‹ Une famille rémoise au XVIIIe siècleChapitre 20 sur 35 · EPICEDIUM · texte numérisé non relu

EPICEDIUM

ILLUSTRISSIMI VIRI DD. LUDOYICI-JOANNIS LÉVESQUE DE POUILLY RHEMORl'M PR.ETORIS

Parcite, si lacrymas, si luctuni carmina, cives, Ingentem liictum rénovant, crudos que dolores : Parcite. Inexpletis vestros qui fletibus urget Usque oculos, gemitus que graves e pectore ducit ; Me quoque tristis amor miserum ad suspiria cogit. Crescentem que vetal sub corde latere doiorem.

Vanitas Miraliar sacral divina volumina logis

v;tnitatuin, etc. gjepius, ingratum cecinisse legenliljus omen : 0 vanœ rerum faciès ! nimiumque caduca; Spes hominum, et titulis fallentia muncra magnis! Non repetita satis nunc omina tristia miror. Pulliaci usque adeo t'atuni vana omnia clamai, Ostental que necis ciades, tristes que ruinas ! Haec quot enim mors spes, titulos, operum que labores Diruit, et sepeiit décora uno funere in umbris ?

(1 Eccl. c. 1.

19"2 LOL'IS-JEAN LKVEStJLE DE l'OlîLLY

Mors Inelyta Pulliacum rursus Pr;etura vocabat

inter pu'bl'ica IMaudeiituiii frernitus intor, populi que lumultus

damesticique Feslivos : notaiii que fidem de more, vetustiE cœji a. Obstricturus erat, juratis vocibus, Urbi.

Jamque sequebatur felicia cœpta secundo Exitus auspicio. Populumque, suosque beabal.

Fontes Xoii proeul Urbe, rotas rapidis objeeerat undis,

'adductT" Unda premit : magna vi, versis axlbus, orbes

Volvuntur : rauco frémit undique machina molu In numerum : fra?nat lymphas : intrare canales Tergeminos, sursuni ([ue cito jubet impete f'erri. Inde viam fontes per ferrea claustra secuti Mœnia conscendunt, populo iaîlante : salusque, Munditiesque simui seandit, tincturaque pannis Aptandis melior. Quot munera munere in uno !

Saltus Quid vos commemorem, saltus et aniœna vireta,

su ur ani. Qpava suburbano docuit quœ surgere tractu.

Institeranf operi artifices ; pars ducere fossas Ingénies, et sylvestrem prietendere sepem, Pars œquarc solum : tripiicjm pars ordine caliem Dirigere. Hic spatiis properant œqualibus ulmos îsutrici, factis scrobibus, committere terrœ. Parte parant aiia flaventis munus arenae : Aut nudas ornant viridanli gramine terras. Sylvula jam ramos promiserat, addita longis Ulmorum ordinibus. quas altéra dextera sévit.

Arles Arles, in melius mutala sorte, jubebat

Regnare, atque avidis leges imponere alumnis. Peniculo iiic varias animât Piclura tabellas : Circiiius hic. rndii que armant et norma Mathcsim.

Kilius Interea domui lux et spes addita. Patris

PuUiaci. ^j^jg oculos natus crescebat : surculus almae

Ceu frondet sensim sub rands tutus olivae. Crescebat virtutis amans. Quantum instar in ipso est Hune et Athenarum studiis, latii que probarat. Et candor mores, facilem que scientia mentem Jam décorant. Félix ! pulchram componere vitam Ad spéculum si posset adhuc Pater optimus, atque Urbi, dum moritur, se in nato reddere tofum !

Quin etiam dum sensa virùm rimatur honesta, Sensorum que refert veras ab origine causas, Lectori reserans magnœ penetralia mentis, Eximios Liber aurtori quœrebat honores, Atque videbatur pulchros sibi poscere fratres.

O vanae rerum faciès ! nimium que caducs Spes homjuum, et titulis falientia munera magnis ! Omnia mors secum trabit, abscondit que sepulchro. Jam maesti Dominum lugubrimurmure fontes, Sylvula jam duicem repetit gemebunda satorem. Jam Mœcenatem querulo artes carminé lugent. Jam caput assidue fletu domus urget ademptum ; Et Liber egregius docto sine fratre manebit.

Si qua tenebrosi mibi mens prœsaga fuluri Ominibus cecinisset lamentabile funus ; Imbeliis cum prima meie conamina vocis, Augustos inter Proceres i Urbis que senatum, Rbemorum antiquos celebrabant Urbis honores : Omina dixissem maie sanse somnia mentis. Usque adeo spectantum oculos et pectora p^scens PuUiacus placida se Majestate ferebat !

Usque adeo in cœtum spargebat semina vitae ; Firmabal que mihi titubantia nutibus ora !

(■.)^enalus Urbis Remorum panegvrico adesse dignatu;;.

Quis totû illius micuit vigor igneus ora ! Cum renuit tenuem sincera modestia laudem : Facla licet magnas jubeant ingentia laudes. Subsiliunt, cuncti que probant praeconia nutu Quos Cives natura dédit, quos fecit amicos Et pietas, et prisca fides, mores que decenter Compositi, et Patriœ defixa in pectore cura : nie rubet, roseusque pudor decurrit in ora.

Hsec ego tentaram memori conscribere versu, Virtutei que Yiri : grates que referre parab:im. Namque mihi dono \ quem scripserat ipse, libellum Miserat, œterni quod servo pignus amoris. Hoc que duce, addiderat civilia dona senatus. Hsec canere aggressus festivo carminé, Musam Ad tumulum cineres que Viri nunc ducere cogor.

PuUiaci Librum, dulce olim, nunc flebile munus, habcbam

morljus. jj^ manibus ; subito cum tristis et horrida pennis

Nuncia fama ruit ; nox, nox, ait, incubât alra Pulliaco, trépidas jam mors circumvolat œdes. Ut miser obstupui subito ! quis in a^gra cucurril Ossa tremor ! Sedit mœsto quis pallor in ore ! Vidistis testes superi, et memorare potestis. Protinus extendo geminas ad sidéra Palmas, Multa gemens, et multa precans ; si forte fugacem Sistere adhuc animam labris spes ulla manerel. Pallida mors urget ; nigrantes explicat alas : Irrita festinos nec gressus vota morantur. O superi ? tanto luimus quœ crimina luclu !

Anior Infracta erectus lucem jam mente supremam

in patriam. PuHiacus videt. Haud vitœ mortalis honores

Tum, nec opes revocat. Caris testantur amorem Civibus extremum, si quse suspiria mittit. Optai que ut superi res Urbis rite secundenl.

(1) Munera a Prfetore, senatiique Urbis oratori missa.

ai'I'ENUice; 195

In uxorem. Scissa comas, lacrimis que gênas siifTiisa niadenles

Accedit quondam fortunacissinia conjiix, Conjugis ac tanti mine anxia morte futurà. Hic spem fronte statim simulât, vultum que serenans Quo vox œgra potest, miseram solatur amorc.

In FiHum. Unica cura venit, dulcissima cura Parentis,

Natus, tune primùm mœroris causa Paterni : Stat lacrymans; nec verba loqui, nec verba silere Prie gemitu potis est : vocem dolor intercludit : Infelix genitor morituro lumine natum Conspicit, et superum, Patrisque inspirai amorem.

Pietas in Deum. Hand mora. Terrenis claudens pia lumina rébus, Vertit in œternas toto se pectore curas, Quan'us erat! cum rite suam purgaret ab onini Labe animnm, tremulisque crucem comprenderet ulnis, Mors. Atque salutifero defigeret oscula Ligno !

Defigit moriens, animam super oscula ponit.

Lamenlis, gemituque domus perterrita niagno Tota frémit latè. Pallor, luctusque per Urbem Inde ruunt : msestis resonat clamoribus sether : Omnia complentur lugubri compita planctu.

ïrbis luctus. Ergo viri noctem claudiintur tristia magni

Lumina in teternam ! jucunda que cernere nunquam Ora, née augusta positos in fronte lepores Fas erit ! ereptus nobis descendit ad umbras Pulliacus : liet cinis, œternumque latebit : Civibus et superest miserum nil praeter amorem.

196 LOUIS-JKAN LKVESQUE UE POUILLY

Acceptas a te moriens cui liiKiuit habenas Tu solamen eris i , Prœtor, spes altéra gentis. Assuetus magnis, intra Urbem Rege recepto Insignis, structoniue novse, seclo aggere, portae, Extincti caeptis finem promittis amici ; Fautor et aftlictas te cireum colligis Artes. Pulliaco, junctis certatim viribus, ill^ Ad seros, duce te, ponent monumenta nepotes.

liivit.iiitur nrieî Ergo agite, 0 Ai'tes, ([uas oliiii ailiiiisil in Urbem :

ad iiionuinenta ,. . . . c ^ i i-, •■

inoituo Pnetori 'iiiic memores civi, (jiiam tas est, reildile vilam :

ponenda. Et quocumque licct compescile pignore luctum.

l^ictiira. Splendida, diverses misce, Pictura, colores;

Insignemque avidis prœstanli corpore formain Pande oculis. Lœtos Urbanœ frontis honores Cernam ilerum, mollesque aditus, et qiiidiiuid ainorem Spectanliim cogit, perplexaijue pectora iirmat. Rideat iiigenuo ([uœ niiper in ore venustas. Pacem oculi spirent ; spirabant lumina pacem. Aurea meliifluis sedeat facundia labris.

Cœtera dicet amor, quœ teia referre negai)it. liac oculi saltom specie pascantu • inani : Fictaque non lictos soletur imago dolores. IIujus ad asjjectuiii suspiria pectore rursus liicet erumpent : rursus sic flere juvabit.

Graphis. Et tu, qn.'e parvis rerum siinuiacra liguris

Signas, et spatio ioca dissita contraliis ;pquo, Ingeniosa Grapbis ; calamus, si quando nigroniue A sinis emptus faciem delineat Urbis, Atque situm, et tractus albentes m;pnia cireum; Provida Pulliaci quidquid solertia fecit, Conspicuis, oro, ante alias signato figuris.

(1) Clarissimus D.D. Hachette, Prœtor Urbanus.

Hinc, magnae oollis ([iia |>lnrimus iinminet l rbi, Describe, ut placitlus, magno moliinine, lymplias Vidula, Praetoris jussu, deducere in Urbem Cogitur, et Rhemis vecligal ferre saliibre ; Mox fluere in varios, i'racto velut agmine, vicos, Inque statos blando decurrere murmure fontes.

Parte sub opposita viridis planissima campi Area sylvescat, lietum spatiantibus oiim Civibus hospitium ; fessi dum pondère rerum Assidue, nimiis intexent otia curis ; Dumque ulmos inter captatur amabile frigus ; Saltus que auctoris nomen resonare docentur.

Liuerae. Vos, olim docta» solatia dulcia mentis,

MusK, nunc quoniam vobis data copia fandi, Dicile quod mut;e ne(iueunt dixisse tabell» ; Dicite virtules, studia, ingeniumque, stylumque, Proclives ad dona manus, tecta hospita Doctis, Epitaphia Sensus magnanimos, et quam mens nescia fastus.

Pulliaci. Sed tumulo in primis mansurum insculpite carmen.

Hic ck-is, scriptor, conjux, Pater optimus ossa Et cinis est, Urbis rjloria, lux que domus.

Franciscus Bourgeois, Societalis Jcsu, Rlietorices professor.

20 mars 1750.

On li'ouvc (également une ode sur la mort de L.-J. de Pouillv dins le lome I"", page 494, des Muses rémoises. Elle esi manuscrite et occupe sept pages in-8«. Elle commence ainsi :

Pouillv n'est plus ! O jour célèbre par le comble de nos malheurs !,..

198 Lnris-.iE.vx lévesque de pouilly

Nous devons citer aussi l'ode de l'abbé de Saulx et de même manuscrite, au même volume, page 501, et occupant huit pages in-8°.

En voici les premiers vers :

ODE PAR L'.VBBÉ de SAULX SLR LA MORT DE LÉVESQUE DE POUILLY

Dans tes murs tout-k-coup quelle affreuse tristesse ! Reims, quels accents plaintifs m'annoncent tes malheurs ! Eh ! quoi ! Pouilly n"est plus ! Rival <le la tendresse, A tes sanglots j'unis mes pleurs.

LETTIîE DE TINOIS A L OCCASION DE LA UËMOLIilON DE LA PORTE liAZÉE, E>- 1752.

Elle est adressée au Journal historique sur les matières du temps, où on blâmait cette démolition, en ajoutant que s"il y avait eu à Reims une société de gens de lettres, elle s'y serait opposée.

« Je connais une ville 'Ot je la nommerais si je le croyais

« nécessaire) où il n'y a point de société de gens de lettres

« et dans laquelle on a démoli une illustre masure

« Un illustre académicien, qui s'y trouvait pour lors, a

« confirmé la résolution du conseil; le bien public l'a

« emporté sur les regrets de l'antiquaire. Quoique celte

« ville dont je veux parler ne jouisse pas de l'honneur

« d'une société littéraire, les lettres n'y sont pas moins

« cultivées qu'ailleurs. On y voit des cabinets considéra-

« blés, de riches bibliothèques, des poètes agréables et

« des gens d'un goût exquis, sans compter les savants. Les

« Colbert, les Bergier, les Nanteuil, les Pluche, elc, lui « doivent la naissance; et ce n'est pas d'aujourd'hui « qu'elle a enfanté des génies éclairés qui l'ont plus « illustrée que n'aurait pu faire une société de gens de « lettres. Elle n'aurait pas besoin de recourir aux étran- « gers si elle voulait se donner le relief d'une académie.

« Heureuse celle qui possède un Pouilly dont la grande « âme a fait le bonheur et la gloire de sa patrie, que ses « concitoyens ont aimé et admiré pendant 30 ans et « qu'ils regretteront éternellement. Un tel homme ne « valait-il pas une académie?

« J'ai l'honneur d'être

« Tinois. j>

Le Conseil de ville, satisfait de celte lettre, arrêta dans une assemblée tenue le 5 juin 1752, « qu'il serait donné à M. Tinois -48 livres en témoignage de reconnaissance, y^

(Voir 3Iuscs l'émoises, tonic V'\ page 333.;

Page 1