Lados. Gironde, arrondissement de Bazas
rio de Maloleone ' inter ipsum et ejus adversarios pax et concordia fuerat reformata, sicut per ipsorum litteras exinde confectas potorat apparere. Quare dicebat dictus miles quod super illud non dcbebat nec potorat conveniri, jiresertim cum cornes in ipsum jurisdictiononi aliquam non liaberet, et ipse corani domino Gastone suo vero domino paratus esset in omnibus et super onuiibus stare juri, et dominus de ipso vellet justicie plenitudinem exibere. Set cornes, spretis illis racionibus diem ad prcliuui assignavit. Démuni dondnus G. de Anglia rediens duelli termiuo imminente adiit comiteni sepedictum, et ipsum amicabiiiter exoravit ut noliet ei tam manifestam injuriam irrogarc, set quod in premissis malefecerat emendaret, vol saltem super hoc judicium curie expectaret; super quo comes ipsum noluit exaudire. Set puguaturos focit campum ingredi cum onuiibus armis suis, ([uanquam pars adversa ad instanciam dicti G. esset parata de composicione tractatuni suscipere antequam campum intraret, si comiti placuisset. Tandem postquam ingressi fuerunt campum, juxta voiuntatem comitis eoniposicio intervcnit in grave dicti Arn. Bern. dispendium et maximum detrinientum, quia pars ipsius Arn. Bern. et domini Gastonis, qui veniens de Anglia, antequam ad propria remeasset, improvisas cum paucis sociis ad campum venerat sine armis, ut gravius periculum vitaretur, quod dicto domino G. et suo militi dicebatur per aliquos fide dignes et comitis sectarios et si dictus Arn. B. videret iniinere, sustinuit et recepit; et composicionis ténor extitit quod dictus miles .c. marcas daret comiti pro expensis, et pro injuria imposita sine malelicio reciperet signura crucis et suo tempore transfretaret, quam composicionem comes protenus violavit, faciens auferri militi contra illam equum et omnia arma sua; et fecit f^) domino Gastoni graviorem quam ipse tune vel ejus predecessores passi fuerint contumeliam irrogari, querens occasionem, sicut ex multis conjecturis presumi poterat et pro certo creditur, in ipsos gravius et periculosius irruendi. Quam contumeliam, licet in presencia plurium sit illata, ex quo débet atrocior judicari, pre confusione tamen nimia et pudore ego dicti domini nuncius vobis specifîcare vereor in publico, set ipsani revelabo domino régi verbo tenus in secreto.
Item, cum dictus Gasto super predictis injuriis et aliis quas dictus comes baronibus et burgensibus inferebat, et dominus G. propter régis reverentiam sustinebat, suum capellanum in Anglia destinasset, et dominus rex misisset in Wasco-
1. Savari de Mauléoii. Mauléon, chef-lieu (l'aiTondisseinent des Basses-Pyrénées.
— ,iir, —
niam venerabiles viros dominos Nicholauiu de Mules et Drocoiiem de Barcntiiies ' ut ipsi hec faccrent cmendan et coiupoiierent iiitcr dictos comitem et baroiies, bai'onibus propter hoc in ipsorum prescncia constitutis et volentibus niandatuui regiuin adimpiere, conies, spreta eorum jurisdictione, cuni coraui predictis haberetur de composicione tractatus, totum castruni de Lados dirruit et destruxit, et in hoc, dicto jniliti et domino G. quem contingit ejus injuria sicut sua, ad valorem .m. marcarum argenti dampnuni intulit, et ante danipnificaverat dictuni castruni dostruendo et comburendo, et redditus percipiendo ad valorem .c. marcarum prêter verecundiam et pacis violacionem.
Item, quando dominus Boso de Majestate cornes Bigorre dominam Matani filiam suam domino G. tradidit in uxorem, assignavit ci pro dote totam hereditatem quam habcbat vel habere debebat in Cabanes et Confoiens, et partibus Lemovicensibus. Eo^ vero viam universe carnis ingresso, ad restitucionem illius bereditatis domina Helis que curam iilius patrinionii tune gerebat se jier patentes litteras obiigavit, (juod, antoijuam racione dominii aliquid perciperet in Bigorra, juxta cognicionem curiarum de Cabanes et de Confolant domino Gastoni nomine uxoris sue restitueret quicquid habebat vel habere debel)at racione comitis supradicti. Set comes Simon, contra ijjsius voluntatem et juris ordincm, conntatum Bigorre occupavit nomine Escurvati [sic) lîlii dicte Helis, ad quam tota comitatus Bigorre successio pertinebat, et hereditatem que ad memoratum comitem Bigorre in partibus de Cabanes et aliis suiiradictis pertinebat maliciose retinet et reddere contradicit pluries requisitus, cujus bereditatis redditus valent annuatim .d. marcas argent!.
Item predictus comes Bigorre et domina comitissa uxor sua tenebaiitur in magne pecunie quantitate, pro quibus dominus G. tidejusserat apud (juosdam crcditores terre sue, et quando comes Simon adeptus est comitatum, jjrondsit comitisse et ejus curie bona lide quod quemadmodum perciperet redditus comitatus, domino Gastoni et ejus hominibus et ceteris crcditoribus de prenominatis debitis satisfaceret competenter; iioc idem promisit de debitis comitis Arniania-
