XXVI. Compressiones ad se vocant phænomena extollentes ex

ipsis oriunda , reapse lutetiœ P arisiorum , celeberrimi extat memoria exempli , quod concessum , et si velint explanatum satis doctrina lympliæ nerveæ dum autem Icvis aderit quandoque puuG-

tura, fractura, pondus, a sanguinis guttulis quibusdam , ab scîrro baiid ingenti, concussio valida, vapor, non equidem spirituuiii valde fuîget acies , anastomosibus enim innumeris , fibrarum , yascnlorum , intersectionibus , inobilitateque fluidi superandis apta non videtur levissima causa , quæ tamen effectus præstat abquando mirabiles , hidatides hic revocamus, stagnationes aquarum in ventriculis , inflammationes leves , et illud omne quod gravitate non gaudet aliqua attendite Aiiditores l experimentum P arisimiiii consul ite , vim comprimentis digiti , etc.

XXYlî. Ligaturas prætermittimus , quibus si constringantur ar^^ terias carotides aniniali vivo, ruit in statum illud apoplecticum , quod vix conceperisin hypothesi vulgari, numeteniraliinpha adhuc adest in genere nervoso receptacuiisve hujus quæ elfectus exerceat — ligatis itidem nervis , nulîus fibrillaruin interiorum tuinor, qui tamen ex data contentorum velocitate , functionibus præstandis requisita , vel revocato fluidi summo nisu in lateralia dum etiam guttatin^ stillat , expectari posset, non multum demum ex eo colligimus quod armatis ipsismet oculis, nulli appareant spiritiis nulla via eorum , rei non uegamus existentiam dum oculorum aciem effugit , Achersariis ^ farinæ ferme hujus argumenta prodesse possent , ex eo etenim quod non videantur spiritus , idea recipiuntur ut apparet , indolis saltem tam variæ (xii) suspicantiir anirabiles , finguntur veîocissimi , autumantur homogenei , ele^ inentares , dein ut opiis est flxi , coagulati , turbidi , etc.

XXYIII. Experimentum extat jirædictum (iri) clypeus , id quo senteiitiam undcquaque tegunt , qui fieri tamen potest ( ex Mor^ ganio) ut arteriarum contiguitate , nervorum {si caA simt) ^ 2iiunera non turbentur. Dissecta fuit veneta millier cui cum îirteriæ subcîaviæ sinistræ, siiperiores posticique parietes in anevrisma expansi forent , contingebantur nulla prorsus interposita re , duo tresve nervi brachii , absqiie tamen iilla dehilitate torpore iillo..,. solidis equidem fibrillis novimus dispositionem servari posse , secus autem vasis quæ deprimenda ut ex experimento ( III ) conciudunt.. . hic etiam notata ibidem revocamus ut pote ([ui non evidenter conspicimus , flexilia , molliaque vascula secari facillime valere non amplius quandoque restituenda — nervei spiritus in vagin a retenti, cur demum retrosequente columnula vias non pervadunt aperîas tuncque vacuas , cur saltem non fit ibi tumor nil jam vasa lateralia Malpi ghii prosunt ^ adest pulpa ionatans , quæ non concipitur non madeliçri , non expandi dissolvi , etc.

XXIX. Imo præmature certe nimis dogmata conciudunt ex liga» tiiris nervorum , mutatur enim tonus , strictura cordarum in Omni genere instrumenti , inutabitur etiam officium nervi constricti... instant aliqualis erit saltem vis nervo uti cordæ constrictæ sonus? — non videtur, aboietur, enim experientia status nervorimi (i) vibratîlis, actio eorum , quæ sicuti de corpore sonoro cras* siori, Sût Peraltus , pendet forsan à partium insensilium vibralione levissima.... ita ut nil minus seir^cntiam nostram infirmet ,

DE SENSU

fjiiara qiiod clamant Je molliiie nervoruin , flacci dilate fihrariim , et tensione haud ingenti, motiim eriini expectant immenstim , sed

pan'is componere magna novit Opifex sinniniis præterea

nonne ipsimet parietuiii nervi admittunt tensionem aliqualem qiiæ nequit imniiri ni nec adaugeri qnin nervi functio miitetur , sic ad solida recurrunt perpetuo (xxii).

XXX. Demum functionibiis explicandis in ipsomet limine dissentiimt Gassendistœ atqiie Carthesiani spiritiium propugnatores — quis crederet?’ nnm igitur quæcumque soluta difficultas spiritibus iis , imo Carthesiani in sensatione voluiit vibration em

nervi, qui fluido tensus accipit facile motuni vibrationem

porro quam possibilem récusant dum opinionem nostram oppU7 gnant (xxix) Gassendistœ contenti in fibris nerveis laticis volunt refluxum subtilissime excogitatum , ingeniose propugnatum (vid. D. Haguenot Pr. R. 'Phes. de Sens. ) en igitur oriunda diffi-

cultas nova , hinc et inde pugnatur acriter.,.. quem sequeris? ast ambo num explicant omnia , quis usus plexuum nervorum si fibrillæ omnes à cerebro? quomodo agunt spiritus , num qiiantitate, qualitateve , etc, . . . Præter dicta. . . . etsi nervi cavi forent num inde contenta, ut volunt, concurrere ad functiones , putanduni , etc. cum autem y\x\^o simplicius babeatur adversariorum assertum.

HYPOTHESIS.

XXXî. Sententiaivî proponere liceat , quam postulatis (v) atque demonstratis , consentaneam magis putamus , equidem revoca

tibriiîulis nervorum rugas datas, atque (i) cuivaturas iis uti-

inur, phænomena nervorum explicant et omnia , est etenim dispositio hæc , conformata motui cuidam recipiundo , qui quod corporeum est in sensatione præstat (iii) vix porro angulorum latus inovetiir quin aliud inotum eliam recipiat y vibrationem banc in nervulo puncto vidit S w animer dam ^ conürmat illud corporum omne genusquc inotum servant communicantque viciniis.

XXXn. Atqui nobis pbænomena cuncta (à xix ad xxxi) explanantur, ita ut proplerea jiræcise negligendi spiritus forent. . . ÎNamque, i°. quoniam motus in nervis sæpissime fieri debet , requiritur flexilitas aliquajis , bbrariim distinctio , separatio , imde liumorum abundantia (xix )..... 2*^. Nervorum rugæ amjiliari queunt, atque minui, bine sensum non mutant membrorum status omnes (xxiii). ... 3^. Sed si cerebrum forte desit vel niorbosiim evadat (xxv) tune aderit medulla nervorum vel aliquid earum officio fungens, membranæ, etc 4°- Tensionem aliqua-

lem nervi babent , iiti fatentur omnes , ast liberi sint necessum est, quidquid igitur mutabit eos ita ut momentum fibrarum vitale, lollat, tollet etiam vim eoruni , bine compressioniim morbi (xxvï) vapor etiara venenatus fibrarum mutabit textum tensionom , Ijmpbam forte , cjuœ demonstratiir interpositani inspissaiido. . . . 5°. Sed carotidibus ligatis , toliitur æquihbriiim brevi in cerebro bine status plerumque morbosiis (xxviî). .... 6”. Si

compressîo paulatim fiat, remanebit niliilosecus nervis disposifiV? innata, dum præsertîm veliit à recta distrahuntur ut (xxviii) ligatura demum. 7°. Fortis banc omnino destruit scinditque Ebrillas (xxxviii).

XXXIII. Quæres cur fibrarum fasciculo vibrato , cæteri non vibrentur pari passu , neque fiat confusio sensationum §. . . . difficile id habebis ex quocnmque systemate demum , . . . ast forte. 1°. Nulla sensatio naturaliter fit nisi nervorum extrema primo moveri queant. 2®. Separanti r fasciculi humore quodam et membraiiulis quibus proinde communicatur motus pars quæ deperditur ^ motum 3°. ejfectiviim saltem , sive sensitivum ab eadem omnino causa non recipiunt nisi fasciculi omotoni : atqui liujus inodi vix dantur namque ex compositione repræsentata (i) sunt rugæ quæ inseruntur aliis , sunt anguli recipientes et contenti qui filamenta efformant longitndinis forsan variæ , posituræ , vibrât ilitatis , etc.... Erit igitur fasciculus fere qiiicumque sensationi suæ dispositus , ineptus aliis si excipiantur forte generalissimrr doloris in genere voluptatis quæ veiut elementares.

XXXÏV. Bellini ultimo dilucidandum experimentum quod institiiebatur in nervo diaphragmatico , eo tamen vix utitur Boerhaa- Plus J etenim experientia constat (Fcrrein) in ipsissimo facta nervo nil saltem exinde colligi valere , provocare namque quemîibet aduersarioriim haud veremiir ad explicationem pliænomeni , quod accidit in expressione quæ sursum fit. . . . casum e contra colligere licet utrurnque ex doctrina nostra , sit enim expressio deorsum?... extrema nervi muscularem intra textum latitantis^ liæc inter et digitum , pulposam partem decurtari necessum , imminuuntur ergo anguli fibrarum , fit effectus quem ab decur-

tatione earum expectamus {ubi de motu) fit e contra sursum

expressio? elongantur, distrahuntur omnino fibrarum partes digitum inter et musculum , strangulantur vasa quædam sanguinea ■jiiuscLili , in pluribus punctis , dum fibræ nervæ rectiores factæ ad ea , magis urgentur , aut liæc corrugantur. . . . effectus idem accidit , aliquando tempore quodam , sed si mutentur sæpe anguli , tonum amittunt , hærent , exsiccantur , statumque récupérant sublato digito , laxata strictura , ab irradiatione cerebri

forte quoque scinduntur unguibus pulposæ fibrillæ , exprimuntur, semperque foret eadem actio nervi in primo casu.