‹ Mémoires sur l'histoire ecclésiastique du XVIIe siècle (1630-1663) (volume 2)Chapitre 353 sur 455 · LIVRE XXXIV · texte numérisé non relu

LIVRE XXXIV

vestram obsequio se satisfacere asserant. An res ita se habeat, judicet Saactitas vestra ex his eorum verbis e gallico idiomale in latinum sermonem conversis.

Quod spécial ad decisiones facti, quae continentur in constilutione Alexandri VII, quibus definitum est quinque propositiones ex Jansenii libro excerptas esse, et in sensu ab eodem auctore inlento damnatas, declaramus nos eas definitiones omni cultu, obsequio et observanlia quam exigit a fidelibns Ecclesia in similibus causis et in ejusmodi naturae rébus prosequi et semper esse prosecuturos ; arbitrali ad privatos theologos nullatenus pertinere in SanctîE Sedis decisiones insurgere, eas oppugnare, vel eis resistere.

Mirifîca nostrum omnium, quotquot aderamus, in his verbis reprehendendis exstitit consensio. Visa sunt enim subdola, simulatum dumtaxat obsequium prœ se ferentia, mente versipelii et callida concinnata, eoque periculosiora quod formulas, ideo in conventibus nostris instituts, ut V. S. constitulioni débita reverentia magis ac magis sanciretur, uniformitatem dissolvant et evertant. Istud ilaque scriptum rejiciendum censuimus tanquam fictum et nullatenus caltiolicum, necessariumque esse duzimus ut mentem apertius exponant, exprimantque luculentius implicatas animi cogitationes ; cum ex eorum scriptis et sermonibus Jiquido constet eos in id juxta incumbere ut obsequium silentio dumtaxat, non vero mutatâ sententiâ et doctrinâ, significent. His ita S. V. expositis, prout postulat nostra communis erga eam officii ratio, superest ut ei confirmemus nihil quidquam in omni vita nobis antiquius, neque tam fixum unquam fore, quam ut sedulo curemus ut constitutiones apostolicas et Bealitudinis vestrœ brève recens ad nos datum, omnes serio exsequantur, prsesertim cum in eo toti sint jansenista?, ne quinque propositiones e Cornelii Jansenii libris excerptas et in sensu ab eodem auctore intento damnatas sincero animo rejiciant et damnent, parati alias ad omne obsequium ergo Sanctam Sedem apostolicam, dummodo illius auctoris doctrinam ut helerodoxam non anathematizent. Porro eorum pertinaciam nos facilius fracturos confidimus, quod et S. V. sua auctoritate deliberationis nostrae, quae tota quanta est in apostolica fundatur constilutione, exsecutioni semper praesto sit futura, et Regem etiam christianissimum habeamus ejus rei non modo adjutorem, sed et auctorem et acerrimum defensorem ; cujus sane pietas, S. V. manifesta et in nuperrimo ejus brevi honoriHce testata, ea est ut in religionis et Sanctae Sedis tuendœ studio nunquam pares ilii principes habitura sit Ecclesia. Quae cum ita sint, B. P. nihil nobis reliquum est quam ut benediclionem apostolicam supplices flagitemus, et annos B. V. longaevos enixê precemur, ut Pétri navis jansenianœ hsereseos

procellis jactata vehementius, in portu tandem ejus ductu féliciter conquiescat. Ita ex aniroo vovent,

Beatissime Pater, Sanclilalis Vesirae Devotissimi et obsequentissimi filii, cardinales, archiepiscopi et episcopi Gallia?, Parisiis congregati Cardinalis Antonius Rarberinus, prsses.

De mandato Illustriss. et Révérend, dominorum prfediclorum,

Di Fagbt.

A Paris, le 2 octobre 1663,

La lettre circulaire aux évéques et archevêques du royaume était exprimée en ces termes :

u Monsieur, « Nous sommes persuadés que vous serez jaloux aussi bien que nous... * »

L'envoi de ces lettres tut différé pour quelque temps à cause de quelques difûcultés qui survinrent; et il y a apparence que ce fut sur le choix de la personne à qui on les adresserait à Rome pour les faire représenter au pape en Tabsence de l'ambassadeur et des officiers du roi. Mais comme Sa Sainteté avait jugé à propos de faire rendre son bref aux évéques par le P. Annat, il était naturel de se servir du même canal pour faire tenir la réponse et le remerciement qu'ils lui faisaient. De se servir d'un banquier, cela eût été indigne du clergé de France, et peu convenable à la personne du souverain Pontife. D*en charger un courrier exprès, cela n'était pas en usage parmi eux. De députer un évéque exprès^ la chose ne leur semblait pas assez importante, et de plus ils se persuadaient que le roi ne le leur aurait point permis dans l'état où étaient les choses entr^ le pape et Sa Majesté. Ainsi ils ne voyaient point d'autre canal que celui des Jésuites. Quelques-uns en faisaient difûculté. Mais l'intérêt, qui est la grande règle de notre siècle, les fit passer par dessus cette considération. Rome s'y conforma aussi par la vue de l'établissement de son infaillibilité; car quoiqu'elle eût autrefois rejeté la

\. V. (JEuvres d'Arnauld, t. XXII, p. 641.

Page 1