‹ Précis historique sur la maison de Harnes, 963 à 1230, suivi d'une version romane, attribuée à MChapitre 26 sur 28 · MAI · texte numérisé non relu

MAI

In nomine sancta et individuae Trinitatis. Lotharius gratia Dei rex et igitur notum sit omnibus, tam prsesentibus quam et futurîs sanctae matris Ecclesiae filiis, quod jam nuper , anno videb'cet regni nostri iO<>, indictione 6«, venerabilis cornes Amulifus, noster videlicet consariguineus et regni nostri marchio nobilissimus, nostram adiens excellentiam humiliter petierit ut quoddam monasterium in honore beatorum apostolorum Pétri et Pauli constructum , situm super fluvium scaldum , quod

(1) Les documents concernant l'abbaye delà Brayelle seront publiés avec le carlulairc dont ils font partie.

anliquiliis vocalum est Blandinium , pro cavendo ejusdem cœnobii futuro periculo et monasticœ religionis vigore înibi perpetualiter corroborando nostrae auctoritatis praecepto munirem, etc. — Quae vero infra continentur pr»fatus venerabîlîs cornus ex propria haereditate concessesse ( dinoscitur ) : in Pago vero Scirbin, fiscum regiutn, Hamas dictum, cum omnibus ad se pertinentibus, id est Aldnaiscum ecclesia et omni integritate , ecclesiam quoque in Wendinio cum terra ad supradictum fiscum respicientem, et quicquid pars fisci sperare videtur in- circumadjacentibus villulis , scilicet in nova villa , in Henninio , in Genella, in Lens, in Huvil , in Florinio, in Lorgias ; item in Carabanto in Caruin, terram cum ecclesia etcapella Steflas,etc. Actum Nobiliaco 3^ nonas maii , mdictione 1 0* régnante domno Lothario anno 1 2®.

(Ibidem, pp. 90,91,92,94.)

Anno 1047.

De Parafredis redimendis et judice constituendo apud Harnes,

In nomine sancte Trinitatis et individue Ynitatis. Balduinus gratia Dei marchisus. Sicut certum est vnumquemque fidelium semper ad seternitatem futurœ beatitudinis oculum mentis erigere, et pro recipienda spe salutis perpétuas ecclesiaru m ac servorum Dei vtilitatibus opem ferre debere multo magis vigilandum ac summo opère procurandum est, hijs quibus a superna Dei providentia sanctorum loca sunt commissa , vt quamdiu in hac ploralionis valle consistant. Semper de statu et futura vtilitate ecclesiarum sibi commissarum speciali cura et solicita mente pertractent. Quatcnus post positis terrenarum rerum Incus. lia ad plene servorum Dei nécessitâtes ordinarc atquè

disponere procurent. Vtabsqucvlla occasionediligentiusatque attentiùs in Dei servitio et propositi sui observantia eos certare acstudere delectet. Id circo ergo notum volumus omnibus fidebus nostris tam presentibus quam et futuris. Qualiter venerabilis abba Wicbardus de cenobio Sancti Pétri apostolorum principis, quod situm est in Monte Blandino in territorio Gandensi a sancto Amando pontifice constructo. Ybi ad presens requiescit, venerandus confesser Christi et abbas Wandregisilus, cum venerandis archipraesulibus Christi Ansberto et Wulfranno et Gudwalo et confessore Christi Bertulfo , et beatissima vii^ne Christi Amelberga nostram adierit presentiam humiliter depre* cans vt sibi licitum foret redimete veredarios vel saumarios id est parafredos, qui accipiebantur in villa Harnes dicta in omni expeditione datis pro hoc x et xij libris denariorum nudam comiti Lamberto qui comitatum ipsius ville a nobis in beneficium tenebat. Insuper et hoc concedimus atque statuimus, vt nec tam Lambertus memoratus cornes quam vllus successorum suorum potestatem habeat constituendi ministrum vel judicem ad exigendas res vel leges suas in memorata villa , nisi illum quem cum communi consilio abbatis tune temporis elegerit , atque constituent. Nec ipsi villani vsquam cogantur ad placitum ire vel leges facere nisi in eadem villa vt dum fratres vel monachi memorati cenobii amplius in pace ipsam villam possiderint, liberiores sint ad exequenda mandata Dei secundum regulam sancti Benedicti atque devotius exorent clementiam omnipotentis Dei pro animabus predecessorum nostrorum. Actum publice Atrebatis, Castro in monasterio Sancti Vedasti, Idibus novembri8,anno incamati Verbi M® xlvij, indictione xij, rege Henrico régnante in Francis et Flandrensium monarchiam modérante Balduino glorioso marchiso. Signum Balduini marchisi et filii eius Balduini junioris marchisi. S. Wichardi abbatis. S. Popponis abbatis. S* Everdini abbatis. S. Lamberti memorati comi-

tis. S. Uuenanardi. S. Filberti. S. Rumoldi. S. Segardis. S. Vuagonis. S. Rodberti. S. Balduini et Roberti fratrum. S. Johannis. S. Rodberti filii Hunonis. S. Walberti , Balduini Hugonis fratrum. S. Salaconis. S. Anselmi et Helgodi fratrum. S. Adulfi. S. Drugonis et Inghelberti fratrum. Ego quoque Wicbardus ac si indignas abba interfui et notavi. ( Archives de la Flandre-Orientale. )

Anno 4070.

Extractum e quarto libro previlegiorum monasierii Sancti Pétri juxta Gandavum,requiescente in dictomonasterio, in qao folio CC. Ivij verso et CC Iviij recto repertum est quod sequitur :

Compositio sive concordia inter ecclesiam Sancti Pétri et eorum majores apud Harnes.

In nomine sancte et individue Trinitatis.

F01.KARDUS , gratiâ Dei abbas Gandensis seu Blandiniensis cenobi omnibus in Christo catholicis tam presentibus quam futurisvjusticie merito et vnitati Ecclesie communicari consortio. Quandoquidem vtilitatibus fratrum nobis commissorum nos summopere convenit prospicere in futurum quantulacumque nostrae exiguitatis erga cenobium nobis commissum *peracta utilitatis studia ne successores nostros lateant , seu quorum libet violentia infringantur tam scriptis firmari quod illustrium virorum testimoniodecemimus coroborari. In fisco Sancti Pétri Harnis multi modas retroactis temporibus injuste advocationis passi simus injurias. Ob quam presentiam comitis Eustachii advocationem eiusdem ville tenentis adivimus, et consulta fidelium nostrorum, precio dato quoique injurie ibidem super ho-

mines seu bona Sancti Pétri fiebat, redemimus hoc nominis ordine , scilicet ut in eadem villa nil iniuste advocationis deinceps CKerceat, prccaria ibidem nulla habeat, statutiones qu^e plebeia lingua kerue vocantur super quas libet Sancto Petro attinentes non agat , tamen de extraneis super sanguinis effusione et percussione quod jus exigent accipiat. De intemitione etiam extraneorum debitum quod plebeia lingua dicitur Lio teneat. De hominibus Sancti Pétri pro supra scriptis rebtis tantom tertium denarium habeat ; si major causa agitatur quod praepositus vel villicus per se diffinire nequiverint» castellum Lens is qui justiciam exigit adeat, 12 sextaria vini pro consequenda justicia ibidem persolvat. Ad confirmandum huiusquestionis testamentum sibi suis que XL libras et III marcasargenti persolvimus, scilicet eidem comiti XX libras conjugi eiuscomitesse X libras, Balduino castellano C solidos, Amoldo sennescal II marcaSy Amoldo constabulo I marc.,Goffrido ministre I lib., Qarbaldo II libras , Wagoni X solidos , Gerardo X solides. Si quis hoc questionis infringere nisus fuerit testamentum , sit anathema maranatha , nec tamen effectum presumptio obtineat pessima, sed huius conventionis firma et inconvulsa permaneat cartula. Actum anno incamati Yerbi M. LXX. Philippe Francorum rege régnante. Signum prenominatorum Eustachii comitis et conjugis eius idsB , Balduinii castellanii. Signum Arnoldi sennescal. Signum Clarboldi. Signum Ingellardi. Signum Gerolfi filii Folmeri. Signum Arnoldi constabuli. Signum Yaagonis. Signum Balduini filii Achard. Signum Lietardi filii Goslaiî. Signum Goffridi ministri. Signum Gerardi. Signum Hugonis filii Hugonis. Signum Gerardi filii Sigeri. Signum Drogonis majoris. Signum Rodulfi. Signum Drogonis.

(Archives de la Flandre-Orientale. )

Anxo m C X.

LkMmwTVSjAtrebatentisepiscoptu, eoneeditabbatimS, Pétri in Monte Blandinio juxtà Gandavum ord. S, Ben. Àltaré de Harnes in dioc. Àtrebatensi, anno 1 1 1 ; quem pagum in hodiemum tisqtie diem tittUo comitatus possidet.

In nomine unius veri ac summi Dci, Patris et Filii et Spiritus sancti, amen. Ego Lambertus Dei miseratione Atrebatensis episcopus , pro humilitatis tuas petitione et Blandiniensis mo* nasterii fratrum delectione , honorabilis in Christo abba Ansbolde, salvo in omnibus jure Atrebatensis episcopi etredditibus ejus, contradimus tibi et per te et pro te omnibus jn quo nunc loco et ordine praeesse dignosceris futuris per Dei ordinationem abbatibus , al tare de Harnes et ejus appenditiam capellam, nomine Alnay , absque omni venalitate seu cujuslibet turpis Lucri actione deinceps in libertate spiritus possidendum.

Adicimus etiam , ut et vestra vestrorumque succedentium abbatum providentia idoneum presbyterum Atrebatensi episcopo prsBsentet , cui professionem de honestate vitse sua et castimonia, sicut canonicum est, faciat , atque obedientiam promittat, ac deinde curam de manu episcopi in pradicta ecolosia de Harnes in populo Dei gerendam gratis accipiat.

Abbas autem de Sancto Petro Blandiniensis cœnobii, vos videlicet , Révérende in Christo frater Ansbolde , et successores vestri abbatis , Atrebatensi synodo intéresse non negligant , nisi cum licentia episcopi relaxati fuerint aut archidiaconi ejus» si vices pontiiicis evequendo synodum tenuerit.

Ut autem hujus nostrse constitutionis scriptum stabile et inconvulsum permaneat , fidèles testis fratres nostros annotare procuravenius.

Claremboldus Atrebatensis archidiaconus ,

Herbcrtiis Morinensis archiJiaconu:; ,

Alboldus abbas de Fortnosolla ,

Odo prsepositQs ,

Roberlus praîpositus de Insnla ,

Rogorus diaconus ,

LamberUis Tornacensis diaconus,

Guidosubdiaconus,

Robertus magister,

Robertus filius Hermenfridi ,

Petrus acloj thus ,

Hubardus lector ,

Balduinus decanus de fiafpalmis,

Simon frater ejus.

Ego Lambertus, Dei miseratione Atrebatensis episcopus, hoc libertatis donativum relegi , subcripsi et in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti propria manu confirmavi.

Actum anno Dominicae incarnationis M C X (1) idus aprilis, indictîone III, Anno verô pontificalus domni Lambert! épis-

copi XV.

(Miraens, t. 11, p. 27.)

Anno MCXMII.

{ Extrait du registre des chartes de l'abbaye de Tronciennes )

In nomine sanctae et individu» Trinitatis. Ego Theodoricus divina largitate comes Flandrensium , cum antecessorum meorum bonae mémorise acta quamplurima animadvertissem, inter quae benevolentia eorum magna erga ecclesiam Dei praecipue

(1) La chronologie adoptée par Mirœiis était vicieuse , du moins d'après les originaux qui sont aux archives de la Flandre-Orientale.

fuisse notatur, dum illam fundare, libertate donare, de suis ftiam ditare studuerunl. Hujus modi facti praecseteri s magnum et memorabile bonum , pro ut nobis suppetit , adaucta diligentia per omnia corroborare justum et honestum duximus. Qnapropter tam prsesentium SBtati , quam futurorum posteritati et diligenter et fideliter notum facimus ', quoniam duas partes decimationis totius parrochiae Rusiensis yeteris terraa ac nov» , tam futuraB quam prsBsenlis , quas comes Robertus, filius Robert! Frisonis, ecclesiae sanctse MarisBTrunchiniensisdonaverat, ima cum duabus etiam partibus decimse de tota parrochia Trunchiniensi , similiter Landegemensi , necnon Vorslariensi veteris terrse ac novae tam et futurse quam et praesentis : Has, inquam et nos eidem ecclesiae donavimus , Consentiente et patente hoc Twano de Gant unà,eum uxore sua filia mea Lauretta, et Radulfo castellano Brugensi cum uxore sua nepta mea. Ne autem in futuro prsefata ecclesia in hiis quœ supra nominavimus quoquomodo perturbetur, hoc nostrum privilegium ficri Yolumus. Quod idonea testificatione principum ac militum meorum subscriptum fideli poslerorum mémorise ratum relinquimuft.

Sîgnum domini Gonfroidi abbatis de Clemarisco.

S. Iwani.

S. Razonis de Gavera.

S. Radulphi castellani Brugensis.

S. Henrici castellanî de Brochborch.

S. Gervasii de Praet.

S. Gatteri de Somerghem.

S. Hugonis de Bughenseia.

S. Brantini notarii.

Actum HARNIS , anno Dominicae incarnationis m c xuir, idus aprilis, anno xiv domini Innocentii Papœ féliciter.

(Diichesnc, maison de Guisnes, preuves, p. 215 )

AxNo M C LXIir.

Anno Dominicae incarnationis 1163, Walteri abbatis anno 2« Jordanus Willicus de Anetirs 40 marcas argenti ab eodem abbati acccpit, pro omnibus quîô in villa Anetirs, sive juste sive injuste actenus habeat, praeter ea quae ad ofTicium vellicuiiaî pertinere videbantur, quœ et hic subnotantur , trituratores omne stramen, omnem fumum , culturas quas ad dimidiam partem coluit, omnem decimam lini, unde duo mensaliaannuatim solvebat, très modios siliginae quos habuit de curia , 1.5 karradas lignorum, sive 30 solidos, cibum quem lempore messis cotidie habebat in curia , patrum unum unde duas rasirias frumenti solvebat, duoscapones, quatuor panes, avenam quam equus ejus in messe singulis noctibus habuit, unum modÎQm avenaequem in natale domini de censu accepit, subtalares quos tempore messis habuit, groin de horreo et tolnium quod de Anetirs habuit. Hoc domnus Walterus abbas a praedicto Jordano et a filiisejus Waltero , Hugone et Dionisio ad terminum 40 annorum , 40 marcis invadiavit , ita tamen ut post prœdictum terminum si quis hereditarius eorum succcssor voluerit ea redimere, possit propria duntaxat et non afiena pecunia.

Actasunt hsec et confirmata, exfestucata et abjurata ab ipso Jordane et a iiliis ejuspraenomitatis,eta filiis fratris ejus Lamberto et Odelino Insulse, coram Theodorico comité, qui et eadem bona a Jordane per cirotecam suampro intersignio suscepit et abbati reddivit, ubi erant plurimi testes: Philippus cornes junior, Rainaldus castellanus insulensis, Rogerus fiiius ejus , Mkh^elconestabiilus,Bfi]dmn\isBoie\^ir,Lidvinu$deHarncs, Albertus de Bondues et multi alii. Non multo post iterata est et reconfîrmata est eadem largitio Insula^, coram domno Geraldo , Tornacensi episcopo et clericis suis , Synonc capellano ,

Balduino decano Insiilano , quemadmodum privilegium ejus et Theodorici comitis Flandrias testantur. Et quia funiculus triplex difficile rumpetur tercio omnia haec renovata , reconfirmata, exfestucata et adjurata sunt ub ipso Jordanoet filiis ejus, Gandavi apud S. Petrum , in caméra abbatis , ipso domno Waltero abbate présente cum monachis et hominibus suis , Alulfus monachus , Walterm prœposittis de Hames, Everardus prier et multi alii.

( Annales Sancti Pétri Blandiniensis, par Van de Putte, in-4«, Gand, 1842, p. 145. )

Anno m C LXIII.

LuDOVïcus Rex.

Confirmalio ville de Hames super justiciis et consuetudinibus.

Privilegium.

In nomine sancte ei individue Trinitatis, amen. Ludovicus Dei gratia Francorum rex. Novcrint universi présentes pariter et futuri, nos vidisse cartam Theodorici quondam comitis FlandrisB sub bac forma : Theodoricus, Dei gratia Flandriœcomes, omnibus, tam futuris quam presentibus imperpetuum notum sit omnibus, quôd cùm dilectus noster Walterus abbas Sancti Pétri Gandensis , sepe graviter nobis conquereretur quod Mychael coustabularius , multas ei faceret injurias super justiciis ei consuetudinibîis ville de Hames, tandem apud castellum Lens , in presentia nostra et hominum nostrorum jus abbatis declaratum est hoc modo scilicet , quod omnes jussisse altiores et inferiores sive leges, de qualicumque fore facto in villa de Hames et in ejus pertinentiis , abbalis et ecclesim sua^ essent libère et absolute, et quod neç nos etiam in ipsa villa ,

vel in ejus appenditiis , aliquam justiciam vd potestatem haberemus, nisi abbas vel prepositus suus pro auxilio nos invitaret (1) act' autem sextium solum modo denarium deberi

dicto Michaeli, de placitio et foris factis ; volumus itaque atque praecipimus et ipse abbas et Monachi sui , predictam villam et ejtu pertinentia cum omnibus justiciis et legibus majoribus et minoribus a modo libère. possideant et quiète, et a nullo penitùs successonim nostrorum libertas ista infragatur vel aliqua eis violentia inferatur. Et ut hoc firmum et inconvulsum permaneat sub presentis carte testimonio predictam libertatem prelibatis abbati et ecclesi» suaedamus et concedimus,etsigillî nostri munimine in perpetuum obtinendam confirmamus. Actum apud castellumde Lens, anno divine incarnationis M, centesimo sexagesimo tertio. Ut igitur praemissa perpétue stabilitatis Robur obtineant , presentem paginam sigiili nostri auctoritate et regii nominis karactere inferiùs annotato salvo jure alieno confirmamus.

(Archives communales de Uarnes.)

Anno M C LXMI.

( Extrait du cartulaîre de Tabbaye de Saint-Pierre de 6and. )

Litterse Philippi Flandria comitis, de terminatione qusestionis qu2B erat inter ecclesiam S. Pétri Gandensis , et Michaelem constabularium de Harnes^ de jure utriusque in villa de Humes, et ejus appenditiis.

Signum. Philippi comitis.

S. Arnulphi comitis de Ghisene.

S. Eustachii camerarii.

(1) Les blancs iuiiiqucul que rmigrual est troué.

8^ Anselmi de Rolinghem.

a. Thetbaldi et Walteri fratris ejus,

S. Walteri de Nivella.

S. Rotgerii castellani Cortracensis.

S . Gerulfi de Harnes et Liduvini fratris ejus.

Actum Gandavi anno incarn. Domini m c lxvii. Indict. xv.

( André Duchesne, histoire de la maison de Guines , p. 97 et 98 ds. les preuves. \.

Anno MCLXXIV.

Charta qua Michael, Flandriee conestabilisy ecclesiae Sàncti

Augustini decem hod avenas in parrochia de Hondinghesele

concedit per manum Philippi Flandrise et Yeromandiœ comitis.

Actum M c Lxxiv.

(Malbrancq de Morinis, t^ 3, p. 563, frag. — De Brequigny , t. 3, p. 498 )

Anno 1178.

( Dom Lepez , fol. 428 du Ns. n<» 606 , bibl. d'Arras, rapporte copie d'une lettre originale « qui est , dit-il , dam Ui archivei de VhôpUal de Saint' Jean-en'Lestrée à Atras , lequel f ai eu entre mes mains et je Vai copié moi-même, »

In nomine sancte et individueTrinitatis : facta priorum apud posteros oblivionis nubilo multociens altenintur, que si scriberentur auctorilate scripti redimus et nona semper teneri possent et inconcussa reservari, quia licet dona fidelium qui ex devotione et caritate dantur nulla oblivionis silenio apud dominum sepeliantur ss^e tamen ex fluxili temporum curriculo quedam mutari videmus, que bona bonorum hominum acta sont intentione. Qam ob rem non indignum aut otiosum immo per utile

ac necessarium arbitra benefacto resdamus sancti Johan-

nis causa sancte hospitalitatis edificate in {>resenti carta notari

et que quantaque bénéficia benefactorum quilibet preEate do-

mui contulerit consequenter enumerari, et presentibus et futu-

ris quibus litteras istas videre contigerit , opéra eorcim sancta

in appertum producta in memoriam bonis exemplis ^ternaliter

elucifiant, quorum omnium Philippus princeps et dominus no-

billissimus Flandrie et Yeromandie comes sicuti primus extitit

in donis; ita primo inferatur scriptoqui banc domum pro sainte

anime sue et conjugis sue comitisse Isabel instinctu officialis

sui Sawalonis fundavit et totum f soletum. Quod inter portam

rotondam est usui domus assignavit tante etiam liberlatis privi-

legio ut nullus legislator, aut secularis justiciaB exécuter, nec

aliquid in calore furoris sui cuicumque malefactori intra ter-

minumloci illius, tanquam in templum christi fugienti manus

violentas injicere debeataut audeat; prseterea pro animabus

parentum suorum omniumque prasdecessorum redditibus du-

centarum Ilbrarum hoc hospitale quolibet anno in perpetuum

ditavit, et centum libras Bapalmis a titulo suo centum quidem

libras apud Atrebatum ad tabulas cambitorum accipi disponit.

Hujus rei testes sunt Gerardus de Micenis notarius et sigilla-

rius curie , Robertus Atrebatensis advocatus , Hellinus senes-

callus comitis , Michael eonstabularius , Walterus de Atre-

bato , Gillebertus de Aria , Sawale. haec eadem praeleraa claris-

sima comitissa Isabel, pro animabus parentum suorum et pro

anima comitisse Athelidis de Peronia , quinque modios , de

avena Atrebatensis mensura; , ad opus pauperum dédit qui in

hac domo in nomine christi recipiuntur, singulis annis apud'

Peroniam recipiendos.* Hujus etiam dati testes sunt barones

praenotati et caet.

( Sur double queue de parchemin qui représente un îion au scet qui parait avoir un ccusso4i.— Légende incomplète.)

Anno M8f.

Michael, Boularii dominus, Flandriœ eo^isiabularius, ejusque filius Philippus, abbatiam Ninivensem, ordinisPra^monsiratemis , m protectionem suscipiunt, mandate Pkilippo Flandrim comité.

In nomine Patris et Filii et Spiritus saneti. Michael consta-bularius comitis Flandrensis, et filiusejus Philippus, domini et advocàti de Bouleir , omnibus in Christo fidelibus Notum e3se volumus, tam futuris quam prsBsentibus quod fratres de Minive et omnia quas ipsorum sunt, ob salutem animarum nostrarum, nostra libéra voluntate , et etiam prsecepto damini Philippi Flandrensis et Yeromandensis comitis , in nostro dominatu tueri , etubicumque eis prodesse poterimus , ab omni injuria defendere debemus.

Terram etiam de Iwaino de Hasselt, cum suo prato conqui** sitam , quinque circiter bunariorum ab omni jure nostro vel exactione, sive ministrorum nostrorum, liberam eis conoedimus. Hujus terrsB quintam garbam prsedictus Iwainus ecclesi» Ni^ nivensi concessit; quam «si in pace possedere non posset , per concambium ei terram aliam quattuor circiter bunariorum delegavit. Quam concambii terram, si in manus fratrum Ninivensium hac conditione devenerit, liberam eis similiter ab omni nostro jure concedimus,

Silvam etiam Ryst , quam Paganus praadictaB ecclesia^ in eleemosynam per manum nostram et assonsum concessit , et communem in pascuis et aquis usum in parochiade Asplar et Hasselt, quem dominus Nicolaus in «eleemosynam prsafatao ecclesiaB antenos concesserat, decimam quoque de Ylursingem, et postremo quidquid in silvis , pratis , viis, vel «Cliis commoditatibus in nostra advocatia in prsBsentiarum possidere inventa

est, libère et absque contradictione eam deineeps possiderc concedimus.

Haec autom omnia ut rata et inconcussa sine fine permanéant, hominum nostrorum et aiiorum fidelium testimonio scripto , et sigilH impressione confirmari curavimius. Testimonium Gerardi de Hasselt , Goswini , Geraldini de Scendelbeke, Balduini de Dephtinghem , Boîdini Stop, Rotbardi Boch deBouleir, Willelmi de Goddeidhe, Willelmi Ruszing , Pagani, Joannis de Asplar, Iwaini , Boidini , fratrum de Hasselt.

Pro bis autem omnibus, nobis ecclcsia de Ninive débet orationum et fraternitatis bencficium , sicut et nos illi fraternss tutelœ munimentum. Actum anno Domini millesimo centesimo octogesimo prima.

(Mirœus, op. dipl., 1. 1, p. 545.)

Anno M C LXXXII Quxta.)

Sigiilum constabularii de Harnes Pro ma parte dicimarum de Wendin,

Ego Michael constabulanus Flandriarum, tam futuris quam presentibus notum fieri volo , quod nostram partem décime de Wendino, emi légitime ab Ibertode Huluce et a filio ejns Elvardo juxta dispoftitionem parium ipsius Iberti. Quam partem decimsa postquam ille mihi me cum filio suo assignavit , et ut dicitur querpivit, pares ejus légitime indicaverunt eum et ha^redes ejus Nichil omnino juris in ea amplius habere. Hanc praelibatam partem decimœ ego et uxor mea et Philippus primogenitus meus ecclesie de Mareolo in eleemosinâ dedimus et per manum domini F. (On lit en marge: Forte Fursens qui duos fereannos guberriavit sedem Attrebatensem et obiit anno 1247. ) Attreba-

tensi episcopi assignavimus. Quae omnia in perpetuo rata babeantur vel ne predicta ecclesia deinceps super bis aliquam calumpniam patiatur, de Sigillo nostro communiri et. idoneos testes adbibere curavimus , quorum nomina sunt baec : Walterus de Fiennes« Gerulfus, Micbael de Hethenes et Eustachius de Bonofonte.

(Ms n* 606, bibl. communale d'Arras.)

Anno m C XCVI.

Cbapitre de Saint-Pierre à Casse!, an 4496 , 2 des kalendes de juillet (30 juin}. Lettres par lesquelles Philippe de Harnes confirme le don que Michel le connétable, son père, avait fait à réglise de Saint-Pierre de Cassel , de dix livres à recevoir annuellement sur le tonlieu qui se lève, pour y établir un cbapelain qui sera nommé par le cbapitre d*accord avec le cbâtelain, et ce du consentement d'ilde^^sa femme, et de Michel, frère dudit Philippe. II donne de plus quarante sols à jouir annuellement sur le même tonlieu, dont moitié pour le cbapelain et le reste pour Tanniversaire de son père.

Témoins : Bauduin , prévôt; Bauduin , doyen; Hugues, cbantre ; Guillaume , Eustacbe , Hugues , André , cbanoines ; Jacques, Célestin, David et autres prêtres.

(Extrait de l'inventaire descbartes des comtes de Flandre déposées dans l'ancienne cbambrc des comptes du Roi à Lille , 1. 1, p. 240 ; deuxième cartulaire de Flandre, pièce 118 ; troisième cartulaire de Flandre, pièce 242.)

Anno m ce IX.

Johannes castellanus Brugensis, anno 1209, edidit diploma

quod in arcliivis Aldenburgensis abbatiao Legi sonaùs in hsec verba : Ego Johannes dominas Nigeil», castellanus de Brugis, M de Hames Flandriœ jUsticiBrius^ universis notum esse yoiumus quod Igramnus, filius Igramni de Erneghem, etc. Testes Bernardus de Rosbais, Willelmus Wart justitiarius comitis, Baudelin de Norkerka. Âctum anno Domini m c cix mense jiiKo, Bnigis.

(Olivier de Vrec— Historia comitum Flandria , t. IV, p. 569)

Anno M CC XII.

1812, à Lille, juin. Fernand, comte de Flandre et deflainaut , prend sous sa protection Tabbaye de Saint-Nicolas-des- Prez hors Tournay, ainsi que Font fait Thieri, Philippe et Bauduin, comtes de Flandre, ses prédécesseurs , tuteurs et avoués de cette abbaye; lui confirme la possession des biens qui lui appartiennent ainsi que ceulx qu'elle pourra acquérir dans la suite; savoir, la terre que lui a donnée Gautier, Tavoué, celle de Hubert-lieu , la terre , la dixme et les hostes à Lundast ; ce que lui a donné Allard de Splechin ; un allœu et des terres à Castreim ; dix-huit rasières de froment à Templeuve sur onze bonniers de terre ; deux muids de froment à Roubaix ; Jes possessions de Rochequies ; onze bonniers et un quartier de terre à Pierre-Weis , avec une fosse à tourbes pour Tusage de la cure de Rochequies; ce queBauduin de Boghenies lui a donné par les mains de Hugues de Antonio [Antoing) ; la terre de Galzain et de Vans ; un bois et des prez appartenant à la maison de Lambercies, et des terres à Rostelin.

Témoins : Jean, abbé de Phalempin ; Sohier , châtelain de Gand; Michel le connétable, Michel de Hames son oncle , Gilles de Aigrement , Rabod de Rume et Amaury de Marchien<

nés. Donné par les mains de Guillaume , prévôt de Bruges ,

chancelier du comté.

(Extrait de Tinventaire des chartes des comtes de Flandre déposées dans Fancienne chambre des comptes du Roi à Lille, 1. 1, p. 342 ; premier cartulaire de Flandre , pièce 33. )

Anno m ce XVIII.

Ego Michael de Hames, Flandrie constabilarius , notum facio omnibus presentibus pariter et futuris , quod Castellaturam Casietensem, sicut eam tenuerant antecessores mei et sicut Q%m tenebam intègre, tam intra casletum quaim extra , reportavi et resignavi in manum Karissime domine mese, Johanna Flandrie et Hainonie comiti«sc , ab tpsa et heredibus suis perpetuô possedendam. Ipsavero domina mea mihi dédit in excambîum istiu^s Castellature, quidquid habebat in Broxella » in Polinchove , in Rubruec et in Liedersella , excepte feodo Gille^ berti de Haveskerka. Dédit etiam mihi annuos redditus quadringentorum et trium hodorum mollis avene » ad brevia Henrici de Hasebruec et sex denariorum , et ad brevia Rogeri de de Wallonis Capella. Dédit ipsa mihi quinquaginta hodos tritici et quadragintos et quinquaginta hodos mollis avenae. Dédit etiam mihi nemus de Gerardimontis. Et sciendum est quod û Christiana uxor mea, vel aliquis ex heredibus meis super Castelkitura predictarationedolatitii,vel aliqua occasione prefate domine mec ire vellent ad extorsum in aliquo» concéda et approbo quod ipsa domina mea ad omne excambium quod mei dédit, sicut prenotatum est , recurrat et illud Hbere saisiat et teneat, donec pretaxata uxor mea et omnes beredes mei mémoratam Castellaturam Casietensem ei intègre resignaverint, qui!tam clamaverint et omnino guerpierint. Et eum satîsdicto

excambio moo medietatem totius Castellaturaa Casletensis teneat

donec a prefata uxore mea et ab heredibus meis omnibus près-

cripta Castellatura ei plene fuerit resignata et légitime confir-

mata. Actum est et recognitum lusule , die mercurii proxima

ante festum apostoloram Simonis et Jude, coram fidelibus meis

Hellino de Wavrin, senescalle Flandrie, Petro de Bruce, Pelro

de Gomans^ Goberto de Bondues , Urso de Fertin , Hugone de

Lisanes, Balduino de Bondues, Rogero de Ànetiéres , Gerardo

de Avelin et Roberto de Anetiéres. Anno Domini h ce octave

decimo.

( Original en parchemin scellé du scel dudit Michel, en cire blanche brunie , pendant à double queue de parchemin , où il est représenté armé à cheval avec cette inscription : S. Miehadis de Boulerg eonsta- Intlarii Flandrie, et pour contre-scel Técusson de ses armes avec cette inscription: Sccrctummeum Miehi. (À la chambre des comptes^ Lille. )

Anno M CC XVIII.

4818, à Coulemontj le lendemain de saint Mathias , apôtre, en février (26 février.) Hugues, seigneur de Malannoy et Aktrd seigneur de Croisilles , chevaliers , mandent à Louis, fils aîné du roi de France, qu*ils se sont informés avec soin de la difficulté qu'il y avoit entre ce prince d'une part et Gilles, châtelain de Bapaume, d'autre part, au sujet de la ville de Coulemont , et qu'ils lui ont adjugé cette terre avec Michel de Harnes, excepté ce que le sénéchal a eu lors de son mariage avec la fille du seigneur Alelme d'Arras; savoir, deux charrues de terre, chacune de soixante-dix mencaudées^ lesquelles charrues étoient appelées societates et contenoient chacune une maison, et qu'il lui appartient de plus dans cette ville la moitié d'un four à rencontre du mayeur de ce lieu , le tiers des four-

faitures jugées par les échevins et le cambage, droits sur les brasseries.

Quand Philippe, comte de Flandres, alloit à Coulemont , Alelme d*Arras sortoit delà maison du comte qui y descendoit, et quand le comte partoit , Alelme y retoumoit ; et toutes les autres choses dans cette ville sont restées à Philippe comte de Flandres.

Sous le vidimus de Pierre le Feron , garde de la prévôté de

Paris , du jeudi après le dimanche des brandons 4 308.

(Original en parchemin scellé d*un morceau du scel de cette prévôté , en cire verte , pendant à double queue de parchemin , copie simple en parchemin.— Inventaire des chartes d* Artois, par Godefroy, Ms. n^ 40 , bib. d'Arras , p. 695. )

Anno m ce XVIII.

Ego Michael de Harnes y Flandrie constabilarius , notum fieri volo omnibus ad quos littere iste pervenerint , quod cum fecissem excambium cum domina mea Johanna Flandrie et Hainonie comitissa, de omnibus que habebam Casleti et in tota castellatura Casletensi, ad omnia que ipsa domina mea habebat in Liedersella , iii Fochringhehova , in Rubruci , in Broxella , in Bollinghesella et in quadam parte de Pénis , ego ecclesie Watenensi remisi totum Youdermont, Waguenuard, Balphard, Herscat , Dincoorn , Fronecoom , Waspeneghe, Widepeneghe, gallinas et ova et omnia débita et servitia quse in eadem ecclesia in comilatu predictarum villarum possidet et propriis sumptibus et laboribus excolit , vel aliis sub annuo censu suo nomine possidendas concessit. Concedo etiam ut dicta ecclcsia, vel hospites ipsius, super terram ejusdem ecclesie manentes,de cetero liberi sint ab illa exactionequse vulgo dicitur uthland et ab omni taillia, rogatîone et cxactione. Si vcra contingeret

quod prefatum excambium per me vel per uxorem meam vel

heredes meos^ vel per quemcumque alium in posterum revoca-

retur, in recompensationem promissarum rerum quas Wate-

ncnsi remisi ecclesie , saepe dicta domina mea comitissa vel

ipsius heredes usque ad quindecim libras Flandrie annui red-

ditus sibi retinerent ubicumque vellent, in excambio illo quod

comitissa Casieti et in Castellatura Casietensi modo tenet. Quod

ut ratum sit et firmun predicta omnia sigilli mei munimine

confirmavi. Actum Insuie, mense Martio» anno Domini m ce

octavo decimo.

(Original en parchemin scellé du scel de ce connétable , en cire brune, bien conservé, pendant h double queue de parchemin où on le voit représenté armé à cheval, etun contre-scel où se trouve Técusson de ses armes.— A la chambre des Comptes à Lille. )

Copie d'une charte faisant partie du chartrier de Vex^ abbaye de Saint-Pierre à Gand, étant une déclaration faite devant les délégués du Pape , par un certuin Voiex, quHln'a aucune prétention aux dîmes et terrages à Harhes , déposé aux archives de l'Etat , à Gand.

Ego Robinus Cantor, et Willelmus de Capella, Canonici sancti Donatiani, Et Yirgilius canonicus béate Marie in Brugis, Notum esse volumus universis Christi fidelibus,quod cum ex delegatione Domini pape nobis esset causa commissa sine débita terminanda inter Abbatem et conventum sancti Pétri Gandensis ex una parte, et Arnoldum Yoilz ex altéra , et causa coram nobis diù fuisset ventilata, tandem compromiserint in arbitros Willelmum scilicet prepositum de Ruschevlite et magistrum Guillelmum Brugensem canonicum ecclesie ornacensis. qui cum essent arbitrati , accessit ad non Amoldus Voilz et recognovit se nichil juris haberè în decimis et terragiis que

petcbatapudAunay in territoriodeHarnesetapudCamphinium, et siquid juris habuisset, coram nobis exfestucavit... Et quum ca qae in tempore fiunt , cum tempore labuntur , et a memoria hominum recedunt, nisi in scriptum redigantur , et ad memoriam revocentur, presentem paginam huius facti testem fidelem fecimus conscribi et sigillorum nostrorum appensione muniri, ne monastcrium prefatum super eadem causa ab Arnoldo Yoilz vel eios heredibus possit inposterum molestari. Actum Brugis y anno Incarnationis Domini m ducentesimo octavo decimo septimo , idus aprile.

Anno m ce XIX.

Charta quâ Michael Flandrim constabularius^ notum facit

sevisis ecclesise sancti Bertini privilegiis, CalumpniaB» quam

dictae ecclesiae intulerat de venatione et waregnâ cujusdem Ne-

moris , prsefatse ccclesiae à Philippe , olim Flandrise et Yero-

mandiae comité, etab ejus successoribus Balduinoet Marga-

retœ concessse , co'^m altari s. Bertini renuntiavisse , et in

fratrem ab abbate et conventu receptum fuisse. Actum ante

majus altare , praesentibus Jeanne abbate et conventu , anno

1219 mense novembri .

( Malbrancq , de Horinis et Morinorum rébus , t. lli , p. 438 , ex tabulis Bertinens.— DeBréquigny ,dans son Recueil des Chartes de rhistoire de France. )

Anno M CC XX (juxta.)

(Sans date d*année} à Saint-Paul, le jour de saint Barthélemi (24 août) 1 220, ou environ, M [Michel de Boulers) connétable de FlandrCy mande à son cher seigneur R d*Anezin ,

chevalier, de faire hommage ànol)le liommi^ ot son cher cousin R (Robert) avoué d'Arras , seigneur de Béthune eldo Tenremonde, pour le fief qu'il tenait de lui.

Extrait de l'inventaire des chartes des comtes de Flandre déposées dans l'ancienne chambre des Comptes du Hol à Lille, t. I, p 397,

(Original en parchemin qui a quinze lignes de hauteur et cinq pouces de largeur , scellé du grand sceau de Michel , (mi cire blanche , pendant à simple queue où il est représenté armé à cheval, et un contre-scel où sont des armoiries.

Anno 1223.

Vidimus dti roi saint Louis , de la sentence prononcée an château de Lens e/ii163, par Thierry d'Alsace, Ainsi conçu :

Ludovicus rex, etc. Notuni facimus nos videsse cartam TheodoricicomitisFlandriaîSubhac forma etc. — Actum compendiutn anno divinœ Incarnationis m ce vigentesimo quinto, regni vero nostri secundo, adstantibus in palatio nostro quorum nomina supposita sunt et signa. Dapifere Mello , signum Roberti Buticularii , signum Bartholomœi camerarii , signum Matihaîi constabularii.

(Archives communales de Harnes. )

Anno M CC XXV.

4225, mai. — Lettres par lesquelles Michel de liâmes reconnaît devoir charger Robert de Béthune , envers Jean de Foro , bourgeois de Douai , d'une dette de 410 livres par.

( Inventaire des chartes de Rupclmonde, par M. le baron Jules de Saint-Génois, n^ 20 )

ÀNNo M ce XXV.

Lettres par lesquelles Michel de Harnes reconnaît avoir promis à Daniel , avoué d'Arras , de lui faire avoir des lettres d'Arnould d'Audenarde et de Raoul de Mortagne , pour sûreté de la somme de 2050 livres à laquelle il s'était obligé. 1225 , août.

.(Original en parchemin scellé du sceau de Michel , en cire blanche, pendant à double queue.- A la chambre des Comptes à Lille. )

Anno m ce XXV.

Promesse faite par Michel de Harnes d'indemniser Daniel ,

avoué d'Arras, du cautionnement auquel il s'était obligé pour

Jeanne, comtesse de Flandre et de Hainaut. 1225, août.

(Original en parchemin, scellé en cire blanche , pendant à doubla queue.— A la chambre des Comptes à Lille. )

anno m ce XXVI.

De décima quatttior mencaldatonim terrm.

(Extrait du cartulaire de l'abbaye de Marœul , fol. 91. )

Petrus , divina patientia Attrebatensis episcopus , omnibus presentium inspectoribus in domino salutem. In nostra propter hoc altestati presentia constitutus Hugo dictus de Harnes , fide interposila , creantavit quidem quattuor paulo plus vel paulo minus mencaldatis terrae jacentibus desuper vineam de Lonweis (1 ); quam terram ipse tenet de Gedesia Mareolensi et de Belheins, tota décima proveniens statim post suum et Margaretae Uxoris suae decessum, ad jam dictam ecclesiam de Mareolo libère et intègre in perpetuum refundatur. In cujus rei mémo-

(l) Lobes.

riani presentem paginani iude factani sigilli noslri testimonio fecimuscoinniuniri. Actum ad petitionem Karissimi in Christo Pelri abbatis ex ipsius tragonis anno Verbi incarnali m ce vicesimo sexto v® non inerg.

(Ms. Il*» (iOG, Bibliollièque de la ville d'Arras. )

Anno M CC XXVI.

Sentence arbitrale rendue par Micliel de Harnes, Wautier de Formeselles et Mellin de Meternes, arbitres nommés pour terminer le différend qu'il y avait entre Jeanne, comtesse de Flandre et de Hainaut, et le connétable de Flandre , qui décide que la comtesse doit jouir des wastines , des prez et des eaux courantes dans les terres d'Alost ; ainsi que de cent vingt-trois livrées de terre annuellement à Alost, parce que la valeur de la terre d'Alost excède de cette somme les terres que le connétable avait données en échange près de Cassel. Les arbitres déclarent avoir compris dans cette prisée 40 livrées que la comtesse devait donner tous les ans au connétable, ainsi que 80 livrées de terre qui avaient appartenu à Wautier de Rubroec. Si le connétable peut recouvrer par jugement la taille des quarante livrées de terre près Cassel , la comtesse doit les rendre en prisée et lui diminuer dans la terre d'Alost sur les 1 23 livrées cidessus. 1226, à Lille, la o™« férié après saint Luc, évangéliste.

(Original en parchemin scellé des sceaux des trois arbitres, en cire jaunâtre , en partie rompus , pendant à double queue, deuxième car. tulaire de Flandre , pièce 574.— A la chambre des Comptes de Lille. )

Copie de lettres par lesquelles Michel de Harnes se reconnaît Je vassal de V abbaye de Saint-Pierre à Gand , de

Ego (loininus Micliacl Je Harnis , notum facio tam presenli-

l)us quain futuris, quod ego dictus Michael homagium feci ka-

rissimo domino mco viro venerabili abbati sancli petri Gan-

densisde omni hereditateet jure quod dilectus consanguineus

meus Michael de Boulers , constabularius Flandrie , habere so •

lebat in villa et in potestate de Harnis, et infeodum recepi

abeodem abbate, et inde recognosco prsodicto abbati quinqua-

ginta très libras parisienses super parvum vivarium in eadem

villa habendum et retinendum quousque de memorata pecunia

predicto abbati uel eius certo nuncio a supra dicto Michaele

de Boulers constabulario Flandrie, vel a me fuerit satisfactum.

In cuius rei memoria présentes litteras jnssi scribi et sigilli

mei munimine Roboravi. Datum anno gracie m ce xxvj xvij

kalendas novembris.

(Arcliives de la Fiandrc-Orieiitalc. )

A.N.NO M a: xxvji.

Lettres par lesquelles Michel de Boulers, connétable de Flandre, déclare que par accord fait entre Fernand , comte de Flandre et lui , il a remis au comte cent vingt livrées de terre, et à Ivain , bailli do Gand, pour la comtesse, les eaux et wastinesqui lui appartenaient, selon le dire de Michel de Harnes, Mellin de Meterne et \V. de Formeselles.

Il lui remet aussi la ville d'Erembaudeghem et il reconnaît tenir du comte le reste de la terre de Haltre, et une autre terre pour la somme annuelle de 200 livres.

Le comte peut en faire faire lestimation par gens de probité; si elle vaut moins de deux cents livres il donnera le surplus ;

si elle vaut davantage le comte la lui rendra. Michel aura la terre qui lui a été adjugée et qui avait appartenu à Wautier de Rubroec, et le comte la lui garantira conime seigneur : il sera tenu d*en conduire les hommes selon la loi et le jugement. Si Michel n'exécute pas les conventions , le comte pourra faire saisir ses terres. Michel quitte le comte et la comtesse de Flandre, de toutes les demandes qu il leur avait faites et il déclare devoir jouir de tous les gages , habillements et autres droits qui lui appartenaient dans la cour du comte. 1227 , à Saint- Amand , la 5™« férié après saint Laurent.

(Original en parchemin dont le sceau est perdu , deuxième cartulaire de Flandre, pièce 576.- A la chambre des Comptes de Lille. )

Anno m ce XXVII r.

Bellum Pratum, Monialium ordinis Cisterciensis Abbatia, ad Teneram fluvium propè Gcrardi, — Montem , mmo 1228 , ab Alidc Domina Boularia conditur ac dotatur.

Ego Alidis, Domina de Boular, notum facio per liane Charlam prœscntibus et futuris, quod felici commercio commutare affectans cœlcstia pro tcrrenis, piâ deliberatione providi in justa possessione mca locum quemdam justa Griemeghem , ad Religiosum Camobium instaurandiim, in quo sancta) mulieres, sub regimine Abbatissa} , secundiim Cisterciensis ordinis observantias, Domino famulentur, et tam pro me quam pro meis heredibus assiduas Domino preces fundant.

In perpetuam itaqueeleemosynam ad hoc dedi , de assensu omnium liberorum meorum, quinque bonaria in prato et nemore, in loco praidicto, ad ipsum Monasterium conslruendum. Item sex bonaria nomoiis ibi , propo ad raiscncias ejusdem

Religic^iCoUegii, prout sibi viderit expedire, in omnibus faciendas.

Addidi quoque ad eleemôsynam antediclam tolum Jus Pa- Ironatûs ecclesiae de Griemeghem quod ad me hereditarii pertinebat , et omnes proventus ad Personatum et Presbyteratum ejusdem ecclesiae pertinentes. Ita quod Abbatissa et Collegium dicti loci , qui dicitur Bellum Pratum , provideant et praesentent Presbyterum inslituendum ibidem, sicut ego et antecessores mei facere solebamus.

Superaddidi etiam reditum sex modiorum duri bladi , et deeem modiorum avenae , ad mensuram de Geraidimonte , quem habebam in villa praedicta.

Locum autem praedictum , et omnes eleemosynas , proul , dicium est , cisdem coUatas ab omnî exactione , servLtio et jusliiia saeculari volui et firmavi libéras esse in perpetuum et exemptas, nec mihi vel successoribus meis aliquod in iis dominium vel daugerium dereliqui , sed omnia ipsis libéra et quieta omnibus decrevi temporibus permanere.

Concessi similiter, ut aisencias communes et pascuas libère habeant animalia dictae Domûs, sicut habent veteri homines terrae meae , specialiter tamen eis concederis, ut si forsitan bannum fiât de animalibus, quae fuerint ad damnum inventa in sylvis aut pratis , ipsae pro suis animalibus damnum tantnmmodo restituant , et ad nullum aliud forefaclum vel bannum proptcr hoc teneantur.

Desiderans insuper , ut omnimodâ , quantum ad me pertinet , gaudeat libertate, liberaliter et bénigne concessi , ut per lotam terram meam et filiorum medrum , propriae vecturaî , sive quaelibet res earum ab omni pedagio, toloneo , si aliis quibuscumque angariis aut consuetudinibus sint exemptae , ut tanto devotiîis pro me et liberis Dominum deprecentur, quanto sibi uberiiis senserint nie et ipsos fuisse in pluribus beneficiislibérales.

Ut autcm eiïcctus propositi tam salubris niilla possit malignitate dissolvi , scd ad meam et heredum meorum salutem permaneat in futurum , Charlam istam propria signavi sigillo. Ego verô Michael consiabularius.

Ego Philippus de Boular.

Ego Oslo de Trasenies.

Ego iEgidius Niger.

Heredes praefalaB Alidis carissimae matris nostr» , omnia praenotata favorabiliter approbantes, ea nostro consensu firmavimus nostroriim testimonio sigillorum ; ut fructum salutis et. eleemosynae consequamur cum eadem carissima matre nostra. Et quia ego Raso proprium sigillum non habeo , usus sum sigillo Abbalis Gerardi mentis, praedicta omnia fideliter approbans et conteslans.

Egoquoque Gosuinusde Scendelbeka, maritus filise praedictae Dominae , meum apposui sigillum , pleno favore omnia prsenotata confirmans.

Actum anno Incartionis Domini millésime ducèntesimo vi-

cesimo octavo.

(MiraBus , t. l,p. 418.)

Anno M CC XXVIII.

Lettres de Michel de Harnes , connétable de Flandre , par lesquelles il déclare qu'il est homme-lige, sauvé de la ligité du comte de Flandre de Guillaume de Dampierre et de Marguerite sa femme , à cause de la demeure de Nieppeglise , de la terre qui avait appartenu à Gérard de Rodes, chevalier, et de la moitié des hostes qui y demeurent que Guillaume et Marguerite sa femme lui avaient donnée en échange de la maison de Wastine qui avait appartenu à Michel de Harnes, son oncle, de dix bonniers de terre et d'un bonnier de pré derrière la maison , et

promet pour lui et pour ses hoirs de leur en faire hommage et à leurs hoirs. 1 228, novembre.

( Deuxième cartulaire de Flandre, pièce 401 . — Chambre des Comptes à Lille. )

Anno m ce XXIX.

Bellum PratuiM , Monialium Cistersiensium Abbatia , ad teneram fluvmm , anno 4229 ab Alide. Domina Boularia conditur.

Ego jElidis , Domina de Boular^ notum facio , quod ego novem modios siliginis de reditibus meis , quçs habebam in Parochiâ de Griemeghem, et duodecim modios avenae , et quadraginta capones et octode reditibus pratorum jacentium in Parochiâ memorata, et octo bonaria nemoris etdimidium , et dimidium bonorium prati in eadem Parochiâ siti, Contuli, de assensu liberorum meorum omnium , sanctimonialibus Cisterciensis ordinis de Belle Prato Juxta Griemeghem in eleemosynam , et Chartam istam proprio signavi sigillo.

Ego,yero Michael constabularius Flandriœ , ego Philippus de Boular , ego Osto de Trazegnies , ego ^Egidius Le Brun , hseredes prœfatae ^Elidis Carissimœ Matris nostrse, eleemosynam praenotatam approbantes , eam nostro consensu firmavimus testimonio sigillorum nostrorum.

Et quia ego Raso proprium sigillum non habeo , usus sum

sigillo venerabilis Abbalis Gerardimontis , saepe dictam elee-

mosynam approbans. Ego quoque Gosuinus de Scendelbeka ,

Maritus filiae Dominas memoratac , meum apposui sigillum,

pleno favore confirmans eleemosynam supra dictam. Actum

anno m ce xxix mense maio.

(Miraeus ,op. dipl )

Page 1