Arrondissement de Confolens

suam Bigorritanam pro comenda, eo quod potius conâdebat de vobis quam de aliquo alio vivent! de mundo, et vos promisissetis eidem ac fecissetis pactum de dicta terra sibi reddenda, requisiti pluries per eundem, eandem terrain sibi red- .dere denegaveritis ; verum, cum predictus cornes Bigorre recuperavit totam predictam terram, exceptis tantummodo Castro de Lurda et burgo de Tarvia et illis locis tantummodo que Raimundus Guiilelmi de Gaupena ad manum suam tenebat, idem dominus cornes Fuxi rogavit nos et requisivit quanto carius et humilius potuit quod ad recuperationem predictorum locorum impenderemus eidem consilium et juvamen, nos, si quidem in tantum sibi tenemur et sumus eidem obligati, secundum quod vos non credimus ignorare, quod nuUo modo a via et voluntate sua qui nunquam a nostra aliquatenus deviavit deviare possumus ullo modo, quare, quantum ad factum Bigorre et omnium valitorum et coadjutorum suorum contra dominum Fuxensem et suos tantum, ejicimus nos licet inviti ab omni pace, treuga et paria vestra, et ab omni forma pacis in qua vel quibus eramus vobiscum.

Datum apud civitatem Tarvie in festo Penthecosten, in presentia et testimonio nobilium virorum Geraldi de Armaniaco, Arnaldi Bernaldi fratris sui, Arnaldi Guiilelmi de Barta, et Garsie Arnaldi de Novalhas, et plurium aliorum, anno Domini m°. ce**, sexagesimo.

Copie moderne dans Clairembault, 1188 y foL 17^.

9 juin 1384. — P. de Plailly, sénéchal de Saintonge, reconnaît avoir reçu de Robert de Garencières, garde de la terre d'Amauri de Mont fort y 160 liv. t. sur une dette dont la comtesse de Leicester était tenue envers le roi de France.

Noverint universi quod nos P. de Playlli miles, senescallus Xantonensis, recognoscimus nos habuisse et récépissé per manum Roberti de Garenceriis custodis terre venerabilis et nobilisviri domini Araalrici de Monteforti octies viginti libras turonensium de debito in quo domina comitissa Leycestrie mater ejusdera nobilis domino nostro régi Francie tenebatur. Datum die veneris post octabam Penthecostes, anno Domini m. ce. octuagesimo quarto.

Copie moderne dam Clairembault ^ 1188, fol. 32.

{. Original en parchemin, avec un sceau en cire verte, où est un écu chargé de deux vaches passantes, qui est Béarn, costoyé de six besans, qui est Moncade, et soustenu d'un chasteau à trois tours, qui est Castelvieil. (Note de Clairembault.)

Fragment d*une chronique rédigée à F abbaye de Battle, sur la guerre des Barons^

[FoL 49, a] Postea vero anno regni sui xliiij**, orta

est gravis dissentio inter ipsum regem et barones terre, propter quosdam alienigenas qui fere totum dominium regni sui usurpaverant. Unde adunatis apud Oxoniam in crastino

beati Barnabe apostoli tocius terre magnatibus regem

ad hoc compellerunt (sic) ut, electis ex parte sua xij proceribus, et ex parte baronum aliis xij, quicquid dicti viginti nii^'" ad statum terre meliorandum ordinarent, rex ipse et hères ejus Edwardus se observaturos comproraitterent. Interveniente igitur consilio Régine, et Ricardo comité Glovernie amittente {sic), omnes alienigene per provisionera ab Anglia eliminantur, quia regnum quodam modo in statum debitum reformatur. Fratribus itaque régis ab Anglia expulsis, annuente comité Leycestrie Symone de Monteforti qui predicte provisionis tutor a ceteris constitutus est, etiam parentes et consanguinei Régine ab Anglia expelluntur; unde eadem, exasperata wlnere interiori, contabuit, sese in tempera ulteriora conservans. Intérim frater régis Anglie Ricardus comes Cornubie in regem Alemannie sub spe tocius imperii

eligitur [Fol. 49, bJ] Sentions se tandem, infini ta exhau-

sta pecunia, delusum, in Angliam repedat, nuUam diciorem aut fertiliorem terram suo proposito repérions.

Quo redeunte omnia inter Regem et barones inita infringuntur, Rege per nuncios ad curiam romanam directes a sacramento prestito absoluto et postmodum cautiore eflFecto. Sed Rege in arto posito pro quadam summa peccunie quam ab eo dominus papa exigebat per dominum Harrottum ab eo in Angliam directum, videlicet cxxxv millibus et quingentis et xl marcis quas ei spoponderat pro regno Appulie ad opus fllii sui Admundi, vocatis terre magnatibus apud Westmonasterium, dictum negocium eisdem proponit, intimans eis de consilio privato voluntatis sue esse ut omnis clerus et populus super solucione dicte pecunie viro apostolico in totum se obligent ; décimas insuper continuendas [sic) a clero universo usque ad quinquennium omnium benefîciorum suorum secundum veram taxacionem faciendas, nullis deductis expensis nisi quantum necessario (?) faciendis ; fructus etiam omnium beneflciorum ecclesiasticorum vacancium usque ad quinquennium, dimidium eciam proventuum in suis beneficiis non residencium ; de privilegiatis super multis beneficiis fructus om-

\, Voyez à rintroduction.

nium beneflciorum suorum , reservatis duntaxat fructibus unius beneficii, privilegiato quod eligere proponeret, et omnia legata indistincte. Igitur, omnibus super hiis admodum consternatis (coUegerat enim ad hoc prius per manum episcopi Herefordensis a viris religiosis inflnitam summam pecunie, quin et de abbatia de Bello ducentas marcas) Bonefacius Cantuariensis archiepiscopus, communicato cum comité Lejcestrie consilio, apud Mertun. cum episcopis conscilium {sic) cogens , directis ad curiam romanam ex parte Baronum tocius Anglie legatis, regem super prestatione dicte pecunie excusant, papa nichilhominus (sic) comminante et eandem exigente, sed, obstantibus baronibus, nichil proficiente*. Acta sunt hec anno Verbi incarnati m°. ce®. Iviij regni vero Henrici anno xliii^ {sic),

Exinde ad nutum baronum omnia regni négocia gesta sunt, castris omnibusque (?) ceteris regni munitionibus ad ipsorum libitum commendatis, tam justiciario quam cancellario per eleccionem eorum in regno constitutis; et hec omnia usque ad plénum reditum Ricardi régis Alemannie in Angliam, ut dictum est. Quo veniente, Rege a juramento prestito absoluto* per papam Alexandrum, multa innovantur. Rex enim una cum regina Franciam expetens, infâme commercium cum Ludovico pege Francie contraxit, vendito ei omni jure quod in Normannia ceterisque terris transmarinis prêter Wasconiam a predecessoribus suis habuit, magna summa pecunie pre manibus accepta, quam Parisius per annum et eo amplius perhendinans ex integro expendit. Qui [Fol. 50 a) tandem Angliam rediens una cum regina, turri Londoniarum se commisit, custode baronum inde expulse. Unde barones indignantes, et sese viriliter munientes, conscilio (sic) et tuitioni tam comitis Glovernie Ricardi quam comitis Leycestrie Symonis de Monteforti se committunt. Unde, quibusdam parliamentis inter regem et ipsos inutiliter habitis, tandem, comité Glovernie seu promissis vel gracia regine ad partem régis se inclinante, comes Ley cestrie Symon, Anglorum inconstanciam pertesus, malicie cessit, se cum suis in Franciam transferens ; sed anno sequenti, morte comitis Glovernie congnita, per consocios provisionis Oxonie, obsidibus et cartys fidelitatis perpétue adhibitis, revocatus, discordiam rénova^, provisionem Oxonie constantissime a rege exigens. Ex hipc exheredationes et incendia , depredationes et violencie •j/i Angliam exercentur; sed, multis occurrentibus, in regesin

1. Je ne suis pas très sûi^ du sens de toute cette phrase, surtout de la partie mise entre parenthèse.