De conversione sancti PaulL
Debent esse omati parietes palliis sericis. Campane minores medie et majores debent pulsari bine et bine. Très cerei debent esse super tria candelabra, et duo super altare — Post terciam pulsatam itur in claustrum, cruce précédente, et legitur in capitulum. Deinde si dominica dies fiierit itur ad Sanctum Petrum, et ibi fit aqua benedicta. Postea itur ad processionem sicut mos est . . . deinde itur ad ostitim Sancti Pauli et dicitur — Te quesumus — et in introitu ecclesie incipit
La cathédrale
Resp. — Sancte Paule . . — ... Post preces, canitur tercia . . . Ad missam tenetiir chorus. ... — Ceremonialey f®. 45 r. 2, à 45 v. 1.
60. — De benedictione candelarum (in festo Puiificatiouis). — Prima i)iilsata atque cantata, pulsatur ad terciam. Intérim débet parare Custos feretrum super quod ponetur Capella illa argentea infra quam ponetur Scrinium Apostolorum, et supra illud Capsa argentea in qua continetur quoddam os gracile et longum de brachio sancti Stephani. Tria autem philacteria magna ibi appenduntur, unum ante et duo alia, unum a dextris et aliud a sinistris. Quando autem paratum erit feretrum, ponetur super sinistnim cornu altaris. Post terciam pulsatam ibunt Domini in albis superpelliciis et cappis sericis, depositis nigris cappis, in claustrum, cruco précédente, et fiet ibi capitulum. Intérim vero Custos faciet afferri candelas de secretario in cliorum nupor mensam una q. ponetm* super duas tripedes, juxta tumbam et pulpitum a sinistra parte. Finito autem capitulo iterum revertentur Domini de claustro in cliorum ... — Ceremoniale, f*. 46 v. 2.
01. — (Suite) — Nota quod si Episcopus interest huic soUempni processioni, et Canonici de Sancto Salvatoro debent interesse et aflforre candelas suas in manibus suis . . . Episcopus vel alia persona liabens pfficium sivo Ebdomadarius incipiet benedictionem.... .... Post benedictionem aspergantur candele aqua benedicta et tburificentur. Deinde distribuantur . . . primo majoribus, scilicet Episcopo, Primicerio, Decano, Precentori et ceteris personis . . . Intérim afferantur reliquie cnm crucibus et cereis in ohoro. Debent autem ferre reliquias Sacerdos de Sancto Jacobo et Sacerdos de Saiicta Cmce ....
DE Mm. PREUVES.
Do prooessione — • • • Eat processio sic ordinata (etc.) . . . Siautem Episcopus preaens fuerit, ibit ultimo loco posfc Primicerium et Decanum . . . Cum autem omnes fere egressi à majori choro, incipiat Cantor hanc antiphonam — Ave ... — et cantabimt eain Domini eundo per portam que est inter ostium Sancti Johaimis et ostium turris. Reliquie vero ponentur super altare Sancti Pétri. Cum autem omnes ingressi fuerint chorum Sa4cti Pétri, tuuc incipiat Cantor cum coUega suo hanc antij)lionam que est in Greco, scilicet — Chère Kakaritome. — Qua finita Episcopus . . . dicet unam collectam de sancta Maria. Iterum ibunt ad processionem i>er capitulum ad Sanctum Petrum minorem (sic). Et cimi egressi fuerint à. Sancto Petro majori (sic) incipient Cantores hanc antiphonam. — Adoma thalamum — Et cum omnes intraverint Ecclesiam Sancti Pétri minons (sic), incipient Cantores — Katacos nisiton — et postea dicetur alia collecta de sancta Maria. De Sancto Petro ibitur ad Sanctum Paulum ... De Sancto Paulo ibitur ad Sanctum Johannem . . . De Sancto Johanne ibitur in majorem ecclesiam. Cantores autem stantes in medio navis ipsius ecclesie incipient hanc ant. — Responsum ao. — ... Postea ibunt omnes ad Sanctam Marîam et in introitu chori incipient Cantores hanc antiphonam — Hodie beata virgo. — Et ipsa cantata statim incipiet Episcopus . . . terciam. Feretrum autem refertur et reponitui* in loco suo. Quo collocato Çustos indutus vestimentis sacerdotalibus cantet missam super altare Sancti Stephani. Post processionem, Domini résumant cappas nigras quibus placuerit resumere.
De tertia» — Tercia canitur ad Sanctam Mariam . . . — Ceremoniale^ f>. 46 v. 2, à 47 v. 2.
LA CATHÉDRALE
62. — De nona (in dominica Septuagesime). — . Ad nonam débet cantari — Spes mea — a duobus Doininîs, in ipso clioro, ante gradus. Post nonam eunt onines a<l processionem in refectorium ; et postqnam oinnes resederint. duo Domini scilicet Prepositus refectorii et umis alius. depositis nigris cappis, in albis sui)erpelliciis debent stare in medio refectorio tenent^s duos ciphos in manibus plenos vino. Subeleraosinarius vero accepta campanula débet eam pulsare. Statim que debent alta voce dicere — Benedicite — . Episcopus vero, si fuerit j^resens, sive Decanus, sive Circator, sive Ebdomadarius débet intérim stando dare benedictionem.
— Potimi jservorum suorum dextra Dei benedicat — et facere signum crucis. Postea feratur vinum illi primo qui fecit benedictionem, deinde aliis per ordinem. Post vinum dantur species de gratia non de jure. Cum autem omnes satis biberint, coUectis ciphis et redditis, Subelcmosinarius accepta campanula débet ter percutere instrumento quod pendet in medio campanule ipsam campanulam, tenendo illud instrumentum in manu sua. Et tune surgunt omnes et eunt in medio refectorii. Ille vero qui dédit benedictionem stans ante majorem mensam, dicit — Adjutorium nostrum in nomine — Ceteri vero respondent — Qui fecit celimi et terram
— Deinde recedunt Domini. Post recessum Dominorum, intrant famuli ecclesie in refectorium, et datur eis potus. Intérim autem pulsatur ad vesperas. Hoc primum servicium débet Precentor, tria alia servicia trium dienim dominicalium sequentium debent très Succentores. — Ceremonialey ^. 49 v. 1, à 50 r. 1.
63. — Ordo quando aliquod festum novem Aôctionmn et Septiugesima simul eveniunt. —
.... Si aliqua festivitas novem lectionum evenerit in
DE METZ. PREUVES â45
dominica Septuagesime, sive Sexagesime, sive Quinquagesime, Besponsum hoc — Spes mea — non can-
tabitur in choro sed in refectorio sicut superius
diximus. Data que benedictione fertm* vinum ut dictum est per singulas mensas ^ — Ceremoniale, f^. 50 r. 2, à 51 v/l.
64. — De Cathedra sancti Pétri. — . . . Totum officium erit ad Sanctum Petrum . . . Post terciam pulsatam ibitur in claustruni. De claustro ad Sanctum Petram. De Sancto Petro ibitur ad processionem circa claustrum ... In introitu vero chori Sancti Pétri cantabitur hoc Resp. — Petre amas me — ... Post terciam, missa ... — Ceremoniale, f*. 51 v. 1 et 2.
65. — De Sezagesima. — . . . médiane campane debent pulsari . . . débet cantari . . . Magnificat, et incepietur in medio choro. De choro ad Sanctum Paulum canitui* . . . Resp. — In principio — ... Et nota quod processio débet ire per claustrum, i>er ante refectorium, et facere stationem ante scolas, et . . . cantare . . . Postea Ebdomadarius stans super gradus ad primum ostium Sancti Pauli dicat orationem — Te quesumus Domine. — Qua dicta ascendant omnes superius, et in introitu ecclesie incipiat Cantor hoc responsum — Ubi est Abel . . . Post missam non canitur meridies ad Sanctum Pauhira, sed ibiuit Domini ad processionem ad Sanctum Stephanum et ibi cantabitur
meridies Postnonam ibunt Domini in refectorium. —
CeremonialCj 52 v. 1, à 63 r. 1.
» Voyez Pr. 62.
LA CATUËOHALE
66. — De capite duadragesime. — . . . Postea emit Domini in claustnim et faciunt ibi capitulnm ubi etiam legitur lectio . . .
De mandato in capite JejuniL — Finito capitulo eimt omnes in refectorium ad processionem ad faciendum mandatum. Ibi precingunt se duo Sacerdotes, scilicet Decanus et Circator vel alii duo, vel saltem unus, et préparent se ad lavandum pedes paupenun . . . Detur unicuique paupenun portio sua. Debent autem ibi esse xiii pauperes quorum unusquisque débet liabere singulis diebus in Quadragesiuia parvum panem, sextani partem sextarii q. dicitur Stoz, scutellam plenam pisa. — Ceremoniale^ f*^. 63 v. 2, à 54 v. 1.
67. — De penitentibuCL — Datis cineribus eat Episoopus de choro tenens baculura pastoralem, habens mitram in capite. Stans que ante chorum faciat sernioneni ad i)opulum et ad pénitentes. Facto autem sermone • , . . accédant pénitentes . . . deinde surgant omnes et eant ad portam ut exponantur . . . Cum autem pervenerint ad portam, Archipresbiter det eis cilicium et percutiat eos virgis. Episoopus vero in exeundo trudat singulos de cuspide baculi pastoralis. Omnibus autem expositis claudantur janue, et cantetiu: hoc Eesp. — Ecce Adam ... — ....
De processione. — ... Eant omnes ad processionem per capitulum ad Sanctum Petrum seniorem . . . Finita collecta surgant omnes et eant ad processionem . . et cum omnes egi*essi fuerint, incipiat Cantor hano autiplionam. — Juxta vestibulum — ... Ceretnonialef e\ B5, r. 1 et 2.
68. — De missa (in capite Quadragesim»). — . . . Acolitus indutus alba débet ferre ante eos (subdyacon.
et dyacon.) columpnam liabentem cereum incensum et débet stare a sinistra parte altaris super tuium de gradibus ... — Ceremmiale, f*. 65 r. 2, à 65 v. 1.
69. ~ duomodo variatur ordo in hiis quatuor diebus 2^ 3«, 4^ quadragae.) si aliquod festum in eis evenerit — .... Item sciendum quod due misse mmquam debent cantari ad majus altare in una die, nisi una fuerit pro defunctis .... — Cerenioniale. f>. 6G r. 1, à 66 V. 1.
70. — De secunda feria (post j)rimam domiuicam quadragesimse) — ... Sciendum quod cortina débet esse suspensa et extensa super gradus chori, inter chorum et sanctuarimn, antequam matutine pulsentur . . . Ante primam debent suspendi tapeta super introitum chori . . . Pot officium eunt Domini in claustrum et faciunt capitulum, ubi etiam legitur lectio do observatione Quadragesime in ipsa EpOgula. Deinde monet eos Episcopus, vel Decanus, vel Circator, sive Ebdomadarius ut melius et devotius fréquentent horas et observent Quadragesimam. Et nota quod in eadem die debent dari libri de armario ad legendum per Quadragesimam Dominis qui voluerint légère. Finito capitulo, eunt Domini ad Sanctum Paulum, et faciunt ibi vigilias . . . — CerenmviaU, P. 57 v. 2, à 68 r. 1.
71. — De collatione post prandium. — Post l)randium Dominorum, die advesperascente, débet pulsari coUatio. Domini autem simt expectandi per longam moram. Postquam autem venerint eunt in claustamm ante refectorium — . Tune Circator vel Ebdomadarius vel alius Sacerdos canonicus puisât cymbalum. Quo pulsato eunt in refectorium. Deinde postulet lector
LA GATHÉORALË
benedictionem ab Episcopo . . . vel a Decauo, vel a Circatore, sive ab Ebdomadario, vel ab alio. Qua data légat de libro Dyalogorum Gregorii vel de alio, donec Acoliti venerint de studio . . . Postea . iUe qui dédit benedictionem percutiat mensam ciun manu. Quo signo facto Prepositus refectorii . . . accipiat cyfum in quo sit una mensura vini que dicitur Stoz. — Ce^'e^noniale, 58 v. 1 et 2.
72. — (Suite) — . . . Surgant omnes. IUe autem qui dédit benedictionem, stans ante majorem mensam, coram ymagine que suspensa est ad parietem dicat — Adjutorium nostram ... — Ceremonialey f. 59 r. 1.
73. — (Suite) — ... Evangelium non legitur sed legitur de Hystoria . . . Cortina autem que est inter chorum et altare débet trahi et ligari simul cum ftuûculo usque ad matutinas secunde ferie ... In diebus autem soUempnitatum débet extendi cortina quando missa de Jejunio cantatur. Post missam débet iterum trahi et simxil coUigi. — Ceremonialey f*. 69 v. 1, à 60 r. 2.
74. — De domînica in Passione usque ad dominicain Falmarum. — ... In eadem sexta feria soient auferri cortine que pendent ante choruâi, prêter illam que est ante crucifixum . . .
Quando evenit in dominica antelsti sunt dies (Annunciatio dominica) — ... Parietes non sunt ornati sicut in aliis festis. Ante altare ponitur imum tantum pallium sericum et non aurifrigium. Cruces auree non ponuntur rétro altare . . • . Eunt Domini ad processionem, in medio majoris ecclesio. Postea eunt ad Sanctum Johannem, deinde ad Sanctum Paulum . . . Ante altare chorus tenetur ... — Ceremonialey f*. 62 r. 2, à 63 y. 1.
Dfi Mm.
— PREUVES
75. — De processione Falmanim que est triplex. — ... Sciendnm autem qnod variis modis habet fleri. Quandoqtie enîm fit tantnm circa claustrùm; quandoqne per ante Sanctum Ç^lvatorem usque in Thalamos, et tune qnandoque ascenditnr per gradus et reditur in domum; quandoque non ascenditur per gradus, et itur per Vivarium, et de Vivario itur per viam que ducit ad Stationem, et de Statione reditur ad ecclesiam. Quandoque vero fit processio de majori ecclesia ad Sanctum Sjrmphorianum.; de Sancto Symphoriano in médium Campum Sancti Amulphi. l)e Campo venitm* ad portam Serpentinam. De j^orta reditur ad ecclesiam per Thalamos et per gradus, et hec processio est episcopalis, nec débet fieri sine Episcopo. — CeremonialCf fi». 64 v. 2, à 66 r. 1.
76. — De prima processione. — . . . Preparet Custos fiBretrmn sicut preparatur in Purificatione sancte Marie, et cum fuerit preparatum ponatur super sinistrum cornu altaris Sancti Stephani. Pulsata . , . tercia, eant majores Domini in cappis sericis, alii ... in superpelliciis, in claustrùm sine processione sicut solet fieri in dominicis diebus. Itaque Acolitus unus ferat crucem ante eos et légat in capitule .... Finito autem capitule .... eant Domini ad processionem, de claustro ad Sanctam Mariam .... Si autem Episcopus voluerit forte interesse huic minori processioni, quod ita fit propter pluviosum tempus vel propter aliam causam, expectet in ecclesia Sancte Marie, donec processio venerit. Canonici etiam Sancti Salvatoris debent venire et interesse processioni propter
presentiam Episcopi Episcopus . . . sive Decanus
sive Oircator, sive ille ad quem pertinet officium diei .... benedicat ramos palmarum .... Intérim vero, de-
feratur feretruin h cluobus Sacerdotibus Sancte Crucis et Sancti Jacobi ad Sanct^am Mariam . . . Domim ad
processionem feretro .... précédente eant ... ad
Sanctum Petrum majorem . . . Deinde eat processio
per ante scolas ad Sanctum Petram seniorem . . . Cum autem omnes egressi ftierint à choro Sancti Pétri majoris incipiat Cantor — Aute sex dies. — Q. via est brevior, finîta ani dicetur coll. de nona in ecclesia Sancti Pétri senioris. Intérim ibit processio ad Sanctum Paulum . . . de Sancto Paulo ... ad Sanctum Johannem . . . Quando autem intrabimt ad Sanctum Johannem. omnes Pueri vel major pars separabuntur à processione, et ibunt extra portam ecclesie que est versus Thalamos. Et quando Domini exibuut de ecclesia Sancti Johanuis, intrando majorem ecclesiam Pueri etiam intrabunt per predictam portam, faciendo processionem et ibunt eis obviam cantando hanc ant. — Pueri hebreorum — ... Domini autem stabunt in medio ecclesie faciendo chorum ex utraque parte. . Cantores vero stantes in medio . . .
discoperitur Crux que in medio ecclesie débet
esse parata à Matriculariis et erecta ; sedibus de choro hinc inde positis et palliis sericis depositis, et uno pallio rétro suspenso ; duobus etiam textis, uno a dextera parte ipsius cruciiixi, reliquo à sinistra positis . . . Lecto evangelio cantatur u Pueris in turrim supra Sanctum Michaelem — Gloria laus et honor — . . . Nota t^uod Pueri . . . debent ire et in eundo projicere ramos palmarum ante cmcifixum, et in introitu chori cantare hoc responsum — Ingrediente Domino. — . . . Et statim incipiatur tercia. — Ceremoniale^ f®. 66 r. 1,
