‹ Œuvres de Fénelon, archevêque de Cambrai, précédées d'études sur sa vieChapitre 269 sur 357 · CAPUT XXXVII · texte numérisé non relu

CAPUT XXXVII

Examinatur qua de causa cogantur synodi œcumenicse.

Sic arguunt critiei : Si sedes apostolica non possetdefinire aliquid haereticum, ejusque fides in docendo nunquam esset defectura , frustra et summo cum detrimento christianae reipublicae cogerentur generalia ex omni gente concilia. Ergo sola conciliorum nécessitas suffîcit ad demonstrandum fldem hujus sedis posse deficere in docendo. Haec autem preesto est objectionis solutio.

1° Petrus ipse iiifallibilis erat in fide docenda ; imaet cœteri omnes apostoli pari iufallibilitate post desceusionem Spiritus sancti jam donabantur. Qua igiturdecausaHierosolymitanumconciliumapostoli coegerunt , ut sententiam una voce pronuntiarent ? Eo certe concilio forma posteris assignata est, ut concilia cogerentur. Ergo luce clarius est convocationem conciliorum non esse rationem praecisani et decretoriam quœ convocatos judices fallibilitatis arguât. Hinc profecto liquet hoc concilium , quod omnium forma et exemplar fuit, eo tantuni fine fuisse coactum, ut et indocilioribus animis niajori cura splendore eluceret absolutissinia apostolorum unanimitas.

2° Quaiido Arius Christi Domini divinitatem negavit, coacta est Nicœna synodus. Tuin certe omnibus Christi fidelibus omnino perspectum erat hoc ipsum quod quotidiano universœ plebis usu jamdudum comprobatum erat, scilicet Christum ut Deum aeque ac Patrem adorari. Opposita hîeresis in Ebione, in Cerintho, in Paulo Samosateno absque concilio général! jam expressissimecondemnata erat. Neque

quisquam integer et veri studiosus dubitare potuisset de absolutissinia universalis Ecclesiœ auctoritate, quae Christum supremo cultu adorandum esse palam docebat. Quo posito , quœro a critieis qua de causa superflua et valde incommoda hœc Nicaena synodus, ex omnibus orbis christiani partibus adeo dissitis convocata fuit? Eamne convocari oportuit ut Ecclesiœ sententia et auctoritas, quœ nemiui incognitaerat, omnibus innotesceret? Quid absurdius? Nonne advertunt critiei id de re jam praejudicata factum fuisse, ut tanto tôt episcoporum mirifice consentientium spectaculo, indociles novatorum animi frangerentur, eorumque pervinceretur eontumacia.

3° De epistola Magni Leonis ad Flavianum seripta nulla poterat subesse apud catholicos dubitatio. Neque enim Léo de doctrina quam asserebat quemquamdubitaresinit;nequeChalcedonensecnncilium in ea coulirmanda se tantulum baerere posse arbitrabatur. Quinetiam, velint, noiint, critiei, necesse est ut fateantur banc epistolam, jam consentiente palam toto Occidente, imo et comprobante majore parte totius Orientis , ita firraatam esse , antequam Chalcedonenses episcopi convenirent, ut nullatenus esset pênes ipsos banc repudiare. Iterum igitur atque iterum quœro, qua de causa numerosissima hœc synodus congregata sit. Ut quid perditio hœc? quandoquidem hœc sedis apostolicœ sententia, suffragante Occidenti toto propemodum Oriente, jan~ suprema et infallibili auctoritate conflrmabatur. Neque tamen minus coacta est immenso cum apparatu Chalcedonensis synodus, ut epistola jam confirmata splendidius in tanto concilio conlirmaretur. Nonne perspicuum est hanc magnificentissimam concilii convocationem factam fuisse, non ut res ambigua, et a Leone forsan contra fidem definita , ad superiorem et rigidiorem censuram revocaretur; sed solummodo ut definitio jam certa, et universalis Ecclesiœ assensu manifeste comprobata, tanti hujus consensus splendore illustrata, novatorum super biam et indocilitatem magis ac raagis exosam faceret. Neque vero quisquam sanœ mentis dixerit inutilem et supervacaneam esse piam ejusmodi osteutationem auctoritatis. Quid enim magis unquam profuit ad pervincendam sectœ nascentis audaciam, et ad conciliaudam Ecclesiœ docilitatem inDdelium , quam ea tôt episcoporum ex tôt longinquis regionibus confluentium unanimitas, quœ in concilio splendidissime prœnitet? Fateor equidem quosdam esse homines ita doctos ac peritos, ut nullatenus hœreant; sed audita capitis et centri scilicet sedis apostolicœ definitione, continuo inférant reliquum universalis Ecclesiœ corpus idipsum sentire, atque

DE SUMMl l'O.Mll ICLS

adeo, ul ait llieronyinus' , uhicumquefucrit cadaver, illuc conç/regenlur aqu'dx : uno verbo , pers- {lectum liabent illi homines, ex forma a Cliristo data, caput atque meiiibra, sive centrum et extreinas partes, fiindainentum et aixem superitnposilam a se niutuo non posse disjungi , et cirea fidein dissentire. At vero plerique huminum multo tardiores sunt in cajjii'nda Ecclesia; forma. Rude et imperitum vulgus indiget spcctaculo, ut totius Ecelesiac iinanimitatein perspeetam habeat, maxime si secta subdola et numerosa ipsi jam illuserit. Hoc autem spectaculum, quod oculus ferit et admirationem excitât , est coneiliiim universalem Ecclesiamreprœsentans. Ka de causa, ut jam ostensum est, apostoli, qui siuguii iidalliljiii auctoritateprœditi erant, nibiiotamen minus in Hierosolymitano conciiio deliberandum esse duxerunt, ut ea veneranda reprœsentatio absolutissimœ unanimitatis spectaculum praeberet toti Ecclesiœ.

4° In plerisque novatoribus daninandis sufficeret notoria omnium catholieœ communionis ecclesiarum consensio, si bomines in principiis a se positis strenue sibi constarent. Exempli gratia , Arius Christi divinitatemnegat : damnatur ab Alexanilrino Aiexandri conciiio. Omnes optinie norunt se Christum Dominum œque ac Patrem adorare consuevisse ; neque certe quidquam erat in toto christiano orbe luculentius. Ea omnibus nota et perspectaunanimitas ecclesiarumsuffieiebat,utnegata omni appellationis via et facultate, .Arii damnatio conclamaretur. Enimvero Ecclesia semper eadem est, oui promissiones factae sunt, sive repraesentetur per procuratores in conciiio congregato, sive non reprœsentetur, et singulœ singulis suisinsedibus suam traditionem proférant. In ea ecclesiarum consensione situm est omne robur, omnisque auctoritas, quœ viget ad debellandos novatores. Quod si hacc totius Ecclesiœ consensio jam vulgo nota si t , atque per se evidens; qua^ro qua de causa , tum ad sedem apostolicani , tum ad générale conciiium appellari fas sit. Nibil estsane quod dicas, nisi banc esse Ecclesiœ erga iilios imperitos et indociles benignitatem et indulgentiam, ut velit tanta; reprœsentationis spectaculo et splendore mentes obcaecatas illustrari.

5° Ita quidem Augustinus contra Pelagianos disputabat' ; « Aut vero congregatione synodi opus « erat , ut aperta pernicies damnaretur : quasi nul- « la hacresis aliquando, nisi synodi congregatione " damnala sit , cum potius rarissimœ inveniaiilur, » prbpterquas damnandas nécessitas talisextiterit;

' Episl. ad Damas, jam cit. supra.

* Contra duas Episl. Pelag. lib. IV, cap. xn , n". 34,, I. x.

>> multoque sint atque incomparabiliter plures , qiije « ubi extiterunt, illic improbari damnarique me- « ruerunt, atque inde per eœteras terras devitatidac « innotescere potuerunt. Veruni istorum superbia, " quae tantum se extollit adversus Deuin, ut non " in illo velit , sed potius in libero arbitrio gloriari , « banc etiam gloriam captare intclligitur, ut propn ter illos Orientis et Occidentis synodus congre- " getur. Orbcm quippe catliolicum, quoniam Do- " mine eis resistente pervercere nequeunt , saltem « commovere conantur : cum potius vigilantia et '< diligentia pastoral!, post factum de illis compe- " tens sufliciensque judicium, ubicumque isti lupi apparuerint, conterendi sint. » En cernis appellationis ad conciiium facultateni Pelagianorum sectac ncgari. Quare negatur? Si nullum aliud sit suprenmm et infallibile tribunal , quod lidei causas fuiire possit, nullus est hominum inlimi ordinis cui non liceat conciiium appellare :si una sitconcilii auctoritasquœmentes in obsequio lidei captivet neque alii tribunalifasestconscientiœbujusIiominisreclaDiatis ximfacere. Juremerito petit ul in sualide e,\ercenda assignctur ipsi certa et falli nescia auctoritas, ne in errorem contra ûdem laberetur. Hune tanien appellationem ad conciiium irridet Augustinus, etiani in secta Pelagianorumqusenon paucos babuit episcopos assertores. 1° Sufficiebat ut improbarctar et damnaretur baec hœresis, in ea privata regione, ubi exorta erat. 2° Causa finita erat eo quod post geminum Africanœ EcclesiBe conciiium, ex Roma duo rescripta vénérant'. Si secta Pelagianorum majoricum gratia et potentiacrevisset, veluti secta Arianorum, nullo quidem potiore jure ad générale conciiium appellasset : sed eo spectaculo indiguisset Ecclesia, ut excrescentera sectam comprimere posset . Kon ita Pelagiani multo pauciores , et minore potentia freti. Hi certe, siappellassent, non audiendi erant, ied conterendi.

6° Si conciiium eo fineeoque anijno cogeretur, ut universalis Ecclesia, retractans sedis apostolica: deCnitionem, denuo examinaret, an deflnisset necne aliquidlia?reticum;.\ugustinusabsurdissime et iniquissime Pelagianis dixisset' : ■- Similes estis JMaxi- « miauistis, quieupientesexiguitatemsuamnomine ■> saltem certaminis consolari , etc. " Hœc est itaque ratio denegandse appellationis et convocationis concilii, scilicet exigintas sectœ. Quod si sectae omnes paucitate asseclarum vilescerent, sola sedis apostolicœ defînitione statim comprimerentur. Ve rum ubi secta numéro, fania, gratia et potentia crevit, omnium ecclesiarum conspirantium specta-

' ScTm. cxxxi, jamlaud supr.

' Conlra Julian. lU). lu, cap. i, n° 5, t. X.

Page 1