ORATIO. XIII

banc dignitatcm cvcclus, non destitit arduum, et cum labore ad abundantiorem doctrinam directum iter tencre , quod tam alacri studio ingressus fucrat. Atquc nt illucl ab omnibus impedimentis liber expeditiùs conficeret, se à commercio vulgi segregavit, et solitariam quodammodo vitam , in musœo deinceps ad extremura usque spiritum degendam , amplexus est. Cùm tamen publicaî utilitatis causa , nullo commodo sibi extrinsecus proposito, improbum hune laborem perferre decrevisset, statutis diebus,selectos quosdam adolescentes, iisdcm studiis et amiciliâ secum conjunctos, in suam aliamve domum congregabat. Ibi remissionum animi oblectationumque loco, familiares de jure instituebantur sermones, in quibus doctrina, quara quisque suam iecerat et in unum contulerat, alterius accessione augebatur. Ipse autem de dubiis tam enucleatè, de obscuris tam dilucidè, de confusis ac perturbatis tam ordinale disserebat, ut jam facile augurarentur omnes, uberrimos maximosque aliquando ex ejus navitate ac diligentià t'ructus extiluros.

Haec illa suntsummi viri juvenilia. His prolusionibus egregium moliebatur opus, quod maturiore selate effecit, et eâdem senescente absolvit. Hic ei ad doctrinam, quâ caeteris antecelluit, patuit aditus. Per aspera obsitaque spinis ac ruderibus loca gradiendum ei fuerat, ut jurisprudentiœ alumnis viam muniret ad legum cognitionem , et unà non romani tantùm, sed etiam gallici juris studium, in integrum restitueret. Hujus quem animo conceperat finis assequendi causa , omnem laborem, omnem difficultatem conlempsit. Nunc, quàm felix sapientissimo consilio responderit eventus , accipite , et sinite ut tam laude dignam rem paulù altiùs repetam , atque, quàm brevissimè potero , exponam quse ipsam omnibus planam facient.

Ulud certà experientid compertum habuerat, neminem exquisitam ac reconditam legum scientiam consequi posse, nisi cam sibi ex Pandectarum libris hauriendam putaverit. Praeclare ! Nam si spectemus auctoritatem, occurrunt jiuisconsulti dignitate insignes, rerum publiée gerendarum usu exercitati, civili sapientiû pleni, doctrina et consilio abundantes : si genus dicendi , nihil limatius , nihil pressius, nihil clarius, nihil ad discendum accommodatius : si materiam ipsam , complectitur pulcherrimum juris systema , felicissimis reipublicae temporibus inventum ac formatum , sub imperatoribus , ab Augusto ad Antoninos usque , suis omninô numeris et parlibus perfectum atque expletum : ex quo Romani, universi orbis domini, majorem adepli sunt gloriam, quàm ex imperii finibus tam latè propagatis.

Suo lumine adhuc discentium mentes perfunderent horumee jurisconsultorum lucubrationes , nisi fata nobis eas invidissent. Barbaries funestissimâ contagione romanum jam pervaserat imperium, cùm

Ju>: i |

I' l.is.jiir | i)|| H | m il i |il- il I I (JIKXJ

(1,'in ili negotîo 1 1 ibofii nuni I nneri pi rem. 1J