‹ Traité pratique de la constructionChapitre 76 sur 234 · LE TRONE · texte numérisé non relu

LE TRONE

1. Le trône est un honneur rendu à Tévêque, en raison de son éminente dignité. S'il domine ceux qui Tentourent, dit saint Ambroise, c'est afin qu'il puisse voir tout son troupeau et en être vu lui même '. D'après saint Nil, il symbolise le Christ enseignant par les apôtres et leurs successeurs. Eusèbe rapporte que de son temps on montrait encore le siège de saint Jacques, premier évêque de Jérusalem ^.

2. Le trône compète de droit au pape en tout lieu ; aux cardinaux dans leur titre ou diaconie et, hors de Rcme, partout où ils se trouvent. L'évêque, en leur présence, dclt s'effacer devant eux et leur céder son propre trône ^

L'archevêque a droit de siéger dans toute sa province ; seulement, lorsqu'il est dans le diocèse d'un de ses sufTragants, il n'a que la seconde place, l'évêque occupant la première *. On lui érige en conséquence un trône du côté de l'é-

< a Oportet ut in congregatione christianorum prseposili plebis eminentius sedeant, ut in ipsa sede distinguantur, et eorum officium satis appareat; non tamen, ut inflentur de sede, sed ut cogitent sarcinam, unde reddituri sint rationem. » (S. Augustin., inEpist. ccxxxiv.)

« Quid aliud interpretatur episcopus nisi superinspector, maxime cum in solio in ecclesia editiore resideat et ita cunctos respiciat, ut et cunctorum oculi in ipsum respiciant. »> (S. Ambrosius, De diqnUate sacerdotaîi, cap. vi.)

2 «Jacobi apostoli cathedram, qui primus ad Hierosolymitanae ecclesise episcopatum electus a Servatore et ejus apostolis, ad istud tempus servatam, episcopi qui illic ordine successerunt, omnibus ostendunt » (Eusebius, Eistor., lib. VII, c. XIX.).

=* « Si forte aliquis S. R. E. cardinalis legatus de latere vel non legatus, rei divinœ interesset, convenit ei sedes episcopaJis; episcopus vero, si celebret, in faldistorio in cornu epistolae ; si non celcbret, et chorus sit in presbyterio sub tribuna, sedebit in digniore pirte cbori. » (Cserem. episc, lib. I, cap. xni, n. 4.)

* « Metropolitanus... habebit aliam sedem ex opposito in cornu epistolae, similiter ornatam ut sedes episcopalis. » {laid., n. 9.)

pitre, semblable en tout à celui de Tévêque, sans une marche de plus\

L'évêque a son siège fixe dans sa cathédrale ^ Selon Tusage italien, autorisé par Benoit XIII, il en est de même dans les collégiales. Dans toute l'étendue de son diocèse, même chez les réguliers, on lui dresse un trône mobile pour les pontificaux ^

1 « An liceat episcopo erigere sibi thronum episcopalem a dexteris altaris majoris, ia quo asservatar SS. Eucharistiae Sacramentum, cum quatuor gradibus et archiepiscopus sub suo tlirono prseteiidat habere • quinque gradus? — Probiberi. » (S. R. C, in Lancianen., 5 jul. 1631.)

2 « In modum tbroni immobilis. » {Cser. episc, lib. I, cap. xiii, n. 3.J

« An sedes episcopi ia cliorq existens fixa et immobilis, seu amovibilis, vel portatilis esse debeat? Respondit S. R. C. : Sedem episcopi debere esse fixam et imirobilemjuxta dispositionem libri caeremonialis in titulo de sedibus episcopi etc., licet jaxta dispositionem loci possit amoveri, et in alio loco opportuno et decenti locari. » (23 maii 1603, in Coimbrien.)

« Arcbiepiscopus in ecclesia babet duas sedes, scilicet sedem lapideam quae est sedes pontifîcalis et in illa sedere débet in festis annualibus cum célébrât officium. Secunda sedes est in choro, scilicet primus stallus a dextris juxta magnam portam chori a dextris. » {Cérém, de T église de Sens, ms. du xyi^ siècle, à la bibliotbèque publique de Poitiers.)

3 c( AQUILANA. — In causa Aqailana inter episcopum et abbatera monasterii Collismadii, congregationis Cœlestinorum, ordinis sanciiBenedicti, a jurisdictione episcopi exemptum, circa sedem in ecclesiis monialium sitis sub jurisdictione ipsius abbatis locandam pro ipso abbate in praesentia episcopi, in S. R. C. proposita, visis et auditis juribus et rationibus bine inde deductis ; eadem S. R. C. respondit : In casu proposito, sedem pro episcopo locandam esse in digniore parte chori, sive ecclesiœ, cum ornatu congruo et gradibus, ac situ superiori respectu sedis abbatis, qui, piaesente episcopo, in suis ecclesiis monialium exemptis sedere debebit vel apud episcopum a sinislris in sede camerali absque aliquo ornatu et gradu, vel in parte ecclesiae e conspectu episcopi, in loco tamen inferiori respectu sedi'* episcopi, in alia sede similiter absque ornatu cum uno tautum parvo gradu non excedente dimidium palmi. Et ita censuit et declaravit, et a praedictis abbalibus Cœlestinorum exemptis in locis et ecclesiis sui jaridictioni subjectis, ipso episcopo pressente, servari mandaviti Die 18 Martii 1617. »

« MONACHORUM OLIVETANORUM. — An ipsi sicuti tenentur erigere baldachinum pro episcopo accedente ad eorum ecclesias, ita pariter teneautur in casu, quo accedit capitulum cathedralis sine episcopo? Et S. R. C. respondit : Teneri monachoa in utroque casu erigere baldachinum. Die 20 decembris 1628. »

« FANEN. — S. Rituum Congrei^atio, inbaîrendo aliis decretis in similibus editis, iterum declaravit episcopo Fanensi (ompetere usum baldachiui in omnibus ecclesiis regularium suîb diœcesis et ita decrevit. Die 5 aprilis 1679. »

En dehors du diocèse, il doit se contenter du faldistoire. L*évêque étranger, dans une église de réguliers, n'a pas droit au trône \ pas plus que l'évêque administrateurs suffragant oucoadjuteur dans le diocèse qu'il assiste S

3. La place du trône varie suivant la disposition de Tautel. Si l'autel est en avant, le trône sera au fond de l'abside, en face de l'autel * ; si celui-ci est relégué à l'extrémité du chœur, il se met à droite, du côté de l'évangile, dans le sanctuaire ^.

Dans une église de réguliers, le trône de l'évêque est toujours à la place la plus digne, comme à la cathédrale.

î « Utrum regulares oppidi Baruli, diœcesis Traiieii.,ubiresidet archiepîscopns Nazarenus (cui deberi genuflexorium cum strato et pulvinari decreto ejusdem S. C. statutum fuit) possint eidem arcliicpiscopo in eorum ecclesiis, occasione alicujus solemnitatis, ad audiendam concionem, baldachinum erigere, absque licentia ordinarii, neque boc ad jurisdictionem pertineat, cujus exercitium in locis exemptorum ipsimet ordinario reperitur interdictum? Et S. R. C. respondit: Non potuisse regulares érigera baldachinum.» ('26sept. 1682, in Tranen.)

2 « An in pontificalibus uli unice debeat (episcopus administrator) faldistorio? — Affirmative. (S. R. C, 23 sept. !848, in Liburnen.)

3 « Suffraganeum solemniter celebrantem non debere sedere in sede archîe piscopali, sed in faldistorio in cornu epistolae locando. o (S. R. C, 1 sept. 1607, in Bracharen.)

« GONSTANTIEN. — Instante episcopo suffraganeo Constantiensi in visitatione ecclesiae collegiatae Lucerinse celebrare missam solemnem sub baldacbino, eoque a canonico caeremoniarum preefecto ipsi denegato, humillime quaesitum fuit a S. R. C. declarari : An episcopo suffraganeo competat baldacbiuum et an bene denegatum fuerit? — Et S. R. C. censuit ad primam partem respondendum : Négative et ad secundam : Jure denegatum. Die 2J jan. 1702. »

« HILDESIMEN. — 1. An liceat episcopo titulari suffraganeo uli baldachino, dum ponLificalia exercet iu suis ecclesiis, et in exemptis regularium ejus diœcesis? — 2. An uti«etiam baldachino in ecclesiis extra suam diœcesim, de licentia tamen ordinarii? — 3. Et quatenus affirmative, an dictum baldachinum esse debeat constans et fixum, ita ut, peracta dicta functione^ statim non debeat removeri? —Et S. eadem R. C. censuit respondendum : Négative in omnibus. Die 6 martii 1706. »

* « Epistola S. NiH ad Nemertium...Episcopalis thronus quiinmedio cunctorum presbyterorum est, cathedram insinuât magni pontificis, Domini Nostn Jesu Christi. »

6 « Sedes episcopi vario modo coUocatur pro diversitate altarium, apud quae statui débet. Nam aut altare est in medio sub tribuna, pariete disjunctum,

4. Le trôno comprend quatre parties ; les marches, le siège, le dossier et le dais.

Les degrés pour monter au trône sont au nombre de trois % chiffre réglementaire. Ils doivent être en bois ou en pierre et on les recouvre d'un tapis. Le palier sera assez large pour contenir le siège épiscopal, à droite et à gauche les escabeau: des deux chanoines assistants et sur le côté celui du prêtre assistant ^ Il faut prendre garde que ces marches dominent les stalles des chanoines, ne dépassent pas en hauteur le niveau des marches de l'autePet laissent un espace libre entr'elles et celles de l'autel.

Quelquefois on les fait en demi- cercle : la symétrie veut qu'elles soient carrées, comme le dais auquel elles correspondent.

Le siège était anciennement en pierre ou en marbre ; actuellement, il est plus ordinairement en bois, afm d'éviter le froid. Il a sa forme propre, qui diffère totalement de celle des fauteuils de salon, qu'il n'est pas loisible de lui substituer. Cette forme est traditionnelle à Rome et on la voit apparaîtra dès les premiers siècles*. Elle comporte un marchepied étroit et mobile, recouvert d'un tapis ; une caisse carrre,

lia ut ia spatio illo constitutus sit chorus, et tune sedes episcopalis e regione altaris paricti applicabitur, ita ut episcopus in ea sedens, respiciat recta linea mediani altaris partem, habebitque liinc indc sedilia canonicorura. Si vero chorus sit in medio ecclesiee et altare adhœreat parieti vel ab eo modico sit intervalle separatum, ipsa sedes episcopalis erit collocanda a latsre evaugelii. )) {Caer. episc, lib. I, cap. xiii, n. 1, 2.)

^ « Utroque autem casu tribus gradibus ad eam ascendatur, qui paunis aut tapetibus tegantur. » (Cœr. episc, lib. I, cap. xui, n. 3.^

« An possit episcopus parare sibi sedem in cornu evangelii cum tribus gradibus, illamque ornare etc.? Sac. Rit. Congregatio respoiidit : Servandam esse formam libri Caeremonialis episcoporum in titulo de sedibus episcopi, lib. I, capit. xiii. » (10 jan. 1G04, m Elven.)

2 « Sedebit (presbyter assistons) in aliquo scabello prope episcopum, ante ipsius faciem a dexteris vel a sinistris, prout loci situs patictur; régularité! tamen a dexteris, dummodo nec altari neqiie episcopo renés directe vertat, sed maneat semiconversus. » [der. episc, lib. I, cap. vu, n. 2.)

•"• rt Epipcopum loci erexisse thronum cum gradibus excedentibus altitudinem altaris niajoris. — Non licere. » (S. R. C, in Isomien., 2 aug. 1631.)

* Voir Perret, Les catacombes de Ilotne, t. H, pi. 14, 17, 18; t. III, pi 33.

pleine et montée sur quatre pieds, servant de siège ; deux accoudoirs droits et un dossier, arrondi au sommet et assez haut pour que la tête de l'évêque assis et mitre ne le dépasse pas*. Le siège et le dossier sont garnis d'appliques matelassées pour en atténuer la ridigité. Sur le tout se jette une housse^ dont la couleur varie.

Le siège épiscopal de la cathédrale de Bénévent, exécuté sous Benoît XIÏÏ, en 1723, mesure en hauteur 1, *" 43; des accoudoirs au marchepied : 0, 94 c ; en largeur : 0, 80 c. Le dossier d'étoffe a trois mètres de largeur.

Le dossier du trône a toute la largeur du palier et monte jusqu'au dais. Il est en étoffe, de la couleur voulue et galonné au pourtour.

Le dais carré ^ admet quatre pentes, galonnées et frangées.

Les armoiries de l'évêque se répètent sur chaque pente, aux deux extrémités. La pente intérieure, dont on ne devrait voir que l'envers, se retourne du côté droit.

Le dais a une charpente en bois, à laquelle s'accrochent les pentes tout autour et que soutiennent des cordes placées aux angles. Le ciel est en étoffe, de la couleur requise, comme les pontes.

5. Ainsi constitué, le trône épiscopal est fixe et immobile. Il indique au premier coup d'œil la primauté d'honneur attribuée à îa cathédrale sur toutes les autres églises du diocèse.

La garniture en étoffe comprend le siège que l'on enveloppe d'une housse % le dossier et le dais.

Le velours est réservé au pape. Les cardinaux ont droit, à l'ordinaire, au rouge ou au violet, selon le temps, avec ga-

1 « Forma sedis erit prsealta et sublimis, sive ex ligno, sive ex marmore aut alla raateria fabricata, in modum cathedree et throni immobilis, quales ia multis ecclesiis antiquioribus videmus. » (Cœrem. episc, lib. I, cap. xiir, n. 3.;

8 « Umbraculum seu baldachinum... supra sedem episcopi, forma quadrata, colore, iibi commode fieri possit, conformi colori caeterorum paramentorura, pro lemporum ac cclebritatnm varietate. » {Ibid., cap. xiv, n. 1.)

3 « Oiue (sedes) dobet tegi et ornari aliquo panno serico coucolori cum aliis -paramentis. » (Ibid., cap. xiii, n. 2.)

Ions et franges d'or, enfin au drap d'or aux solennités*.

La passementerie d'or convient aussi aux patriarches. Les archevêques et évêques ne peuvent avoir que des galons et franges de soie jaune.

Le trône épiscopal reçoit trois garnitures différentes, qui sont en soie ou même en laine ^ et de la couleur prescrite pour la solennité : blanc, rouge et violet ; le violet sert aux offices funèbres. En dehors des fêtes, comme le trône doit être constamment paré, il y a deux autres garnitures, une verte pour le temps ordinaire et une violette pour les temps de pénitence, avent, carême, vigiles, quatre-temps^

6. Le trône de l'abbé ne diffère que sur trois points de celui de l'évêque : il n'est pas établi à demeure, mais on ne le monte que pour les offices qui comportent les pontificaux * ;

1 « Panno serico... non tamen aureo^nisi episcopus esset cardinalis. » {Césr. episc, lib. T, cap. xiii, n. 2.)

« An episcopo poiitiBcalia exercenti competat retentio baldachini, seu umbraculi, etiam preliosi et aurati, supra sedem positam a latere altaris majoris? — Gompetere, dummodo non sit pretiosum, nec auratum. » (S. R. C.^ 20 aug. 1729, m Terulcn.)

2 « Serico vcl alia materia. » (S. R. C, 23 maii 1603, in Elven.)

3 « Aq dicta sedes serico ornanda sit tam qiiando episcopus pontiiicaliter célébrât, quam quando divinis ofticiis assistit? Respondit S. R. G. : Sempei convenire, ut sedes episcopi sit ornata serico, vel alia materia coloris convenientis tempori, juxta regulam lib. Gaeremonialis in dicto titulo de sedibus episcopi. Die 23 maii 1603. » (Fn Elven.)

* « EUGUBINA. — In proxime praeterita congregatione S. R. C. jussit, ut facultas tribueretur episcopo Eugubino, auctoritato, Gongregationis, amoveri faciendi baldacliinum et sedem ab ecclesia S. Ubaldi, si illa canonicis Lateranensibus, extra très dies ipsis indultos, in prœfata eorum ecclesia reperta fuerint. At caaonicis regularibus praedictis instantibus, ne facultas hujusniodi episcopo Eugubino etiam adversario, sed Emo legato Urbinaten. traderetur, litterœ episcopo jam conscriptae minime Iransmissœ fuerunt. Verum, re maturiu3 discussa, PP. jusserunt litteras jam couscriptas procuratori episcopi consignari, ut ejus sit facultas amovendi, cujus est praejudicium, ut prœdicta dietim in ecclesia regulari detineantur. Die 4 Aiigusti 1657. »

« FLOUENTINA. — Illustrissimo Pio referente iirobationes factas per monachos VaHisumbrosîE super usu umbraculi in ecclesiis sanctissimae Trinitatis et S. Pancralii, (jnando ia eis celebraut abbatcs dictae Gougregalionis, Sacra Congregalio ro-^poiidit: Licere abbatibus ia diclis duabus ecclesiis solemniter celebraolibii^, iili baldachiûo modQ Vt; '"wrma praîscripta pro Cassiuensibus. Die 31 MarUi 1029. »

LES l^OKTinCAUX. 287

il n'a que deux petites marches* sâîis escaheau et s m urne-

« CONGREGATIONIS OLIVETANORUM. — Instante P. D. Silvio FaviHa de Neapoli, procuratore generali congregationis monachorum Môntis Oliveti, nomine abbatum ejusdem congregationis, ut attenta antiquissima consuetudine, solemniter cum baldacliino, et assistentibus in eorum ecclesiis celebrandi, recederetur quoad eos a decretis alias hac de re editis in causis Firmann 28 Januarii 1606, et Neapolitana 18 Martii 1617 ; S. R. G. eeasuit et declaravit : la hac parte recedendum esse a dictis S. G. decretis, et licere abbatibus Olivetanis solemniter in tribus tantum anni festivitatibus celebrantibus, uti baldachino, sine auro tamen et pompa, nec non assistentia unius presbyteri, et duorum diaconorum, ac aliorum sex ad summum monachorum sacris indumentis coloris solemnitati convenientis paratorum, ultra diaconum et subdiaconum, qui in missa cantaturi sunt evangelium et epistolam, atque ita, ut iidem ai.bates nullo modo teneant sedem abbatialem fîxam ac permanentem prope altare, ut sedes episcopalis retineri solet, sed eorum sedes retineatur in ecclesia iis tantummodo diebus quibus solemniter celebratur. » (n mart. 1629.)

1 NEAPOLITANA. — Gum illustrissimus et reverendissimus D. cardinalis Garafa, archiepiscopus Neapolitanus^ S. R. G. exposuerit monachos ecclesiae sancti Severini, ordinis sancti Benedicti, in festo ejusdem sancti, die 7 Januarii, prœter solitum et consuetum in piano ejusdem ecclesiae extra chorum in cornu evangelii, erexisse solium cum quinque gradibus, et super illud coUocasse sedem pro abbate ejusdem monasterii cum duobus aliis gradibus, ornatam serico villoso cremisino cum postergali ejusdem serici cum baldachino desuper ex tela aurea confecto, et splendide ornato, et cum duobus scabellis eodem serico villoso cremisino coopertis hinc inde pro assistentibus, in qua sede scdit abbas dicti monasterii in dicto festo S. Severini, et celebravit vesperas, et die sequenti missam... Eadem Sac. R. G. a decreto alias in simili causa facto in una Firmaua, sub die 28 Januarii 1606, non esse recedendum censiiit, nempe, ut abbas praedictus monasterii S. Severini ordinis S. Benedicti, et ceeteri omnes similes abbates ejusdem, vel alterius ordinis in civitate et diœcesi JN'eapolitana, et ubique, quando solemniter in propriis eorum ecclesiis célébrant, contenti sint et esse debeant sua propria et convenieuti sede, qii.-p locata sit et esse debeat in cornu evangehi in piano presbyterii, cum duobus tantum gradibus parvis, et sine ullo suppedaneo, suggestu lapideo, vel ligneo, ac sine baldachino desuper, sed cum postergali tantum ex aliquo punno, vel serico levi, sine auro coloris convenientis solemnitati quse celebratur. ). (18 mart. 1617.)

« « CONGREGATIONIS CASSINENSIS. — Cum alias Sacrorum Rituum Ctongregatio interdixerit abbatibus congregationis Cassinen., ordinis. S. Benedicti, quando solemniter célébrant, usum baldachini et quorumdam ministrorum, prout iîi atjcreto sub die 18 Martii 1617 latius continetur ; et ab hoc decreto D. Honoriua a Parusio, procurator ejusdem congregationis, se gravatum praetendeii'. et allegaverit suam congregationem tune fuisse indefensam, neque jura dediiâ^., ;mo fuisse per suppositum, eosdem abbates contra solitum usum baldachial ^ïstroiluxissej quod tamen minime verificabatur in facto 3 fuit ab

mentation est plus simple^, c'est-à-dire que rétoffe est moins riche ; enfin on s'abstient d'y broder des armes.

eadein Sacra Congregatione maudatum, ut de novo aiidirentur, et ««usa ad hune effectuin commissa illustrissime et reverendissimo D. cardinali Lanceilotto, cûrain quo fuerunt exhibitee plures attestationes et testium depositiones, et tandem facta ab eo relatione, eadem Sacra Rituum Congregatio, causa diligenter discussa, declaravit in bac parte recedendum esse a prsedicto decreto, ac ceusuit licere eisdem abbatibus, quando solemniter in eorum ecclesiis célébrant, uti baldachino coloris conveuientis solemnitatibus, atque apparatu juxta eorum antiquissimam consuetudinem, ita tamen, ut modeste, cum débita coDvenientia, sine pompa et auro, atque in tribus ad summum festivitatibus quolibet anno utantur, resecatis ac sublatis abusibus et excessibus, si qui in aliquo monasterio circaid introducti fuerint. Die 12 Martii 1G18. »

« CLUSINA. — ■ Contra prsescripta in decretis S. M. Alexandri PP. VII, de anno 1659, édita, abbate S. Salvatoris ordinis Cisterciensis retinente, prout assertum fuit, in sua ecclesia cathedram fixam et permanentem cum tribus gradibus, non simplici serico panno, sed pretioso ornatam, seu coopertam, nec non uteute mitra pretiosa, et baculo pastorali absque vélo, et accedente ad peragenda pontilîcaiia cum associatione totius sui cleri ; S. R. C, apud quam episcopus Clusinus super prœmissis pro aliqua providentia démisse supplicans conquestus fuit, censuit respondendum :

« Secretario ad mentem, et mens fuit, quod omnino serventur décréta S. M. Alexandri VU. Die 10 Martii 1708. >

« FLORENTINA. CONGREGATIONIS VALLISUMBROS/E. — Cum alias Sacra Rituum Congregatio, ad instantiam archiepiscopi Florentini prohibuerit monacbis Vallisumbrosae Florentiae degentibus ne abbates dictas congregationis in ecclesiis Sanclissimae Trinitatis et sancti Pancratii intra fines suae diœcesis existentibus, quando solemniter célébrant, baldachino uti auderent, Rev. P.D.Ignatius Guiducciu3,procurator generalis totius congregationis Vallisumbros8e,nomine dictorum abbatum supplicavit revocari dictum decretum ducens super usu dicti baldachiui in dictis duabus ecclesiis, antiquam consuetudinem illo semper utendi. Et Sacra Congregatio, re mature discussa, censuit licere abbatibus Sanctissimae Trinitatis et S. Pancratii solemniter celebrantibus, in tribus tantum aoni festivitatibus, uti baldachino, sine auro tamen et pompa, necnon assistentia nnius presbyteri et duorum diaconorum, ac aliorum sex ad summum mouachorum; qui quidem sex iiGOnachi, duo ex ipsis sint parati cum pluvialibus, duo cum planetis et duo cum tuuicellis coloris tempori conveuientis, ultra diaconum et subdiaconum, qui in missa cantaturi sunt evan gelium et epistolam, ita ut iidem abbates nullo modo teueant sedem abbatialem fixam et permanentem prope altare, ut sedes episcopalis retiueri consuevit, sed eorum sedes retineantur in ecclesia, ils tautumraodo diebus, quibus solemniter, ut supra celebratur, et dicti sex monachi sic parati non in sedibus cUoralibus, sed super scabellis sedeant in situ congruo juxta ecclesiarura convenieutem situm, tune appositis, panno laneo cooportis et alias prout in dccrolo facto pro Cus?incnsibns 29 Januarii 1029 (iiiod iiiviolablliler et ad qiigucm a dictis abbatibus servari mandavil. Die 31 Martii 1029.»

7. L'évequo et l'abbé n'ont droit au trône qu'autant que le maUre-aiitel a Ini-même un dais ou un baldaquin^, car ce serait s'attribuer l'honneur qu'on refuse à Dieu. Dans ce cas, on se contente d'un simple dossier.

8. L'évoque peut ériger un trône pour l'heure de Tierce, quand il officie pontificaleinent, dans le lieu, sacristie ou chapelle, où il s'habille ^ Suivant l'usage romain, ce trône

« Cathedram, seu sedem ûxam et permanentem in eorum ecclesiis ne detineant, sed tribus ipsis diebus, quibus ex antiquis decretis tantiimmodo pontificalia celebrare est ipsis permissum, mobili sede seu cathedra utantur, quam nihilominus simplici sericeo panno coloris festivitati congruentis obducere poterunt, non auro contexto, aut phrygio, aut basylico opère exornato. — Baldachinum adhibere su^.ra sedem poterunt, non pretiosuiu, aut aureum, sed simples, et eo, quod altari superimponitur materia et opère inferius; ad ipsam atîtem per duos tantum gradus in presbyterii superficie stratos ascendatur. » (Décret. Alex. Vil, 17 sept. 1659.)

^ a Super eam (sedem) umbraculum seu baldachinum ejusdem panni et coloris appendi poterit, dummodo et stiper altari aliiid simile vel etiam sumptuosius appendatur, nisi ubi super altari est ciborium marmoreum vel lapideum. » (Cœr. episc, lib. I, cap. xin, n. 3.)

2 « ASCII LANA. — 1. An liceat erigere baldachinum super sede episcopah, in qua episcopus, pontifi^aliter celebraturus, récitât horam tertiam et sacris paramentis indaitur, ex consuetudine civitatis Asculanœ, in presbyterio in cornu epistol£e e conspectu throni apponi consueta? Et quatenus négative,

« 2. An liceat episcopo pontificahter celebraturo, eadem sede postposita, in alla sede in sacrario, vel in altéra parte ecclesiae, praesertim ad audiendam concionem, cum baldachino praeparata, horam tertiam recilare, et sacris paramentis ut supra indui ? Et quatenus négative,

« 3. An saltem hoc liceat in alia sede, seu baldachino extra dictum presbyterium, et praesertim in aUquo sacello ecclesiae, a quo deinde processionahtei accedatur ad ipsum presbyterium, et in eo ad aitare majus ibidem existen celebretur?

« Et S. Rituum C. respondit : Licere episcopo erigere baldachinum in cappella, ubi sumit paramenta sacra, quando pontificaliter est celebraturus. Et ita declaravit. Die 6 Mail 1673. »

« ASCULANA. — In praeterita C. S. R., super dubiis pro parte capituU e1 canonicorum cathedralis Asculanae propositis, declarandis ad occurrendum praetensis novitatibus eorum episcopi, eidem placuit respondere : Licere episcopo erigere baldachinum in cappella, ubi sumit paramenta sacra, quando pontificaliter celebraturus est. Verum quia, cum visum fuerit hujusmodi vesponsionem non percutere casus superius expressos, ideoque iidem iteruiit supplicarunt pro prœcisa singulorum resolutione, eadem S. C. respondit : Satis provisum. Hac die 17 Jun. 1673. »

« ASCULANA. — Supphcante episcopo Asculano pro observantia decreto-

n'a pas de dais, mais un dossier dont les extrémités supérieures sont armoriées.

9. Je citerai trois exemples de la manière dont le moyenâge décorait les sièges épiscopaux.

A San Sabino de Canossa (Deux-Siciles,) on lit cette inscription, de répoque normande, qui rappelle à l'évêque ses devoirs :

Presul, ut eternam post hanc potiare cathedram^ Est vox exteriiis, res feret interiiis.

Geris inspiciendas, gestes lumen ut in me Lumen cum pr estas ^ lumine ne careas.

Sur l'ancien trône papal, à saint Jean de Latran, les quatre animaux symboliques, l'aspic et le basilic, le lion et te dragon, foulés aux pieds par le Christ selon la prophétie de David, ont été sculptés, au XIIP siècle, à la marche supérieure, par allusion à ce verset : « Super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. «

Au dôme de Pise, le siège, orné d'une marqueterie de bois de diverses couleurs, porte ces deux vers écrits en 1S36 :

f CVM SE DE AT SVPER GATHEDRAM QVEM DEVS VNXIT OLEO SANGTO SVO, VOS HINC PKOGVL ESTE PROFANI.

10. Le siège épiscopal étant à l'usage exclusif de l'ordinaire, c'est lui seul et non la sacristie qui doit pourvoir aux frais de son érection et de son entretien *.

rum ipsius S. C. novissime ad ejus favorem emanatorum de et super jure gumendi sacra paramenta in uno ex saeellis, et erigendi in eo baldachinum, noD obstante inliibitione Rotali coram R. P. D. Albergato pro parte canonicorum cathedralis Asculanap obtenta, eique prœsentata, prohibendo quod dou possit illa sumere, nisi in presbyterio; et viceversa replicantibus dietis cano- Dicis, episcopum tam coutrovenisse dictœ inhibitioni, quam exeessisse fines dictorum decretorum, sumendo dicta paramenta et erigendo baldacbinum intra sacelliim et columiiam dicti presbYterii, et propterea supplicanlibus omnia remitti ad Rotam. Et S. eadem C re?pondit : Episcopum mauutenendum esse in possessione, non obstante inliibitione Rotali. Hac die 12 Aug. 1673. »

^ « Sedes archiepiscopalis «ère proprio archiepiscopi, non ex sacrisliœ, sacris

Page 1