PIÈCE N» X

30 DÉCEMBRE 1145. In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Conradus, divina fovente clementia, Romanorum rex secundus.

Pnedecessorrum débet privilégia conservare, qui sua vult à decessoribus instituta servari. Et quia regiae majestatis est justis petitionibus aurem misericordiae porrigere, et fidelium regni necessitatibus affectu debito subvenire, dilecti nostri Nicholai venerabilis Cameracensis episcopi precibus annuentes coUata ecclesiae suae a prsedecessoribus nostris privilégia pietatis intuitu dignum duximus confirmare ut quod praecedentium imperatorum et regum Pippini, Garoli magni, Ludovici, Arnulfi et Ottonis ecclesiae Cameracensi dédit et confirmavit auctoritas, nostro roboraretur auxilio et regiae nostrae auctoritatis munimine fulciretur et ratum et inconvulsum omni future in posterum tempore perduraret. Auctoritatis igitur nostrœ prcBcepto jura et honorem Cameracemis ecdeske

< Calliste II fut élu et coaronné en 11L9; la première année de son règne correspond donc parfaitement à la date de la charte; mais Tindiction Xlll correspondrait a Tannée 1190.

Calliste II a suivi quelquefois, disent les bénédictins, le style pisan, à ^exemple de son prédécesseur Gélase II; peut-être, dans cette charte , a-t-on suivi le style ordinaire pour l'année de l'Incarnation , et le style pisan pour Tindiction, ce qui expliquerait comment la date de l'indiction est en avance d'un an .

■ Mémoire pour Varchêvéque, p. 10, d'après Torigioal conservé aux anciennes archives de l'église de Cambrai.

roborantes, wbsignatas possessûmes prœfatœ sedi Cameracensi ad honorem et utilitatem prœfati episcapi et wcceuorum suorum irrefiragabiUter tusignavintus, civitatem sdlicet quœ Cameracum nuncupatnr cumjysticHs, di^rietibus, maneta, mokdinis tam in civitate quam extra^ aquis aquarumque decursibus, ecdesUs, villis quœ hactenus epitcapalis possemoms extitiise constat, abbatiam etiam sci Gaugerid ; eomUatum totims terrœ Cttmeraeentiê ; easteUamam quoque et casaturas ei homnia quœ de feodo eptscopi esse constUit ad hoc navum castellum cumjusticiis, distrietUnu, maneta, tnolendinis, aquis oasatis; fbrustum etiam tendens m longitudi$ie a SttvasmUs monte usque in illum locum ubi duœ Helprœ cadunt in Sambram, in latitudine a villa quœ dicitur Bttisis et hco qui vocatur Gorgouces, ita ut Sambra decurrit et duœ Helprœ usque ad ulteriorem ulterioris Helprœ ripam, Deceroimus ergo et regia auctohtate praecipimus ut nuUus judex publicus vel quisiibet ex ' judiciaria potestate in ecclesias, aut ioca ve! agros seu reliquas possessiones praedictae ecclesi» quas moderno tempore in quibuslibet pagis et territoriis infra ditionem regni nostri juste et legaliter tenet vel possidet memorata ecclesia, Tel ea quae deinceps a catholicis vins eidem collata fuerint ecclestae, aut causas exigendas aut freda vel mansiones vel paratas fociendas, aut fidejussores tollendos, aut homines ipsius ecclesiae, tam ingenuos quam servos super terram ipsius commanentes aliquatenus distringendos. vel ullas redibitiones, aut illicitas occasiones requirendas nostris vel fiituris temporibus ingredi audeat, vel ea quae supramemorata sunt penitus exigere praesumat. Porro ad exterminandas emulonim et malivolorum suggestiones, conservandos etiam honoris et regni nostri fines praefato episcopo et successoribus suis interventu karissims conjugis nostrae Gertrudis reginae, ex regalis muniflcenti» benignitate concedimus, ut in nostra et successorum nostrorum tam regum quam imperatorum manu et tuitione, nuUo duce, comité, principe seu qualibet majori mincrive persona intercidente, donum episcopatus sollicitudo irrefragabiliter permaneant vel clerus et ordo in servicio' Dei roboretur, princîpum quoque et populi Gdelitas nobis et regno nostro inviolabilis conservetur. Praeterea novam illam et nocivam consuetudinem quœ vulgo Gaulum dicitur, quam injusta usurpatione solet comes Flandriae exigere praedicto fideli nostro Nicolao episcopo civitati ecclesiae et territorio Cameracensi ex regalis auctoritatis beneficio remittimus, statuentes ut nullo in posterum tempore liceat Flandriae vel cuilibet alii comiti saecularive personae ad pnedictam consuetudinem manum mittere vel ecclesiae Cameracensis pacem super injustis vexationibus fatigare ; sed liceat roemorato praesuli suisque successoribus res praedictœ ecclesiœ cum cellulis et rébus, vel hominibus sibi legaliter subjeclis, sub immunitatis nostrae defensione qoieto ordine possidere et nostro fideliter parère regno, atque pro stabilitate nostra vel totius regni à Deo nobis collati vel conservandi una cum clero et populo sibi subjecto libère Dei misericordiam exorare et quicquid exinde fiscus noster exigere poterat ad luminaria ipsius ecclesiae concinnanda perpetualiter concessimus adhibendum. Praeterea constituimus ut nullus successorum nostrorum regum aut imperatorum, ut nuUus dux vel comes, atque vicarius seu quislibet ex judiciaria potestate nostram vel antecessorum nostrorum regum et imperatorum auctoritalem violare praesumat. Quod si quisquam ausu temerario nostram vel prœdecessorum nostrorum auctoritalem infringere temptaverit, causis regalibus sit obnoxius. et insuper mille libras auri purissimi componat, dimidietatem fisco nostro et reliquam partem praefatae Cameracensi ecclesiae. Ut autem haec ab omnibus credantur et omni deinceps tempore rata et iuconcussa conserventur, banc inde cartam scribi et sigilli nostri impressione jussimus insigniri, manuque propria, ut infra apparet. corrobora vim us. Hujus rei testes sunt Ârnulphus Coloniensis

archiepîscopus. Henricus Leodiensis episcopus. Wernerus Monasteriensb episcopus. Ordiebus Basiliencis épiscopus. Philippus Osembruggensis episcopus. Albero VirduneDsis episcopus. Anseimus Haueienburgensis episcopus. Wibaldus Subulensis abbas, Godefridus Prumiensis abbas. Lambertus Werd. abbas. Anne Indensis abbas. Hermannus Palatinus cornes de Reno. Henricus de Lemburch et frater ejus eooies Waleranous de Arlon. Otto cornes de Rinekka et filius ejus Otto. Lodewicus cornes de Lon. Adolphus cornes de Monte, Hugo comes Dagelbujrg. Otto cornes de Ravensberch. Otto comes de Duras. Henricus cornes de Gelraim. Hehmanous cornes de Guich. Rubertus comes de Lunenburch. Albertus comes de Norvenicb.WiUermus comes de Juliaco. Henricus comes de Casenelemboghen. Marquardus de Grumbach et Tibertus de Spilembercb.

Signum Doniini Conradi Romauorum régis secundi.

Ego Arnoldus cancellarius vice Henrici Moguntini archiepiscopi et arcbicancellarii recognovi. An no Domioicœ Incarnationis millésime G. XL. VI. Indictione V11I.111. kal. Januarii, régnante Gonrado Romanorum rege secundo. Anno vero regnl ejus octavo.* Data est Aquis-Grani in regio palatio féliciter. Amen.'

PIÈCE lY XL

15 Septembre 1179. Alexander episcopus, servus servorum Dci. venerabli fratri Rogero Gameracensi episcopo ejusqiu»

successoribus canonice substituendis in perpetuum. Et debitum caritatis et respectus nos dignitalis invitât fratres et coepiscopos nostros speciali caritate diligere. Et facile in quibus secundum Deum possumus exaudire. Eapropter venerabilis in Ghristo frater episcope. tuis justis postulationibus clemcnter annuimus. et Gameracensem ccclesiam, cui auctore Deo prsesse dinosceris, sub beati Pétri et nostra proteetione suscipimus, et prsesentis scripti privilegio communibus. Statuentes ut quascumquc possessiones » quaecumque bona eadem ecdesia impraesentiarum possidet, aut in futurum concessione pontHicum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis justis modis praestante Domino poterit adipisci. firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis. Cameracum cum juêtitiis, districtUnut, numetat moUndinis tam in civitate quàm in adjacentUs civitatiê existentUnu, aquis aquarumquê decurnHus, eœlesiis, villis, quœ hactenus episcopalis possessionis extiiisse noscuntur, abbatiam quoque sancti Gaugerici, comitatum totius terrœ Cameracensis, castellaniam necnon et casaturas, atque hominia quœ ad feudum episcopi spectant. Ad hœc n&vt*m castellumu et ejusdem etutellaniam ad

* Conrad 111 fut élu empereur dans une diète tenue à Gobtentz, à la fin de Tannée 1137 ou au commencement de 1138; 1» Bf année de son règne correspond au commencement de Tannée 1145. Cette charte est du 30 décembre et de la 8* année du règne; c'est donc 1145 quMl faut lire et non 1146. Du reste , Tindiction 8 correspond à Tannée 1145 et non a Tannée 1146. L>e plus , nous avons une charte de Conrad, régulièrement datée de 1145, indiciion V1I1 , 8* année du règne.

t Mémoire pour l'archevêque, p. 18, d'après Toriginal consent dans Tancien cartulaire de Téglise de Cambrai.

epmopalem feudum j)ertinenttm cum justitiis , districtihtu , moneta , molendinis , aquis aquarutnque dUcunibus, casatù, Forastum etiam tendens in longitudine a Sanasonis monle. usque in illum locum ubi dus Elprae in Sambram cadunt. in latitudine a villa quae dicitur Baysis» et loco nomine Gorninces, ita ut Sambra decurrit. El du» Elprae, usque ad ulteriorem ulterions Elprae ripam. Libertates insuper rationabiles quas in hominibus servis ac servientibus ecclesiae tu» tuisque, tu ac praedecessores tui hactenus habuisse noscimini, tibi luisque successoribus auctoritate apostolica duximus confirmandas. Prohibemus a^utem ne infra Caméracensem diocesini sine tuo, vel succe^orum tuorum assensus eeclesiam, vel oratorium quisquam de novo aedificare praesumat salvis tamen privilegiis Romanae ecclesiae. Decernimus ergo ut nuUi omnino hominum liceat praefataoi ecclesiam temere pertubare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia intégra conserventur. Eonim pro quorum gubernalione ac substentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva Sedis aposlolicae et Remensis archiepiscopi canonica reverentia. Si qua igilur in futurum ecclesiastica saecularisve persona. liane nostrae constitutionis paginaro sciens contra eam temere venire temptaverit. etc., etc.

Ego Alexander catholicae ecclesiae episcopus.

t Ego Hubaldus hostiensis episcopus.

t Ego Tbeodinus Portuensis et sanctae Rufînap episcopus.

t Ego Bemerus Pnenestinus episcopus.

t Ego Hugo presbiter card. sancti démentis.

t Ego Matbîeus presbiter card. sancti Marcelli.

t Ego Gratianus diac. card. sanctorum Gosm» et Damiani.

t Ego Malhaeus sanctae Marix novae diac. card..

Dat. sign. per manum Alberti sanctae Romanae ecclesias presb. card. et cancellarii XVII. Kal. Octob. indictiono XII. Incarnationis Dominir» M.C.LXXVIIIl. pontiiic^tus voro domni Alexandri pp. UI. anno XX*.