REGULA QUINTA

Requiritur ut conveniant explicilè circa illa, quœ à doclrinà et moribus tollunl omnino idololatriam el hujus apparenliam vel suspicionem , omnem summum à creaturis culluni, fiduciam, et amorem soli Deo debitum, omnem omnino derogationem meriti Chrisli ac sacrificii crucis.

Quia non est licitum in unionem Christianam laies admitlere; sed ruinpendum cum omnibus islis, qui peraliquid honorcm Dei tollunt vel diminuunt.

Régula autem generalis ac prima, circa heec, est, quam in decrelo apud Daillœum de apologià anni 1G33, capite vu, pag. 35, dant Ministri Charenlonenses , agendo de toleranlià diversarum doctrinarum circa praesenliam Ghristi in Eucharisliâ, ubi generaliter docent, non esse errores substantiales, sed tolerabiles , qui Glirislo , formaliler, directe el immédiate non tollunt, nec subslanliam suam , nec proprielales suas, neque opponuntur pietati, seu charilati, seu honori Dei.

Régula secunda est, ut diim circa doctrinam, vel ritum aliquem, est idololatria; vel ullius divinœ injurifc apparentia, illa per publicam declarationem subito tollatur. lia enim practicare coguntur, lam Romanenses, quàm Prolestantes, uli mox videbitur.

Régula tcrlia, ut dum una pars orthodoxorura, cum quibus communionem in sacris el sacramentis prœtendis, doctrinam aliquam practicat, vel ul lolerabilcm habet, tune el tu illam tolères. Si enim illa alios sic docentes ad communionem ecclesiaslicam ac sacramenlorum admitlit el tolérai, el tu eosdem in conscientià vilandos credis, tune ob hoc,

PROJET DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES

à codfralruin tiioruni Ecclesià ahstincre cogeris; aliàs, ibi cuiii liis , quos in conscicnlift excommunicas, concurrcres cl coinniiinicares.

Régula qiiarla : iliiplcx est ciilUis rcligiosus : iinus est suiiinms, sou ex supreniil œstimalione pendens, qui soli Deo dcbelur, et alius, qui ob Deum suis servis rebusque sacris defertur. lia docent Grotius, Amesius, et Daiilœus, cl cum aiiis Lutherus, dicens : licx , doctor, concionalor, etc., suiU personœ , quas Deus vuU relitjiosè coli ; non taine^i eis Iribuimus divinitalem. Huic conforniitcr Gaivinus, glossa Heidelbergensis , et Relgica , necnon et alii. Verbi gratis, super illud Psalmi xcviii, Adorate scabellum pedum ejus , per scabellum adorandum, seu religiosè colendura, intelligunt arcam Dei, et quod li;i;c l'uerit imago Dei, quodque h;i'c et quœvis instrumenta sacra, verbi gratiil , liber sacer, calix, etc., debeant cum veneratione traclari; non tamen cura illo Romanensium excessu, de quo vide specialiùs Daillaeum suprà.

Ex his inferuntur sequentes viai pacis universalis. 1° Plurirai solidiores protestantes admiltunt vcl tolérant doctrinam <|ua3 babet, quod, licet respectu justiticationis, gratiœ, etsubslantiœ gloria; cœlestis non detur meritum , datur tamen , respectu accidentis vel augmentis; seu uti dicunt, respectu secundi gradùs bujus gloriaj, vocando scilicet meritum latiiis dictum, omno illud opus, quod per gratiam Spiritùs sancti ab homine justificalo producitur; et licet nullam prorsiis babeat intrinsecam dignitatem et proportionem ad praimium, vel gloriamœternam, illi tamen misericorditer promittitur, illudque verè ac propriè consequitur. Tu Romanœ Ecclesiaî, protestare le in liac malaria nihil aliud credituruin, et toleraberis, erilque quaistio de noniine ad scholas remittenda, circa quam tamen prolestantes semper credenl à voce meriti congruentiùs abstinendum.

2" Protestantes in Anglià, protestantes omnes eliam Helveticai confessionis, in Poloni;\, ac alibi genibus llexis Eucharisliani sumunt : genua, inquam, llectunt in prœsenlià panis eucharistici, per quod ab idololatrià universaliter excusantur ac toleranlur. Ratio est scilicet, quod ubivis protestentur sese cultum bunc summum, non ad panera, sed ad solum Cbristum dirigere. Tu, Romane, die, scribe ac canla idem ubivis, et aîquc à cunctis es excusandus ac lolerandus. Nec tibi obstat , quod diutius, vel sa;pius Eucharistiara sic colas; quia plus aut minus speciera non variant. Si dicto enim niO(.lo idololalrim nolam, juxta aliorum pra'falorum prolestantium exemplum rcpellas; tune, error luus de permanenliil Gbrisli in EucbaristiA, ad minus a'i|uè erit tnlerabilis, quàm ille de itermanenliA Gbrisli in omni re, ([ui l'raternc in Ubiquistis tolérai ur.

3° Errant Romanenscs , quod doccant transsubstantiationem , manereque accidentia sine substanliA; sud, si dicto raodo idolulalriam rcpellant, erit error lolerabilis, tum juxta adduclam rcgulara superiorom, tura eliam juxia tertiam. Nam Lutherus, errorem bunc ut tolorabilem passini déclarât, dicitque soiùm esse quœslionem sophislicam.

4" Circa imagines toleranlur IjUlberani. Quare? quia ubivis doccnl, sese illis imaginibus nullam atlribuere virlulem; sed illis uli, ut excitent ad

spirilualia qu,-e représentant; et tu, Romane, die ot fac uliivis idem, et œquè eris lolerandus.

5» Tolerantur Patres veleres , hodierni Grœci et alii orlhodoxi , qui , uti alibi ostcnditur, orarunt l)ro morluis ac etiam sanclos raorluos coluerunt. Quare'? quia, in materiil purgalorii, suslulcrunt vencnum hoc, quasi sacrificium crucis non plané salisfecissct : circa sanclos vcro, protestali sunt contra summum cultum et (Iduciam. Fac tu idem , et excusaberis. Tollunt dicti conl'ratres Ubiquistai irreverentias erga Cbristum, asserendo, quod solùm spirituali modo sit prœscns. Tu, Romane, die idem, et idem toiles , eodemque modo excusaberis.

Denique excusantur et toleranlur Lutheranorum nuncupatœ Missœ, licet cum paramentis, et iisdem quasi orationibus et caîremoniis Romanensium liant. Quare? quia scilicet 1° ipsi non crctlunt, ibi verè, realiter seu pliysicô sacrilicari, seu occidi, aut separari vitam ac sanguinem à Cbristo. 2" Neque Christum aliquid de novo sibi , vel ulli , sive vivo, sive mortuo mereri , aut salisfacere pro ullo peccato ; quia hajc unicc ac intégré prœslilit ac prœstal sacrificium crucis; nihil vero aliud in hAc cœn;l fieri , nisi quod , 1° verc ac propriè ibi Christus ponatur prœsens, ad hoc ut verè ac propriè sumatur; et iioc quidem , in memoriam et reprœsenlationem ae gratiarum actionem pro sacrificio crucis; 2" quod sicul Christus ubivis Palrem interpellât pro nobis, sic, hic specialiùs pro illis qui ipsum hic fide vivd sumunt, et invocant pro peccatis propriis et alicnis, Palri passionis suée mérita exhibet ad hoc, ut haec, his et bis applicenlur ; .3° quod sacerdos huic Ghristi speciali benignilati tide viv:i innixus, ibidem pro se et suis populoque specialiter Deo merila passionis proponal. Si tu , Romane, credas et ubivis protesteris, le per tuam Missam nihil aliud credere ac facere , œquè sanô Missa tua eoram Deo erit toleranda.