PROSE DE SAINTE ÉLISABETH
( Tirée du Hitsel fraaciscain de 1 6 ( 8 .)
Conciliât Ecclesia, Celebri memoria Elysabeth hodie.
Quæ in cœli curia Coronatur gloria, Stirps regis Ungariæ.
Pro Francisci chordula, Hantello, tunicula, Purpuram deposuit.
APPENDICE
Tandem magisterio Multis facta lectio Stella mundo claruit.
Leprosis obsequio, Languidis sulfragio, Hœstis fit in gaudium.
Pauperum refectio Fuit in hospitio, Cunctis patens ostium.
Hospitalis Domina ,
In tuorum agmina Nos hospites elige.
Nostra dele crimina,
Et ad cœli culmina Pedes nostros dirige. Amen.
(Cm litanies sont celles dont se servent aujourd'hui les religieuses du couvent de Saiote*ÉUsabeth, du Tiers-Ordre de Saint-François, à Lyon.)
Kyrie eleison.
Cbriste eleison Kyrie eleison.
APPENDICE
Christe audi nos.
Christe exaudi nos.
Pater de cœlis, Deus. Miserere nobis.
Fili, redemptor mundi, Deus. Miserere nobis.
Spiritus sancte, Deus. Miserere nobis.
Sancta Trinitas, unus Deus. Miserere nobis.
Sancta Maria, mater misericordiæ. Ora pro nobis.
Sancta Elisabeth, mater pauperum. Ora pro nobis.
Sancta Elisabeth, Deum timens ab infantia.
Sancta Elisabeth, Dei cultrix ferventissima.
Sancta Elisabeth, dilecto Jesu discipulo devota.
Sancta Elisabeth, beati Francisci imitatrix.
Sancta Elisabeth, genere et fide nobilissima.
Sancta Elisabeth, omnibus pietatis offîciis dedita.
Sancta Elisabeth, in oratione et contemplatione pernoctans. Sancta Elisabeth, divinis visionibus sæpius consolata.
Sancta Elisabeth, Deo et hominibus amabilis.
Sancta Elisabeth, mundi contemptrix admirabilis.
Sancta Elisabeth, paupertatis, castitatis et obedientiæ exem plar.
Sancta Elisabeth, conjugatorum solatium.
Sancta Elisabeth, viduarum spéculum.
Sancta Elisabeth, pœnitentiæ et humilitatis norma.
Sancta Elisabeth, mirabili mansuetudine prædita.
Sancta Elisabeth, regiæ patris domus delicias aspernata. Sancta Elisabeth, Crucis Christi amatrix.
Sancta Elisabeth, piarum mulierum lumen.
Sancta Elisabeth, misericordiæ operibus perpetuo intenta. Sancta Elisabeth, orphanorum nutrix.
APPENDICE
Sancta Elisabeth, omnium desolationum consolatrix. Orapro nobis.
Sancta Elisabeth, facultates omnes pauperibus elargita. Sancta Elisabeth, a subditis injuriis et contumeliis affecta. Sancta Elisabeth, prbpinquorum ope destituta.
Sancta Elisabeth, in adversis patientissima.
Sancta Elisabeth, lanam et linum pro pauperibus vestiendis operata.
Sancta Elisabeth, peregrinorum et iniirmorum hospita. Sancta Elisabeth, egenorum omnium sublevatrix.
Sancta Elisabeth, dæmonibus formidabilis.
Sancta Elisabeth, perfectionis spirituaHs exemplum.
Sancta Elisabeth, vanis et dissolutis conversionem a Domino impetrans.
Sancta Elisabeth, Angelorum concertum in transitu audiens. Sancta Elisabeth, in vita et in morte miraculis conspicua. Sancta Elisabeth, devotis tuis miscricorditer subveniens. Sancta Elisabeth, æterna beatitudine perfruens.
Sancta Elisabeth, patrona nostra dulcissima.
Agnus Dei, etc. Parce.
Agnus Dei, etc. Exaudi.
Agnus Dei, etc. Miserere.
jf. Ora pro nobis, Beata Mater Elisabeth.
Ut digni, etc.
( f raison .
Tuorum corda fidelium, Deus miserator, illustra; etBealæ Elisabeth precibus gloriosis, fac nos prospéra mundi despi-
APPENDICE
cere, et cœlesti semper consolatione gaudere. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum. Qui tecum vivit, etc.
Pour satisfaire à la curiosité de ceux d’entre nos lecteurs qui comprendraient l’ancien allemand, nous avons cru devoir publier ici quelques-unes des prières et des cantiques en l’honneur de sainte Élisabeth et de son mari, qui se trouvent dans le manuscrit allemand de la Bibliothèque de Cassel , écrit en 1 492 par Jean de Mülliausen, prêtre.
EYN GCÏ GEBEN VON SENTE ELYSABETH.
Elysabeth milde furstyii.
Des kœniges aller kœnnige dyneryn.
Du hast vorsmehet gantz und gar Der welde richtum, das ist war,
Und ouch aile wollust dar zcu.
Durch den wurdigen namen Jesu Mit dem du dich haltest verbunden ;
Des hastu nu frœyde funden.
Ihn aus dine hülfe llissiglich Des betten wir mit ynnickeit dich.
Erwirb uns lyde unde ruwe Unde mach uns von sunden nuwe.
Cote hat an dir genuget,
Und hat das meistiglich vorfugin.
APPENDICE
Das du bist in der schonde loger gant/, Unde obertredest der sonnen glaiitz.
Mach fussen yn Gott unsre gedancken , Das sy nummer von yme gewanken Tryb von uns aile schedelickeit,
Unde bewyse uns dyne hülfe breit In der zeit wan uns beslieclit der tod So hilf uns uss ailes nod,
Unde stiess zcu die belle pfortin Mit diner bette unde ynningen wortin, Das wir mit froudin so schone Al obin in dem obersten throne Bey dir mœgen werdin funden ,
Wen uns dy seele geht us unserm munde.
Collecta.
O du allmæchtigcr Got,
Unde eyn gebyter der gebot Der du hast zu unserm fromen Elysabet lassen komen ,
Unde werdichlich werde gebore Von koniglichen geschlechte zcware, Unde hast sy bestetiget sunderlicli ,
Mit guter wandelunge sicherlich,
Unde hast yr vorsvar nicht vorgessin Der abint spyse mit dir zcu essin Obir dyme kœniglichen tysche,
Das sy darme bat zcumale gewysze :
Wir betin dich gar ynnichlich süsse ;
Vorlieh uns das wy ir nachvolgin mussiit,
In allen gotlichen geberdin Unde an der seele mogen werdin Frohlich, selig und riche,
Wan der tod uns wel ersliche,
Czu besitzen dy stad an frist
Do sy werlich heuer komen ist. Amen.
EYN ANDER GEBET DEME HEIUGE.N UND SELIGEN LUDEWIGE.
O du herschende kœnig der hymmlischen Ritterschaft , Jhesu du alleredelster hussvater, uss allerbegerlicheheit myner seele grusse ich dich, unde dy hochwurdigen jungfrowin Mariam dine mutter, unde oucli dyssen heilgen fursten Ludewigen, dinen knecht, mit allem hymmelischen gesinde; betende vormittelst yren gebethin das ich moge erquicket wurde zu allen engistin mynes corpers unde auch der seele. Amen.
Collecta.
O Got der du hast erhœet mit der ere der ewigheit den heyligen furstin Ludewig, lantgrafin yn Düringin, ehelichen gemahl der heiligin frowin Elyzabeth, als wie das ane zcweyfel glauben : verlich uns gnaedeglichn das wie dorch synen vordienst unde bete von allen obéi unde sorfaltigin engistin erlorst mogen werde. Unde das wir mogen virdynen zcu kommen zcu der ewigen froude durch dich U. II. J. C., elc.
APPENDICE
Dans le magnifique Bréviaire manuscrit dit de Grimani, du quinzième siècle, à la Bibliothèque de Saint-Marc, ù Venise, il y a un office spécial de sainte Élisabeth, orné d'une délicieuse miniature par Hemling, qui la représente distribuant des aumônes à deux pauvres, tandis qu’un ange qui plane sur sa tête la couronne.
A l’abbaye des Bénédictines de N.-D.-des-Chazes en Auvergne, la fête de sainte Élisabeth était célébrée avec une solennité particulière. « Ce jour-là, » dit le livre prébendère de 1462, « chaque dame de l’abbaye prend, à raison de la « fête, une livre de veau et de porc frais, un morceau d’an- € douille, deux doigts de saucisse, la moitié d’une poule, et « de la moutarde; une pinte de vin à dîner, et une chopine « à souper. » D’"' Branche, l'Auvergne au moyen âge, p. 315.
Œuirei. VIII. — Saiute Élittbelb. II.