XXX. Quod adeô offendifccalvinianos pseudo ministros

, ut cum duos nobiles viras Gexenses ad Ëeclesiæ gremium - cvocasset, i II i rabie ac furore acti , venenum ei propiua-

verint, quod tamem irritiun fuit, implora ta per votum Deû-paræ ope. r; , ■ > o *•

XXXI. Et tantum alifuit, ut proptereâ ab inco pto de* sisteret, ut constantius desudaverit, in concionibus ha-

DE S. FRANÇOIS DE SALES. 6û3

bcndis, quarum vi, Divione, Gratianopoli , Parisiis èt alibi, plures insignes viros fidei catholice restituit, ae precipuè Claudiutn Buccatduin , Lausanne publicum théologie professoreui ; Franciscum ducem Diguerianum , Dclphinatùs pro-regem , Barberiuui et Jacobum Philip- |uim, célébrés ealviniane secte pseudo ministros.

XXXII. In bis auteni concinionibus , ut cpnstaret à se non nisi animarum salutem queri ; pecuniam, que esset vel loco aïi menti, vel exoeüentse testimonio, récusa vit omnein, nullo principutn offerentium habite respectu ; et tain generosè , utducisse de Longuevilla $ peram aureis pleuam impertienti , palàm ciim rcspueret, dixerk, gratis dandum quod gratis accipitnr, nec ullain éxpetendani pro fidei præconio mercedein , prêter pnretiosam illatn , quaru cuJtoribus vineæ proniisit Dominos.

XXXIII. Notum est enim cuui ma g ni eleemosinarii rôunere, apud Cbristinam Sabaudie duoissain fungeretiir, nihjl, prêter h uj us notuinis dignitatern , voluisse; et non soiùm quidquid lionorariæ mercedis solitum erat dari tnodestissitnè récusasse, verùm eliarn pretiosissimum adaluantera , valotis quingentorum nmnmorum, ab eàdem < ‘hristianà ducissâ dono acceptum , paitperibus destinasse iis verbis usus ; hoc pro pauperibus nostris ÂmtccJmsibus bo-

nui/i ent,

XXXIV. jsed ejus constant!» debuit gravioribns experi- «tentis inuniri, ut fides probaretwr,duo enim sont que inaximè fidcm concutiunt , dam nom et Iwerum : «trumque, illi propositum, roboravh fidem , non irrfregit.

XXXV. Jussus à Gallorum rege Gexium ire* et ctrm bannie Luxensi, Regio, inducat u Burgundie, iocum tenente, de reiigionis catbolicæ usn exercitioque in eafli mgioncm inducendo,agere; cum Hbodanus, qui trajiciendus erat ut Gexium peteret, imbribus exundans certum afterret vite discrimen ; Genevâ intrépide pertransiit, liée habitu episcopi deposito, nec episcopi diœcesis nnpiine dissimulai©, Uaicà tantum orationis armaturâ mmiitus.

^ Atque indù post horam discedens, Gexium ap-

pülit. Impii homines, ut hoc religionis ncgotium turbarenf, stat'un apud ducem Sabaudiæ accusant episcopuni, quod de transferendis in regein Gallorum civitatis Genevensi* juribus pertractaret : quæ calumnia primo locum non ha" huit, poste» adtnissa senatui suasit, ut, vcl ad pœnam» vel ad terrorem , decreto edito, bona episcopi publicata in æranum principis referret.

XXXVII. Nihil tamen edicto commotus ipse , hoc unum rcspondit: Non eam sibi, ut crcdebatur, injuriam irrogari; sed ita à Deo admoneri, quod vellet undique spiritualem, quem temporalibus destitui permitteret. Quibus verbis senalus çoncussus veniam petiit, eique omnia restitua. Iiæc enitn Dei lex est, ut fuies, dum damna patitur, per damna nobilitetur.

XXX\TIII. Neque roinùs lucri fulgorem , quamvia specie boni splendidum , contempsit ; dum coadjutoris Parisiensis niunus, eâ de causa illi oblatum, quod pinguiori reditu abundaret, ad paupertatem sustentandam , respuit, illud oraculum opponens ; Dominus régit me, et nihil mihi décrit, in.loco pascuœ ibi me collocavit (i).

XXXIX. Cum talc ac tantum fidei fundamentum jecisset mirum non fuit, si perfectissimarn et omnibus .virtutibus ubsolutam sanctitatis molem ad supremum usque apicem extulit; et si F.cclesia, communi consensu sanctorum insignia et prærogativas tanto viro attribuere non dubitet.

XL. Pauperum erat eximius amator, eorumque indicem secum deferebat semper, ad eos præsertim sublevendos maximè intentus, quos pudor ac rubor deterrebant. Ab'stinentiam verô ac frugalitatem , tàm in victu quàm in vestitu, severè retinuit; ut et sibi modum statueret ac largiùs aliorum inopiæ subveniret. ■ 1 u

XLl. Namque hoc veræ charitatis ingenium est, sibi. detrahere , aliis addere. Sic mensæ imposita fercula ad pauperes ablegabat ; subligacula , interulas , simiiesque pannos sibi demptos ad aliorutn operimentutn traducebat: im6 supellectilem argenteam, candelabra, urceolos.

(iVPstl XXII, i.

DE S. FRANÇOIS DE SALES. 6o5

annulum ipsum pastoralem oppignoravit , ne pauperes dolcrent.

XLII. Dotem puellis, quam poterat amplam , crogabat, ne ipsaruin pudicitia periclitaretur : Percgrinos ac religiosos ■viros tanquam fratres domi excipiebat, oinnes demùm egestate pressos non contractâ manu solabatur, sed tàm copiosè.

XLIII. Ut cum regionem latè famés ac iimentorum inopia invasisset, neminem stipe frustratum præterniiserit, singulis egenis fantiliis certâ tritici copia attributâ; et eo excrevit liæc juvandi cupiditas, u\ cum nactus esset honiinern mulum ac surdum, omni ope dcTtitutum, non modo eum recreaverit iis subsidiis, quibus vita sustenta-* tur; sed domi su» educatum, quà nutibus, quà gestibus, ingeniosa enini pietas est, informant ad æternam salutem; sicquc caetera virtuluin généra exercuit cliaritatis æstu succensus, ut septuaginta hærelicorum millia Ecclcsiæ catbolicæ subjecisse sit famâ vulgatum.

XLIV. Ex hujus cliaritatis offieinâ volumina prodierunt, quorum documentis irrigata populorum ac nobiliurn virorum pectora, affluentem Evangelicæ vitæ messem peperere.

XLV. Ex hujus etiam cliaritatis altissima disciplina cmanârunt leges tôt sodalitatum, ab ipso institutarum , augustissimi sacramenti , beatissimæ Virginisdepuritate, eremitarum in monte Vaironensi, præsertimque ordinis sanctimonialium visitationis beatæ Mariæ, sub régula sancti Augustini, cujus splendor tantum illuxit, ut, intrà modicum temporis intervallum, ad centum suprà trjginta monasteria sit propagatus.

XLVI. Hujus demùm cliaritatis stimulis plané perennibus agebatur, ad suæ diœcesis commoda, diù noclùque, o ni ii i sollicitudine procurenda.

XLVII. In qua lustranda dum laborat atque Annecium regreditur, Lugduni, sacro celebrato, vehementi apoplexia correptus, atque Ecclesiæ sacramentis per summum pietatem bumilitatemque refcctus, fidei professions

6o6 BULLE DE LA CANONISATION

emissa , repetitis non semel iis verbis : Servus inutilis su m. Voluntas Domini, non mea, fiat. Deus meus et omnia; l’ioximo die, sanctis innocentibus sncro, dum in Litaniis ipsi sancti innocentes invocabantur, innocens ad régna cœlestia transi atus est, annoætatisquinquagesimo quinto, et reparatæ salutis vigesimo secundo supra sexcentesimum et millesimum.

XLVIII. Placuit autem altissimo, qui mirabilis est in -sanctis suis, tantæ sanclitatis virutn, non modôper venerationein cultumque populorutn, nobilitare, scd etiani çompluribus signis ac* îniracnlis illustrare, ut vivens ac mortuus huinano generi prodesset. Itaque constat per acta publica, autlioritate nostrâ et sacras rituurn congregatio* nis confecta et diligenter expensa.

XLlX.IIicronymuniGemin, in aquàobrutum, cuin jam ejus cadaver fætens, sindone invobilum efFerebatur, revixissc, sustulisse brachia, et loqui ccrpisse, magnificando Sulcsium,qui sibi tune in ipso redeuntis vitæmomento, épis» copali habitu indutus, benigno ae splendidn vultu adesse visus est, nonsine aliis ingentibus miraculi additamentis.

L. Claudium Marnion, cæcum uatum, septennem , cujus oculi facultate videndi prorsus destituebanthr, cum , no* vendiali prece absolutâ ad ejusdem sepulcrunt procumberet, usum luminis accepisse. •«

LI. Joannam-Petronillam Evrax, quinquennem, para* lysi laborantem, quamvis, coxis cruribusque aridis, ad motum plané inepta crederetur, eàmet horâ, quâ pater ad Francisci tumulum opem implorabat, ad matrem in* coiumi corpore et festino gradu prorepisse.

LU. Claudium Jutiar, paralysi affliction , sed innata et decennali, usuque utriusque coxendicis ac cruris destitu* mm , tertia vice à matre délation ad Francisci sepulcrum deosculandum: momento temporis, membris, quæ iuhabilia erant , roboratis, surrexisse, stetisse, et ambulasse.

LUI. Franciscam de la Fesse, detnersani Humilie, vita; restitutam fuisse; livore, tumore, deformitatisque notis mirabiliter detersis.

L1V, Jacobum Guidi, nervis contraclum, et plané ab ipso ortu impotentem, subito sanatum.

LV. Carolum Moterort, etiam ab ipsâ nativitatc impeditum naembris,actotocorpore diffonnem, subito exeniptum, ac perfecta humait i corporis forma accepta, gressum movisse. •

LVL Quapropter ejus vitæ sanctissimæ meritis postulantibus, ac rogantibus charissimis in Cbristo filiis nostris, Ludovico, Galba; rege christianissimo, et Anna ejus matre, vidua, ac Henri quettà-Mariâ , Angliæ, reginis ; et diiectis filiis, nobilibus viris, Carolo-Emmnnuele Sabaudiœ duce et pedeuiontium principe, ac Cliristinâ, ejus niatre, ducissà Sabaudiæ, viduâ; ac Fraticiseo-Maria, ac Adclaide duce et duci.sstî üavariæ; nec non elero, principibus et niagnatibus regni Gaîliarum, ac uhjverso ordiue monialium visitationis beatæ Mariæ Virginis.

LV1J. Post ejusdem Francisci de Sales beatificationcm , die ;>,8 decembris anni 1661 publiée, in sacro-sanctâ Hasilicà principis apostolorum , missæ sacro peracto, cele* bratam , annuimus ut ejusdem canonisatio baberelur: et cum jam nibil deesset connu, quæ buic sacro-sanctaj functioui necessaria sunt, ex sanctorum patrum autoritate, sacrorum canonum decretis, S. R. F. antiquâ con« suetudine, ac novorum decretorum præscripto.

LV1II. Tandem justum et debitum esse censenfes, ut, quos Deus honorât in cœlis, nos venerationis officio laudemus et glorificemus in terris ; hodie in sacro-sanctà vaticanâ Uasilicâ, in quâ, soient ni ritu, cum ejusdem S. R. E. cardinalibus, patriarebis, archiepiscopis et épis* copis; ac diiectis filiis Romanæ curiae pradatis; officialibus et famiiiaribus nostris, elero sæculari et regulari, ac maximâ populi frequentià mane convenimus; post tri nas, pro canonisationis decrcto, nobis per dilectum filinm , uobilem virum, Carolum ducetn de Crequy, epud nos regis ebristianissimi oratorem, pro parte ejusdem regis, porrectas petitiones ; post sacros hymnos, iitanias, aliasque preces, spiritus sancti gratià rite imploratâ.

LIX. Ad honorera sanctissimæ et individuæ trinitatis, ad exaltationern fidei catholicæ, et christianæ religionis augmentum, authoritate Doraini nostri Jesu-Christi, beatorum apostolorum Pétri et Pauli, ac nostrâ; maturà deliberatione præhabitâ, et divinà ope sæpiùs imploratà, ac de venerabilium fratrum nostrorum , ejusdem sanctæ Romanæ Ecclesiæ cardinaHum, patriarcharum , archiepiscopormn et episeoporum in urbe existentium consilio, beatum Franciscum de Sales, episcopum Genevensetn, sanctum esse decrevimus et definivimus, ac sanctorum catalogo adscripsimus, prout, præsentium tenore, decernimus, definimus et adscribimus: statuentes ab Ecclesià uni versai i quolibet anno , die 29 januarii , memoriam ejus, inter sanctos confessores pontifiees piâ devotione recoli debere. In nomine Patris, et Filii, etSpiritûs sancti; amen.

LX. Parique authoritate, omnibus utriusque sexùs Christi fulelibus, verte pœnitentibus et confessis, qui , annis singulis, dicta die 29 januarii, scpulcrum, in quo ejus corpus asservatur, visita verint, septem annos et totidem qu ad rage nas, de iujunctis eis, aut alias quomodolibet debitis pœnitentiis, misericorditer in Domino relusavimus, in forma Ecclesiæ consuetâ. "•

LXI. Quibus peractis, gratias laudesque Deo optim® raaxiino reddituri , quèd sanclo Francisco de Sales, episcopo Genevensi, cul tuin, præconia, ethonores, ab Ecclesià sanctis pontificibus et confessoribus præstari solita, à nobis decerni voluerit, hymno. Te Deum, laudamus, derantato, orationeque à nobis recitata ad altare sancti Pétri, missam de more solemniter celebravimus, die dominica secunda post Pascha, additis secunda oratione propria de sancto Francisco, et sécréta ad post communione de communi confessoris pontifieis: omnibusque Christi fidelibus, ibidem ppeesentibus , plenariam omnium peccatoruin suorum indulgentiam et remissionem conccssimus.

LXH. Deum iraque, qui mirabilis est in sunctis suis, benedicimus, quia suscepimus miscricordiatn in medi®

templi ejus, du ni navum uobis in Ecclesià, apud divinam suani majcitalon patronnai et intercessorem concevait, ad ejusdein Ecclesiæ traoquillitatein, fidei catbolicæ incremeutum , bæreticorumque et à via salut is «rrantiuni lumen et ronversionem.

LXill. C.ælenim, quia difficile foret præsentes nostrns litteras ud gingula loca ubi o;.us esset deferri , volumus, uteamm exemplis, eliain impressis, manu tatncri publici notaiii sobscriptis, et si»; il lo alicujus personæ, in dignitate ecelesiasticà 1 oustitulæ, munilis, eadem ubique filles adbibeatur, quæ eisdeni præscntibus adbiberetur, si essent exl ibita- vel ostensæ.

LXIY\ NuUi frgo oui 11 i 1 iô hominum liceat banc paginam nos tri decreti , definilionis, adsci iptionis, uiandati, statuii. eonressiouis, elnrgitionis et voluntatis infringere, vel ei, ausu temcrario, contraire; si quis autem hoc attentare præsutnpserit, indignationem nnmipotcutis Dei, ac bealorum Pétri et Pauli, apostolorum ejus, se noverit incursuruni.

Datuin Bonne, apud sauctum Pi truni, anno incarnationis Dominicæ, inillesiino sexcentesimo sexagesimo quinto, tertio deciuio kalcnd. Maii, pontilicatus nostri anno undecinio.

Ego Alexander, ratliolicæ Ecclesiæ episcopus ( Papa ).

■{■ Ego Franciscus, episcopus Portuensis, cardinalis Barb er in ls , S. R. E. vice-cancellarius.

•j» Ego Martils, episcopus Salit nensis, cardinalisOiNETTos. -{• Ego A. Barberinus, episcopus Prænestinus, cardinalis Antonics, S. R. E. camerarius.

-J- Eigo jIoannes-Baptista, episcopus Albanensis, cardinalis Pâlottes.

•J* Ego F. Maria, tituli S. Laurentii in Lucinà, cardinalis

Br ANC ATI LS.

■j» Ego Uldericls, tituli S. Maria? trans Tiberim, cardina- ( • lis (Jarpinrls.

•{•Ego £tephanus, tituli S. Laurentii in pane et pernâ, cardinalis Duratius.

•{• Ego F. VincEntius Maculas us, ordinis prædicatorum, tituli S. Clementis de Florentiolâ, cardinalis S. Cle-