‹ Une grande famille parlementaire aux XIVe et XVe siècles [microform]. Les d'Orgemont, leur origine, leur fortune.--Le Boiteux d'OrgemontChapitre 146 sur 157 · DE SES BIENS · texte numérisé non relu

DE SES BIENS

La double condamnation de Nicolas d*Orgemont entraînait la perte de is/t» offices et dignités^ la détention pei*pétuelle et la confiscation de ses biens.

Des la sentence royale du 23 avril, il avait perdu son office de maitre des comptes et de conseiller du roi. Au lendemain de la décision du chapitre^ la prébende de Notre- Dame était vacante. On se partageait déjà sa succession. Le chapitre^ Jaloux de ses privilèges» autorisait le notaire à mettre en forme publique la sentence rendue, aQn que Ton pût 8*en servir pour la possession dus bénéfices qu'avait possédés le doyen de Tours^: on demandait au roi des lettres confirmalivusj portant que rien de ce qui avait été fait contre ce chanoine ne put nuire aux droits et prlvilè^s do réalise de Paris*. Dans le même sens, on ordonnait au chambrier de s*oppo^r à tout enlèvement des meublée ' existant dans sa maison claustrale; les prêtres desservant

i. Àrch. fMU., LL 112, p. 100 S mai : o Domini io reveistiario congrc^ati, dcderuDt hceocitm Ontario suo ut sent^nliam dtcti inag. Nicolni pooat (n lorma public* sub brevibus verbis pcr mudum ccriilicacionia ad reques- Uni illoruni qui ea se juvare mlcnduol pro hobcDdft poMeaaione bâaelicioruiti d. nia^lstri Nicolai a.

2. Jbid., p. 101. 4 iiMi : « Doroini Hue, Laudus» TareoDe députât! tunt erga Regcoi proncqui littcraa. quod ea que facta aunt in perdons roag. Nicolai do Ordcooionte dod feraDt |>reiudiclum juribus et jori^dictlont eocleaie Parisicosla... n

3. Ibid., p. iOt. 13 mat : « Dom. carofrnrîui: cirricax facicl prosecucio' BOiD per oppoâtttoaeni quod uon Icveotur bnna que restant in doœo m^g. Nicolai de Ordeotminte... a

sa chapelle apportaient au gardien du trésor un calice doré pesant deux marcs esterlins, deux petites burettes, un baiser de paix d'argent, et les clefs d'une armoire renfermant un missel et trois paires de vêtements * ; on s'inquiétait enfin d'attribuer sa maison. Le 15 mai, le roi de Sicile demandait qu'elle fut donnée à Pierre Franchomme, chantre de l'église; on lui répondit qu'elle n'était pas encore à la disposition du chapitre-. De fait, ce fut seulement le 29 mai que J. Day et Nicolas de Dole furent chargés de la visiter ^ et de fixer son prix d'adjudication, arrêté le l**^ juin a 600 écus*. La vente eut lieu le 15 juin, et Franchomme, bien que les chanoines fus&ent presque tous présents, l'acquit pour oc prix ^. Mais on 8e disputait surtout sa prébende. Dès le V mai, un nouveau chanoine était reçu à sa plac©<^ ; en juin, Olivier Derrian ^ fut

i.Arth. fwir,LLlt2p. 101 11 mai :«r>omlDi CuillelmuçCasaotl eUobanne* Docohin, presbyteri, io eocl. PjirIsieûBl bcoeficiall, qui d^^errieb«nl cnpnllt* raj^. Nicolai d« Ordcomonle re^tituorunt (iipUuto calie«<in daturMtum pottderis duarum marcarum quinquc slrrlini^orurn reJ circa, dnas parraB burela.< cl uDam pac^in arf^mtcae, el cUvc« armareoll la quo eral rniiiKale el irU p«rla v^siimentwuno, que omaiA ootarius capituU tradidit domiDO Huf^ODi costodi thfsauri... a

î. Ibid., LL Î56. r $6 : a Reqqeatœ lacle pro parU» reKis Skilie ut domu.s mag.N. de Ordeomonle prr capitulum tr^derclur dom. caDtori Par. pro prctio oomp^Unll ; babita d^^libcratione reôponuum est quod Duodunt dofnos wl to disposUioDMn capUull,el cum lurrit. capitulum cornplnrrblt rogi «uo pasf* juxta aaaK coo^oottes eteorum tUluU... a

a. i^id., LL lit. r IDi : « Domus mag. Nicolai de Ordeottont^^ approclabltur ante licilaiioonm, aed %i8ilatio cjuç (Icit pcr Day et Doln. »

4. Jtfid. : a IndicU Ml licilacio xr dierum domui mnfj. Nicolai de Ordeomonic, que priaata et apprrciata est pcr capitulum ad vt< fcuta, de quo prctio domiuuaf cantor beoc conteotatur, si noo luerat aliu$ iocarl- 7^n«s«pcr jp&uû) ».

iJ. Ibid., p. 105 : a ffomious canlor attulit io capitulo tic fcuta pro dorao mag. N. de OrdeomoQle, et quia nullus iDcarixarilaopereuin» ejusdem domus fuit albl aaisloa Iradita pcr capitulum... »

6. ibid,, LL 112. p. 100 : « ... Mag. JobaDDcs de UudisdtclVB Boueandri procurator ma^. JobaDois de .Moi..., fait reccptud ad caoomicatum cl prebeodain quo6 io ecclcsia ParisleDSi pOKsidnbat... rfiag. Nloolauî» de Ordeomonte... o

7. /Wd.. p. 107. ei juin : o Mag. Olivcrlua Darian expccUas apgalolicaa

BT LS PHOCèa DU BOITECX d'orGEMONT

Sil

reçu en son canonicat ; il prêta sermon t> prit place au chœur, et le doyen lui assigna une place au chapitre : quelques jours plus tard, J. de la Fosse déclara, par procureur, accepter le canonicat et la prébende de Nicolas d'Orgemont * ; un peu plus tard, le 34 septembre, Geraud Perrière* se mit sur les rangs ; finalement, le 30 mars 1417, à la suite d'un rapport de Nicolas Fraillon ^etdc Richard Bourgeois, Olivier Eterrian fut admis à jouir de cette prébende.

On avait attendu moins longtemps à Saint-Germain- TAuxerroIs pour remplacer Nicolas d'Orgemont, et dès le !•' mai 1416, Jean Churruton lui avait été substitué*.

[litteras] ?frtuto sue (gracie fuit re^eptus ad canonk^tum et prebeDdam quoi obtiDfbat 1d eccl. Parîsienal iD8f(. N. de Ordeoaioote de didcfn pcr capituluoi privatut; pre^tltit juramcDtum Id forma, fuit ioatallatug in ainiBlra p^rte cbori per dom. auc^entorem et tocus eidcm in capitulo aasigDBtuâ... »

1. Àrch.nat,, LL 112» (* 112. 10 juillet : k Mag. Ricbardu« Burgftosis.pr^ curator mag. Jo.de Fovea iotirnavit kc ip^ium pro dicto mag. Jacoboacceptasie caooDicatum et probendam eecicaie ParisicosIs^quoeobtlDebatiikag. N. de Ordeocnoiite et de els sibi provisum... a

2. Ibid,, p. 122: H Mag. Gerardufl l'erriere as«eruit «oeeptaaae canonicttuni et prebeiidam mag. Nicolai de Ordeomoote abeiadem privatî aibiquc de ciadem prorinum extititte, oHereusse penc-^ notarium capituH baedio tocerc Adem do publtro iustnimento super hoc coofccto et dr hoc pctiit Instrumcotuno... a

3. Ibid,^ p. 145 : « Audita n^lacinoc magintronim N. rralllon cl R. lUirflBsIa qui videraol acotrociam quam inagiatcr 01ivnriu« Dcrianî cano* DicuB PariaieDBia obtiauit contra magietrum Johanneoi de Par isiis! de prebeDdia defluDcti Mcolal de Urdeomoûle, placuit docDîais quod ipae pcrciperet diatribuciuoeK cccleaie o.

4. ihtd., LL 393. 1' 1^7 : a Anno prcdicto» die prima mcoxis mnit. capitulaDtIbus dofnioia ot magixtrii; Gnrardo de Vemigniaco. Philippo la tiure. Regioaldo Oermaol, Jobaooo Robrrti, Robcrto .Nicole, et Ainlrea Cotini, caaoQleis prcdictc eccieeie io capitule ciuadcm capitulnotibua, prefatus magrister Jobanoes RobertI procurator, ut dicebat. magîstri Johanaitt Charreton. decanl predicte eccleeie Doenine procurttorio pcedicto ei.Kdcm duniîDisexpMttit quomodo prefatus OMgiater JohauDea Cbarrctoo nciTcptarcrat preb^ndani cjuKdemcccIcitte vacaûtenipcrprirAcioncm nictotri Nicolai de OrdeoiDoDte de bcDnliciîH nuls faclam, fcccratque SIM provideri viRore c«juadam gracie apo«lolftoe aibi facte, quam wf^h Uttoem et prûvlatooein eiideai domlnis inUiDavit et iosinuavit ad tioexn

A Tours, les chanoines de Saint-Martin se réunirent spécialement le mercredi 27 mai, veille de l'Ascension, cour procéder au remplacement de Nicolas d'Orgemont comme chanoine et doyen, à la suite de lettres du chapitre de Notre-Dame de Paris annonçant la sentence rendue * ;

publicandi, quiquidem domini capitulantes eidem responderunt quod custodirent se de maie agendo,etquod habebant pro inlimatis et insinuatis, présente domino Laurencio Laurencii et Andréa Monachi, in dicta ecclesia capelianis, testibus ».

1. Bibl. nat., Baluze, vol. 77, f* 344. Extrait des registres capitulaires de Saint-Martin de Tours. 1416, 27 mai. a Eadem die, deliberatione facta per dictos dominos meos, quod licet hac dies non esset capitularis, certis tamen de causis rationabilibus debebant procedere ad collationem decanatus hujus ecclesie, ipsius perprius constito de sententiaqualiter nuper magister Nicolaus de Ordeomonte ab omnibus beneficiis et dignitatibus quae obtinebat suis exigentibus demeritis, privatus extiterat, mentionem laciente, cujus sententie seu transcripti ejusdem sub sigillo capituli Parisiensis ex parte venerabilis viri magistri Jacobi de Borbonio productae et exhibitaB, ténor sequitur et est talis :

Universis présentes litteras inspecturis, capitulum ccclesiae Parisiensis ad Romanam ecclesiam nuUo modio pertinentis, ejusdem absente decano et in remotis agente, pacis in Auctore salutem. Universitati vestrœ, quia pium est et salubre veritati testimonium perhibere, per présentes certificamus quod nos magistrum Nicolaum de Ordeomonte concanonicum justiciabilem et subditum ac pro suis demeritis prisionarium nostrum detentum per nostram sententiam, cujus ténor inferiusest insertus, processu suo super hoc prius facto, ab omnibus beneficiis et officiis ecclesiasticis lore privatum die datse presentium declaravimus, ac privavimus et ad ecclesiasticum carcerem perpetuo et condemnavimus, gratiaet moderatione nostris et superiorum nostrorum retentis. Quapropter ad petitionem nonnullorum hujusmodi certificatione nostra ad babendam possessionem quondam beneficiorum dicti magistri Nicolai de Ordeomonte per collectores eorundem eis collatorum, ut nobis asseruerunt, indigentium, tenorem ipsius sententise, quam aliàs latins proponimus annotare et in publicam formam facere redigi per notarium nostrum, prout inscripti lata per nos extitit hic inferius interi sub hac forma :

In nomine Domini, amen. Ut nostrum, etc..

Qua sententia visa et coram dictis dominis meis de verbo ad verbum perlecta, postmodicum intervallum et habitam deliberacionem inter eos, venerabilis vir magister Symon de Pliuvetout licentiatus in legibus nomine procuratorio venerabilis viri magistri Jacobi de Bourbonio, de quo procuratorio fidem fecit plenam per publicum instrumentum signo magistri Johannis Cathaloe, magistri in artibus et bachalarii in decretis, rectoris ecclesie parrochialis Sancti Martini de Glisteria, Rothomagensis

ET LE PROCÈS DU BOITEUX d'ORGEMONT

en ayant pris connaissance, ainsi que des lettres du roi du 23 mai, par lesquelles Charles VI leur signifiait qu'en vertu du droit de désignation qui lui appartenait, il en avait pourvu son parent Jacques de Bourbon *, pour lequel au

diocesis, publici, apostolica, imperiali, ac aime universitatis Parisiensis auctoritatibus notarii signatum et munitum, produxit et exhibuit litteras regias in cera crocea sigillatas presentationis de persona magistri Jacobi de Bourbonnio hujus ecclesisB canonici ad decanatum hujus ecclesie vacantis ut supra; Quarum ténor talis est :

Karolus, Dei gratia Francorum rex, dilectis nostris capitulo ecclesie beatissimi Martini Turonensis salutem et dilectionem. Ad decanatum ecclesiœ vestrœ ad presentationem nostram spectantem, nunc liberum et vacantem ex eo quod magister Nicolaus de Ordeomonte ultimus ejusdem possessor, exigentibus demeritis et criminibus ab omnibus ofliciis et beneficiis ecclesiasticis sententialiter privatus extitit, aut alias quovismodo ad prsesens vacare noscatur, vobis carissimum acdilectum consanguineum nostrum magistrum Jacobum de Bourbonnio ecclesisB praedicta3 canonicum vestrum harum série prœsentamus, requirentes vos quatenus dictum consanguineum nostrum aut ejus procuratorem, pro eo ad dictum decanatum instituatis, recipiatis et admittatis, ipsumque aut suum procuratorem pro eo in realem et corporalem possessionem ipsius decanatus ac omnium et singulorum jurium et pertinentiarum ejusdem induatis seu facietis indueri, et ipsi aut suo procuratori pro ipso stallum in choro et locum in capitulo cum solemnitatibus solitis et assuetis, necnon de omnibus et singulis fructibus et juribus dicti decanatus et pertinentiis universis ejusdem faciatis integraliter responderi. Datum Parisius, die xxiii maii anno Domini millesimo quadringentesimo sextodecimo^ regni vero nostri tricesimo sexto. Sic signatum : Per Regem,

J. GOSBET.

Quibus receptis eorumque tenore intellecto, dictus procurator eosdem dominos nostros requisivit quatenus ipsi procuratori nomine dicti mag. Jacobi ad praesentationem d. Régis decanatum praedictum sibi conferre dignarentur. Qui si quidem domini, habita super hoc perprius inter ipsos deliberatione matura et diligenti tractata, per organum vocis domini subdecani ipsius et aliorum nominibus verba facientis responderunt quod ob reverenUam et honorem dicti domini régis, dominorumque régis Ludovici et ducis Biturie illustrium, qui pro dicto mag. Jacobo gratiose scripserant, dictum decanatum libenter conferrent. Et incontinenti ipsum decanum dicto magistro Jacobo in personam dicti procuratoris per dictum dominum subdecanum per traditionem quarumdam litterarum conferre fecerunt, prout contulerunt et conferre se dixerunt ».

1. Jacques de Bourbon, fils de Jacques, seigneur de Préaux et de Marguerite de Préaux, d'abord destiné à l'état ecclésiastique, le quitta bientôt, suivit le parti de Charles VU, puis rentra dans l'état monastique et mourut

reste le roi de Sicile et le duc de Berry avaient écrit, ils le reçurent comme doyen, au lieu de Nicolas d'Orgemont.

Pendant que l'on procédait ainsi à son remplacement dans les dignités dont il avait été privé par ses crimes, Nicolas d'Orgemont demeurait emprisonné à la Bastille, attendant que le roi ait fixé le lieu définitif de sa détention. A dire vrai il n'était pas complètement abandonné et le chapitre de Notre-Dame, autant sans doute pour défendre ses privilèges que par intérêt pour lui, ne cessait de s'occuper de son sort. Il y était au reste déterminé par le neveu du prisonnier, Pierre d'Orgemont, qui dans ces tristes événements semble n'avoir jamais cessé d'intervenir en faveur de son oncle, grâce à qui il était entré au chapitre de Paris. Dès le 3 mai, à sa requête, les chanoines décidèrent que quelques-uns d'entre eux seraient chargés de demander à Robert le Maçon d'autoriser Nicolas d'Orgemont à avoir le sous-chantre pour confesseur, et supplieraient le chancelier de la reine qu'on conduisît le condamné, ainsi qu'il avait été ordonné, dans une prison ecclésiastique*.

Cette première requête ne fut sans doute pas suivie d'effet, car quelques jours plus tard, le 8 mai, les chanoines envoyèrent au roi une députation pour réitérer leur demande ^. Ce ne fut cependant qu'assez longtemps après ces deux démarches, le 18 juillet au soir, que Nicolas

avant 1429. Il avait épousé en 1417 Jeanne, fille de Jean de Montagu, seigneur de Marcoussis, grand maître de France.

1. Arch. nat., LL112, p. 100. a Eadem die sabbati post prandium, domini in revesliario congregati, ad requestam magistri Pétri de Ordeomonte, canonici Parisiensis, nepotis dicti magistri Nicolai, ordinaverunt quod domini succentor, Oger, Fraillon, Grimaudi et Cauvache irent crastina die locutum cum domino cancellario Régine, ut pateret quod ipse mag. Nicolaus haberet confessorem dictum dominum succentorem, quem requirebat, et similiter loquererent et requirerent quod ipse poneretur in carceribus ecciesiasticis, prout fuerat ordinatum. »

2. Ibid., LL112, p. 101. « ... et nichilominus aliqui de predictis magistris prosequantur quod detur confessor dicto magistro Nicolâo, et quod ponatur in carceribus ecciesiasticis ».

ET LE PROCÈS DU BOITEUX d'oRGEMONT 215

d*Orgemont fut secrètement transféré à Meung-sur-Loire, dans les prisons de l'évèque d'Orléans. Le chapitre de Paris avait obtenu qu'aucune décision ne serait prise sans qu'il en fut informé ; à la nouvelle de ce transfert subreptice, Guillaume de Fourches, promoteur du chapitre, fut dépêché à Meung afin de s'enquérir de ce qui avait été fait^. Parti le 20 juillet, il revint le 5 août, et fit une relation de Tétat de la prison où Ton avait enfermé le chanoine 2. Ce rapport fut communiqué au chapitre parle doyen ; la prison était beaucoup plus dure que celle de la Bastille. On s'en émut, on songea à se plaindre au chancelier, mais par prudence on décida de lui en parler privément, et d'agir plus efficacement par des démarches directes auprès de l'évèque d'Orléans 3.

Cette sollicitude du chapitre en faveur de Nicolas d'Orgemont ne devait pas avoir grande influence sur le sort du

1. Arch. nat., LL 112, p. 113. 20 juillet : « Quia venit ad noticiam dominorum quod magister Nicolaus de Ordeomonte fuit translatus die sabbati nuper lapsa in vespere de Bastida ad Magdunum super Ligerim in carceribus episcopi Aurelianensis, non expeclando eos quos in sua comitiva domini de capitulo mittere debebant, sicut per gentes régis fuerat, ut dicebatur, ordinatum, et de hoc plenius videtur in suo processu, conclusum est, quod hoc non obstante, domini mittent eorum promotorem magistrum Guillelmum de Furchiis ad dictum locum de Magduno, et inquiret ibidem de expleto facto per gentes régis. »

2. Ibid.y p. 115. 5 août : « Mag. Guillelmus de Furchiis promotor capituli, qui missus fuerat ad conducendum mag. N. de Ordeomonte apud Magdunum rediit et fecit relationem suam de modo incarcerationis ipsius... Domini decanus et camerarius inquirent ab oflTiciariis ecclesie in quibus eis tenetur magister Nicolaus de Ordeomonte et que sibi per eos debentur, et reflerrent ».

3. Ibid,, p. 120. 15 août : « Recitato statu persone mag. Nicolai de Ordeomonte per dominum decanum Parisiensem, qui mag. Nicolaus mutatus est in arciorem carcerem, et in deliberacione posito quia hoc factum est sine scitu capituli, an esset expediens de hoc loqui dominis cancellario Francie et commissariis, conclusum est quod non pro nunc, attento quod non est in eo aliquid patientie, tamen de hoc scribetur domino episcopo Aurelianensi, ut saltem sibi provideat ad salutem anime, pro ut melius poterit, et aliqui de dominis de se, non ex parte capituli, bene poterunt de hoc loqui dictis dominis cancellario et commissariis, cum vidèrent expedire. »

prisonnier. Sa santé délicate ne put résister aux coups qui rayaient frappé. Il mourut en septembre 1416 * dans sa prison de Meung-sur-Loire, seul, et dépouillé de ses dignités et de ses offices, ainsi que de ses grandes richesses.

Sa fortune, nous le savons, était considérable. Il avait eu en partage tous les biens de son père à Gonesse, Roissy, Roussigny, Fontenay et Montreuil-sous-Bois, des terrains à Paris vers la Bastille du Temple, des vignes à Gallardon ; son frère Tévêque de Paris lui avait laissé les seigneuries de Méry-sur-Oise, de Pois, d'Auvers, ses terres de Fericy et de Machault. En outre il possédait de nombreuses rentes sur des immeubles à Paris, et une fortune mobilière considérable. Tous ces biens furent, par suite de sa trahison et de sa condamnation, confisqués en la main du roi. Ils n'y demeurèrent pas longtemps. Le chapitre de Paris tout le premier essaya d'en obtenir une part.

Dès le 18 mai on décidait d'envoyer une députation auprès du roi pour avoir une partie do la confiscation des biens de Nicolas d'Orgemont 2; et cette première démarche n'ayant sans doute pas été couronnée de succès fut recommencée le 8 juillet de cette même années

1. n est encore mentionné comme vivant le 25 septembre 1416, dans les délibérations capitulaires de Notre-Dame. A cette date Gérard Perrière déclarait accepter la prébende « magistri N. de Ordeimonte » {Arch. naL, LL 112, p. 122). Au contraire, lorsque le 2 octobre J. Taranne remit au chapitre ses mereaux, ceux-ci sont indiqués « defuncti mag. N. de Ordeimonte » (Ibid., p. 123).

2. Arch. nat., LL 112, p. 101. « Domini specialiter ad hoc congregati et convocati voluerunt et ordinaverunt quod domini et magistri archidiaconus Parisiensis, archidiaconus ecclesie, archidiaconus Brie, Hue, Kaer, Day, Fraillon, Courtecuisse, Macheti, Burgensis, Charrelon, Fedelli, de Laudis sint omnes présentes ad presentandum régi requestam capituli, per consilium ecclesie fieri ordinatam pro habenda confiscacione bonorum magistri Nicolai de Ordeomonte; et ea presentata ad eam prosequendum depulati sunt dom. Hue, Fedelli, Burgensis et de Uudis, aut saltim très ex eis, quia si qui deffecerint ad interessendum cum aliis ad hujus modi procuracionem et prosecutionem erga regem et dominos de sanguine regali ac prelatos, quibus omnibus declarabitur negocium... ».

3. Ibid,, p. 111. « Domini decanus, archidiaconus Parisiensis,

Le chapitre finit par obtenir satisfaction. En novembre 1416, Charles VI désirant fonder un obit en Thonneur du duc de Guyenne son fils, dont le corps reposait dans réglise Notre-Dame, assigna à cet effet au chapitre 120 1. p. de rente annuelle à prendre sur les biens et héritages de Nicolas d'Orgemont, échus au roi par confiscation, et plus particulièrement sur la terre de Méry-sur-Oise, dont le revenu s'élevait approximativement à cette somme. La Chambre des Comptes enregistra ces lettres de donation, et en février 1417 délégua deux de ses membres, Guillaume Le Clerc et Hugues de Guingant, pour faire la prisée de la terre de Méry. Le procès-verbal de cette estimation, qui fournit des renseignements les plus précieux sur ce domaine, fixe le revenu de Méry à 125 1. 16 d. *. Ce don toutefois fut éphémère. L'attribution définitive au chapitre, après Tenquête du mois de février 1417, est datée du 10 mars 2, et deux mois après, le 17 mai, le dauphin Charles, duc de Berry, obtenait du roi, en faveur de son premier écuyer, Hugues de Noyers, la cession de « toutes les terres, cens, rentes, revenus, heritaiges et possessions que feu M* Nicolle d'Orgemont... avoit tenues et possedoit à Ponthoize, à Mery-sur-Oise et environ ». La Chambre des Comptes refusa d'enregistrer cette nouvelle donation en contradiction avec les actes passés deux mois auparavant, et il semble bien que le chapitre de Paris, qui dès le 12 mai avait protesté contre cette décision royale ^

N. Fraillon, G. Macheti, T. d'Aulnoy, deputati sunt ad loquendum cum domino cardinali de Barro pro restitutione bonorum mag. Nicolai de Ordeomonte ».

Le chapitre décidait le 1*' juillet d'acquérir de Guillaume d'Orgemont ce qu'il possédait de la terre de Machault, dont une partie avait été assignée par Nicolas d'Orgemont à Notre-Dame pour la fondation de son obit (Arch. nat., LL 334, f 159).

1. Arch. nat., .TJ 170, n* 19; publié par Pannier, Méry-sur-Oise et ses seigneurs au Moyen Age, appendice III; — cf. plus haut, p. 63.

Page 1