IM PRIMÉES
de 1471 a 1560
PRACTICA
1 . — $|llVS JjriUUÏ cômentarii textualis in nonû AlmansorisJI cû ampliationib. z additionib. materieç. per eximiû artiû^é ■ medicine docto||rèm veruqj interprété dûm magistrû Johanne? || Matheuj ex ferrariis de gradi mej|diolanense3 ||in almo studio papiensi prima? cathedra? || tenentem. L'ouvrage commence par l'épitre dédicaloire suivante :
tem mea" oêm côfumpfûvel
m laboicvel negligetf avidear
jjf oefuuîe. j£tt'n pzimis î'n iU
lufrrtfftmum parente tuirç
amoz file meus: cui femper
côiuncta fuit reuerêria fus
mattveuotioftngFaHs î te
ei* piimogem'tû:,r tm prin*
kipem meû:aut îterceptus:
aut receptusvidereï::vtquêadmodû îufaiflïmo pn*
ctpf quondâ paréri tuo verifiïm*bercs es pfHtutusî
eius medêdi opens? ftudfoç ac labozfe meigricens
fieresrî In te nouû ae refurgentêamoîê fndicarê.*fle
^Itra mo totiuseurope piinctpû occurrebat:cui potfue cp
Çocop* tibîl?ocopu0meû(nfa(beré:autîtançpce!d!enum|
fcrspfit inuocarê.*flâ eu antea ad ipfius erceUénfïïmi paren
macbj* tis tui gfîam % bone valtfudmis ptermtionê in fecu
fup.iqctj. dam i vlgefimâ terti j canonis Bu t. ferf pfiflem: qè i
fen aut's ea t>e S?is egrotationtb* in quas bj q pîfncfpib* aut
cen.? fus aftât aut aflïftût agttâcidere folent. fèt p eap Difpo
p De vu= lïtionûejtplanatiôeq potifïïtne er viinaç cognftio?
nis feu. ne gclpi pofluntun fcfcam pumi canonis etufdem t>e
$» v^infstômètoriosgitffÏÏmopbjfico tuo &mb:ofio
griffo tnferiptos edidifTem. ICertûjs rnibf fupefte la
bozvfdebaï: vt ei medédi^tem nonâ quâvulgo Sh
tnanfozis tucût eieponenda afTumerê. jet eo libêttus
id fedq? tn ea fûmatij ftrictimcp be fingulîs q ea ver
ticeipfo ad calces vfcp in !?oïe accidere poiTunt egro
tationib^oifTenï.Sûtem ei9 generis çcepta aut fen
tentie q #be vereep ïtellecte magne l?otm vtilitati ce
dût ac pferuatioi.0fn;vo minus i pingm coîttce te*
néant ad gnfcfê vt venena poitendûtî in acconirom
gnet?êripnt. Çlkâci'stf peftêvitari cuptês? Ijoîm
falutétuâ in pumtsveljeméter eicoptâs meajljanc
qepofiftonê cptû potui elaboiatâ ïgenio libes tuo no
mùîioicauivtmeiuspcèptafequut^tutiusnobis
voleté beo ad et* laude fempiternâ % gRam tuâ ?fer*
uerisî res ùpa mis aufpidfs plus auctozfrat$ r)éret
gale orne cefar.2ld,ppoutû nûc piuicipale accedo.
(In fine :) Sit finis hiiius cà de cardiaca passione cû dei laude I Et osequëter hujus pe || ptis j| .
Cette première partie comprend 232 ff. non paginés à 2 col. de 50 lettres, car. goth. grand in-f°.
La deuxième partie, de 286 ff. non paginés, commence par une épltre dédicatoire au duc de Milan, Galéas-Marie :
CUHuItrffiïmez deccllentifiïme pifnceps t>fie ml fit* gulariffimeîc-fcofteacé fine aucto:ttate licét lacptua eb affifritialdyti fflif tui l&ermette i alicp & tuoiux et il fi vtfenda mateftate tua î p n t i arqtf m u?i iocûdif= fim& eêcaftuc accedere nô Uc5 : fetiaj p té epis m nonû 'ÎUmâTorÇ mcisviQil^Q % labo:e mfto !uaub:atà":qui fugioiibspde annte ampltffîmoi nomtnttuo oedica» Cfcnûc féliciter eicpedita3^cozlibé0 g t?ûc pftâtêoo* ctoiê noie meo fu rcipi&s:? ita f ufdp tas vt îde t lluftra Ht nuîtas tuidétiu; tenebiae foitntdare pofïïm,m teftemasi(lrofniarûîpt?em(o: É^eloquijfermoné calûnie atqs 3d ictio ftemuloç. fp f utile obnojrium affir mat:qm sifTenriêtlb9 volûtatû morib9:t>uTentiê0 flqj fît aïoç renfus . "Re igiï id mibj aeddat: qtf btô Ikie* frorrf mo accidiffe legtf : vt t>e fe loqî tplogo iSfdre.cS t>fcit:5nuidoç. ftudia ôéqo" feribim* repl?endêdôpu ftmt:'ziterdû>trafepfda répugna te pub lice lacérât qt$ occulte legûtrmtatû vt damans ppelleref fcicere: jtibera ala* meâ a lab ( js tniqo % a lingua t>olofa. Si tria te qfï Dtuino piidpe coeur réte quoep pftâtuTimcw rum t o:be ter rap pb vcoç; tuop iudicto r?oc op9 meâ eppiobatû fuerinnemo certe erïtct qS ipfe ^baueria taulaudarc nô ppellafM&ic oeottuce bnvalet oéa tui % ita valeat epeeuentia tua cui in perpetuum me com meiuJo.
Elle se termine ainsi :
[Et sic sit jam oiuj factori laus ^ glia infita secla secloj amê || ] .
Inceptu? p Magistru> Marchuj de gatinaria. Ano||1462 die 17 oclobris t finituj in studio D. Mri. Ioannis Matthei hui. operis opositoris anno || 1471 die 24 septembres.
D'après Tiraboschi et Boni, l'imprimeur de cet ouvrage, — le premier qui fut imprimé à Pavie cinq ans après l'impression du premier livre en Italie, et un an avant la première impression à Milan, — serait Damiano di Confalonieri di Binasco. Comi et Magenta pensent que la Practica fut imprimée chez Jo.-Maltheus, assisté de Marco Gatinara et avec les conseils de Confalonieri.
Sur cette rarissime édition, voyez : Argelati, Bibliotheca script, mediol., I. I, p. 2, col. 608. — Haller, Biblioth. medica, t. I, p. 364 et 463. —
Tiraboschi, Storia délia letlcralura ital., t. VI, p. I, p. 401. — Panzer, Annales typographici ab artis inventée origine ad annurn 1500, vol. 2, p. 245. — Brambilla, Storia délie scopcrte ftsico-medico-aaat. chirurgiche, t. I, p. 141. — Boni, Lettere sui primi libri, p. 47. — De la Serna Sanlander, Dictionnaire bibliogr. choisi du xve siècle, t. II, p. 434. — Corte, Notizie istoriche intorno a medici scritt. Milan, p. 26. — Siro Comi, Memorie bibliogr a fiche per la storia délia tipografia pavese, p. xn, 2, 24, 92, 114.
Paris, Bibliothèque Nationale , Td — réserve.
Cet exemplaire est exposé dans la galerie Mazarine.
2. — JJEVS jnîtttE [et secuncla] cômentarii textualis in nonû Alraâsoris cû ampliationib. et additionibus materierû (sic) per eximiû artiû t medicine doctorem : verûqj interprété dnm magistrû Iohannë Matheù ex Ferrariis de Gradi mediolanenscm.
ClP>aïaprima cô*mentarii te£tuahsinnonn Mmàfaie en ampliationib* et additionibus materierû per epniiû artiû ? médiane ooeto* remtferiUpinterçwetê onm magiftrû Joannê matben ef ferrariis &e gradi mediolanenfem in almo ftudio papienft prima3*atbedram te nentem:vnaeû annotationibusmateriarûin margle collocat$ nugrime additÇ. ffcwbetimu
(In fine :) Secunda pars practice famossïmi artinm ^ medicine doctoris domini Io.- Mathei ex Ferrariis de Gradi impressa Mediolani ductu et auspiciis solertissimi viri dni Pétri antonii de Gastiliono féliciter explicit Anno 1481 quarto nonas maij Iohannie Galeatio Vicecomite Duce nostro invictissimo ac Principe felicissimo. (Milan, 4 des nones de mai 1481.) In-folio à 2 col.
Voir Argelati, t. I, p. 1, C. 609, et Hain, Repert. bibliogr.
Milan, Bibliothèque Ambrosienne.
3. — IJVctçti^e Ioânis mathei ex || ferrarijs de Gradi Prij| ma et Secunda pars [| vna cum textu noni [| ad Almâsorê do ||
Rasis nuper |j emendate. || -h F I. b lab. primœ et sec. partis. F. 2 a (c. Sign. a. 2) rubro. — {In fine:) Impssu? in aima civitate Papie : || ductu t Ipësis Aloysij comêsis : z Bartholomei de trottis : An | no salutis : M.cccc xcvij : die xxvij : Maij : Ludovico Maria j| Vicecomite Anglo Mli Duce sapientissimo ac prïcipe felicissijmo : Ad laudë omnipotëtis dei : Amen : {Pavîe, aux frais d'Aloysius de Corne et de Barthélémy de Trottis, 27 mai 1497.) In-folio de 247 ff. à 2 col.
Voyez sur cette édition : Orlandi, Orig. e progr. délia stampa,j). 190.
— Maittaire, Cit. Annal, typogr. p. 633. — Mangeti, Biblioth. Scriptor. medicor, t. I, pp. 2, 501. — Argelati, Bibl. Script. medioL t. I, p. 2, c.608.
— Haller, Bibl. med. t. I, p. 463, et Bibl. Anatom. 1. 1, S. 126, p. 150. — Portai, Histoire de l'Anatomie, t. I, p. 23S. — Panzer, Annales typographici, v. 2, p. 264. — Boni, Letterc sui primi libri, p. 50. — Siro Comi, Mem. bibliogr., p. 92. — Gemeier, p. 235. — Seemiller, IV, p. 91.
Londres, BritUh Muséum, 543. K. 12.
Pavie. Bibliothèque anioersitaire.