VIES DE PERSE
QUI SE TROUVENT OU DANS LES MANUSCRITS OU DANS LES MEILLEURES ÉDITIONS.
VIE DE PERSE ATTRIBUÉE A SUÉTONE. £Ue se trouve parmi les Vies des auteurs latius, qu'on regarde comme Touvrage de ce biographe : ou la trouve encore dans quelques-uns des manuscrits de l^rse» et 00 Tattribue aussi an vieux scoliaste de cet auteur, Comutus ou un antre.
Aulus Persius Flaccus nains est pridie nonas decembris^ Fabio Persico, L. Yitellio, consulibus. Decessit octavum kalendas decembr. Publio Mario, Asinio Gallo, consulibus. Natus in EtruriaYolaterris, eques Romaiius, sanguine et affinitate primi ordinis viris conjunctus, decessit ad octavum milliarium via Appia , in prœdiis suis. Pater ejus Flaccus pupillum -reliquit moriens, annorum fere sex. Fulvia Sisennià mater nupsit postea FusiOy equiti Romano : et eum quoqile extulit intra paucos annos. Studuit Flaccus usque ad annunl duodecimum Yoiaterris : inde Romœ apud gram;naticum Remmium Palœmonem , et apud rhetorem Yirginium Flaccum. Quum esset annorum sedecim, amicitia cœpit uti Annœi Gornuti, ita ut ab eo nusquam discederet ; a quo introductus alîquatenus in p.hilosophiam est. Amicos habuit a prima adolescentia Cœsium Bassum poetam , et Calpurnium Staturam , qui eo vivo juvenis decessit. Goluit ut patrem Servilium Nonianum. Per Gornutum cognovit Annacum etiam Lucanum , œquaîvum auditorem Gornuti. îîam Cornutusillo tcmpore tragicus fuit, sectœ stoicœ, q[ui libres philosophife reliquit. Sed Lucanus adeo mirabatur
scripta Flacci, ut yix retineret se^ îUo recîtaate^ a clamore; quin (( illa esse yera poemata » diceret. Sero cognovit et Senecam y sed non ut caperetur ejîis ingenio. tJsus est apud Gornutum duonun convicta doctissimorum et sanctissimorum virorum, acriter tum philosophantium^ Glaudii Agathemeri^ medici Lacedœmonii , et Petronii Aristocratis , Magnetis , quos unice miratus est et œmulatus^ quum œquales essent^ et Gornuto minores. Ipse etiam decem fere aunis summe dilectus a Pœto Thrasea est^ Ha ut peregrinaretùr quoque cum eo aliquando^ cognatam ejus Arriam uxorem habente. Fuit moram lenissi-
^ monun^ verecundiœ virginalis» formœ pulchrœ^ pietatis erga matrem et sororem et amitam exemplo sufficientis. Fuit frugi
. et pudicus. Reliquit circa H.-S. vicies matri et sorori : scriptis tamen ad matrëm codicilli^ > rogavit eam , ut daret Gornuto sestertia^ ut quidam dicunt^ centum; ut alii volunt, argenti façti pondo viginti , et libros circa septingentos^ sive bibliothecam suam omnem. Yérum Gornutus , sublatis libris , pecuniam sororibus^ quas frater hœredes fecerat^ reliquit. Et raro^ et tarde scripsit. Hune ipsum librum imperfectum reliquit. Versus aliqui dempti sunt in ultimo libri : et quasi finitus esset^ leyiter retracta vit .Gornutus; et Gœsio Basso petenti ut ipse ederet^ tràdidit edendum. Scripserat etiam in pueritia Flaccus Prœleœtam [Vescio], et *OSoinopiicZv librum unum, etpaucos uxori Thraseœ in Arriam matrem versus, quœ se ante virum occiderat. Omnia autem ea Gornutus auctor fuit matri ejus^ ut aboleret. Editum librum contînuo mirari hominés^ et diripere cœperunt.Decessit autem vitio stomachi^ anno œtatis trigesimo. Sed mox, ut a scbola et magistris diverterat , lecto libro Lucilii decimOy veheraenter satiras, coraponere studuit : cujus libri principium imitatus est, sibi primo, mox omnibus detrectaturus, cuin tanta recentium poetarum et oratorum iiisectatione , ut etiam Neronem culpaverit. Gujus versus in Neronem quum ita se haberet :
Auriculas asini Mida rex habef , .
in banc modam a Gornato ipso tantummodo est emendatus y
Auriciilas asini quis non habet^ r
ne hoc Nero in se dictum arbitraretur.
AUU PERSII FLAGCI VITA , a Joanne Brùannieo conscripta,
Aldus Persius Flaccus in Thuscia Yolaterras habet patriam ^ quod quum Eusebios testatur^ ipseque in ultima sua satira in- , nuit^ ubiait:
Mihi nuDC Ligus ora
Intepet, hiberaatque meum mare, qaa latus ingens Dant scopuli, et molta litus se valle receptat. Lunal portum est opene cognoscere, cives.
Nam Luna est oppidum et portus Thusciœ , ut sentiunt Strabo et Plinius. Ostendit igitur poeta se Thuscum esse^ quum ait :
Hiberaatque meum mare.
Volaterrœ oppidum est hoc modo œdificatum : in profunda valle sublimis et prœceps undique collis exstat^ cujus in vertice planities est, in<jua sita ipsius sunt urbis mœnia, atque stadiorumquindecim âscensus est. E cujus basi rupes tota ardua atque difficilis. Illic aliquando ex proscriptis a Sylla quatuor millium complentes ordinem, biennio per obsidionem pressi, tandem per inducias discedentes locum illum reliquerunt. Natus est ibi Persius , anno vigesimo primo imperii Tiberii^ tertio anno post passionem Ghristi Dei nostri : mortuus anno œtatis suas trigesimo^ anno nono imperii Neronis^ quo anno thermœ a Nerone œdificatœ sunt. Quum litterarum causa Romam venisset > annos egressus pueritiœ ^ in disciplina se tradidit Gornuto philosopho^ ut ipse cecinit in quinta satira , ubi ait :
Quum primum pavido custos mihf purpura cessit , ' BnUaque succinctis laribus donata pependît : Me tibî supposui, teneros tu siiscipis annos Socratico, Gornute, sinu.
Eum summa pietate coluit et obedientia. Usus esf amicitia in primis Minutii Macrini Brixiani, equestris ordinis^ principis \iri singulari modestia^ et fide^ et Gœsii Bassi, poetœ lyrici. iEtate ajm adulta^ sex satiras mira carminis acerbitate scripsit, quie nunc in manibus habentur^ in quibus saroma ejus ingenii virtus indicatur ; unde non immerito Quintiltanus eum multum verœ gloriœ meruisse, quamyis uno libro, prodidit. Quœ ab aliis traduntur de vita ejus, quum auctoritate careant^ mihi non probantar. Tenuium opum se fuisse dedarat illic :
Qais expediyit psittaco suum ;t'^î/>« , Picasque docuit yerba nostra conari ?
Magister artb, mgenlqae largitor Venter
YITA PERSII , ai ineerto auctore tcripta : in veUribus glossis reperitur.
Aulus Persius Flaocus pridie nonas decembris^ Fabio Prisco , Lucio Yitellio^ consulibus^ natus estYolaterris^ Etruriœ civitate; qui a pâtre équité pupillus relictus^ bonis litteris operam dédit ad duodecimum œtatis annum Yolaterris; deinde Àomœ apud Rhemnium Palffîmonem grammaticum ^ et Yirginium Flaccum rhetorem. Annonim yero sedecim tradidit se Annœo Gornuto^ qui Romœ stoicam professus pbiiosophiam juventuti ad sapientiœ studium prœibat. Decessit stomachi vitio^ ad octavum in Via Appia milliarium in suis praèdiis, octavo kalend. decembris Publio Mario ^ Asinio Gallo , consulibus, anno Ne- Fonis octaTO^ qiium vixisset annos viginti octo.
VIE DE PERSE , par Lemonnier.
Perse (en latin, Aulus Persius Fiaccus) naquit à Yolterre, en Toscane, le 4 décembre, sous le consulat de Fabius Priscus et de L. Yitellius. Fiaccus, son père, était chevalier romain,
38o PIÈCES RELiLTIVES A PERSE
parent et allié de personnes du premier rang. Perse avait environ six ans lorsqae son père mourut. Sisennia^ sa veuve , se remaria à Fusius , chevalier romain , et redevint veuve peu d'années après.
Perse fit ses premières études à Yolterre. A douze ans il se rendit à Rome et fut disciple du grammairien Palémon et du rhéteur Flaocus. Agé de seize ans» il se lia d'amitié avec Annéu3 Clomutus^ qu'il ne quitta plus, et qui l'instruisit dans la philosophie stoïcienne. Dès sa tendre jeunesse^ Perse eut pour amisGésius Bassus^ Galpurnius Statura et Servilius Nonianus. Il eut chez Gomutus^ pour condisciple , Annéus Lucanus, connu depuis par sa Pharsale. Lucain fut admirateur des ouvrages de notre poète. Lorsqu'il les entendait réciter^ il s'écriait que c'était là de la vraie poésie. Il connut plus tard Sénèque^ et n'aima point son génie. Il vécut familièrement chez Gornutus avec deux grands philosophes y Glaudius Agathernus , médecin de Lacédémone^ et Petronius Aristocrates de Magnésie. Ges deux personnages > aussi vertueux que savans^ étaient du même âge que Perse : ce fut sur leur exemple qu'il régla sa conduite. Perse fut lié très-intimement^ et voyagea souvent pendant les dix dernières années de sa vie ^ avec Pétus Thraséas^ époux de la célèbre Arrie^ cousine de notre poète. Il n'est point étonnant que Perse ait eu des amis aussi illustres, et qu'il les ait conservés. Outre ses talens pour la poésie, il avait des mœurs douces, était d'une modestie rare, beau de figure, sobre et chaste, plein de tendresse pour âa mère, sa tante et ses sœurs. Lorsque Perse eut fini ses études , la lecture du poète Lucilius lui inspira un vif désir d'écrire dans son genre et de composer des satires. Il commença par se satiriser lui-même dans son Prologue, pour avoir droit de fronder les autres dans sou ouvrage.
Perse , par son testopient , institua ses sœurs pour héritières , et leur laissa, diion, environ deux millions de sesterces, c'està-dire plus de cent vingt mille écus de notre monnaie. Il légua
en même temps cent mille sesterces à Gornutus^ ainsi que sa bibliothèque^ composée de sept cents volumes. Après la mort de Perse ^ arrivée le 24 novembre^ sous le consulat de Publius Marins et d'Asinius Galba ^ on fit à Gornutus la délivrance de son legs. D accepta les livres et refosa Targent. Ce philosophe engagea la mère du poète à supprimer les ouvrages qu'il avait composés dans sa "première jeunesse^ tels qu'.une comédie^. un itinéraire^ et des vers à la louange (d'autres disent^ sans apparence^ contre la conduite) de la mère d'Arrie^ et le commencement d'une satire nouvelle. Gésius Bassus fut l'éditeur des satires de Perse ^ sur le refos de Gornutus^ qui ne voulut pas s'en charger. Perse ^ de son vivant , avait consulté Gornutus sur ses ouvrages. Entre autres corrections que le philosophe y avait faites y il avait engiagé le jeune poète à substituer :
Aoriculas asini qms non habet? '
au lieu de :
Auricolas asini Blida rex habet ,
qu'il avait mis dans la première satire. Gornutus exigea ce (5hangement^ afin que Néron ne pût imaginer que le poète l'avait en vue. Dès que les satires de Perse parurent^ elles furent généralement admirées et promptement répandues.
En comparant les consulats de la naissance et de la mort de Perse > Bay le prouve qu'il n'a vécu que vingt-huit ans ^ et réfute l'opinion de saint Jérôme^ qui le fait vivre jusqu'à trente.
Avant Bayle^ le commentateur Farnaby avait fixé à vingthuit ans la durée de la vie de Perse y et l'époque de sa mort à la huitième année du règne de Néron.
38a PIÈCES RELATIVES A PERSE
ARGUMENTA SATIRARUM