‹ Mémoires sur l'histoire ecclésiastique du XVIIe siècle (1630-1663) (volume 4)Chapitre 399 sur 440 · LIVRE XXX · texte numérisé non relu

LIVRE XXX

memoriam, in spem non dubiam venio, rerumque mearum, quatenùs saltem sejiinctas esse à vestris Qna eademque non patitur hierarchia, aliquam tandem per eosdem habendamesse rationem. Id quam consonum œquitati futurum sit pietas ipsa vestra dijudicet, dum intereà ipse pro ingentis etiam exspectalione beneficii gratias measque summas E. E, V. V. R'"'^ debere profiteor redditurum, quandoque, si quod mihi est in vobis mecum in easdem obsequium dabitur aliquando prœsentibus testari E. E. V, V. R"'»^ Intérim quam humillime possum veneratus, felicia ipsis cuncla, uti cupio, sic precor.

« Dalum in Tusculano die 4'*' Decembris, anno salutis 1662. »

M, le cardinal Mancini prit le ton un peu plus haut, et se déclara généreusement pour la gloire du roi très chrétien dans cette réponse qu'il fit à celle de la congrégation des cardinaux, en leur faisant concevoir la difficulté qu'il y aurait de réparer l'attentat commis en la personne d'un si grand prince :

« Eminentissimi et ReverendissimiD. D. mei observantissimi.

« Arctissimis benefîciorum vinculis quse meum E. E. V. V. R""s jamdudum addixerunt obsequium addidistis nuper humanissimas litteras, quibus equidem humillimas vobis gratias agere cogor, quod de rébus hucusquè gestis me jamdiù certiorem reddere dignati cstis. Quam ob rem pro tantœ humanitatis retributione quam exposcitis, operam consiliumque meum, si quidquam valeret, sique justâ occasione impendi posset, libentissimè conferrem. Verùm christianissimum Regem, Ecclesiae primogenitum, avitœ pietatis religiosissimum hseredem, nonnisi aequa, et undequaque consentanea petere censendum est. Quisque si Gollega noster Regiam quoquo pacto heserit majestatem et eam potissimum cui nostri ordinis observantia et exaltalio cordi perpetuo fuit, sicutinullam abejusdem Ordinis dignitate merebitur excusationem, ità nullam sub sacrée purpuras splendore umbram absolutionis invenire debebit, Quinimô si in adversis Collegarum eventibus à levi fortasse culpa, nec Regio nomini, nec alteri cuipiam injuriosa oriundis Apostolicus noster senatus, nec quidquam operse

prsestitit, nec patrocinia suscepit, quânam ratione suscipere nunc poterit ubi de lanto laesœ Majestatis crimine agitur? Placeat ergô E. E»» V. V»^ Rmis me pro Ecclesiœ beneficio ingenuâ uti dicendi libertate, non in dedecus sacrœ purpurœ semper venerabilis, sed in obsequium justitise; cujus armaturam, ubiciimque est opus, induere debemus. Haec habui quœ breviter rescriberem E. E. V. V. R""^^, quibus tandem manas humanissime deosculor.

« Jenazzani, die 28'*' decembris 1662. E. E. V. V. R. R. humillimus et addictissimus servus.

« Cardinalis Mancinus.

« Franciscus Maria »

Comme celte longue brouillerie de Rome était l'entretien de [Paris] elle trouva sa place dans la Gazette burlesque de Loret, qui s'en divertit par ces vers entre les autres:

Je n'aurais jamais cru être homme A pouvoir pester contre Rome ; Depuis deux ou trois mois entiers Je l'ai pourtant fait volontiers.

Mais ce serait un cas inique De m'en juger moins catholique.

Grâce à Dieu, je sais quant à moi Distinguer le fait de la foi.

Le fait est une chose humaine Bien souvent trompeuse, incertaine ; Mais la foi n'a rien de douteux, Et l'Église et Rome sont deux.

Page 1