‹ Saint Thomas de Cantorbéry (volume 2)Chapitre 347 sur 372 · PIECES LITURGIQUES · texte numérisé non relu

PIECES LITURGIQUES

Praesta, summa Trias, plebs tua polleat Libertate sacra, cujus amor bonos Pastores animam perdere campulit, Quai Christo data redditur.

Ant. Ego pro Domino meo mori paratus sum, ut Ecclesia meo sanguine pacem et libertatem assequatur.

Ant. Cum cerneret beatus Thomas adesse horam martyrii sui, inclinato capite et junctis manibus, gladiis impiorum se obtulit.

La prose suivante faisait partie de l'ancienne liturgie romainefrançaise. On remarquera facilement qu'elle suit à peu près constamment le rythme du Laiida Sion, sauf en deux endroits. Sous cette réserve, on peut être sûr qu'elle empruntait le thème musical adopté par S. Thomas d'Aquin, et d'ailleuis fréquemment ■employé dès le xif siècle.

Gaude Sion et laetare, Voce, voto jocundare Solemni la^titia.

Tuus Thomas trucidatur, Pro te, Christe, immolatur Salutaris hostia.

Tune rectore desolatam Et pastore viduatam Se plangebat Cantia.

Versa vice plausu miro Exsultavit tanto viro Senonensis Gallia.

Archipréesul et legatus NuUo tamen est elatus Honoris fastigio.

Dispensator summi régis Pro tutela sui gregis Trusus est exilio.

Telo certans pastorali Ense cinctus spiritali Triumphare meruit.

Hic pro dei sui lege Et pro suo mori grege Decertare studuit.

Quo absente infirmatur, Infirmata conculcatur Libertas Ecclesise.

Sic nos pastor reliquisti, Nec a vero recessisti Tramite justitise.

Quondam cœtu curiali Primus eras et regali Militans palatio.

Plebis aura favorali Et ut mos est temporah Gaudebas prœconio.

SAINT THOMAS DE CANTORBliRY

Consequenter es mutatus, Prîcsulatu sublimatus., Novus homo reparatus Fœlici commercio.

Ex adverse ascendisti, Et te murum objecisti :

Caput tuum obtulisti Christi sacrificio.

Garnis tua: morte spreta ïriumphalis es athleta,

Palma tibi datur heta :

Quod testantur insueta Miranda niiracu'.a.

Cleri gemma, clare Thoma, Motus Garnis nostric doma Precum efficacia.

Ut in Christo vera vite Radicati, verae vitaî Capiamus prœmia.

Amen.

La prose que nous venons de reproduire a été publiée par Clichtoue dans son Elncidatorinm , ouvrage devenu rare. Le tome cxc de la Patrologie latine de Migne donne une autre pièce du même genre : Laureata novo Thoma (col. 370). Cette dernière est plus longue ; elle insiste davantage sur les circonstances du martyre et nous fait connaître une tradition, qui ne nous semble point fondée pourtant. Nous lisons en effet ces deux vers :

cruor manat,

et ibidem cœcum sanat in tumultu medio.

Les deux dernières strophes sont textuellement les mêmes que dans la pièce précédente : Cleri gemma ;.... Ult in Christo....

Le D"" Smith, évêque de Chalcédoine, Vicaire apostolique en Angleterre (xvii" siècle), rapporte d'après Parker (History of S. Thomas) que saint Thomas d'Aquin avait composé une hymne en l'honneur du grand martyr de Cantorbéry. On n'en trouve nulle trace ailleurs. Nous serions porté à croire qu'il y a, dans ce renseignement de seconde main, une confusion quelconque. N'auraiton pas cru saint Thomas d'Aquin auteur de la prose Gaiide Sion (ci-dessus) comme du Laiida Sion ?

Un ami nous a communiqué la séquence suivante, copiée par lui dans un livre d'heures manuscrit du xv* siècle en Angleterre ; malheureusement il n'a pu nous indiquer exactement les références. Cette pièce est composée de manière à rappeler les diverses circonstances de la vie du saint qui s'étaient produites un mardi. Herbert fut le premier à faire ces rapprochements, qui pendant des siècles ont fourni un aliment à la dévotion des mardis de saint Thomas.

PIÈCES LITURGIQ.UES

Gaude, lux Londiniarum ïhoma, tutor animarum

Dei providentia :

Natus matris martis die, Sequens viam verée vitas

Spécial! gratia.

Gaude, Thoma persécutas Et per regem allocutus

Kjus in consilio :

Dicens veritatem, pie Pastor, et hoc fuit die

Martis sine dubio.

Gaude, sine jure vero, Primas, exul, rege fero,

Thoma, flos Ecclesiœ :

Hoc tune fuit die martis, Per consensum insanse partis

Gentis régis Angliœ.

Gaude, ïhoma, martis die Vocem audiens Messiae

Cum esses in Francia :

ïhoma, Thoma, dixit Deus, Sanguis tuus erit meus Honor in Ecclesia.

Gaude, trans fretum reversus, Pacis ad formam conversus,

Thoma primas Angliœ :

Die martis transfretasti, Tecum fidum corportasti.

Defensor Ecclesiae.

Gaude Thoma, pastor vere, Fide ducte, mortis ferœ,

Collum subdens gladio :

Die martis, hora nona, Meruisti Dei dona,

Die martis pra;lio.

Gaude ïhoma, nominatus, Pie martyr, et translatus.

Villa Cantuaria2 :

Die martis, ut notatur, Per te multis salus datur,

Summi Dei série.

Page 1