Partie 3. — Anamnèse héréditaire maternelle
§ 1. Mère. Elisabeth de Bohème (1291-1330; épouse en 1310 Jean de Luxembourg) morte phtisique (28 septembre 1330). Petr. Zittav. Chronicon Aiilae Reginae^ éd. Elmer, Prague 1883, p. 303 : « Capit. XXV. De morte Elizal)eth regineetde absencia régis Boemie, Eodem anno, quarto Kalendas Octobris hoc est in die beati Wencezlai ducis et martyris circa horam complelorii, in Wyssegrado in domo prépositif serenissima ac inciita domina, domina Elizabeth, Boemie et Polonie regina ac Lucemburgensis comitissa, febribus ac morbo ptijsico diucius fatigata etatis sue anno XXXIX", regnorum veroanno XX"*, ecclesiasticis sacramentis devotissime premunita, emigravit féliciter sibi, sed flebiliter aliis ex hac vita. » — Sur la mort d'Elisabeth, cf. Schotter, Johann Graf von Luxemburg II, 16, et Werunsky, Geschichte Karts IV Kaiser, 1880, I, 38.
g 2. Grand-père. Wenceslas II (Vacslav), 1271-1305, roi de Bohême. Mort phtisique à trente-quatre ans,
Petr. Zitav. Chronicon Aulae Begiae (Fontes Rerum Bohemicarum, IV) éd. Emler, p. 91 : « Capitiiluni LXXII. De obiiu Wenceslai secundi régis (1305). Postquam ergo Wenccslaus rex fllium suum unigcnitum, rcgcm Ungaric Wenceslaum, de eodem regno manu valida in Bohemiam reduxerat, morbus ptysicus, qui in ipso diucius latitaveratj per cuncta tune se sintomata manifestât ; ptysis auleni ilîa régis vires non spoliai repente^ sed lente et bene ; illa namque protelala infîrmitas régi cessit ad nierilum,nobis autem prodiit in exemplum : sicut enim vite ipsius sanitas dederat populo solacii fomentum, sic et infirmitas ipsius prestat penitentibus efïicax documentum. Porro in lectulo doloris sui rex iam decumbens, sicut adhuc valens et vadens fecerat, confessorem suum iugiter circa se habebat et quidquid de hiis actibus, quibus deum unquam maie vivens olTenderal,
qui tantost le levèrent, si le recouchièrent sur son lit très fort douloureuz et tant que, au huitiesme jour, il rendy son ame quant il ot esté conte de Flandres XVII ans. »
lune rcminisci poicratyContinuo sincère suo confessori conOtens non sine lacrimis singula revelabat.
« Capitulum LXXVL De devocioney quant in audiendis pluribus missis rex habuU. Sed quid nunc rex egrotans in audiendis missis faciet, cuius omne solacium et precipuum cordis tripudium in audicione missarum plurium semper exstitit ? Forsitan missis carebat, cum visitare ecclesias non vaicbat? Absit. Ne enim rex iste plus mente dévolus, quani egrotus corporese suo privaret solacio, inconclavi sue camere, in qua exinanitus decubuit, aliqua altaria construi procuravit, ubi tanto plures audire missas solebat, quanto magis divinis intentis laudibus ab exterioris negocii et occupacionis sirepitu suus animus requiescebat ; summo namque manc in articulo diei misse coram rege leguntur, pluresque lecle, pluresque légende pluribus subsequuntur. Gaudium audienli ex hoc principi nascitur et pascilur uberius prius quoque refeccione mentali, quam alimonia corporali.Ca {/sa/>a^ in rege langwido dolor vehemens fastidium cornedendi et bibendi, sed nunquam ledium missarum solempnia audiendi.
c( Capitulum LXXVII. De paciencia, quam rex in infirmitate iua habuil. In passione sua tante paciencie hic princeps decumbens exstitit, quod omnibus cernentibus langworemque eius scientibus maximus stupor fuit. Cum enim doloris aculeus acucius interius dolentem pungeret, nequaquam in ore pacientis remurmurans querimonia aliqua resonabat. Quanta autem acerbi ipsum pupugerit vehemencia doloris, exinanicio membrorum indicai et faciès, quam afficit cerulei gpecies coloria, denionstrat. In omnibus autem hiis molestiis non peccavit rex labiis suis ncque slullum aliquid contra Deum loculus est, sed ait : si bona suscepi de manu Domini sine merilis, mala quare non sustineam ex ingentibus meis démentis? Plus quam merui, benediccionem a Deo suscepi, beneûciorum divinorum ingratus fui et nunc quoque digna factis recipio, que libens sustineo et peto, quod caro hic totaliter tabescat,quod illic spiritus in Domino requiescat. Sepe tamen cum ultra modum vis doloris regem angeret et tangeret acrior inûrmitas, domino Conrado Aule Régie solebat dicere : iam iam tanlum crucior, sicut opinor, si alius eadem pateretur, adeo clamorem faceret, quod in Iota vicinia audiretur. Non autem dubium,quin lotum cessent ad augmentum merili Iam aspera langworis cruciamina equanimiter pacienli. Viros cciam religiosos fréquenter circa lectum regium rex langwens habebat, a quibus exhortacionis et salutifere doctrine monîta aure palula, quam mente avida nonnunquam cum lacrimis audiebat; ab horis autem canonicis, quin ipsas soleret dicere vcl audire, nulla prorsus passio sive occupacio ipsum poteral impedire. »
« Capitulum LXXX,Qualiter rex mortem suam presenserit. Demum sciens rex lanqwidusplus quam sex mensibua dolore valido tabefactus, quia venerat hora eius, ut transcat ex hoc mundo et quod resolucionis sue terminus iam instaret, licct adhuc intcgro aspectu atque auditu vigeret, solum quoque in viribus corporis de/iceret, nil in sensu claro, predilus iutellectu non diu ante suum obilum prelatos et clericos,
quorum frequens coram rege concio esse consueverat, rex advocabat et ipsis dicebat : Praires^ congaudete michi et congratulamni, quod tam diu manum Domini, que tetigit me, correptus sufTerre merui; ecce cito hora resolucionis mee et tempus putacionis adveiiiet. Nunc igitur queso, domini et amici, michi penitenii ignoscite, moricnti assistite et egredienti hinc oracionibus subvenitc ad missas cciam Icgendas vos applicate, cum vite ultimum terminum videbitis adesse... Ecce undecimo kalendas Julii hora quasi prima rcx consumptus viribus, plenus bonis operibus ad extremam horam veniens et présent! seculo valefaciens dcmissis oculis, vuUu placido et facie serena in manus Domini suum coumendans spiritum in presencia omnium exspiravit. »
État psychique de Wenceslas, Normal. Le roi s'est-il un jour brûlé intentionnellement les jambes pour expier un déni de justice commis par lui à Tégard d'un pauvre chevalier?
Petr. Zitav. Chronicon Aulse Regise, éd. Emlcr, p. i03 : « Capit. LXXXIII. QiialUer rex idem Wencealaus propter cujusdam criminis vindictam semel cremaverit sua crura.,,, Numquid ut diviciis et deliciis dumtaxat affluam et non pocius, ut contritos corde medear, pupillos et viduam suscipiam et iudicium et iusticiam in omni temporc facere non obmittam et qualis, putas, michi reposita sit corona iusticie in illa die ab illo equissimo iudice, qui militi ofTenso iusticiam, sed et vituperii inveccionibus obrutum coegi a me discedere penitus absqueiure ac eciam satis dure. Nunc liquet, quia ncminem timeo et id solum, quod bonum est in oculis meis, facio, dum libet, eciamsi non licet, illud in me compassive mentis pietatem énervât, timorcm Dei évacuât et ad clamorcm pauperis aures claudit penitus et obdurat ; absit, absit hoc a me, ne in me tam inordinata diu regnet. In hiis igitur cogitacionum mearum estibus accensus surrexi et post tergum relictis omnibus clauso hostio solus cubiculum introivi candelamque ardcntem, quam mecum apportaveram, cruribus meis nudis applicui et in quiuquc locis quasi cauterium faciens ob correccionem mei perpetrati flagicii acrilcr me combussi et dixi : sic caro ardc, ne ardeas, hoc hic caro sustineas, ne perpétuas te sufTerre oporteat illic penas. Successit igitur coctura cruris post caumatis lesuram et passio adhuc permanens post cocturam. îlanc autem plagam volens sustineo, non ul de corpore humorem emungerem, sed turaorem de pcctore removerem. »
La source de Tanecdote semble trop douteuse (Id. ibid. p. 104, col. 2 : Decimo vero anno post istius piissimi principis obitum predictam, quam sibi rex fecerat, lesionem prenominata malrona michi per ordinem enarravit et hec omnia sub iuramenti testimonio constantissime roboravit ») pour que la
clinique puisse faire entrer ce Irait en ligne de compte dans le bilan de Tétat mental du roi.
A. Anamnèse héréditaire paternelle. Premysl Otokar II (1238-1278), tué à Marchegg.
B. Anamnèse héréditaire maternelle. Kunigunde von Halitsch, petite-fille de Bêla IV roi de Hongrie. — État soma tique et Mort (1285), pas de renseignements. Au point de vue génésique, à noter les amours de Cunégonde et du chevalier tchèque Zavisa de Falkenstein (1279) aussitôt après la mort du mari.
Petr. Zitav., p. 22 : « Pegina, ut aiunt, quihusdam artis magice ab ipso illusa fallaciis, Ipsum arctius amans sibi mox complaccre stiiduit, et quod in regem deliquerat, ipsi indulgens ex animo eum inter cottidianam sue curie familiam prestanciorem céleris depulavit. Sed quia mens imbuta fraudibus raro indultis contentatur limitibus, Zewissius in oculis regine se graciam invenissc considerans, ampliora appcciit et regine animum inamorem suum,quibusdam nigromancic conatibus ipsam circumveniens, provocavit. Diabolus igitur, malarum concepcionum intentator sedulus, voluptatis utriusque venenose fraudis sue opcm adhibuit et inter roginam et Zewissium illicitarum nupciarum commercium consumari paranimpbus subdolusprocuravit. Ex boc regina Zewissium usque ad mortem non deseruit, sed ipsius volunlati acquiesçons iugiter stando secum in Morauia fîlium ex eo babuit, quem Johannem proprio vocabulo in fonte sacri baptismatis appellavit. Hic successu temporis factus adolescencior seculo abrenunccians religiosa veste se induit et in ordine Gruciferorum Christo militans, in bonis actibus dies suos féliciter consummavit. « Sawischius mundam sic prostituit Cbunigundam, « Defunctique thorum maculât régis Bohemorum. »
§ 3. Grand'mère. Jutta de Habsbourg, épouse (1287) Wenceslas II. Pas de renseignements biologiques. Mort (1237) de cause puerpérale (Petr. Zitav., Chron.AulaeRegiae^ éd. Etaler, p. 79 : « Ann. 1297. Cun autem eadem domina regina Guta pia, inclita, invalescente morbo, quem in infantuli partu tune noviter précédente contraxerat ex vehementibus doloribus velu t ex certismortisnunciis cognosceret, quodei ultimus vile terminus advenisset, sapienter de rébus et de domo sua incepit disponere et, que prodessent anime, cogilare : unde omnibus sacramentis ecclesiasticis munila, etc.. »
JEAN LK BOX. .iOT