent Domini ire ad processionem, de Sancta Maria ad Sanctum Jobannein, de Sancto Jobanne in claustanun, de claustro ad Sanctum Petmm. Ex alia parte debent ire Pueri a de choro et Subdyaconi cum eis, et exire per portam que est a dextera parte ecclesie Sancte Marie, et intrare in ecclesiam Sancti Pétri per majorem portam, et obviare processioni Dominonua, et cantare banc antipho-
nam — Pastores dicite quidnam vidisti — Domini
autem respondeant — Infantem vidimus pannis involutum . . . — . Et sic intrent chorum. Acoliti possunt dare cereos ad volunt§tem eorum. Hiis peractifi, considerandum est si aurora diei appareat, nec ne. Si non apparet expectanda est donec appareat. — Ceremoniale, fo. 22 r. 2, à 22 V. 2.
50. — Qtialiter BpifloopuB débet ire ad procesaiOlieiIL — Pidsata tercia, duo Acoliti induti albis accipîunt duo candelabra cum duobus cereis. Duo Sub* dyaconi juniores poâtea ordinati induti albis et timicis sericis accipiant duas cruces episcopales. Tercius Subd^aconus qui lecturus est Epistolam habèns manipulum in manu, indutus alba et tunica serica accipiat textum aureum. lUe autem qui de jure tenetur ferre cappam episcopalem, indutus superpellicio accipiat cappam, et eant omnes ad Sanctum Gajlum pre Episcopo. Intérim vero eant Domini in claustrum, Acolito preferente crueem cottidianam, qui etiam légat in capitulum. Episcopus autem indutus cappa episcopali et mittratus accipiat baculum episcopalem, et sic eat ad Sanctum Johannem,
DE METZ. — PRKIWES.
cuxn Capellanis suis et Archidyaconis, et x^esideat ante fontes donec Domini exeant de claustro — Notandum quod in primis quatuor diebus Nativitatis Domini .... statim quandoSacerdos dixerit — Benedicite — et Domini responderint — Dominus — debent recédera. Facto igitur capitulo, Acolitus qui legit in capitulo précédât ferendo crucem et eant omnes ad processionem ad Sanctum Johannem. Episcopus autem tenens aspersorium aspergat omnes Dominos transeuntes aqua benedicta. Et ^ic eant omnes in magnum cTionim. Et nota quod Canonici de Sancto Salvatore debent intéresse liuic processioni et majori misse in die Natalis Domini, quando Episcopus celebraturus est eam . . . Postquam autem omnes Domini transierint, Epicopus eat idtimus, ita quod cerei et cruces et textus Evangelii ferantur ante eum. Cantor autem incipiat hanc antiphonam — Hodie Christus natus est — Qiia cantata Episcopus incipiat terciam. Deinde eat in secretarium, et induat se vestimentis sacerdotalibus ad celebrandum missam. — Ceremonialc^P. 23 r. 1, à 23 v. 1.
