La Réole et Bazas

3 Illi de Pinibus qui eajjti fuerant apud Burdegalam post con-

flictum habitum ibidem inter Columbinos ex una parte et Rastanduin de Solio ex altéra. (Rymer, 13 juin 1252).

Item .significant prodicti nuncii domino régi quod secundum (|uod fecorat comes in villis iioiiiiiiutis voluit f'acore hpud Vasatuin, quia do coiisilio Willelmi Ramuiidi Columbi predilexit Wilicliiium Arnaldi de Ladils et iMeiiaidum Guitarin et eorum aniicos, et opprossit Bertrandum de Ladils et Ariialdum de Ladils et eoruui aniicos; unde accidit quod comes voleiis liabere redenipcionera de istis, sicut habuorat de ]>urdegalensibus, vel alias cos gravare , de consilio Willelmi Ramundi Columbi petiit obsides apud Vasatum. Quod videntes Bertrandus de Ladils et Arnaldus prefati, timentes illud idem fieri sibi a comité quod factum erat Burdegale et Régule, scilicet quod, postquam eos babei'et nominc obsidum, ([iiod oos caperet, incarceraret uscjue ad raorteni vol redempcionem, et alios oorum aniicos cxularet usque ad redempcioneni. secunduni (juod i'ecerat Burdegale ut dictum est, ad ecclesiam confugerunt et intus steterunt quamdiu comes fuit in villa; ita quod naturalia inhoneste oportuit eos facere in ipsa ecclesia. Jdenaidus autem (uiitaria et sui, facti superbi pnjpter comitem, nuilta gravamina illis do villa intulerunt, ita quod verberabant probes honiincs, percusserunt eos cedendo et vulnorando in platea commuui. Item plus fecerunt (piia arma acceperunt et cum armis villam régis descurrerunt, et magnum virum de villa, scilicet Petrum de Ladlis(.S7c) orcidci-unt, et quemdam domisellum et (luenirlam alium probum honiinem de villa et ultra triginta probes liomines ad mortem vulnerarunt; propter quod populares insurrexerunt et se congregarunt. Quod videntes dictus Menaldus et sui ad jus (et) venire pluries et conpetenter vocati noluerunt, propter quod secuudum foros et consuetudines civitatis habent eos in defectu a jure, et propter eorum mala facta gravata est civitas in cxpensis mille marcarum, exceptis deterioracionibus et dampnis aliis civitatis ob hoc quod est in mille marcis et ultra. Item comes abstulerat de consilio Willelmi Ramundi Columbi et sut)rum de Régula doniinis Gualliardo de Ladlis [aie] et Pctro fratri suo, qui sunt probi magni homines et fidèles, terram eorum scilicet Cogotmot, de qua fuerunt in sevsina octuaginta anuis et ultra, et recepit de collecta tria milia solidorum Burdegalensium. Item vexavit eos coram se occasione juris, ita quod duellum fuit firmatum intor liomines eorum, set iioluit comes duella illa expectare, set dixit iiuod ponebat in manu episcopi quando vidit quod illi defendere se volebant viriliter et pecuniam sibi dare nolebant. Postea, cum episcopus teneret factum in manu, non servavit quod promiserat, quia non poterat pocuniam extortjuere, et terram iterato occupavit; propter quod ipsi et eorum terra dampnificati sunt in ducentis marcis. Omiiia ista danipna contige-

runt propter culpani comitis, quia touiiit partes, sicut notorium est et manifestuui apiid oiiiaes.

Kxceptis aliis gravaminibus infiuitis (^ue fecit in terra Vasconic gravando baroues, civitates et villas, exaltando illos t\m retroactis tcmporibus l'uerant régi iiitidoles sicut in guerra de Navarra et alias, et deprimondo illos qui fuerant et sunt tldelcs, secundum quod publiée dicitur, et est fania comniunis, et oninia fecit de consilio Willelnii Raymundi ut dicitur, propter quod terra uostra Vas(;onie deteriorata est jjropter suani culpam in centum milibus marcaruui et ultra; uude regia magestas provideat statum terre ne majus periclum foruiidetur, et propter hoc consulunt dicti muncii bona tidc ([uod amoveatis comitem, nec redeat ad partes illas, et inittatis fîliuiu vcstruni doniinuni Edwarduiu doniinum nostruni, in advcntu quorum {sic) omnia eruut in pace, si vos ire nol- Ictis.

British Muséum. Additional Charters, n° 3300-

Querimonia Willelmi de Ermandars.

Proponit coram domino rege ejus fidelis Willelmus de Harmandars' miles quod, cumeotempore quo dominus Nicholaus de Molis erat senescallus in Vasconia, idem Nicholaus tradidisset castrum Montisferrandi [at]que custodia[m] Sanctio Arnaldi d'Armandars patri suo, idem Willelmus et pater suus, quia eraut fidèles domini régis Anglie, juverunt doniinum regem Anglie de guerra quani rex Navarre faciebat domino régi Anglie; propter quod rex Navarre apsavit^ et destruxit terrani dicti Willelmi quam pater dederat sibi in partem ; in quo fuit dampnificatus ad valorem decem milium solidorum morlanorum. Item de guerra illa tenet adhuc rex Navarre octo homines dicti Willelmi.

Item proponit dictus Willelmus quod, cum dominus Simon de Monteforti cornes Leicestrie venisset pro domino rege in Vasconiam, mandavit curiam suam, ad quam curiam cum Willelmus dictus et alii milites de Labort notati venissent, dictus cornes cepit et detinuit violenter ipsum Willelmum cum multis de aliis sine reclamacione que non fiebat aliqua de ipsis, et ipsi oferebant justiciam cuilibet qui reclamacio-

1. Armandarits. Basses-Pyrénées, canton d'Iholdy, arrondissement de Saint-Palais.