TUBERCULES VERMINEUX CHEZ L'HOMME
Existe-t-il chez l'homme des tumeurs vermineuses analogues à | celles du chien et du cheval, tumeurs développées, soit dans les glandules de la paroi d’un organe creux, soit dans quelque ganglion lymphatique! Les observations qui pourraient avoir quelque rapport avec celles que nous venons de citer sont au nombre de trois ; elles sont fort incertaines. L'une concerne l'estomac, les deux autres appartiennent aux ganglions bronchiques.
1 Cas (Braxcni). — Ganglions bronchiques.
« Memini in pulmone cujusdam monachi, non provectæ ætatis, qui dudum » siccè tussiens, et constanter febricitans, demum tabidus animam reddi- » derat, occurrisse mihi-fotas bronchiales glandulas, seu a prima majori ad » usque postremas et minimas, ila exilibus agilibusque vermiculis scatentes, » ut, quæ sæpiùs in canum aliorumve brutorum œsophagæis externis glan- » dulis, aut non tantüm in eorum sed ipsius quoque thyroidæà glandulà, » horumce, aut similium insectorum ingens turba deprehenditur, non tanla » sit. Pulmonis substantia impensè solum arida atque exsiccala fuerat: » neque aliter læsa (4). »
Ile Cas (TreurLer). — Ganglions bronchiques.
» Vir viginti octo annorum, manustupratione et veneris nimio exercilio.
(1) 4.-B. Bianchi, De nat. in hum. corp. viliosé morbosäque generalione hist, pars tertia, Augustæ Teurivorum, 1749, p. 339.
» atque diuturno et nimio mercurii sublimati usa emaciatus, præterea e fa- » miliä ortus, ex quâ plures jam tabe et hydrope interierant, hieme anni » 1789, hæmoptoe afficitur ; mox sputa purulenta e pulmonibus ejicit, se- » quuntur febres lentæ, et nodos pulmonibus inesse indicantia symptomata. » Anni 4790 initio, nova fit sanguinis e pulmonibus eruptio, et acida mine- » ralia a medico adhibentur. E febre tandem et debilitate a sanguinis repetito » dispensio effecta vernali tempore mortuus est.
» Aperto cadavere, corpus ipsum planè tabe confectum reperiebatur, pul- » monum imprimis dexter tuberculorum plenus, ambo vero in utroque latere » pleuræ accreverant, exemtis e thoracis cavo pulmonibus cum adcreta tr > chœa, ut accuratiüs eos examinarem, tubercula pulmonum in pus paululum » abiisse, reperi. Glanduiæ bronchiales, quæ sunt ex conglobatorum cohorte » in statu a naturali valdè abhorrente erant, scilicet ad tertiam partem ma- » jores, quam a natura sunt, atque talis indolis, ut ad diligentiorem disqui- » sitionem facilè me invitare possent. Etenim vasa ipsarum absorbentia » præter modum dilatata inveni, per quorum tunicas et velamina peregrina » corpuscula translucebant, a quibus ex proprio situ in glandulis dimota » erant. Quæ cum nonnullas istarum glandularum dissecuissem, cum in vasis lympbaticis superficialibus, tum in media glandula corpuscula, filorum formam imitari, et vermes esse expertus sum... Imprimis ægrotabant quatuor glandulæ, quarum maxima antrorsum versus dextrum latus in confiniis annulorum inferiorum arteriæ asperæ sita erat. Hæc propemodum altera parte major erat, quam alias esse solet, ex parte coloris naturalis, in universum tamen paululum pallidior. Reliquæ glandulæ, quarum una sinistræ parti ejusdem lateris bronchiorum adjacebat. Altera ramulis oppositorum, tertia vero ramulis priorum interponebatur, forma minores, sed ejusdem naturæ erant. Quod vero vasa earum lymphatica extensa, et per inhabitantes vermes in inusitatum situm tracta fuerant, id superiùs jam a me commemoratum est; sed etiam valvulæ alias et imprimis, si lympha turgent vasa, clarè apparentes, in bis plane non erant conspicuæ quoniam » inhabitantia animalcula eas ila inverterant, ut officio suo amplis non fun- » gerentur. Ex quo verisimile fit, istos vermiculos istorumque seminia per » ipsa vasa adferentia illas glandulas intravisse, nam si contraria via et per » efferentia se insinuassent, existimandum foret, valvulas istas non ila dc- » letas atque immutatas fuisse, cum fluidorum cursus et vermium ingres- » sus e directione valvulis opposita fieri nullo modo posse videatur. In his » vasis duo interdum vermes juxta se invicem jacebant, sæpiùs unus post » alterum, atque ila, ut unius caudam alterius rostrum attingeret. Singuli » autem duos rostri hamulos tenui vasis absorbentis membranæ infixerant : » quo fiebat, ut rostrum vix unum non mutilatum protraherem. Jam de- » scriptio vermis ipsa hæc est » (voy. Synops., n° 79) (1).
2 RS ch is M ie D Win mn
(1) Frid. Aug. Treutler, De vermibus filiformibus (hamularia lymphatica) in
glandulis conglobatis bronchiorum repertis, dans Obs. path. anat., 1793, cit. p. 10.
JTTe Cas (HannEmanx), — Estomac.
« Quidam juvenis Romanus, teste prælaudato D. Plancovio, circiter » Viginti quatuor annorum, sæpè premebatur fame penitüs insatiabili et nisi » ferè semper ederet, in animi deliquium incidebat. Variis remediüs per » quadriennium sed frustrà usurpatis, tandem superveniente asthmate extin- » guebatur, Cujus cadavere aperto, inveniebatur in ventriculo insignis con- » glomeratorum vermium congeries, et duæ in inferiori orificio glandulæ » ad moschatæ ferè nucis magnitudinem accedentes et vermibus ne | » colorisque varii repletæ (Kilià 1687) (4). »
On pourrait rapprocher de ce dernier cas l'observation de vers chez le fœtus dont nous avons déjà fait mention et que Kerckring rapporte en ces termes : « În hac tanti ventriculi capacitate membrana et, # in illa vermes erant ïis quibus pueri sæpè laborant similesw (voy. ci-dessus, p. 8). Mais ces deux faits ne sont point propres s'éclairer l’un par l’autre; la description des caractères et de l'organisation des vers contenus dans les tumeurs de l'estomac dé l’homme, pourrait seule établir l'exactitude des observations ; celles que nous venons de rapporter n'auraient de valeur que par le secours de faits nouveaux et plus certains,
Un autre cas de tumeur vermineuse de l'estomac de l’homme est encore mentionné par quelques auteurs : Bloch, Bremser d’après lui, et M, Küchenmeiïster disent, à propos de l'oxyure vermi: culaire, que Waulf en trouva une grande quantité dans une poche entre les parie de l'estomac. Il ÿ a dans cette assertion une double erreur: le fait dont il s’agit est de Wolff; il concerne une tumeur de l'estomac du chien et non de l'homme (2).
(1) Job, Lud. Hannemanni, Bulimus a vermibus, in Éphem, nat, cur,, dec, % ann. VI, obs, xxxur, p. 88, 1687.
(2) Ce fait mentionné par Bloch, owvr. cit., p. 70 ct par Bremser, ouvr, cit, p. 151, serdit consigné dans les Observ. chir. méd., liv. 11, obs, 1v de Waulf, Mal: gré beaucoup de recherches, je n’ai trouvé le nom de Wulf dans aucune biographie, ni son ouvrage dans aucune bibliothèque; mais j'ai trouvé dans un ouvrage de Wolff intitulé : Observ. chir, méd. et au liv. IF, obs. 1v, le cas d’une tumeur vermineuse de l'estomac chez le chien. Il est clair qu'une faute de typographie, qui n'a pas permis de vérifier la citation de Bloch, a laissé subsister sa méprise touchant l’animal qui portait cette tumeur. M. Andral dans son Anatomie pathologique,
t. Il, p. 185, mentionne aussi le fait de Wulf, mais en l'attribuant à Bloch lui-même,
QUATRIÈME SECTION