I». LIV, 'J
1 Sion uovorum civium aocessio. Nam primia qui- Sem partes eorum sunt, qui prredioant verbum Dai ; \d exempiis et ornculis suis Christua edocuit ; id Paulus ApostoluB urgeb.it iis verbU : Qvomodo credent ei rçuem non audioriml fQuomodo autrm audienl »ine: prie- '.Jic&nte ?.,.. Ergo fidea gxaudîlu, nuditns&utem per ver- ] bum Cliristi (1), tstud autem munue ad eos pertinet, qui rite saoris iriitiatifuerint. — His porro operoe atudiique non parum alTerunt qui vel auxilia in rebua ext«mie posita auppeditnre, vel fusia ad Dcum precibus ' cœlflsCiacliansinataoDnciliare aolcnt. Quapropter laudantur ia Bvangeliomulieros, qutc Chrlato cvangeliutnli regnum Dei mimUrabant de facnltatibu» auii, et Paul lus testatur, iis qui Evaugeliumannuntinnl voluntate Dei conceasum esee ut de Evangelio vivant (3). Pfiri modo asseotatores auditoresquo auoa Christum ita jusatBse novimus : fîagate Damin\im mae.iii, u( millet operarioB in mesnem auam(a): primosque Ejus alumaos, Apoatolia praeeuntibus, ita aupplicare Deo concuavisae : Da geroit fuis cum omnl fîdueia loqui c«r< butn luum (4).
Duo hœc munia qua: in larglendo suppHcandoque consistunt, cum perulilia aunt ad ]'e!;;ni cœlorum fîncB latiuN proferendoB, tum illud habont proprium, ut ab hominibus cujualibet ordinis explen facile queant. Qiiie •Dim est aut tam tenui fortuna, ut exiguam dare etipem, aut tantis rebua occupatua, ut pro nuntils sacri Evangelii Deum obsecrare allquandiu prohibeatur ? Hujuamodi vero pr^sidia adhibere semper viri apostolie! conaueverunt iiomtuatim Poiitiflcea romani, In quos christiann: lidei propa^andic maKlme incumbit
(1) Rom. it, H, 17.
(2) I Cot. IX, 14.
(3) Hatth. IX. 3S. — Lac.
sollicitudo : tametsi non eadem perpetuo ratio fuit haec kiubaidia comparandi, sed varia et diversa, provarietate locorum temporumque diversitate.
Cum œtate nostra libeat ardua quœque conjanctis plurimorum consiliis et viribus aggredi, societates passim ooire vidimus, quarum, nonnuUae etiam ob eam caussam aunt initœ, ut provehendœ in aliquibus regiontbus religiont prodessent. Eminet autem inter ceteras pia consociatio ante annos fere sexaginta Lugduni in Qallîis coalita, quœ a Propagatione fidei nomen accepit Ilaoo primum illuc spectavit, ut quibusdam in Americs missionibus opem ferret : mox tanquam granum sinapis in arborem ingentem excrevit, cujus rami late frondescunt, adeoque ad missiones omnes, quœ ubi* que terrarum sunt, actuosam beneficentiam porrigit. Prseclarum hoo institutum celeriter BcclesisD Pastoribus probatum fuit et luoulentis laudum testimoniis honestatum. Romani illud Pontifîces Pius VU, Léo XII, Pius VIII, Decesaores Nostri et commendarunt vehementer et Indulgentiarum donis ditaverunt. Ac multo etiam studiosiua fovit, et plane caritate paterna complexus est Qregorius XVI, qui in encyolicis litteris die XV mensis Augusti anno hujus sœculi quadragesimo datis in banc sententiam de eodem loquutus est : « Magnum aane opus > et sanctissimum, quod modicis oblationibus et quotidianis precibus s « quolibet sodalium ad Deum fusis sustinetur, auge- < tur, invalescit, quodque Apostolicis operariis susteac tandis, christianseque caritatis operibus erga neoc phytos exercendis, neo non fidelibus ab impetu pert secutionum liberandis inductum bonorum omnium t admiratione atque amore dignissimum existimamus. t Neo sine peculiari divinœ providentise consilio tanf tu m commodi atque utiiitatis Ecclesiœ nuperrimîs t hisce temporibus obvenisse censendum' est Dum c enim omnigena infemi hostis machinamenta dilect tam Christ! sponsam lacessunt, nihil illi opportunius
Ohr.
( contingere poternt,
■ calholicœ vcritatjs
■ studlU, collatnque ope I conarentur ». H;eo proli
m ut deBidariû propagandsa stifideles iiitlamninti jûnctis omnea Christo lucrifacere 3iitus, Epiacoposhoi-Iabaturi
sedulo ngcrent, in sua quisque Diœisesi, ut tnm oalutare iiislitutum nova quotidie incrcroent.i eaperet. — Neque a vestigiis Decesaoris sui deflexit gloriosjo i-ecorriatioriis Piua IX, qui nulUm pr^termisit oycaaionem juvandtc societatis merilissimio. ejusque prosperitatis in mnjus provchend . Rêvera nuctoritate ejua anipliora pontiflcnlia i ad iilge litige privilégia in socioa collata sunt, excitaia ad ejua operla subsidium i-hriallaoorutn pietas, et pra^stantisaimi eœ sudalium numéro, quorum singularia mérita constitiseont, variia honorum inaignibus decorati ; demum externa aliquot ad- Jumenta, quio hutc instituto acccsserant, ab eodem Pontifice ornata laude et ampliticata sunt.
Eodem tempore «imulatio pietatis efTecit. ut binse aliœ EOi'ielates coalescerent, quarura aller» a Sacra Je»u Chri'li hifantia, altéra a ScholU Orienfis nuntupata est. Priori propoaitum e«t tollere et nd cbriatianos mores educere infantes miscrrlmos, quoa desidia vel egestate compuisi parentes inhumaniter cxponunt, priesertim in Sinensium regionibua, ubi plus est hujus barbaria mons usitata. lllos itaque peramanter excipit Bodallum caritas, pretioque interduni redemptoa chris- * tianœ regeiierationij lavacro abluendoa curut, utacilioet vel in blcclesia; apem, Deo Juvaule, adolescant, vel saltem morte occupatis sempiterna) felicitalia potiundK facultaa prœbeatur. — i:>ollicita eat de adolcscentibus alia quam commcmoravimus sooietas, omnique induatria contendit, ut ii aana doctrina imbuantur, stu detqiic prohibere fallacia perioula scientise, ad quara pronî persaipe illi ferunlur ob improvidam diacendi oupiditatem. — Ceterum utraque aodalitas antiquiori îUI, cui a Fidei Propagatlone nomen est, adjutric€>n operam pra;bet, et atipe precibusque christianarum
gentium sustentata ad idem propositum amieo fœdare oonspirat ; omnos enim eo intendunt, ut evangelic» luois diffusione quamplurimi ab Eoolesia extorras veniant ad a^nitionem Dei, Eumque colant, et quem misi^, Jesum Christum. Meritis proinde laudibus, velut innuimus, hsec duo instituta, datis Apostolicis litterU, ornavit Pius IX Decessor Noster, iiaque sacras Indulgentias liberaliter est elargitus.
Itaque cum tria sodalitia tam certa Pontificum maximorum gratia Aoruerint, eumque opus singula suum studio concordi urgere numquam desierint, uberes edidere salutis fructus, Congregationi Nostr» de Propaganda Fide haud médiocre attulere subsidium et levamen ad sustinenda missionum onera, atque ita vigere visa sunt, ut latam quoque spem facerent in poster um segetis amplioris. At vero tempestates plures ac véhémentes, quss adversus ficolesiam ezcitatœ sunt in regionibus jamdudum evangeiioa luce illustratis, detrimentum intulerunt iis etiam operibos, quso sunt ad barbaras gentes excolendas instituta. Etenim multso caussao extiterunt, qusd sociorum numerum liberalitatemque minuerunt Et sane cum passim opiniones prava3 spargantur in vulgus, perquas mundanae felicitatis appetitio acuitur, oœlestium autem bonorum spes abjicitur, qui ab iis expectetur, qui animo ad exGOgitandas, corpore ad capiendas voluptates utuntur ? Uujusmodi hermines precesne fundant, quibus exoratus Deus populos sedentes in tenebris ad divinum Evangelii lumen victrici gratia adducat 7 Istine saoerdoUbus pro fide laborantibus ac dimicanlibus sup« petias ferant? Restrictiores porro ûeri ad munificentiam animes etiam piorum hominum temporis impro* bilate opportuit, partim quod abundante iniquitate refrixit multorum caritas, partim quod rerum privatarum angustiœ, publicarum motus (injecte etiam metu pejoris œvi) plures in retinendo tenaces, paroiores ad largiendum effccerunt.
Multiplet contra grnvisque tieces^llas ApostolicBs missiones premit <ttque urget, cum sacrorum operariorum copia elTiciatur quotidie minor; neque abreptis morte, aenio ooiifectis, labore nttritis prjcslo aunt qui succédant pares numéro et virtuto. Religioafls enim f&miliaâ, unde plures iid sacras missionea prodibant, infensis legibus diBsociatae cernimus, clericoa ab aria avulsos et onus milltia; subire coactos, boan utriusque Cleri fere ubique publicata et proscriptn. — Intérim aditu ad alias plagas patefaclo qam TÎdebantur imperviœ, creacenta locorum et genlium notitia, ali» atque alise quœsitte aunt, cxpeditionea militum Chnsti, novœque stationea constitutai : ideoque piures deslderantur, qui se iia missionibua devoveant, et (erapcstiva conférant Bubsidia. — Difficultates omittimus et impedimenta a oontradictionibua oborta. Kœpe enim viri fallaces, satoroa errorum, simulant Apostolos Ohristi, humanisque prfosidiis alïatim instructi munus catholicorum sacerdotum prsvertunt, vel deficientium loco •ubrepunt, vel positn ex ad verso cathedra docentis obsistutit, satis se assequutos rati, si audientibus verbum Dci aliter ab aliis explicari ancipitem faciunt salutis viatn. Utinam non aliquid artibus suis proficerent ! lilud certe deflendum, quod ii vel Ipsi, qui taies magistroa aut faatidiunt aut proreus non novorunt, puramque veritatis luccra inhîatit. a»pe hominemnon habeant, a quo sana doctrina erudiantur et ad Eoclegtce slnum invitentur. Vcre parvuli petunt panem, et non est qui fran^at eis ; re^'iones alba; sunt ad messem, et hiEu quideni niulta, operarii autem pauci, pauciores forsan propediem futuri.
Qua) cum itn aîut, Venerabiles Fratrea, Nostri mun»ris esse duciraua. piis studîis caritatique christianorum admovere stimulus, ut qua precibus, qua largitionibus sacrarum miasioniim opua juvare et fidoi propagatioat favere contendant. Cujus rcî quanta ait pnestantla. cum bona oatendunt. qux illi propoaita sunt. tum, quœ
iode percipiuntur compendia et fructus. Recta enim tendit sanctum hoc opus ad gloriam divini nominis et Christi regnum amplificandum in terris ; incredibiliter autem beneûcum est eis, qui e vitiorum cœno et umbra mortis evocantur, et prœterquam quod salutis sempiternse compotes fmnt ab agresti cul tu ferisque moribus ad omnem civilis vitse humanitatem traducuntur. Quin etiam iis ipsis est valde utile ac fructuosum, quorum in eo aliqusB sunt partes, cum spirituales, illis divitias comparet, prœbeat materiam meriti, et Deum quasi beneficii debitorem adstringat.
Vos igitur, Venerabiles Fratres, in partem sollicitudinis NostrsB vocatos etiam atque etiam hortamur, ut concordibus animis apostolicas mtssiones sedulo vehementerque adjuvare Nobiscum studeatis, fiducia irf Deum erecti et nulla difncultate deterriti. Salus agitur -animarum, cujus rei caussa Redemptor Noster animam suam posuit, et Nos Episcopos et sacerdotes dédit in opus sanctorum, in consummationem corporis sui. Quare retenta licet ea statione gregisque custodia quam calque Deus commisit, summa ope nitamur, ut sacris missionibus ea prsssidia suppetant quse a primordiis Ecclesise in usu fuisse commemoravimus, scilicet Evangelii pra>eonium, et piorum hominum cum preces tum eleemosynie.
Si quos ergo noveritis divin» gloriie studiosos et ad sacras expeditiones suscipiendas promptes et idoneos, bis addite animos, ut explorata compertaque voluntate Dei, non acquiesçant carni et singuini. sed Spiritus Sancti vocibus obtemperare festinent. — A reliquis autem sacerdotibus, a religiosorum virorum utriusque sexus ordinibus, a cunctis denique fidelibus curse vestrso concreditis magnopere contendite, ut numquam intermissis precibus cœieste auxilium satoribus divini verbi concilient. Deprecatores autem adhibeant Deipa> ram Virginem, quœ valet omnia errorum monstra interimere ; purissimum ejus sponsum, quem plures mis-
^Blonea jtim sibi pncîtitem oustodenique adsoiverant,. et iiuper Apostolica Séries universte tîcclesîŒ Patronuni' dedit : Apostolorum principes agmonque totum, unda ' profectA primuin Evnngelii pro'diciitio omni terrArum orbe pcrsonuit ; ceteros demum pricclaros sanotltnte viros, qui in eodem miiiifterio absumpsere vires, vel vitam cura sanguine profudcrunt. — Precationi supplici eleemosyna accédât, cujiis quidem ea vis est, itt vellooo dissitos etalienis curis distentos aposlolicorum virorum adjutores eorumque cutn in laborando tum in bene merendo socios elliciat. Tempua quidem est hujusmodi. ut plures premnt rei rainiliaria inopia ; nemo tamen idcirco aninium despondeat : atipis enirn, qusa in hanc rem desideratur, collatio nuUi ferme poteat esse gravis, quamvis e multis in unum collatia Batia graodia queant parari subsidia. Vobia autem. Venerabiles Fralrea, comraonentibus, unusquiaque consideret non jaclurra sed lucro suam sibi liberalitatem futuram quia focneralur Domino qui dat indigent!, eaque de cauF:s.-i ars eleemoaj-na dicta est omnium ai'tiuna quœstuosissima. lievera ai, ipso Jesu Christo auctore, non perdet mercedem suam qui uni ex minimis ejus pocu* lum dederit aquœ frigida;, amplisaima profecto merces illum manehit. qui insumpto in sacras misstones rare vel exigo precibusque adjectis, plura simul et variai cnritatts opéra exercet, et quod divinorum omnium di-
■ vinissimum aancti Patres dlierunt, adjutor fit Uei in salutem proximorum,
Certa fiducia nitimur, Veiierabiles Fratres, eoa omnes qui catholico gloriantur nomine, hue reputantes animo °t hortationibus Vestris incenfioa, minime defu* turoi huiCj quod Nobis tantopere cordi est, pietatis ollïcio ; neque passuros studia sua in ampliTicando Jesu Chrisli regno. eorum sedulitate et ioduatria vinci, qui dominalum principis tenebrarum propagare nituntur. — Interea piis christinnarum gentiura cœptis Deum propitium adpcecantes, Apostolicam benedictio-
nem, prœcipuae benevolentiae Nostrao testem, Vobit, Venerabiles Fratres, clero et populo vigilanti» Vestrœ oommisso peramanter in Domino impertimus.
Datum Homœ apud S. Petrum, die m Decembris, A. MDCGGLXXZ, Pontificatus Nostri Anno Tertio.
LEO PP. XIII
SANCTISSIMI DUMINI NOSTRI LEONIS DIVINA PHOVIDENTIA PAP* XIII
EPISTOLA ENCÏCLICA
AO FATHIAnCHAS, PRIMATES, ARCHIBPISC0P09 BT EPI5C.0- POa L'SIVERSOS CATHOLICr ORlllS finATlA« ET COMMU- -NIONEM CUU APOSTOLICA SEDE HABENTSa.
Venmvbilibvl Fratrihvi Patrian-lil; Primalibni, Arehitpitetpi* et Epiicopii Vnireriit catholicit orbit
n evM ApcitvlUa Sedg laimtjdw
LEO PAPA XIII
I ET APOaTOLICAH
Diuturnum illud teterrimumquo bellum. adversus divinam Ecclesin; auctoritalem susceptum, illuc, quo proolive erat. evasit ; videlicet in commune periculum HOcicLatis humenrc, ac nominatim civllis principatua in quo flolua publica maxime nititur. — Quod hnn potiesimum ietate nostra factum esse npparet, Cupiditates enim populares quamlibet imperii vint audacius hodie récusant, quam antea : et tanla est passim licentia, tam orebrfc seditiones ao turb», ut iia qui res publicas prei'unt non aolum denegata sicpe obtemperatio, sed ne
satis quidem tutum incolumitatis praesidium relictum esse videatur. Diu quidem data est opéra, ut illi in contemptum atque odium venirent multitudini, conceptseque flammis invidise jam erumpentibus, satis exiguo intervallo summorum principum vita pluAes est aut occultis insidiis aut apertis latrociniis ad internecioaem expetita. Cohorruit tota nuper Europa ad potentissimi Imperatoris infandam necem : attonitisque adhuc prae sceleris magnitudine animis, non verentur perditi homines in coteros Europse principes minas terroresque vulgo jactare.
H»c, qxxvo sunt antc oculos, communium rerum discrimina, gravi Nos soUicitudino afliciunt, cum securitatem principum et tranquillitatem imperiorum una cum populorum sainte propemodum in singulas horas periclitantem intueamur. — Atqui tamen religionis Christian» divina virtus stabilitatis atque ordinis egregia firmamenta reipublise peperit, simul ac in mores et instituta civitatuni penetravit. Cujus virtutis non exiguus neque postremus fructus est sequa et sapiens in principibus et populis temperatio jurium atque ofîiciorum. Nam in Christi Domini praeceptis atque ex( mplis mira vis est ad continendos tam qui parent, quam qui imperant in olTicio, tucndamque inter ipsos eam, quie maxime socundum nnturam est, conspirationem et quasi concentum voluntalum, unde gignitur tranquillus atque omni perturbatione carens rerum publicarum cursus. — Quapropter cum regendaî Ecclesiae catholicœ, doctrinarum Christi custodi et interpreti, Dei beneficio praepositi simus, auctoritatis Nostne esse judicamus, Venerabiles Fratrc:*, publiée commemorare quid a quoquam in hoc génère ollicii catholica veritas exigat; unde illud etiam emerget, qua via et qua ratione sit in tani formidoloso rerum statu saluti publicœ con&ulendum.
Etsi homo arroganlia quadam et contumacia incitatus l'renos imperii depellere siepe conlendit, numquam
tamen assequi potuit tit nemini pararet. Prasesse aliquos In omnî cotisociatione hominum et communitate cogit ip^in neoessitna : ne pnncipio vel capite. a quo regotur, deslitula sooietaa dilabatur et finem consequi prohibeatur, cujus gratia nata et constituta est. — Verum si fieri non potuit. ut c modiis civitntibus politica poteataa tolleretor, certe libuit omnes artes adhibere ad vim ejus elevandam, mnjestatemquc miniiendam: idque maxime sei-ulo XVI, cum infesta opinionum novitas complures infatuavit. Post illud temput non Bolum miiiistrari aibi llbertalem largîus, quam par esset, multitudo contendlt ; sed etinin originem oonstitutioncmque dvili» hominum souietatis visum est pro arbitrio conluigere. [nimo recentiores perplures, eorum vestigiis ingredientea qui sibi superiore sicculo philosophorum uomen iiiscripserunt, omnem inquiunt poteslalem a populo esse; quare qui eam in civitnlc gerunt. ab iis non uti euam geri.' sed ut a populo sibi mandatam et hnc quidem lege, ut populi ipalufl volun-
tale, a qu
miind.itn est, revocari possit. Ab h catholici hnmjnes, qui jus imperandi i ni, velut a naturali necessarioquc prin'
Lleo repeti cipio.
Interest auteni ultenderc hoc loco, eoa, qui reipublic-se pricfuturi eint, poase In quibusdam caussls voluntate jiidicioque déliai niultiCU'linis, non adversante iiequp répugnante doctrina catliotiua. Quo sane delectu designatur princeps, non confonintur jura principatus : neque mandatur iniperium. sed atatuîtur a quo ail gcrendum. — Neque hic quieritur de rerum
lis: nihil enim eut, cur non Eccleaia!
„«. »„t plu,
publicar
probetur aut unius :
justus sit, et in c Quaniobrem salva j illud Eibi genus co ipsorum ingenio, aut magie nplc conveniat.
a principatus, si modo utilitatem intentus.
n prohibenlur populi cipubliine, quod aut institulis moribusque
Ceterum ad politicum imperium quod attiiiet, illud a Deo proficisci recte docet Ecclesia ; id enim ipsa reperit sacris Litteris et monumentis Christian» vetoatatis aperte testatum ; neque praeterea ulla potest doGtrina cogita ri, qusB ait magis autrationi convenions, aat prinoipum et populorum saluti consentanea.
Rêvera humani potentatus in Deo esse fontem, libri Veteris Testamenti pluribus locis pneclare confirmant. Per me reges régnant,,., per me principes tmperanf, et patentes decernunt justitiam (1). Atque alibi : Prœbete aures,vo8 qui continetiê nationes,.,, quoniam. data eat a Deo potestas vobia, et virtua ab Attissimo (2;. Quod libro Ëcclesiastici idem continetur : In unamquamque gentem Deua proposait rectorem (3). Ista tamen, quae Deo auctore didicerant, paullatim homines ab ethnica superstitione dedocti sunt ; quse sicut veras rerum species et notiones complures, ita etiam principatua gerœanam formam pulchritudiiiemquecorrupit. Postmodo ubi evangelium christianum affuisit, veritate vanitas cessit rursumque iliud dilucere ccepit, undeomnis auotoritas manat, nobihssimumdiviriumque principium. — Prœ se ferenti atque ostentanti Prsesidi romano absolvendi vcl condemnandi potestatem Christus Dominus, Non haberos, respondit, potestatem adversum meuttam, niai tibi datum esset des uper (4). Queinlocum S. Augustinus explanans, Discamus, inquit, quod dixit, quod et per Apostolum docuit^ quia non est potestas, nisi a Deo (5). Doctrina) enimpra^ceptisque Jesu Ghristi Apostolorum incorrupta vox resonavit tamquam imago. Ad Romauos, principumethnicorum imperiosubjectos,
(1) Prov. VIII, 15-18.
(2) JSap. VI, 3, 4.
(8) Bocl. XVII, 14.
(4) Joan. XIX, 11.
(5) Tact, ex VI in Joan. n. ô.
Pttull est excelsa et plen» gravitnCis sententia ; Ifon^^ e»l poteêlns, niti n Deo ; ex quo tamquam ex causa iHiul ooncludit : Princops Deiminisler ett |1),
Ecclesia) Putres hano ipsara, ad quam tuerant insti- J tuti, doctritiam profiteri ac propagn.rc diligenter stu- ' duerunt. Non Iribuamus, S. Augustinua ait. dandl regni eC imperii poleatstem niêi vero Deo (2). In eamdem aententiam S. Joannes Ohrysoaloraua, Quod prin~ cipalus »inl. inqiiit. el quod alii impurcnt, .ilii aubjerli ainl, neqmi omnin caau el lemere feranlur,... dimiim eaae sapientiiE dico (3). I(i ipsiim 8. Gregoriua Magnua testatus est. inquiens : Poteslalem Imperatoribu* ac Regibus cre/iliiJi dalnm fatemur (4). Immo sancti Doptoris eadem prascepta ctiam nnturnli rationis lumiiie illustraiida ausceperunt, ut vcl lis, qui rationem aol.im duoem aequuntur, omnino videri recta et veradebennt. — Et aane homitiea iii civili aocietate vivorc natura jubot, seii verius auolor naturas Deua : quod perspicue demonstrant et maxima aocietatia concilialrix loquendi facultaa, et înualœ appctitiones animl perpliires, et res neceasnriœ multio ne magni momenti, quas solit^ril aascqui hominea non possunt. juncti et coiisociali cum alteria assequuntur. Nunc vero, neque existera nequa intelliiîi aocielas potcst, in qua non aliquîs tempcret ainpulorum voluntatea ut velut unum liât ex pluribus. casque .id commune bonum rectenlquoordine impellat voluit ifçitur Dous ut in civili societate esaent, qui multitudinl imperarent.
Atque illud elinmmapiopore valet, quod il, quorum aucturitntc respublica ndminislratui-, deheiit cives itn possc coi^ere ad parnndum, ut bis plane poccntum ait '|
ri) Ad Rom. XKL I. i.
(S| De Cie. Dei, lib. V, caji. 21
(3) Jdcob. IV, 12.
1*) M EphM. in, ]S.
&1(,T Perniud. — ŒaTre». I. III.
non parère. Nemo autem hominum habet in se aut ex se^ unde possit hujusmodi imperii vinculis liberam ceterorum voluntatem constringere. Unice rerum omnium procreatori et legislatori Deo ea potestas est : quamqui exercent^ tamquam a Deo secum communicatam exerceant necesse est. U nus est legislator et judex qui polest perdere et liberare (i). Quod perspicitur idem in omni génère potestatis. Eam quse in sacerdotibus est, proficisci a Deo tam est cognitum ut ii apud omnes populos ministri et habeantur et appellentur Dei. Similiter potestas patrum tamilias expressam retinet quamdam efligiem ac formam auctoritatis, quœ est in Deo, a quo omnis paternitas in cœlis et in terra nominatur {2). Isto autem modo diversa gênera potestatis miras inter se habent similitudines, oum quidquid uspiam est imperii et auctoritatis, ejus ab uno eodemque mundi opifice et domino, qui Deus est, origo ducatur.
Qui civilem societatem a libero hominum consensu natam volunt, ipsius imperii ortum ex eodem fonte pe* tentes^ de jure suo inquiunt aliquid unumquemque cessisse, et voluntato singulos in ejus se contulisse potestatem, ad quem summa illorum jurium pervenissct. Sed magnus est error non videre, id quod manifestum est, homines, cum non sint solivagum genus, citra liberam ipsorum voluntatem ad naturalem communitatem esse natos : ac prœterea pactum, quod praîdicant, est aperte commentitiura et fictum, neque ad impertiendum valet politicae potestati tantum virium, dignitatis, firmitudinis, quantum tutela reipublicœ et communes civium utilitates requirunt. Ea autem décora et pi-aîsidia universa tune solum est habiturus prineipatus, si a Deo augusto sanctissimoque fonte manare inlelligatur.
(1) In Epist. ad Rom. homil. xxiii, n. 1.
(2) Epist. lib. II, epist. 61.
(jua sententia non modo verior, sed neutUiorquidAia
reperiri ulla potcst. Eté n i m po testas recta rum civitatis, si quiedam est divina? potestatia communiiatio, ob hanc ipsam c:iu9sa]ii contiiiuo adipiscitur dignitatem buraatia majorcm ; noii iilain quidem impiam et perabsurdam, imperatoribus ethiiicis divinos honoi'es affeotantibus aliquando expotitam, scd veram et solldam eamquc dono quadam acceptnm bejieficioquedtvino. Ex quo subesscisJveaetdictoaudienteaesBe prinuipibus.uti Deo, oportebit non tnni pcentirum formidine, quam verecundia majest.itis. neque asrientationis caussa, sed conscjcntia ofricii.Qua rc ntabit in suo E;radulonge lîrmiue collocatum imperium. Etcnim istius vim ofllcU santientes cives, fugiant nepesae est improbitatem et contumaciani, quia sibi persuasuiii esse débet, qui politise potestaCi resistunt, hosdivinx voluntati resistere; qui honorem récusant principibus. ipsl Deo recuaare.
Ad hanc disciplinara Paulus Apostolus Romanoa nciminatim erudiit ; ad quos de adhibenda aumniis principibus reverentia scripait tanta cum auctoritate «t pondère, utnihit gravius praacipi passe videatur. Omnit anima polestatibii» tublimioribus lubdita fit : non est enim potetl&s nisi a Deo ; qumautem sant, a Deo ordinaix Èunl. Itaque qui retistit poletlali, Dei ordinBlioni reêittit. Qui autem reaUtitnt, ipsi sibi damnationem acquirunl... Ideo neoessilale Kubdili estole non solum propterinm, scd etiam proiiter canscieiUiam (()■ Kt consentiena est Principia Apoatolorum Pétri in eodem genBre prfeclara sententia ; Sut/jer.ti eatole omni humanx ereaturiv propler Deum, «ioe régi quasi prmcetlenli, live ducitms larnquam a Deo misais ad cindictam mai*/acion*7ii, laudein ''eTO bonoi-um, quia tic ust volunlaa Dei [SI.
(1) Ad Rom. XIII, I. 2. 6.
(2) l Pelr. U. 13-16.
Una illa hominibus caussa est non parendi, si quid ab lis postuletur quod cum naturali aut divino jure aperte repugnet : omnia enim, in quibus naturae lex vel Dei voluntas violatur, œque nefas est imperare et facere. Si cui igitur usu veniat, ut alterutrum malle cogatur, scilicetaut Dei aut principumjussa negligere, Jesu Christo parendum est, reddere jubenti qum sunt Cœsaris Cseaari, quœ sunt Dei Dec (f], atque ad ezemplum Apostolorum animose respondendum : Obedire oportet Deo magis quam hominibus (2). Neque tamen est, cur abjecisse obedientiam, qui ita se gérant, arguantur ; etenim si principum voluntas cumDeipugnat voluntate et legibus, ipsi potestatis suœ modum excedunt, justitiamque pervertunt : neque eorum tuno valere potest auctoritas, quse, ubi juslitianon est, nuUa est.
Ut autem justitia retineatur in imperio, illud magnopère interest, eos qui civitates administrant intelligere, non privati cujusquam commodo politicam potestatem esse natam : procurationemque reipublicse ad utilitatem eorum qui commissi sunt, non ad eorum quibus commissa est geri oportere. Principes a Deo optimo maximo, unde sibi auctoritas data, exempla sumant : ejusque imaginem sibi in administranda republica proponentcs, populo prsesint cum sequitate et fide, et ad eam, quœ ncœssaria est, severitatem paternam caritatem ad hi béant. Hujus rei caussa sacrarum Litterarum oraculis monentur, sibimetipsis Régi regum et Domino dominantium aliquando rationem esse reddendam ; si ofiicium deseruerint, fieri non posse ut Dei severitatem uUa ratione effugiant. Altissimusinterrogabit operavestra [et cogitationcs scrutabitur, Quoniam cum essetis ministri regni illius non recte judicastis,.,, horrende et
(1) Mattb. xxir, 2i.
(2) Actor. V, 29.
•niam. judirium duriHaimum hia mim subtrahel personain cujuarebitur magnitudinem citjuên cl magnwit ipse fecit, etxqaa-
cilo apparebil vobis, qu
quiprxaunl fiel... Non
quam Deua , nec oi
gtiam, quoniam pusitlu
liter cura est Uli de omnibu». Fortiorlhua aulem forl'tor
instat crucialio (1).
Quibus pnecepUs rempublicam tuentibua, omnis seditionum vel caussa vel libido tollitur : in tuto futura ■unt honos et aecuritas principuni, quies et salus civitatum. Dignitati quoque civium optitne consulitur : qilibua in obedientia ipsa concessum est decus iltud ratinere, quod est hominis excellontiiB consenltineum, Inlelligunt enim Del judicio non esse uervum neque liberum ; uiium esse Dominum omnium, divitem tn ùmnes qui tnuocant illitm (3); seautem idcirco subesse et obtemperare principibus, quod imaginem quodammodo référant Dei, cui êervire regnare eël.
Hoc vero scmper egît Bcclesia, ut christiana îsta civilis potcstatis forma non mentibus solum inhieresoeret, sed etiam publica populorum vita moribusque exprimeretur. Quamdiu ad gubernacula reipublicœ jmperatores ethnici sederunt, qui assurgere ad eam imperii formam, quam adumbravimus, superstitione prohibebantur, instillare illam studuit mentibus popU' lorum, qui stmul ao christiana inatituta suseiperent, ad hiBC ipsa exigere vitam suam velled^bebant. Itaque pastores animarum, exempta Pauli Apostoli reno* vantes, cura et diligentia eumma populis priccipere Donsueverunt, prinripibus et poleëtatibua »\ibditos este, dicta ùbedire (3) : item orare Deum pro ounotis hominibas, sed nominatim pro regtbua et omnibus qui in
(1) Sap. VI. i, B. B.
(ï) Ad Rom. I, 12.
<3) AdTit. ttl. 1.
Buhlimitate Bunt : hoc enim acceptum est coram Saloatore noalro Deo (1). Atque ad hanc rem omnino praoolara documenta Ohristiani veteres reliquerunt: qui eum ab imperatoribus ethnicis injustissime et cmdelissime vezarentur, numquam tamen prsetermiBerunt gerere se obedienter et submisçe, plane ut illi crudelitate, isti obsequio certare viderentur. Tanta autem modestia, tam certa parendi voluntas plus erat cognita quam ut ob^ourari per calumniam malitiamque inimi* oorum posset. Quamobrem qui pro christiano nomine edsent apud imperatores publiée oaussam dicturi, ii ho6 potissimum argumento iniquum esse convincebant in christianos animadvertere legibUs, quod in ooulis omnium convenienter legibus in ezemplum virerent.
Marcum Âurelium Antoninum et Lucium Aurelium Gommodum fîlium ejus sic Athenagoras confidenter alloquebatur : Sinitiê nos^ qui nihil mali patramua^ immo omnium,,, piiaaime juMtiêaimeque cum erga, Deum tum erga imperium veatrum nos gerimu», exagilari, rapi, fugari (2). Pari modo Tertullianus laudi christiania aperte dabat, quod ^mx<À easent imperio optimi et certissimi ex omnibus : Chriêtianua nulliua est hoBtiê^ nedum imperaioris^ quem aciens a Deo auo conëtilui, neceaae est ut ipsum ditigat et reverea^tur et hanoret et aalvam v^it cum toto romano imperio (3). Neque dubitabat aftirmare in imperi| ûnibus tanto magis numerum n^inui inimicorum oonsuevisse, quanto cresceret christianorum. Nunc p&uciorea hoatea habetis prm multitudine christianorum^ pêne omniu^n cii^Uatum,pene omnea civea chrisiianos habendo (4), Prssola-
(1) ITimoth. II, 1, 3.
(2) Légat, pro Christiania.
(8) Apolog. n. 86.
(4) Apolog. n. 87.
rum e5l quoque de eadem re teslimonium in Eplitola ad Diognetum, qim confirmât, solitos eo tempore c'bristianos fuisse non solum inservire legibus, sed jn omni ofTicin plus etiam ac perfertius «ua spoiite faoere, quam cogerentur facere legibus. C'hriitiani obsequuntur tegibtis quas sancilœ «uni, el »ux vilse geiiere tegeê super ant.
Alla aane tum oaussa erat, cum a fide cbristiana, aut quoquo modo ab ofTicio dcHcere Imperatorum edictis ac Prietorum minis Juberentur: quibus temporibus proFecto displlcere hominibui qunm Dec maluerunt. Sed in iis ipsis rerum adjunctis tantum aberat ut quicquam seditioae facerent majestatcmve iinperatoriam contemnerent, ut hoc unum sibt aumerent, se se profiteri, et christianos easi et nolle rautare fidem ullo modo. Ceterum nihil de resistendo cogitabiint ; sed placide atque hilare sic ibnnt ad tortoris equuleura, ut magnitudini animi oruoiatuum ma§;iiltudo concederet. ^ Neque absimili ratione per eadem tempora chriatianorum vis inatitutorum spectata eat in miDtia- Erat enlm militis christiani aummam fortitudinem cum summo studio conjungere disoiplinœ militaris : animique excelsitatem immobili erga principem fide cumulare. Quod si aliquid rogapetur quod non esaet honestum, uli Deî jura violare, nut in insontes Chrîati disciputos (orrum convertere, tune quidem imperata facero recusabat, illa tamen ut discedere ab armîs atque emori pro religionc mallet, quam per seditionem et turbaa auutoritati public:e repugnare.
Fosteavero quam respublic»! principes cbristlanoi habuerunt, multo magis Ecolesia testificari ao preedlcere institit, quantum in auctoritate imperantium ineaaet sanctitatia : ex quo futurum erat, ut populia, cum de principatu cogitaront, sacr* cujusdam majeatatis speciea occurreret, quiti ad majorem principum cum verecundiam tum amorem impelleret. Atque hujua ref causas, sapienter providit, ut reges sacrorum solemni-
bus initiarentur, quod erat in Testamento Veteri Dei auctoritate constitutum. — Quo autem tempore civilis hominum societas tanquam e ruinis excitata imperii romani, in spem christianse magnitudinis revixit, Pontifices Romani, instituto imperio sacro, politicam potestatem singulari ratione consecraverunt. Maxima quidem ea fuit nobilitatis ad principatum accessio : neque dubîtandum quin magnopere illud institutum et religiossQ et civili societati semper fuisset profuturum, si quod Ecclesia spectabat, idem principes et populi semper spectavissent. — Et sane quietae res et satis prospérai permanserunt quandiu inter utramque potestatem concors amicitia permansit. Si quid tumultuando peccarent populi, prsesto erat conciliatrix tranquillitatis Ecclesia, qu» singulos ad ofTicium vocaret, vehementioresque cupiditates partim lenitate, partim auctoritate compesceret. Similiter si quid in gubernando peccarent principes, tum ipsa ad principes adiré, et populorum jura, nécessitâtes, recta desideria cornmemorandOi sequitatem. clementiam, benigni tatem suadere. Qua ratione pluries est impetratum , ut tumultuum et bellorum civilium pericula prohiberentur.
Contra inventas a recentioribus de potestate politica doctrine magnas jam acerbitates hominibus attulerunt, metuendumque ne extrema malorum afîerant in posterum. Etenim jus imperandi nolle ad Deum referre auctorem, nihil est aliud quam politicae potestatis et pulcherrimum splendorem velle deletum et nervos incises. Quod autem inquiunt ex arbitrio illam pendere raultitudinis, primum opinione faliuntur ; deinde nimium levi ac ' flexibili fundamento statuunt princi* patum. His enim opiniqnibus quasi stimulis incitatae populares cupiditates sese efferent insolentius, magnaque cum pernicie reipublicas ad caecos motus, ad apertas seditiones proclivi cursu et facile delabentur.
Rêvera illam, quam Reformationem vocant, cujus adjutorcs et duces sacram clvileiuque poteatatem iiovis doGtrinis fuaditus oppugiiaverunt, repentini tumultua «t audaciasims rebelliones pnesertim in Gernianla consecutie sunt; idque tanta cum domestici dedagratioQe belli et cfede. ut nuUus pêne loous expers turbarum et cruoris viderctur. — Ex i!la hivresi ortum duxit e3.-culo superiore f.ilai nominis philosQphia, et jus quod appellant tiouuhi, et imperium populare. et modum nesciena licentia, quam plurimi solam libertatem putant. Ex his ad finitimas pestes ventum est, scilicet ad Cùmmuniimum, ad Socialisviuin , ad Nihiliamum, civilia hominum societatîs teterrima portenta ac pêne funera. At qui tamen tantorum malorum vim nimie mnlti dllalare conanlur, ac per speciem juvandœ multîtudinis non exigua jam iniBeriarum incendia exoitaverunt. Quas hic modo recordamur, ea nec ignota sunt neo valde longinqua.
Hoc vero est etiam gravius quod non habent principes in tantis periculis remédia ad restituendam publicam disciplinani pacandosque animos satis idonea. Inatruunt se auctoritate legum, eosque, qui renipublicam commovent, severitate pœnarum coercendos putaitt. Recte quidem: sed tamen serio considerandum est, vim nullam pœnarum futuram tantam, qua; conservare respublicas sola possit. Metus cnim, ut prœclare docet sanctus Thomas, ett débile fvndamentum ; nam qui (imore tiubduntur. si occurrat occasto gua posêinl impunitatet'i sperare, coiilra prxaidentei insargunt eo ardenliut, quo rnagis confra volunlalem ex tolo timoré cohibebantur. Ac prieterea ex nimio timoré plerique iti degperationetn incidunt ; deaperatio autem iudacler ad quolibet atleiitaiida précipitât (1), Quae
quam vera sint, satis expcriendo perspeximus. Itaque obediendi altiorem et effloaciorein caussam adh ibère necesse est^ atque omnino statuere» nec legum esse posse fructuosam severitatem, nisi homines impellantur ofTicio, salutarique metu Dei permoveantur. Id autem impetrare ab iis maxime religio potest, quae sua vi in animos influit, ipsasque hominum flectit voluntates, ut eis a quibus ipsi reguntur, non obsequio solum, sed etiam benevolentia et caritate adhaeresoant, quœ est in omni hominum cœtu optima custos inoolumitatis.
Quamobrem egregie Pontifices Romani commun i utilitate servisse judioandi sunt, quod Novatorum frangendos semper curaverunt tumidos inquietosque spiritus, ac persœpe monuerunt, quantum ii sint ciTili etiam societati periculosi. Ad hanc rem digna, qu« oommemoretur, démentis VII sententia est ad Fer* dinandum Bohemiœ et HungarisB regem : In h&c fidei cavLSêa tua etiam et ceterorum principum dignitas et utUitas inclusa est, cum non possit illa convelli quin vestrarum etiam rerum labefactationem secum trahat ; quod clarisaime in locia istis aliquot perspectum ait, — Atque in eodem génère summa providentia et fortitudo enituit Decessorum Nostrorum, pncsertim autem démentis XII, Benedicti XIV, Leonis XII, qui cum consequentibus temporibus pravarum doctrinarum pestis latius serperet^ sectarumque audacia invalesceret, oppositu auctoritatis suae aditum illis intercludere conati sunt.
Nos ipsi pluries denunciavimus quam gravia pericula impendeant, simulque indicavimus, qusc sit eorum propulsandorum ratio optima. Principibus ceterisque rerum publicarum moderatoribus praesidium religionis obtulimus, populosque hortati sumus, ut sumroorum bonorum copia, quam Ecclesia suppeditat, maxime uterentur. Id nunc agimus, ut ipsum illud praesidium, quo nihil est validius, sibi rursus oblatum principes
- est -
iatelligant: eosque vehementer in Domino hortamur, ut religionem tueantur. et, quod interest etiam reipublicfc, 6a Ecclesjam libertate frui posae sinant, qua aine injuria et communi pernicie privari non potest. Profeoto Ecolesia Christi neque principibus poteat esae suspecta, neque populis inviaa. Principes quidem ipaa monet sequi juatitiam, nuUaque in re ab oiTicio decUnare ; at aimul eorum roborat multisque rationibus adjuvat auctoritalem. Qu.-o in génère rerum civilium versantur ea in poteatate supremoque imperio eorum esse agnoscit et déclarât : in iis quorum judicium, diveraam licet ob caussnm, ad sacram civilemque pertinet potestatem, vutt existere inter utramque concordiam, cujus benclicio tunestie utrique contentlones devitantur. Ad populos quod spectat, est Ecclesla saluti cunctorum hominiim nota, eosque semper dilexit uti parens. Ëa quippe est, qu^ cantate preceunte man- Buetudinem aniniis impertiit. humanitatem moribus, nquitatem legibus ; atque honestai libertati nuspiam inimica tyrannicum dominatum semper de teatari consuevït. Hanc, qrns insita in Ecclesia est, bene merendi consuetudinem paucis pr:eclare expressit sanctus Augustinus : Docet [Ecclesia) regea prospicere populi», omnns populo» te subdere regibua, ostendent queirtadmodum et non omnibus omnia, et omnibus carila» et nulli debetur injuria (1).
Hia de caussis opéra vestra, VenerabHes Fratres, Talde utiJia ac plane salutaris futuraeat, si indtistriam atque opes omncs, qum Dei munere in vestra sunt pK)tflstate, ad deprecanda societatis humanio vel periouln vel incommoda Nobiscum contulei-itia. Curate ac providete, ut qufe de imperio deque obediendi officio ab Ecclesia catholica prseoipiuntur, ea homines et plane perspecta habeant, et ad vilam agendam diligenter
(Il J}e nutrib. Eeci. Ub. I, cnp. 30.
utantur. Vobis auctoribus et magistris, ssepe populi moneantur fugere vetitas seotas, a conjurationibus abhorrere, nihil seditiose agere : iidemque intelligant, qui Dei caussa pareat imperantibus, eorum esse rationabile obsequium, generosam obedientiam. Quoniam vero De us est, qui dat salutem regibus (1), et concedit populis oonquiescere in pulchritudine pacis et in taber-naculis fiducies et in requie opulenta (2). Ipsum necesse est orare atque obsecrare, ut omnium mentes ad honestatem veritatemque flectat, iras compesoat, optatam diu pacem tranquillitatemque orbi terrarum restituât.
Quo autem spes firmior sit impetrandi, deprecatores defensoresque salutis adhibeamus, Mariam Virginem magnam Dei parentem, auzilium christianorum, tute lamgeneris humani: S.JosephumcastissimumspoDsum ejus, cujus patrocinio plurimum universa Ecclesia confidit ; Petrum et Paulum Principes Apostolorum, custodes et vindices nominis christiani.
Interea divinorum munerum auspicem Vobis omnibus^ Venerabiles Fratres, Clero et popuio fidei vestr» commisso Apostolicam Benedictionem peramanter in Domino impertimus.
Datum RomsB apud S. Petrum die XXIX Junii A. MDGCCLXXXI, Pontificatus NostnAnno Quarto.
LEO PP. XIII
(1) Paulin. oxLiii, 11.
(2) Is. XXXII, 18.
Ad perpetuam rei niemoriam. Patioi'i auctorîtatfi pollentibus viris gravior.ique obeuntibus muner.i libenti animo estern.i honorum insignia confédéré solemus, ut ipsis hac dignitatis accesaiune vel mnjor concilietur reverentia. Jam vero quuni a vonerabili frnire Adolpbo Ludovico Alberto Pehbaud, episcopo Augustodunenai, NobJa supplicatum sit, ut sua; Diœceseus Archipresbyteris seu Dccanis Curionibus nonnulla extenia inslgnia decernere veliitiua, hujusmodi prccilius libenti alacrique animo annueiidum censuimus. Itnque omnes et singulos, quibus li^ Littero) Nostru; lavent, pecuiinri benevolenCia oomplecti volentes et a quibusvia escommuiiicationis et interdii^ti, aliisque eccleaiasticis sentcntiïs, censuris et pœnis, quo^'is modo vel quavis de causa latia, si quns forte incurrerint, hujus tantum rci grnlia absolventos et absolûtes fore rensentes, Aposlolica auctoritate Nostrarum llttcrarum vj, perpctuum in modum concedimua. ut qui sunt et iii posteruin erunt Archipresbyteri seu Decani Paroohi in uiiiveraa Diocceai Auguatodunensj, lineum amiculuin mniileatum, seu, uti diciint rocchetum, et palliolum seu niozetam Inneam vel sericam nigram, tenui tœnia cœruiei coloria circumsutam, in choro et in sacria functionibus geatare hoc futurisque temporibus libère liciteque po^sint et ■valeant.Deccrnentes haslilteraH nostraa lirmas, validas, et efficaces e\istcrc et fore, suosque plenarios et integroa elTec tus sortir! et oblinere, dictiaque in orani-
bus et per omnia plenissime suflragari, sîcque in praemissis per quoscumque Judices ordinarios et delegatos etiam causarum Palatii apostolici auditores, ao 8. Romanœ Ecclesi» cardinales, etiam de latere Legatos, ac Sedis apostoHcx Nuncios et alios quoslibet, quacumque prseeminenta et potestate fungentes et functuros, sublata eis et eorum cuilibet quavis aliter judicandi et interpretandi facultate et auctoritate, judicari et definiri debere, ac irritum et inane si secus super his a quoquam quavis auctoritate scienter vel ignoranter configerit attentari. In contrarium facientibus, quamvis speciali et individua mentione ac derogatione dignis, non obstantibus quibuscumque.
Datum Romse apud Sanctum Petrum sub annulo Piscatoris die II maii MDCCCLXXXII, pontifîcatus noBtri anno quinto.
Th. cardinalis MERTEL.
Concordat cum originali.
Augustoduni, die 9 julii 4882.
t AD0LPHU8 LUDOVICUS, Episcopus Augustodunensis, Cabillonensis et Matisconensis.
