Oresme, Tract, c. i, p. XGIV
APPENDICES
nés. Ad primam dicitur, neg-ando minorem, quia difficile est quod mercatores portarent bona sua secum. Et ad secuadam dicitur quod necessarium capitur alio modo, ut visum est.
2^^Dubiam. — Adsecundum dubium. Arguitur quod sic, quia dicimus hominem divitem habentem divitias esse felicem. Secundo sic, illesuntvere divitie, sine quibus non potest haberi bene finis pecunie. Ideo dicit philosophus, quod in usura estfidejussor hominis *.
In oppositum, Oppositum arguitur : Illa non sunt vere divitie, pro quibus stat hominem perire famé ; sed hoc est per multitudinem pecunie, igitur ^, etc. Patet consequentia, et major et minor apparet de* quodam calibe qui pctiit quod quidquid tang-eret fieret aurum, quo habito periit fante.
lOtn notab. — Pro illo est notandum, quod ille proprie dicitur dives, qui est sibi ipsi sufficiensad vite sufficientiam.
Ex hoc sequitur corrélative quod ad hoc quod sint vere
divitie requiritur quod ordi* nentur ad nccessitatem vitae *.
aum notab. — Secundum notandum est, quod titulus questionis potest intelligi dupliciter. Uno modo, utrum multitude, etc. . . sint vere divitie per se; alio modo, utrum sint vere divitie per accidens.
I* Gond. — Prima propositio, mullitudo pecuniarum non sunt vere divitie per se, patet per rationem philosophi post oppositum *.
2» concl. — Secundaconclusio,multitudo pecuniarum sunt vere divitie per accidens, patet per rationem secundam, ante oppositum.
Ex istis sequitur correlarie quod solum divitie naturales sunt vere divitie de per se ; patet, quia sufficiunt ad vite nécessita tem.
Ad rationes. — Ad rationes post oppositum. Ad primam dicitur, quod ille sunt vere divitie, quia a multis sapientibus et prudentibus appetuntur; sed sic non est de multitudine pecuniflp.
2^ Articulas, de mutatione monetae. — Ad secundam
1. Aristot., Ethic. V. 5 | i4. — Div. Thom. m Ethic, V. 9. Alb. m Ethic, y. 2, lilt. g.
a. Oresme, Tract, c. i", p. XCIV.
3. Les Politiques, 1. I, c. 7. Texte Et maintefois est (f« XIX r).
4. Aristot., Politic, I, 3, g 116,— Albert., in Politic. I, 7, litt. h.
APPENDICES
dicendam est. Quantum ad secundum articulum, videndum est de mutatione pecuniarum, et quot modis fit, et in quibus casibus sit illicita et lîcita.
i""» notab. Circa materiant monete sunt quinque.
— Et primo notandum est quod circa monetam sunt quinque consideranda, scilicet materia, pondus, figura, appellatio, et usus *.
Materia débet esse preciosa et rara, et quandoque solummodo a natura administratur, aliquando ab arte ; fig'ura fit impressioneimaginis; pondus, quod sit tanti ponderis et tanti ; appellatio quia sic appellatur ; usus, quod ipsa utuntur homines in regione tali et tali.
a"™ notab. Matatio duplex monete (in materia). — Secundo notandum est, quod circa matoriam monete potest fieri duobus modis mutatio >.
Unomodo totalis, quando totaliter mutatur, et hoc fit dupliciter, quandoque propter voluntatem principis, sine hoc quod civitas melius se habeat.
I. Oresme, Tract. 8, p. GUI. — Les Politiques, I c. 7, Glose Car les gens.
a. Oresme. Tract, c. i3, p. CXI ; et c. 10, p. CV.
Alio modo propter materialia nimis accrescentia, scilicet quia materia nimis communis est et vilis ; et talis mutatio est licita. Secundo modo, quandoque est mutatio partialis, scilicet quando materia non est purum aurum,ethoc dupliciter, uno modo solum propter voluntatem principis, sine utilitate communilatis, et sic est illicita commutatio. Alio modo propter utilitatem reipublicae, sicut ad dandum stipendia militibus, et illa est licita ^.
3am notab. de mutatione ponderis.— Tercio notandum est quod etiam circa pondus potest fieri multiplex mutatio^, scilicet diminuendoetaugmentando ; illa mutatio quœ est ad diminutiones pretii et sine utilitate communitatis est illicita ; sed si materia manet eadem, et pondus diminuitur cum diminutione pretii, tune mutatio licita est, et non alias, ut patet.
4"°* notab. de impressione imaginis.Qa&vio sciendum est, quod circa impressionem imaginis *, de ejus mutatione circumscriptis aliis non est multum damnum vel commodum
