‹ Œuvres historiques inédites. 2Chapitre 44 sur 44 · SELON L'ODRE DU RÉCIT · texte numérisé non relu

SELON L'ODRE DU RÉCIT

Num. 27.

(Xd. pag. 367.)

Epistola Brunonis olim Argentinensis episcopi ad Gerhohum praepositum Reichenber^em cire a opusculum ejusdem Gerhohi quod de adoratione Christi Adriano papae inscripserat.

Scripta post annum U55 et ante 4162.

Ex libro Gerhohi de gloria et honore filii hominis, cap. 42, in Codie* manuscripto monasterii S. Pétri Salisburgensis.

Domino G. praeposito, viro religioso et erudito, B. peccator edere de manna abscondito. Inter pressuras graves et varios lumultus mundi labenlis et suos dilectores secum volventis , quantum licuit, scripta vestra aspexi. Zelum vestrum , studia vestra , agonem et eruditionem adverti et quod regina auslri de rege Salomone dixit , de vobis veraciter et fiducialiter pronuntiandum judicavi, videlicet, quod minor est fama, quœ de vestris laudibus loquilur, quam thésaurus sapienttae, qui propius accedenti et allius fodienti manifestatur. Joannes Baplisla agnum Dei secundum aliquid sciebat et demonslrabat, et setundum aliquid nesciebat, quod per columbam descendentem et manentem super eum cogniturus erat. Utique mihi taie aliquid circa vos accidit, quia vos cognoscebam , sed nec talem, nec totum. Scriplis igitur vestris, quamvis raptim et in superficie gustatis, multo et ardenli desiderio exoplo scriplorum vestrorum mihi gratiam , pariter et veslram pra;sentiam dulcissimam exhiberi ; ut quœ clausa sunt, vel quœstionera afferre videntur mulua collatione et arnica colloculionc quasi quibusdam claribus aperiantur. Incolumitatem vestram et omnium vobiscum in Christo degentium memorem nustri omnipotens Deus longo tueatur œvo.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

NOTiE.

Liber Gerhohi if. gloria et filii hominis scriptus est post mortem Brunonis, igitur post annum 1162 et ante annnm 1169 quo ipse Gerhohus obiit , teste ejus vita apud Raderum in Bavaria sacra. « Fuit ipse Gerhohus canonicus regularis ord.

• S. Augustini, prepositus Rcichcnbergensis in diœcesi Salisburgensi, vir doctrine

• non vulgaris, nec inferioris pietatis, sa?culi atque ecclesise principibus , episcopis - sciliect ac summi pontificibus charus , qui corruptos sœculi sui mores verbis ac

• scriptis non senicl exagilavii. » Vcrba sunt Malernii de eo loquentis, tora. 5. Thesauri anecdotorum , pag. 1458 , liber Gerhohi de gloria et honore filii hominis inscriptus est Hartmanno episcopo Brixicum. In eo praîcipuc versatur contra e,o$ qui difTîciliora sua in diversis opusculis dicta de adorando in Christo domine ita accipiehant, quasi dixisset humunUutem qua homo est homo, quvque tpsa non est homo in Dei gloria su nt me glorificatumesse, cum tllud Gerhohus inlellerexit de humanitale qua est homo, es anima ralionali et humona carna subsistent. Unde doect Gerhohus ex variis patrum texlibus in hoc opère sane docto sed minus sublili, siquod aliud scripsit, Christum homincm non solum duiia, sed etiam latria adorandum esse, cura Christus, qui et dilùnate Deus, et humanitate homo est, non possit vere intellitji homo, nisi cum verbo quod earo factum est.

Gerhohus, cap. 12, insérait defuncli tune Brunonis episcopi oliro Argentin, epistolam, qure ejus doctrinam a multis errore accusatain rnirilkis cxlollit laudibus. Dum refert banc epistolam ita scribit Gerhohus.

<• De hac adorationc (scilicet Christi in qua nec homo a De», nec Deus ab homine . separandus est).. lanta dicta sunt a nobis opusculo ad papam Adrianum , ut « eadem repetere videalur non necessarium... sicut perlecto eodem opusculo satis- « factum est beat» incinorife Domino Brunoni quondam Argentinensi episcopo,

• prudenti viro , valenler litteralo. yui etiam ad lecta et intellecta scripta nostra « bénigne respondit per epistolam cujus hoc est rescriptum, etc. Hanc epistolam ■ proptcr'hoc inscruit, ut exinde notum sil in ccclesia Babenbergcnsi, ubi nunc pul- « samur questionibus , uliquando nos habuisse locuin in diversorio ad quiescendum « apud ftdelissimnm tune Doniinuin et amicum, cujus meinoria in benedictione

• mihi est. •

Scntentia Gerhohi non ita placuit Alcxandro III papa* ut Brunoni. Extant enim apud Pezium, in Cod. diplom. hist. epistot. anecd., ejus, toni. 3, part. I, p. 398 et 399, du» littene ejusdem papœ una, qua scribit Eberhardo archiep. Salrburgcnsi, ut Gcrhoho silenlium su|>cr lalibus fidei disputationibus. imponat , altéra ad ipsum Gerhohum de eadem re admonet. Extat ibidem, pag. 446, epistola Eberhardi episc. Babenbergensis ad Eberhardum Salzburgensem contra Gerhohum asserentem divinitatem m sacramento altaiïs, a sumentibu» voraiï ac Chrislum qua hominem patri œqualem esse.

NB. Nota hanc epistolam scriptam esse, post deposilionem Brunonis an. 1131. factam , cum ibi memoretur Libellus Gerhohi ad papam Adrianum IV qui »cdi romanœ n decembris 1154 impositus est,

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Num. 28.

(Ad pag. 378.)

Conrad de Hohenstauften, s'étant rendu à Wissembourg le 20 mai H 39, passa à Sellz où Gebehard, évéque de Strasbourg, vint le trouver. Gebehard signa le diplôme de confirmation de ZwéTlhal , filiale de Morimond , et située dans la Basse- Autriche.

(L'analyse el le diplôme manquent aux pièces.)

Num. '29.

Diploma Conradi III, quo abbati» Selsensis jura et privilégia rénovât. Datum Argentin», 28 maii H 39.

Ex autographo tabulant Palalini Hiedelbergensis.

Num. 50.

(Ad pag. 380.)

Charta Theodewini cardinalis Portuensis, sedis apostolic» legati , qua confirmât bona abbati» Maurimonasterii. Data xxix augusti H 42.

Ex autographo tabulant dicta* abbatiœ.

Num. 31.

(Ad pag 38 1.)

Levêque de Strasbourg, Gebehard, assista à la diète de Worms qui se tint au mois de février H 40, et signa le diplôme que l'empereur accorda au monastère de Bischofsberg.

rL'nnalyse et \f diplôme manquent aux pièces.)

Num. 32.

(Ad. pag. 388.)

Gebehard, évôque de Strasburg, absout le prêtre Asson, de l'excommunication dont il a été frappé, pour avoir joui injustement de dîmes appartenant au monastère de Lièvre.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

L'analyse et la charte manquent aux pièces. Elle n'a pas été publiée dans la Gallia chri$tianat t. v, p. 798, comme Grandidier paraît le croire, t. 1, note 8, p. 195. Elle l a été pour la première fois, par M. L. Brièle, dans la Revue d'Alsace, année 1859 , pag. 559. Une note que nous devons à l'obligeance de M. Auguste Krœber porte ce qui suit :

. Les maires de St-Hippolytc, d'Ensheim et de Limersheim étaient administra- « teurs des cours franches, colongères , ou seigneuriales que le prieuré de Lièpvre . possédait dans ces villages. Les chevaliers de Lièpvre et de Saint-Bippolyte ne < figurent pas si souvent dans l'histoire qu'il soit inutile de les mentionner, quand « on en rencontre par hasard. »

Nous adoptons cette remarque et nous publions ci-après les noms des chevaliers qui figurent comme témoins dans la charte de l'évèque. Ce sont :

Bernerii, militis, fralris Bernoldi (majoris de Leberake) Bernoldi, majoris de sancto Ypolito. Arnulfi , filii «tu. Erardi militis , item de sancto Ypolito. Nevelonis, filii Erardi. Walterii, mnjoris de Aghenesheim. Luloldi, majoris de Lumersheim.

Num. 33.

(Adpag. 402.)

Diploma Gonradi 111, pro abbatiam Ensidlensis 8 julii, anni 1144.

Nnm. 54.

{Ad pag. 402.)

Diploma Conradi 111 , régis Roman orum , quo Ottonianum de moneta cudenda privilegium Waltcro Selsensi abbati confirmât. Datum x julii 1144.

Ex autographo tabulant Palatini Heidelbergcnsis

Num. 35.

(Ad pag. 402.)

Conrad 111 confirme, en 1145, à l'assemblée de Worms, les droits de l'église de Lausanne , en présence de Burchard, évôque de Strasbourg.

(L'analyse et le diplôme manquent aux pièces.)

PIÈCES JUSTIFICATIVES. 503

Num. 56.

(Ad pag. 4/0.)

Diplôme de l'empereur Conrad , par lequel il accorde l'abbaye de Saint-Maximin à Adalberon , archevêque de Trêves. Donné à Spire le 4 janvier 1U6.

(L'analyse et le diplôme manquent aux pièces.)

Num. 37.

[Adpag. 4//.)

Diploma Conradi régis Romanorum dalum in gratiam monasterium Keminade et Wibicke. ïnter testes legitur Burchardus Argentinensis episcopus.

Datum Franckenvord, an. H 47.

EDIDIT

Chkistukos Paullinos, in Historia collegii Wi$beccen$ii, pag. "

Num. 38.

{Ad. pag. 4/4.)

Epistola Wibaldi abbatis Stabulensis et Corbeiœ , qua Manueli imperatori Graicorum Constantinopolitano nuntiat decretam Conradi III imperatoris expeditionem contra Rogierum Siculum , nominatque imperii principes , inter quos Argentinensis episcopus, qui in nupera curia Herbipoli medio mense septembri habita hanc expeditionem juraverunt. Scripta anno 4152.

EDIDERUNT.

Mahtemhe, in Colleet. ampliss. vtter script., tom. «, pag. *9«- Scbeidios, Orig. Guelfic, tom. », Hb. «, probat., pag.

Num. 39.

{Ad pag. 4/4.)

Diploma Conradi imperatoris quo confirmât bona et possessiones abbati* Floreffiensis in dicecesi Namurcensi

PIÈCES JUSTIFICATIVES

ord. Prœmonstratensis. Testis Burchardus Argentinensis episcopus. Datum apud Wirciburch anno 1151.

EDID1T

Buco, in Annctlibus annalium Prcemonstratensium, tom. 1 , probat. , pag. lvi.

Num. 40.

(Ad pag. 4/7.)

Diète de Mersebourg, tenue en mai 1 \ 56, à laquelle Frédéric Barberoussc convoque les prétendants à la couronne de Danncmarck. Burchard, évêque de Strasbourg, y assista, comme il paraît, par sa signature au bas du [diplôme accordé à l'abbaye de Corvey.

(L'analyse et le diplôme manquent aux pièces.)

Num. 41.

Diploma Friderici I imperatoris, pro Arnoldo Coloniensi archiepiscopo praîdiis de recuperandis ad mensam ejus archiepiscopalem spectantibus. Datum in I rbe Wormatia , 14 junii H 53.

Testis fuit Burckardus Argentinensis episcopus.

EDIDERl'NT.

Schamiat, in Vindemiis lilterariis, tom. 2, pag. 113. Scbeidius, Orig. Cuelfic, tom. 3, lib. 7, probat. pag. 430.

Num. 42.

(Ad pag. 4SI.)

Diploma Friderici imperatoris, quo in gratiam Gerardi Bergomensis episcopi omnia privilégia et jura, quœpredecessores imperalores ecclesiaî Bergomensi (Bergomo) concesserant, confirmai.

Testis fuit Burchardus Argentinensis episcopus.

Datum Wirceburg 17 junii 1156.

EllIDERL'NT.

Cghem.i, Italiœ gacrœ, tom. 4, pag. 464, edit. an. 1719. TûL.tEB, m Probat, hislor. Palal., pag. 49, num. 56.

PIÈCES JUSTIFICATIVES. 505

Num. 43.

(Ad png. 4SI.)

Au mois d'Août 1156, Frédéric Barberousse tient à Colmar une assemblée des évêques et seigneurs d'Allemagne et de Lorraine.

Le 17 il confirma le comté de Verdun à Albert, évêque de cette ville.

Burchard de Strasbourg avec Ortlieb de Bàle signent les premiers ce diplôme.

; L'analyse et le diplôme manquent aux pièces.)

Num. 44.

(Ad. pag. 424.)

Diploma Friderici imperatoris , quo Conrado episcopo Eystettensi locum Rebdorf concedit, et monasterium ibi conditum in suam recipit tutelam.

Datum apud Novam Laudam (Neu-Lodi, urbs Italiœ inter Mediolanum et Placenliam sita a Friderico sedificata), ka-

lendis augusti 1158.

Hujus rei testis Burchardus Argentinensis episcopus.

EDIDIT

Falceekstein , in Codice diplomatie» autiquitatum Nordgowiensium, num. M. pag. 30

Loinc, Spicilegii eeeUtiastic, tom. 8, pag. 207.

Num. 45.

[Ad pag. 424.)

Décréta Friderici I imperatoris facta in comitiis imperii apudRoncalias habitis cum proceribus Germaniœ , Gallia3et Italiœ, super regalibus imperii, aliisque. Anno 1 158. Interfuit episcopus Argentinensis.

EDIDERUNT.

GoLDASU-s, Constit. impérial., t»m. 8, pag. 33Î.

Roisset, Supplément au corps diplomatique deDumont, tom. 1, part. 1. pag. *8. lunig, Teutschen Reicht archiv., contin. 2, part, gênerai , tom. 4, pag. «!.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

TrouilUt en public des extrait» daiu ses Monument» de l'histoire de l'ancien èvéchc de BâU, tom. 1, Ut. 216, pag. 332.

Num 46.

(Ad pag. 426.)

Edictum Synodi Papiensis anni ilCO, in quo Victor IV lanquam verus papa agnoscitur a plerisque Germanise episcopis, inter quos sic legitur: « Ego Arnaldus archiepiscopus Moguntinus cum XIV suffraganeis inter fui et conscensi. s

EDIIIERUNT Lrmc, Spicilegit ecclesiast , tom, 1, pag.159 .

TBOOILLAT, Monuments de l'ancien évéché de Me, t. 1, tit. 218, p. 13*.

Num. 47.

(Ad. pag. 4*7.)

Diploma Friderici 1 imperatoris, quo episcopatum Bellunensem cum toto comitatu et jurisdictione episcopo Ottoni ob secutas papœ Alexandri III partes ademtum confert Pelegrino patriarchse Aquileiensi , ita ut substitut! Bellunenses episcopi, investituram ab eodem patriarcha deinceps recipiant.

Datum Papiae in générale concilio post destructionem Cremae, 15 kalend. maii H60.

Hujus donationis et confirmations testis fuit Burchardus Argentinus episcopus.

EDIDERUNT

Ucbelli, Ital. «acr., tom. 5, pag. 177, prior. edit et pag. 151, edit. secundœ. Ddmont, Corps diplomatique du droit des gens, tom. 1, part. 1, pag. 85.

(Ad pag. 429.)

Diploma Friderici primi imperatoris, quo confirmât bona et jura monasterii , quod dicebatur Wigoldsbehr, hodie Odenbeim. Datum Landœ anno 4161.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Hujus rei testis fuit : Burchardus Argentinensis épiscopus.

Ex codice manussripto Urstitii.

Num. 49.

(Ad pag. 432.)

Burcbard assista au synode général de Mayence , tenu par l'archevêque Henri en 1143, et signa le premier les chartes du 20 mars pour Disibodeberg, Saint-Pierre d'Erford et Georgenthal.

(L'analyse et les chartes manquent aux pièces.) Voy. Chronicon monacbi Sancti Pétri Erfordieasis.

Num. 50.

(Adpag. 432.)

Burchard confirme, par une charte de 1143, les donations de son prédécesseur Cunon en faveur de l'hôpital des pauvres de Strasbourg.

(L'analyse et la charte manquent aux pièces. — Voyes un extrait de cette charte, note 4, pag. 884, tiré du Rothbvch, fol. 1.)

(Adpag. 432.)

Charta notiti», qualiter Regenoldus cornes Lucelburgensis praedium Laubach concesserit abbatia? Maurimonasteriensi. Scripta anno 1143.

Ex codice membranaceo dicta abbatiœ.

Num. 51

[Ad pag. 433.)

Burchard signe, en 1144, à Mayence, la charte de fondation du monastère d'Otterbourg.

(L'analyse et la charte manquent aux pièces.)

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Num. 53.

(Ad. pag. 4Si.)

Adelgot , prévôt de Sainte-Marie , fait donation des dîmes de l'église de Kugeiberg à Henri, curé de l'endroit. La charte est de Tannée 1 1 44.

(L'analyse et la charte manquent auv pièce.)

Num. 54.

(Ad. pag. 43$.)

Diploma, sive bulla aurea Conradi imperatoris , quo GuillelmoarchiepiscopoEbredunensis etejus successoribus regalia et alia principatus Ebredunensis privilégia concedit. Datum anno 1147.

Hujus donationis testem esse voluit imperator Burchardum Argentinum episcopum.

EDIDKBINT.

GiiCBENON, BMiot. Sebus. centur I, num. 17. Valbonais, Histoire du Dauphmè. tom. 1. pag. 88. Galtia Christ., tom. 3, inslrum., pag. 179.

Num. 55.

[Ad pag. 4J7.)

Diploma Friderici I imperatoris, quo Ortliebo episcopo Basilcensi et ecclesiae ejus jus monetandi concedit.

Testis Burchardus Argentinensis episcopus. Datum versus an. 1152.

EDIDIT

Hergott, Geneal. Habtburg., tom. i, num. U9, pu?. 176.

NB. Exlat in tabulario suinmi capituli Spircnsis autographum diplomatis Friderici I. Datum Wirzbourg xm , kal. novem. 1 1 52 , inter te-tes legitur Burchardus Argentinensis episcopus.

Trouillat publie un diplôme d'après l'original existant aux archives de Bâle avec le sceau en placard; il lui assigne la date vers il 51. Burehard y figure parmi les témoins. — Mais il s'agit du maintien des monnaies dans leur clat d'alors 1 1 de la défense de les altcrer ou de les contrefaire sous peine de cent livres d'amende. Tom. 1, num. 210, pag. 323. (Note de l'éditeur.)

PlfXFS JUSTIFICATIVES.

(Ad pag. 43*.i

Diploma Friderici imperatoris, quo bona jura abbatiae Neoburgensis confirmât. Datum anno 1156.

Ex tabulai io dicta abbatiœ.

Num. 57.

lAdpag. 442.)

Echange entre Jordan, prieur de Liepvre, et Burckard , prévôt de Haguenau. — 1176.

(Orig. aux archives de l'empire , carton L, 4586.)

Cum sil mos universis cenobilis de sacra consuetudine locius ecclesiœ possessiones suas lam fixas quani motatorias in melius commulare, Jordanus, de Leberahae prapotilus, el tocius dyocesis conventus, quoddam fecerunt concambiura cum Burchardo , sculteto de Hagenowa, in hune modum: Burchardus enim quandam habuit aream in platea Wisegrini, claustro bealœ Mariœ, quod est Argentin», precio duodecim denariorum tribulariam ; religiosi vero viri, de quibusjam supra mencionem feci, aliam liabuerunt aream juxta curiam praedicti sculteti sitam, tota consolidatione suam. lias igitur areas tali concambio prœdictœ religionis viri cum commemoralo scultelo sic commutaverunt , quod sculletus aream quam possederat et fecit et dédit pramotato conventui liberam ; aream vero liberam quam a pra?dicto conventu prius recepit , per consensum Argentinensis ecclesiœ eidem censui subjecit , quem de area quam prius possedit dare debuit. Acla sunt autem hase anno dominica? incarnationis. m.c.lxxvi, régnante imperatore Frederico, présente Ruodolfo Argentinœ civilatis episcopo, prseposito Cuonrado, Fricone decano , Wernliero marscalco , Ruodolfo de Rinuowa , Walthero sculteto, Sifrido burgravio, etceterisconpluribustam clericis quam laïcis ejusdem temporis viris conprobalis.

Nous devons le texte de cette pièce à lobligeance de M. Auguste Krœber, archiviste-paléographe.

Num. 58.

Diplomata duo Friderici imperatoris pro Ardutio epis-

510 PIÈCES JUSTIFICATIVES

copo Genevensi, quibus ejusdem ecclesiœ privilégia et jura confirmât. Datum archiepiscopatu Bysuntino, apud pontem Laone super Saonam, vu idus septembris 1162.

Testis princeps imperii abbas Salsensis.

EDIDERUNT.

Spoh, Histoire de Genève, tome î, preuves , num. 7 et 8, pag. 84 et so Muratori , Antiquit. ilalicarum medii ctvi, tom. 6, pag. 57.

Num.5 ) .

{Ad pag. 458.)

Diploma Friderici imperatoris , quo confirmât donationem factam ab Henrico duce Bavarise et Saxonia3 abbati» dictœ Minor-augia, sive Weissenau

Testis Rodulphus Argentinensis electus.

Datum Ulmae kal. novembris 1164.

ED1DIT

Hugo, in Annalibus ordin. Prœmonlralensis, tom. 1, pag. cl. Lonic, Spicileg. ecclesiast., tom. 4, pag. 347

Num. 60.

(Ad pag. 457.)

Diploma Friderici imperatoris, quo Henricum marchionem investit de Marchia defuncti Marchionis Guidonis. Datum in territorio Ariminensi ix, kalend maii anni 1 167. Hujus rei testis fuit Rodulfus Argentinensis episcopus.

EDIDERUNT.

Moratori, Antiquit. ilalicarum medii œvii, tom. 1. dissertât. 6, pag. 317. Fidelis Soldaki , Historiée diplomaties monaslerii de Paxsiniano in Tuseia . tom 1, Lueect impresso an. "1741, pag. 84.

Num. 61.

(Ad pag. 457.)

Diploma Friderici imperatoris pro monasterio S. Maria? de Serena diocesis Volateranna3. Datum Pisis anno H 68.

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Hujus rei testis fuit Rodulfus Argentinensis episcopus.

EDIDIT

Fidelis Soldari , Historiée diplomaticœ monaslerii de Pastiniano , tom. i , pag. 159.

Num. 62.

(Ad pag. 462.)

Diploma Friderici imperatoris pro ecclesia collegiata ad S. Victorem extra mœnia Moguntina. Datum Moguntiae anno 1173.

Inter testes legitur : Rudolffus Argentinensis episcopus.

EDIDIT

Joannis, in Rerum Moguntin., lom. 2, pag. 588.

Tractatus Pacis et reconciliationis inter Alexandrum tertium papam, et Fridericum primum imperatorem Anagniae tractatœ atque praeliminariter conventœ, anno 1176.

Num. 64.

(Ad pag. 463.)

Diploma Friderici I imperatoris in favorem prapositi et canonicorum ecclesiœpatriarchalis Aquilciensis concessum, per quod omnes regum largitiones, imperatorum concessiones et fidelium possessiones , quas dicta ecclesia possedit, vel in futurum adipisci poterit, confirmât.

Datum in territorio Venetiano apud monasterium sanctœ Trinitatis 20 julii 1177.

Testis in donatione hujus privilegii adfuit Rodulphus

Argentinensis episcopus.

ED1DERINT.

Dghzlli, liai, sacra, tom. 5, pag. 60, prim., edit., et pag, 66 wcund. edit. Du mont, Corps diplomatique, tom. 1, part. 1, p. »*• Lunig , in Codice Italice diplomatico, tom. 4, pag. 1515.

Page 1