LARISSA

ce Ancillabar in aedibus Romani civis, conserve Graeco adolescente, quem infelix marium fides a libertale patria in exoticara servitutem egerat : nam quibus indiciis natura signât in fronte, aut genus, auteducationem, nobiîitatem stirpis ingenuus juvenis liberali prorsus vultu prœ se ferebat, et quam ingenuis occupationibus aelatem incepisset tota vitae susb ratione monstrabat : tara enim a servilibus muniis erat alienus, ut si quando veru depromeret, dixisses tenere lanceam ; si gestandum esset onus, levioribus impar erat, et viginti pondo ultra railliarium non valebat. Enitebatur tamen ad omnia et difficillimis obsequiis facilem se prœbebat, animumque docilem, generis oblitum sui, severitati sortis obedientem fecerat. Excruciabat itaque teneros artus inexpertsa servitutis jugum, et brevi postquam servire cœpit, mollis et delicati corporis vires duriori victu, asperiori cullu languidœ marcescunt ; labore et vigiliis, quibus non assueverant, minuuntur et defîciunt. Aurei capilli, puta calamistris olim discriminati, tune sordidis et intricatis nodis impexi, negligebantur : frontis niveae venustas ad rugas et squalorem prope deformata, oculi languidi, gênas diductae, manus callosae, macies per universa membra , horridulum et enervem ad extremam pêne tabem perduxerant; animus autem,in tanta ruina corporis, si qua spirabat aura, singultus erant et suspiria. Dolebam ego vicem afflicti, et de fortunae tam saeva varietate, commiseratione illius, mœsta conquerebar ; tum, si quando se dederat occasio, hortabar aerumnosum, et sœpissirae fletibus meis lachrymosum aut solabar aut adju-

1. Larissa est le nom de la vieille esclave dont le long récit commence, sans préambule, le charmant conte qui suit.

Larissa. 285

vabam ; tum quae illius erant officia praeripiebam , et amie defungebar ; imo, quaecumque domi curanda erant, ipsa pêne sola peragebam. Neque vero illius deraura obire munera, ac laboribus raeis otium illi comparare, sed et proprio servitio, ultroneum ejus mancipium facta, socium colère et demereri conatasum. Enimvero quantumvis novae conditionis fato demissa faciès aliquid habebat sublimions genii, et quaralibet nubilo oculorura lumine fulgebat quiddam lucidioris, humili et obscure meosideri, jure veluti aliquo, dominantis. Eminebat itaque ex vultu plane nobiii nescio quid in nos imperii, quod meus animus haud invitus sequebatur : intellexit tamen bene natus juvenis quantum deberet humanitati meae, et quoties beneficiura accepit, puduit non potuisse referre , graliasque verecundus egit iis verbis quibus solet urbanitas aulica trucioribus animis suppalpari : ut erat ingenium mite, placidi mores, sermo blandus, os amabile, et plane divinissimi vultus formosa et luculenta materia, brevi de misericordia œrumnarum in amorem ejus lapsa sum. Primo quidem inoffensum antea pectus leviter cœpit sauciari, necdum penitus admissus Cupido, in ipso mentis aditu, nascentibus flammis militabat : sensit animus orientemoculisignem, et, hoste gavisus suo, ultro se illi permisit. o

Ad lenocinantem hujusmodi fabulam progrediens Larissa omnium aures ad sedulam attentionem erexerat : sed duarum praecipuve irginum. Illae autera, inadversione simulata, ne sermoni castis animis refugiendo inverecundius interesse viderentur, faciem ab ore narrantis avertebant, ac jugiter oscitantes, tum conniventibus oculis, nutanteque capite, molliter in somuum , tota corporis specie, fluere videbantur, ut quietis desiderium ementitOB, tuto silentio indulgerent sécrétai libidini, ac lascivi sermonis gratissime blandientes illecebras, mentibus

28G Larissa.

prorsus experreclis, et vigilantissimis auribus hauriebant. Vibravit etiam intérim altéra in conspectum loquentis curiosa lumina, sed velut improvisa et obtutu vago in somni recentis imaginibus errantia subinde recondidit. Altéra, spontaneo lapsu de sede sua commota, tanquam e cubili sub diluculum excitata : « Hem ? (ait) num illucescit? » Rubor tamen in parum confirmata fronte , vero pudore , fictae verecundiae latebras indicavit.

Risimus , et, tantillum in punicantibus virginum malis intuita morati, commentum apparaisse prodidimus.

Desierat tamen a serraone Larissa, ac negans verba se ulterius habilurara, quse cujuspiam supercilium neve per speciem irritarent , veterem nescio quam de Carmenta historiara minabatur, quum Philaesus interceptas narrationis impatiens : a Et hae inquit) o Larissa, soporem tentant haud dubie, quo tui Graeculi libidinosam imaginem in somnis amplexari queant. » Tum impetu juvenili rugosae vetulaj marcidas gênas exosculatus : « Et per tuam te Venerem oblestor (ait) noli tam graviter nobis irasci. » Ac diutissime de rancido collo pendulus, bellulus puer impetravit ut pergeret; puellis vero caetera se quam pudicissime posset absoluturam anus poUicita est, jussitque proprius assiderent sibi : a Linet (inquit) juvenibus quotidie semel insanire. »

Tum, bis verbis tanquam data venia raoribusimprobis, et quidvis audiendi facta copia, virgines haud gravatim morem gerunt, et applicarunt se proxime Larissae, quae suas expectatissimas omnibus voces sic recepit :

« Sensim illapsus amor, ac de tenui principio velut in ardente segete factus validior , brevi sibi per universam animam viam fecit. Jam ex illo in suis primordiis oblectante fallaci cupidine saevior nescio quis Deus, et de triumpho captivae mentis ferocior, in nos imperium exercere cœpit; deque hospite, primo féliciter in oculis

Larissa. 287

et innocue diversante, sensimus quid incendiarium * quod tepidum venis sanguinem , et exustis voret ossibus medullas. Nihil hic contra, pudor! quam gemere aut lachrymari potuit , ac quicquid de misera Larissa placeat tyranno gravius statuere, neve ipsa voluntas ausit, reluctari. Quid id est, aut quomodo dicendum haud satis scio : sponte ne an per \im subeatur amoris jugum, quîjudicem? quœ subinde querelis illum, atque, in eodem labore mentis, votis etiam prosecuta sim. 0 pestem (dixi quoties sapere voluit meus furor) et humani generis pestem ! cur libi tantum de me licuit ? Tum repente de contumeliis in preces versa : Parce inquam, 0 potentissime Deorum domine , insania mea est quae te criminatur, ac si quid est in hoc corde reliquum sani, Paphium et Idalium venerata, quaeso, Glisonem meum mihi conciliato ! et quicquid ego unquam in te patravi sceleris, fervido passerum et colurabarum sanguine roseis in altaribus tuis diluetur. At vero consternatis animis, ad ultimum, lethali vulnere, properantibus , non jam cibus, non somnus ad levamen placuerunt, mentemque nostram , impotentissima rabie servulo mancipatamj, nulla ratio liberavit. Et formosior inde meus Gliso (hoc enim erat puero nomen) et gratior loquentis sermo videri cœpit, oculisque in oras clarius nitescentibus illecebrfle novae voluptatis accedebant : nam , ubi lenta dierum medicina luctus acerbitatera mitigavit , atque animus, assuetudine malorum , obduruit ad dolores, enituit vultus, pristino splendori restitutus, tanta pulchritudine, utVenerem referre potuisset eam quam Appelles dicitur effinxisse. Intérim mihi, tacito vulnere

1. La 1" édit. porte: Sensimus incendiarium, qui tepidum, etc. — Cette variante s'explique; mais les textes anciens sont généralement mauvais, et nous avons dû en faire un nouveau.

288 Larissa.

pereunti, loto corpore languescunt vires ; et quantum ad speciem formosi juvenis novi decoris additum , tantum decessit meae formaB, illa aetate haud omnino pœDÏtendae. Quod autem est in tormentis amantium acerbius, quae me incenderat flamma, jam adultior premebatur misero melu, quuraque provectae libidinis ferociores essent impelus quara ut ulterius cohiberi possent, minus tamen audax erat tenellus et amorum inexpertus animus, quara ut pudoris mei pretium, tanto repuisœ periculo , auderet temerarias voci committere. Itaque desperandura fuit; quippe in tabescente corpore moriens anima suam sibi sepulturam foderat, ni, misericordia fatorum, meus amator conclamatae propemodum vitae meae salutis viam aperuisset : nam ubi pertinaci morbo labefactari vidit eam, cui plurimum debere se voluit, indoles generosi genii haud potuit mœrorem inhibere, imo ne lachrymis quidem pepercit, sed recentis sui casus memor, solatiis humanitatis meae rependit officiosam vicem. a Dies erat, quem a Venere nominamus. Ilio die, fere sub vesperam, de reliquiis herilis mensse cibum sumpturi simul accumbimus. Gliso jampridem a fastidio veteris tristitiae liberior, cœnam haud ita parcam cœnabat lubens , meque obtutu gemino oculis ejus affixam ac tridua inedia debilem, ad cibum identidem sollicitavit. Quicquid ille de me aut cerneret aut loqueretur, videbantur amoris invitamenta, et insanam mentem multa spe ad cupidioem adjuvabant. Quicquid ego de suis affectibus cogitassem, sui mihi videbantur oculi proraittere, acpostquam amandi rabies altius in prœcordiis efferbuit, aut pereundum erat, aut tandem experiundum etiam eventu dubio quorsum effrenis audaciae primi conatus évadèrent. Igitur postero die cœpi pudorem pueri sollicitare, et secreti occasionem nacta adorta sum in meo lectulo meridiantem, ibi in lachrymas uberius effusa , Gliso , inquam , aut tua basia, aut mea funera

Larissa.

liceat erogare : hos oculos, et hos quos ampleior poplitesobtestor, miserere tuacausa pereuntis. Arrisit serenus amatoris vullus, et primis efflagitationibus statim annuit. Quid plura ! rapuit in cubile non recusantem, et repenlino casu turbatam ad latus suum applicuil , longissimisque basiis periculoso gaudio deficientcm animavit. 0 diem nunquam ledituraB voluptatis ! Nos deinceps libère clandestinis amoribus indulsimus. Vos dura per œtatem licet, vivite, et féliciter ductae juventutis dulcia staraina ad canos perducite, ut recordatione grata exacta gaudia veluti repelentes querulae senectutis otiosa taedîasolemini.

2go