NOTA
LV. Sensus hujusmodi (xlix-liii) nobis oceultus dicitur motus» etiam nervo accedens dum fit sen5U.s ^ oceultus nuncupatur pa— riter.
DE SENSU
SCHOLIUM.
Sic IiaLitis, quæ ad seiisum in geoere spectaiit , . 7 . moliim considerabainus ioesse duplicem præcipue , indwidiio , . . . tonieiim aliiim (ex Slliall) Ye\ fibrillarem [Ferrem] perpetuo , dirigente anima, quæ sic agens , et veluti dictum (lui) natura audire valet ;magis minusve partes comprimentem , coarctantem veliiti vis superaddita elasticitali meræ , quæ otiosa in vivo , sive pas-siva , mortiia , etc.... miiscularein alium , molem adaugentem fibræ cui inest , quidquid concludant ex Glisson experimento , liaud extricato satis , ut videtur , (dum non apparet, quid humérus præcise sit in eo) [^vid. dein Astruc']. ... ex hypothesi , inventa \Tamvj]\'ec\\s2i Moliere explicandum , , . . sanguine etenim pulso imminutis Angulis fibrarum nervearum , niusculosas fibras, quas circumdant , aut intersecant , etc. decurtari necessum , etc. . . . sanguinem porro pelli posse ad libitum quandoque vel ad inotuiix efficiendum probatur [ex Baglh>i\ qui in cane molosso videbat , sanguinem fortins copiosiusque pelli in conatibus , ex arteria puncta , . . . tum et ex eodem qui ægrum vidit ex ulcéré in ingiiinibus , sanguinem pellentem ad libilum , , , , sicut et ex BoJnt post Swammerd. qui ex vulnere pedi inflicto , sanguinem observavit ejicere quemdam dum rogabatur , etc. . . . dein ligata arteria cum S tenon miiscuios ad quem ipsa attinet , paralyticus brevi,, confirmante Bohn nilque infirmante [Astruc'] de cruraiibus , cui collaterales non observatæ (Deidicr) .... injecta aqua in arterias cum Bohn suscitabatur motus contractorius , etc. . . . quod natura quandoque jubente voluntate , etc. exequitiir melius citiusque 5 concurrente nervo , etc.
ïn sectione 2'‘ quæ de valvulis cordis Lieutaiid ait , Arantio notum contendiraus , et in Eustachii tabulis , Cowperiqiie delineatum [ex IIaller~\ tum et in figur. Laurentii , Bauhino Cas, descriptum , et P' ieussenio nostro prævisum , præsertim acad. 171 1 , diligenter perpensum , etc. (ne faîlamus 'Tjrones) . . , oppugnatis dein hj'pothesibiis Y\x\gdiYih\xs , animam , naturamve^ cordis motiii præesse credimus , suadentibus , BorelL Bellin^ Bagliv , S thaï , Lancisio , Riverio , et Laurentio ex quo anima est natura animalis quæ ut servet imionem, cum corpore cor movet , etc. Listero etiam notante aliquando limaces, in cor irnperium habere , etc. . . . secretionibus nervos concurrere à natura directes annotabamus , . . . digestioni in ventriculo , vint quamdam occultam , admitti necessum putabamus , si præsertim. (ut perpendi debere credimus) cane lactante animalium seniorum carne nutrita , lac acescens , et chilus quod Boerhaavii sententiæ quæ accuratior tamen contrarium, etc. . . . sanguificationi hepar m.agis quam piitant vulgo dicatum etiam , existimamus , etc.
Sectio S'*, Versatur in eo ut demonstretur quod alibi (lui) dictum , de anima, quatenus multa agit quæ non concipit actu , uti patelin sensibus ^ visu f auditu ^ etc. quod mdica.§se . iateîîigenti salis , etc.
CHILIFICATIONIS HISTORIA,
Primwn édita Monspelii y 17 43.
ï. CüM în omnibus quas exercere solet functionibus, nostrum ge-* nus , eâ sit lex ut aliquid semper deperdat corpus , sapienter inditum nobis ab Opifice summo (individuum conservandi gratia) desiderium y quo quæreremus apta Viribus refocillandis.
II. Famés sitisque dicitur desideriiim illud appetitusve hic qui cuiictis expertus , hujus tamen nobis adhuc intelligere non datum est , nec nosse causam præcipue ut vocant proximam , adeoque nec istam definire , recte vel dilucide.
III. De nomine tamen non sit quæstio , litigiosus absit , bæc certo novimus , nos , quibusdam à pastu horis deiiuo pastum reapse quærere, alimentaque seligere nobismet, quæ propriam mutentur in substantiam.
IV. Extraneis nocivisque cæteroquin futuris cibis quibus utimur, viæ fabrefactæ fuerunt sedulo , in quibus assimilarentur 5 nostræque fièrent magis analogi substantiæ , seu machinæ.
y. Coctio prima vulgo , digestio, chilosis , chilopoiesis
y fermentatio Medico-chemicis , audit mutatio liæc , seu assimilatio in primis viis, nobis autem chilificatio.
VI. Porro^ functio bæc animalis , qua assumpta in eo sic præparantur , ut præbeant humorem fundendum dein in communem inassam , acceptumque nomine cliili est cliilijicatio .
VII. Illius ergo quia quam maxime ad rem medicam pertinet, pro module , liceat perpendere causas , instrumenta , finem y juxta illustrissimorura in arte virorum placita.
VIII. Anatomicorum optimi , Ruischius , FalsaFa , Morganiiis , Heisterus , et alii quorum opéra possidere datum , muni-* meiita præbebunt , dum de anatomia.
IX. Sed et TV inslous , Gallorum sidus , suavissimus ille vir can- | didus , quein extollant suprema ausi volvendum , revolvendum- [ que diu , tliesaurum publicavit, dissectionis solatium , quem sequi 1 debemus.
X. Nec abs re erit , in ipso dissertationis nostræ limine , quæ- f dam exponere breviter , quæ elucidationem afferent dicendisj sit ; ergo.
DE ALIMENTIS ET POTULENTIS.
XL SuPPONO totius globi nostri corpora divicli in animalia , ve- li getahilia y fossilia et aërea seu atmosphæræ corpora.
XIÎ. Atqui aniinalia, et vegetabilia sola , præbent præcise ma--if teiieni alimentorum et potulentorum cumaqua , condimentis iu-'i:
CHILIFÏCATÏONIS HISTORIA.
seYYiun\ fossilia quædam , et vegetahilia , suoque modo corpus alunt aërea.
Xin. Non tamen ut olim , sic nunc vegetabilibus, ut ea sponte fert terra mater, et aqua nutritiir homo , varias varii inveniunt
snutationes , et miscellas , quibus gulæ meliiis satisfiat quis
Pythagoricus hodie ?
XIV. Selecta, matiira , sicca , condita , saccharo , vel nielle coda y cruda y mensis adliibentur vegetantia y sed et in eorum mutationibus , suum etiam obtinet lociira , loties diu in Sçliolis ( alio quidem sensu ) decantata fermentatio.
XV. Est enim fermentatio, Stalhio Chimicisque cordatis , motus intestinus excitatus in vegetabilibus , quo hæc ita mutantur, ut liquor in destillatione inde primo vi ignis assurgens sit acer , aquæ miscibilis calidi , aromatici saporis , in igné olei instar inflammabilis , tenuis , volatilis , spiritus vini ; vel acer, acidus , ignem extingiiens , et flammam , minus volatilis , tenuis , acetum.
XVÎ. Hujus perfectæ , elFectus omnis est vel acetum,
adeoque in vinosam , acetosamve distingui valet, nec tamen in Omni vegetantium genere , et semper hæc obtinet; adsunt enim fermentabiLium classes determinatæ, quæ datis ponendis , révéra fermentescunt.
XVII. Huic favent quies , utplurimum, aqua quanta eo recpiiritur , tepor inter sexaginta forte et octoginta ad summum gra~ dus in thermometro fahrenheitiano.
XVIII. Impedimenta quidem fermentationis , quibus ideo et suscepta , vulgo , sistitur iterum , aut aboletur, hæc præcipua , acidus halitus , sales alkalini , acidura absorbentia , obturatio vagis , nimium frigus , namque infra triginta sex gradus caloris , ultra vix progreditur calor nimius , qui si nonaginta gradus excedit , coctio , separatio aëris elastici subducti per Boileanam machinam , compressio tandem hujus summa , cum re fermentabili , privatio certe horum quæ favent ( xvii).
XIX. Fermentabile igitur corpus sit nobis illud , quod actione descripta (xv) ita mutari potest , ut hinc vinum vel acetum producatur ; item fermentuni vocabimus illud corpus , quod intime vegetabili fermentabili admistum , fermentationem promovet , quia vero non observatum fuit unquam fermentabile ; nisi in solo vegetantium regno : hinc sola vegetantia fermentabilia agnpscere cogimur , non tamen omnia et semper ; fermentuni et etiam
^ oniiie fere est de classe vegetantium ; nullo enim hactenus exemplo demonstrata fuit fermentatio ulla in fossiiibus , aut animaliîius, nisi ubi hæc vegetabilia in se recepissent, eaque nundum in suam iiidolem transmutavissent.
XX. Nec inutilia hinc disces , circa vegetabiles cibos , acetum , ccrevisiam , vina varia , aquas destillatas , potulen taque cætera ; num ipsamet aqua lluviatilis est de genere fermentabilium ?
ï6 CHILIFICATIONIS
XXÏ. Cüc/iiuntur Animali a quihiis vescimiir , assantur ,frixan-tur , condiiintiir , etc. putrefacLioni linquiintur • putrefactio autem , omiîino ab omni fermentatione diversa , intestinus est quoqiie motus phospJiorica prodiicens in aiiimalibus , et acrem alkalimim y volatilem liquorem , eadem hæc in vegetabiiibus , quibus accidit et quoque cum artis adjumento • calor autem in putrefactione requiritur et putrescendo sponte nascitur , a gradu calo ris sani hominis , ad flammigenam violentiam usque , nec contingit sine aqua , etc.
XXII. Extra rem, hæc (a xiv ad xx) dicta putabis , caveto namque qui multa nostrum ad negotium attinentia paterent ? îterum quorumdam , qiias putamiis de nomine disputationes vitasse num utile ? Necessaria demum liæc deinde videbis , sed de iis jam satis.
MASTICATIO.
XXIII. Esurienti , tempore ante mensam brevi , titillantur lenif er , usque ad dolorem quandoque infima genarum posteriora , buccæ et labia madefiunt , ut aiunt individuumque totum , neS" cio qua captatur , occulta lætitia , liæc magis liuic , alteri minus.
XXIV. Cibi dein varie mutati (a xiv ad xxii) seliguntur , appïi-
cantur labiorum aperturæ , linguæ glandulosæ, papiliosæ , solvimtur , giistantur. ^
XXV. Tum ope musculorum Sterno-Hioideorinn , qui extremitati ciaviculæ , cartilaginiqiie costæ primæ , præcipue adliæ- . rentes , parumque sterni parti laterali , superiori , ascendimt juncti simili, sæpeque inscriptionibus notati , inserimtur, inferiori margini Bazios Hioidis , Omoliioideorum qui a scapulæ Costa superiori nati , ascendendo , facti biventres oblique sursum , anterius inseruntur , parti inferiori , et laterali ossis Hioidis , os Hioide teretibus alias ligamentis , alias membranis , alias vero cartilaginibus , aut ossiculis , longitiidine , figura diversis , cuni siipernis, cartilaginis scutiformis processibus , imprimisque , cuin processu stiliformi epiphisis cartilagineæ ( Bazios Cranii) , utrinque colligatimi figitur , et fit fulcrum.
XXVI. Quo stabilité contractisque digastricis qui scissuræ ad- ■ hærentes mammillari , carnosi oblique antrorsiim descendunt , per stilo-hioideum musculumperforatum , sæpe transeuntes , fac- ' tique tendinei , hioidi alligantur.... membrana tendinosa nec tamen annulari , aut trochleæ fungenti munere ut credunt , ascen- j dentes postea , iteriimque carnosi, inseruntur tandem, parti in- j fîmæ , labii interioris menti , juxta sinphisim.. , îjiferior inaxilla î ope processuum condiliformium , oblongorum , oblique antror- sum , -exterius versorum , cartilagine cinctorum , articulata per ^ ainphidiartroshn cum cavitate temporalium ossium glenoidali ,
et tuberculo articulari , utrique lamella cartilaginea vestito , interpositu cartilaginis peculiaris ellipticæ fere , ia medio quaiido- ^
HISTÔRIÀ. 17
que j^erforatæ , concavæ înferius , convexæ et concavæ superius, ad margines crassæ , et adliæreiites ligamento forti tendineo , articiiluni cingenti , glandulasque mucilaginosas , abducitur a supe» riori , aperitiii' os , quod fieri et etiam quandoque potest (ut videtur) contractis musculis capitis èxtensoribüs.
XXVII. Os apertiim , mox clauditiir , incredibilique vi , mandibuîa inferior , ut forceps elevatur , adsiint eiiim sursum trahentes musculi , crotaphitœ , ampli , lati , semicirculares circiter , cranii lateralerh. occupantes regionem , fossularnque temporalem et zigomaticam partim intra pericranii lamellas coacti , convergeiitibiis deinde fibris, sub osse jugali tendinosî facti , cingeiites coronoideum maxillæ inferioris prGcessum, .. . Masseteres crassî ossi malo , zigomaticæque adliærentes apopliisi , fasciculis fibrarum decussatis , descéndentes inserti , coronoidei processus bazi , inferioris éxtérnæ mandibulæ faciei , et e]us margini , ab angulo fere posteriori secimdum usque ad dentem molarem circiter.
XXVIIL AdminicLilis ii^ inquam maxilla mobilis deiitibus armata molaribus decem , caninis duobus , et incisoriis quatuor ^ qui per gompJiosini conhexi fortiter stant , ope gingivarum sin-* gularis quidem fabricæ panni spissi textum æmulantium , aut periostei iis interni lanuginosam crustam , applicatur directe supe« riori simili quidem ornatæ dentium sérié , et gingivarum... repetitoque sæpe itu , et reditu tali (a xxvi ad xxvni) , iacèrantur ali~ inenta , et terimtur.
XXIX. Sed et Pterigodei externi , perpendiculares fere condiloideo processui tendunt ab alæ pterigoideæ exterioris facie exferna oblique retrorsum aiiquatenus , exterius ad spatium inter-medium coronoideæ et condiloideæ apopliizeon , cui ultimæ pauluîum adhoerent et articuli ligamento ^ interni oriundi ab ossis spbenoidis eorumdem processuum interna præcipue facie , inseruntur maxillæ parti internæ , et posteriori ad ejus angulum ^ tendine forti, lato, iique , minores, si agunt ambo , maxillam.
antrorsum ducunt , antrorsum oblique si agit unus majores,
ambo sursum , vix antrorsum j unus ad latera , sursum , duni omries ut (xxvii)»
XXX. Ecce bine nosti satis , qui ciborum partes ipsæmet du-i riores rediguntur in portiunculas brevi , considéra iteruni dentium, çiineatam Jîgiiram, duritiem molarium, scahrosas coronas , vires (xxvii) sursum tralientes , findentes ^ séparantes , frangentes j antrorsum , agentes ad latera , retrorsum {masseterum partem. scilicet et temporaliiim) proterentes quasi pistrillæ prementes ^ fricantes, etc. y tumque ratio patebit facile eoruni quæ accidunt,
XXXI. Fiexiîes intérim, carnosæ , mobiles 3 gehæ , exterius te" guinentis opertæ , interius vero ente refiexa , et epitbelide papil” îosa , rugosa , suis musculis , lubrica pellunt intra déniés alimenta > quæ exactiiis comminuantur • adsuiit enim , communes , proprii^ siiperiores et inferiores musculi, semiorbicidores , nulli ossi adliærentes 5 apcrturain oris cîaudentes, prolabia corrn gantes ^
ï8 CHiLIFiCATlONîS
sistentes , intiis prementes , hiiccinatores y a ligametilis înter-^ maxillaribus posterius partim , et Coronoideo processii , parlim ab aiveoîis utriusque maxillæ orinndi ’ triangulares quasi pergéntes labiorum inserti commissuræ , eorum angulos poslice trahentes , buccasque gingivis applicantes^ Zigomatici majores , quiabossis mali parte inferiori laterali , oblique deorsum adipe cincti descendenles ad labiorum angulum , et buccinatorum partem , sursuni attolluiit oblique labia anibo , et ilia maxillæ superioris apprimunt gingivis — 'Triangiilares (inferiores proprii quibusclam nobis communes ) qui basi inferioris maxillæ accreti , 3i massetere ad primum usque dentein moîarem circiter ascendunt , angustati magis inseruntur , utriusque labii confinio , quod deprimunt , Zigomaticorum majorum antagonistæ y P latisma-mioidei (cornmunium ultimi qui circa claviculas et posteriorem colli partem orti , fibris obliquis implantantur in raarginem inferiorem maxillæ mobilis , partim , dein in labia , nazi bazim , ad apopbisim Zigomaticam usque , constringuntque , succutiimt , fortiterve cingunt musculos labiorum.
XXXII. Proprii superiores, incisorii medii qui supra incisoriorum dentium alveolos, ab osse maxillari orti, pone semiorbicularem, cum illo confunduntur , labiumque superius deprimunt (ut
videtur) dentibus applicant Incisorii latérales qui bicipites ,
adhærent et ossi maxillari , sub tendine , orbicularis palpebrariim , ad oculi canthum majorem , et articiilo ossis maxillæ cum osse malo juncti dein , inseruntur superiori labio , et illud supra traliunt, et contra gingivas premiint 5 Zigomalici minores , qui majoribiis paralleli iisqiie superiores ab orbiculari palpebrarum orti , incisoriis majoribus uniuntur, idem cum iis agunt, et efïbrmant incisorium forte tricipitem Canini qui a fossula maxil-
lari ossi insculpata orti supra dentem caninum , inseruntur labio superiori , et aliquatenus commun i angulo , quem sursum trahunt , gingivas suppositas detergendo... . Proprii inferiores y ohli-qui labii inferioris Platisma - mioideorum fasciculi , incisorii inferiores qui , adhæreiites inferiori maxillæ juxta dentes incisorios , descendunt dein , cum semiorbiculari confunduntur , et labium inferius sursum attollunt, applicant dentibus — Mentalis démuni, qui supra simpliisim , maxillæ inferioris natus , adipe involiitus, nec distinguendus facile, adhæret labio inferiori quod applicatum gingivis, infra trahit, et sursum, dentium anteriora
expurgat Hi vero cuncti , simul , seorsimve contracti , cibi pel-
lunt partes omnes , in cavum oris , et eas tritui exponunt ( loquelæ iidem , patliematis ostendendis , vultusque tandem contorsionibus variis inserviunt , etc.).
SALIVÆ ADMISTIO, FONTES, ET INDOLES.
XXXIII. Ast masticationis tempore , arida , sicca , duraque dum assumebantur alimenta, in pastam rediguntur mollern , et Îîumidam , admiscetur iis quo antea ( xxiii ) oris interiora madefiebant liumor ^ liujus igitur inquiremus fontes unde proveniaty viinque qua aget , mixtiis assumptis.
HISTORIA. î9
XXXIV. Demonstrat anatome i°. Sublinguales glaîidiilas, complanatas , et oblongas utrinque uiiain velnti aniigdalam excor-^ ticatam , sub anteriori linguæ parte , juxta maxillam iiiferioreni supra musculuin MiloJiioideum, dictum , compliira utriiique vascilla inter se paralîela in transversum juxta gingivas emittentes. 2®. Maxillares salis notabiles oblongo-rotiuidas juxta faciem internam anguli maxillæ inferioris positas , prope Pterigoideum interlîum musculum quaruin quælibet ductiun singularem emittit , ab interna facie posteriori , ex variis radicibus coalitum , tenuem ^ longum, juxta Geniohioideum dictum musculum, repentem , laxum , desinentemqiie sub freniiii radicem in ostiolum umbiiicale , duplex plerumque , unicum sæpe , triplex aliquando. 3^. Molares (i) insignes glandulas , conglomeratas utrinque iinam , circa deiites molares posteriores maxillæ superioris , in fer musculum buccinatorem , et masseterem in quarum qualibet , duo oscilla, setas crassas admittentia , conspiciuntur. 4^- Glandulas miliares et lenticulares per membranam oris dispersas , linguales , labiales, palaiinas , etc. quæ si digito exprirnuntur in cadavere , humorem emittunt subflavum , lubricum , muco*« sum. 5°. Ad expansionis linguæ , anticos limites ^foramen incertæ dubiæque figuræ , in qiio quandoque reperiuntur duo salivales ductus qui sub linguæ tegumentis pergentes , ductulos reci-» • pientes varios separati ab invicem , desinunt vel in vesiculam , vel evanescunt oculorum aciem fugientes , num alii ductus salivales in liomine (Vid. Heist. not. 56.)? Num aliquid emittit incisoriinn foramen? cur pertinaciter hoc neges? Num ihiroidea glandula aliquid emittit in œsophagum? Eam nidum ovulorum constituit T^ercellonius ex qua hæc transmittuntur per œsophagum in ventriculum , humectandæ trachææ arteriæ eam inservire suspicamus (2).
XXXV. Ingentes præ primis veniiint observandæ Parotides utrinque una insignis , crassa , involncro tenui aponevrotico involuta , quæ inter aurem , et maxillæ inferioris anguli faciem externam sita , sæpe supra masseteris partem antice ^ posterius vero
(1) Glandulas hasce , tribus abhinc mensibus demonstrabamus , et obse?vad?amus. T. Uarum situm apprime non designari per 'voces istas inter inasseleretu et Luccinatorem , quoniam oux attingebant inusculos eos (m nostro saltera cadavere) et posîertus magis ad condiloidei processus internam faciem , quasi parotidum propagines usque reperiebantur unde oblique antrorsum (ut optirne patet ex setaruni situ io i\g. Clarissl. Heist. VIII , lî^. 999) emittehant canaliculos duos leptantes intra gênas et circiter o>ersus molarem superiorem ultimum penultimumce , os ingredientes ^ quoi notatu. forte digna. 2. Glandularum earum nullo modo delineari figurara , inagnitudineinve (secus vero textmn inæqualem et scaLiosum) in fig. Heist. loco cit. erant enim nostrœ duplo certe majores friabiles complanatce, quod conürma- Lamus in allo cadavere.
(2) Prœbent autem suspicandi locum i . Glnndulce situs , structura , siiccus quo turget quandoque (Morg. adv. r, p. 3.5) Inbricando et obliniendo idoneus. 2. lllustiissiraorarn Morg. adv. v , p. 66 , et Heist. p. 122, .sentenlia quæ eo collimat. 3. Observafom quoddam anatoinicum , quod etiamsi jam sat sæpe de mon stratum , si lamen ubique non reperiatur, suspicwnem saltem adauget , quodque melius ali-r quando pntebit. TSum autem felicius VVinslow t. V, n° 588 , cogitare midetur eam forte ab isth/no quod mocant (Morg. adv. i. 3'ab. fig. iv) emittere ductulum ad linguæ radicem P Quærice anatoinici , declarabit cvenîus.
5>o CHILIFIGATIONIS
ab aùris lobo ad prôcessum mamillarern usque ad ôs jugale^ surperius extensa , notabilem anterius muliis radicibus emittit duo tum, très quasi transversos digitos longum , cujus diameter est lineæ circiter, tendinosum , submusculosumve , collapsui resislentem , transversum , repentem super muscuîi inasseteris faciern , laxum , gîandulis quandoque cinctum , perforantem dein Jhiccinatorem orîsque membranam , juxta secundum vel tertium dentem rnolarem superiorem , a labiorum commissura distan tein , spatio trium fere digitorum tandemque desinentem interius iii rostrulum , pendulum parum aliquando et calami scriptorii quo uliniur apici quasi simile figura.
XXXVI. Hæ (a xxxiv) fere cunctæ liquorem in cavura oris éructant, dictum salwnm, carthesio , cum antiquioribus præiiiature nimis ex vaporibus per œsopbagum in ds ascendentibus eompositum nec felicius aliis excrementum , namque retinendus, îiquor hic n€C spuendus , neve cum sputo ex muci bronchialis , palatini , nasalis , salivæque mixtura oriundo , spuendoque eo confundendus , tandem nec ex chilo juxta mentem aîiquorum criundus , nerveove fluido , ut TVarthono videtur ( quod ligaturas probant jugularium et hæmiplegia).
5^XXVn. Est saliva namque humor recremenlitius ab arterioso sanguine secretus, dilutus » igné residui parum linquens , ^ friabile , quasi concretum , odoris saporisque , individuo cni inest expers , nec acidus , neç alkalinus , conquassatus spumescens , aqua , sale , pauco et oleo , coactis in saponem , conflatus , detergens, jejunanti diu acer, penetransque sumrne.
XXXVni. Primarium liæc liabetur Chili fie ationis instrument tiiin alimentorum saltem textum intime pénétrât , vires mutât cuilibet mixto proprias , homogeneitatem conciliât , liquorum pervaditergastula , motum ressuscitât , intestinum aërem mixtum alimentis inviscat , coarcet , bullulas efformans , os expurgat , humectât et labia , noctu diuque fertur in ventricuîum ita ut forte circuitus fiat , salivæ ab ore , per vasa lactea , sanguinea ad os et sic deinceps , in famelicis longe salit, in i^athematis , amore , admiratione , volu-ptate , copiosius affluit.
XXXIX. Quanam autem vi fluat bæc apud phisiologos controverti video, liane motii mandueationis exprimi scribunt Boerhaaviiis præcipue et Hei stems qui inepte Sthallianot; exceriiendæ salivæ negotium adscribere animæ putat , sed de facto veritati consulamus anatomiei nos autoritatis aut liypotheseos non fallit opinio , maxillæ motum (i) in cadavere , glandiilam non exprimere constat experientia , et quænam in vivo vires prementes glandulas? Quodnam prælum (2)? Ad situm earum at-
{^'^Ini'iciehamus aqxiam per salivalem superiorem diictum in glandulam eamque r^pU ham siimme , motaque dein maxilla injeriori forüterne guttula qiiidern effluebat in os. ,
(2) Maxilla inferior dum adducitar nu rsiis pecUis, primo quidem inCuitu parotidenx nremerc nûdetur , 'verum atte^^denti patet , prôcessum condiloidcum a cavitnte pie ~ noideci ad tuheiculum articidàrcm tramirc dum os aperüur , acque ddeo adaugciur
ÏÎISTORÎA.
{f'nclv* , Pt ad ductuiim salivaliimi laxitatem , îtanc iu Stenoniano inspi'vire existimat Morganius ut a massetere supposito non compriaiatur, lædaturve , sed extendatiir, quidni et de aliis liæc dieeiida ductibus ? En ergo præstat aliquid manducatio ( mecha-^ nice ) canales aperit , extendit , veluti in mammis papillæ tractio , num adiiuc vis erit qiiædam lendens , erigens , pellens? Præslo adest natura , viin vitæ , dico, imionis legein , etc. Oiiid salivam excernit larga copia in famelicis (xxiii) et in efîræno cupidinis ictu (xxxviii)?
DEGLUTITIO SOLIDORÜM.
XL. Mobilissimus omnium, cunctis , musculus lin gu a , cfiioe aliqiio modo pyramidalis , et plana , cujusque moles adamussim , ori adaptatur, ligamentis juncta luembranaceis Epiglotidi , ossi Hfoidi, et maxillæ inj'eriori , frænuloque sub apice medio stabiiîta , tegumentis operta , cuti similibus ut niliil magis lineaqiie axim iilius tranante , divisa bifariam , gustus organum , loquelæ et lambens.
XLL Musculis intrinsecis optime haud forte descriptis tenuibus , longitiidinalibus , verticcdibiis , transversis et abreviatur, arctatur, tenuior fit , et pro varia iiorum contractione , in omneni seiisum movetur facile.
XLII. 'E . Et contractione musciilorura extrinsecorum scilicet sijdo-glossQrinn y qui graciles tendinosi ab apophisi styloidea , superiores omnium ibi insertorum provenientes , descendendo ligamentum emittentes , tendinosum adbærens angulo maxillæ, inseruntur in radicem et latus linguæ , bujus partem efformantes , ad latera siirsum y et retrorsum ducitur si agunt ambo , siirsmn vero ad alterum tantum latus , si agit unus , Mj'lo-glossorum- àura adsunt ortorum a lateribus maxillæ inferioris ad radices denliuni molarium sub basi , ad latus ejus insertorum erecto apice , sursum agentibus utrisque fertur, et uno , sursum oblique.
XLÎII. Adsunt quoque banc moventes extrinseci etiam. 3®. Gcnw-glossi qui ad menti simphisim interius contigui , ad linguani emittunt posterius fi bras , mirabili quandoque modo inscriptas , ac si plures essent musculi , radiatas ad latera et descendentes retrorsum , os hioide versus ab eodem bbris membranaceis acceptis incurvantur, et inseruntur linguæ ^ Polj'cresU ii , ^osterioribus fi bris , linguam extra labia pellunt, eam vero anterioribus, intus trahunt cavam eam efformant , dura agunt ambo , ad latera extrorsum ducijnt, dum agit uniis, renitente intérim styloglossi (xLii) lateris oppositf ligamento • Hjo-glossi quorum pars I®. Bazio-glossi a bazi ossis hyoidis per medium linguæ apicem versus excurrunt , et eam intro-traliunt j pars 2®. KeraiQrglossi qui ossis ejusdem annexi cornubus majoribus , dein lin-
spatwm , inter cranii hazim , et apopliîsim condiloideam , qiiomodo ergo premeretvr glandida ? restât mnsenlonun contractio , 'veriim ]am hiijns usas datas (3q) imprimis paiotis certe musculis non superponitur integra (35) eladitaue, pression^m , (iiiod de ma^-illari dicere passes y cXc. ü v A i ^
CHILIFICATIONIS
guam perietrant, coinpoDunt , explicant, intiis ducimt sirauî ad latera dum agit nnus; pars 3^. Condro-glossi cartilagini aclliærentes qiiæ bazi bioidis cornu jiingit inde ducunlur in linguam, similiter ciim prioribus.
XLIV. Quot ex diversîs adeo , et compositis musculis in omneni sensuin motus! ((piæ diversitas in loquela î quæ volubllitas !) sed quot inachinidæ preinentes ! quot subigentes ! contractis eis , seorsim , varie, siniul extra trahitur, et intra lingua , mundantur oris cava , et exteriora sub labiis genisque , dentium intermedia , fossulæ , pelluntur dentes versus alimenta , retropelluntiir (xxxi et xxxn) mixtaque salivæ pressa subacta in pastam ^ colliguntur in massulam.
XLV. Quæ tune genio-glossorum portionis actione elongata sijlo^gljssis e'K:^ims2ikerato-glossis et injlo-glossis dorso huius applicatur , premiturque valide inter eam et fornicem palati sulcatum , periosteo glandulis gingivisque simili carne ornatum et epitlielide, contractis genarum musculis, pergit ab apice pressio , intusmovetur bolus supra dorsum inclinatum , exponiturque demum hianti posterioris oris cavo , ibi ab structura organi diversa , varia patitur, extricanda difficile.
XLVI. Namque palati ossium margini pendula annectitur , membrana musculosa vélum dicta palatinum , mobilis {vid. Boerh. inst.) glandulosa ut vix credibile , arcuata , membrana oris communi sed tenuiori aliquatenus vestita anterius , iiviilam in medio sui ferens pendentem criptis plenam , tenuem , flexilem , subalbicantem , acutara inferne , fibris quibusdam muscuîaribus instructam ^ ejns etiam conspiciuntur columnæ utrinque binæ nempe glosso-staphjdini mnsculi , a linguæ bazios orti lateribus exin in palati vélum tendentes , illud componentes , et columnas anteriores , arcuatas , sed minoris arcus circumferentiæ quam posleriores, pharyngo-staphjdi?iia phaiynge vélum versus tendentes columnas posteriores elîormantes partim , thiro-staphjdini a thiroidea oriundi cartilagine , similes prioribus , et posteriores perbeientes columnas.
XLVII. Ast columnæ utrinque inferîus , anterior a posteriori separantur, superiusque junguntur , et sic spatiiim aliquatenus triangulare linquunt , in quo glandulæ binæ hærent, tonsillœ dictæ,quæ subrubræ in vivo sinubus variis, sulcisque , in fossulas desinentibus , contextæ , et membrana sinus eos concomitante Tindique humorem (cerebri excrementum veteribus) ab arteriolis secernunt lentum , spissum , subalbicantem , tenacem , qui collectus in criptulis , receptaculisque , linguæ dein columnarum , partiumque vicinarum , motitationibus variis excernitur ( et ut xxxix) viasque inungit deglutiendorum.
XLXIII. Quæ per lubrica adeo loca , dicto modo, figura dicta (XLiv) in ipso transit!! muco tonsillarum et alio involuta ipsamet et inuncta facilius delabuntur in fauces imas , ubi foramina nazi anterius , Eustachii tubæ snperiiis , et cranii bazis , ad latera
ÏIISTORIA.
arferiæ carotides et jagulares venæ , posteriiis colli veriebræ et raiisculosæ membranæ , inferius demum cum epigloitide
et œsopliagi principium existunt ut etiam glaiidulæ muscosæ iniiumeræ , et stilicidim muci nazalis , et siicci iacrymalis per aperturas narium posteriores.
XLTX. Regressus in os , transitiis in nares tuhasque eiisiacliianas inipediendi et in larjngis aperturam lapsus, adeoqiie i°. clau~ deiidum os , nares oLturandæ , et tubæ eustacbii, claudenda etiam rima gîottidis^ 2®. aperiendum œsophagi principium.
L. Porro laxatis os hioide sistentibus niusculis (xxv) contractisque ivjlo-hj'oideo , f[\\\ latus tenuis a basi maxillæ inferioris , ad bazim bioidis tendit , genio-liYoideis qui ab externa menti interni parte, supra priorem , juncti simul , graciles, duplices utrinque quandoqiie finiimtur in media sede liioidis , sijlo-hjoideis qui ab a])opîivsi styloidea cranii oblique antrorsum descendentes perfora li digastrici (xxvi) tendine bazi inseruntiir bioidis, digastricis dcmum (xxvï) ut notabat Tf^inslow (quos lamen præcipue loqiielæ inservire putamus) maxilla utraque ut dictum (xxvn) juncta simul , sursum fertur et antrorsum os hioide , elevatur lingua , et larinx ope hio-ihjroideorum. ossi liuic adhærens ligamentisque , fertur antrorsum applicatur linguæ basis expansa (quæ uvulæ columnis elevatur ipsamet) velipalatini , nexui cum palato fortiter , prohibetur in os regressus.
Lî. Eodem instant! temporis agunt staplij'lini seu azygos mor-^ gagni, qui ex jimctura ossium palatinorum , tenues teretesque extenduntur supra vélum ad uvulam usque , liancque elevant , palatiim tendunt , ceratostaphj'lini qui conspicui satis e radice apopbisis tenuis processuum pterigoideorum , desinuiit in vélum , quod etiam erigunt, peristap}iili-phar)''ngei qui abinternæ pterigoideæ apopbisis facie interiori , oblique ad vélum tendunt , illudque ad latera trahunt , contractioneque horum palati vélum aptius fit, quo elevetur.
LIÎ. Et tune contractione spheno-saïpin^-staphj'Unorinn, quorum pars prima adbærens tubæ eustaebianæ ossi, et molliori parti vicinæ , dein versus alam externam pterigoideæ apopbisis fer tur, cui adbæret musculumque constituit pterigo-salpjngoideiim JVinslow tubam dilatantem , flaccessit , et sic tubæ extrema colîabuntur^ pars secunda orta eodem modo, super apopbisi tenuî , aliæ internæ quasi per tbrocleam, reflectitur ad anteriora veli quod dilatât sursumque fert Si(i\diXGY3L^petro-salpingo~staphj'linorinn qui , a tubæ parte ossea oriundi juxta bujus finem transeunt, ad usque palati partem posteriorem , et contracti tubam deprimunt , velumque sursum elevant , orificia obturant narium postica , ita tamen ut vélum apprlme eis non applicetur, sed ut ab obtusiori quem efformabat angulo , palati vélum cum pterigoideis apopbisibus , contractum jam ilium acutum efformet , et viam in cavitatem narium impediat , et in tubas motuque quasi vibratorio alimenta intus pellat.
s4 CHÎLIFICATIONIS
LHI. Glottis etiam musculis , suis aiylenoideis , arjrteno^epî-^ glokideis , et th^'-ro-aritenoideis constriugitur et arctatur apte, eîevata larinx (l) applicatur superficiei posteriori epiglottidis carlilaginis elasticæ mobilis gîaudulosæ ligamento musculariquandoqiie adhærentis bazi ossis liioidis , depressæque ipsiusmet aliluentoruiR pondéré , ea ratione clauditur rima glottidis , ne gut- Jiilam quidem nocivam portentose futuram adrnittendo prior sic (à L açl lui) obtinetur enectus (xlix) qui requirebatur.
LIV. Contrahuntur tune cephalo-pharj'ngei ab apopbisi antexiori ossis occipitis prodeuntes in posteriorem , et supernam partem pharj^ngis , petro-pharjngei ab osse petroso tendentes in pharyngis, magis inflmani partem , spheno-salpingo-pJiarj'ngei a tubæ lateribus et osse splienoideo , stjdo-pharj'ngei qui ab apophisi stiloidea ad thiroideam partim cartilaginem et ad pharyngem desinunt, glosso-^pharjngei a linguæ partibus posterioribus, milo-pharj’ngei , genio-pharj^ngei qui omnes in partem posteriorem pharyngis ubi linea tendinea sæpe conspicitur desinunt, çorumque omnium ope elevatur pharjiix et dilatatur.
LV. Amplum redditur ejus os sursumque tracta , ut jam dictum, laryngé (l) laxantur larj''ngo-p}iar)'’ngei iTiuscnM ^ adducuntur ad anteriora , potiiisve ex admirabili organi structura , ex obliquis paralleli fiunt horizonti qliod satis non video notatuiu auctoribus, coarcinantur quasi deglutienda, premuntur intus , innumeræ namque vires , pellentes , succiitientes , convergunt in centrum ibi , agunt omnes. in uiium boiuni , lubricum imdique expulsum mobilem facile.
LVI. Laxatis demum oculi nictu citius omnibus (a XL ad xlv) contractis , agunt sterno-thjxoidei , qui ab sterni parte postica oriundi ascendunt ambo juxta tracheam arieriam. , supra glandulam thyroideam transeuntes , inseruntur faciei scutilormis carti- Jaginis laterali ^ omo-^hp^oidei sterno-hj'oidei y jam descripti (xxv) trahunt laryngem infra , et premunt deglutienda , agunt etiam Jijo-pharjngeiy abossehyoide ad pliaryngem producti, sindcsmopharjngei, ijro-pliarjngei, crico-pliarjngei , et sic omnia in pharyngé contenta truduntur in œsophagum , quem claudit gen^-proprie diçtus musculus crico-pharjngei obliqua minus pars.
LVII. Estporro œsophagits , canalis , membraneo musculosiis à faucibus ad ventriculum extensus, ad quem deglutienda defert , in collo fere post tracheam , juxta longitudinem vertebrarum , in thorace tamen parum ad dextram , sinistram mox , inflexus par-^ tem , membranis constans , exteriori cum plevra continua , et musculorum communi colli cellulosom. præbente. 2“. Musculosa ex duplici fibrarum strato longitudinalium , sed interSectarum , aut forte aîiarûm aliis junctarum et in communem desinentium , iransversaliinn , oblique haud orbicularium intégré saltem y 3®, Neruea aliis forte ampîiori vasculis glandulisque instructa et çellularis corporis Riiischii parte a prima oriunda , hanc cin^ gente^ J^illosa seu popillosa rugosa, bumore obducta lu-
ï)rîco , qui in caviim ejus .stilîat in omni fere ejus piincto , forteqne a ductibus dorsaliiim. glandularuni J^ercelloni , juxta quintaiii tlioracis vertebram sitaruni.
DEGLÜTITIO LIQUIDORUM sive POTüS.
LVITL Hümectanda quibus vescimur solida , liqnidi nimiam requirebant in corpore quantitatem , quam natiira (xxxis) iitcuni" qu,e sæpe in mensa præbeat salivæ copiam,diu tamen nullo modo suppeditare posset, ideoque potulentis utimur , quæ sitim extin*’ guant , quæ liquida noslra reparent.
LïX. Hæc autem varie parata (xx) applicantur ori (xxiv) contractisque genarurn et labiorum (xxxi) musculis clauso ore (xxvii) disposita viribiis suis (a xli ad xlv) in canalem lingua, elevata eadem usque ad palati vélum (lu) nares claudit et eustacbii tubas , glottis (lui) arctatur, elevatur , et liquida, supra epiglottidem , vel juxta ejiis radicem forte transeuntia , defluunt in pliaringem Bazio-cephalo-pharj'ngeis (liv) contractis laxatisque cunctis us agentibus intérim (lvi) larjngo-^pharyngis y sterno-omo-^lij'oideis (xxv) iterum atque iterum ducuntur in ventriculum , per stoma-^ cum , quod breviter totum ( à xl ad lyii ) deglutitionis opus exponit.
LX. Varium et mirabilem contemplant! præbent deglutiendi moilum* deglutientis situs , motus, consuetudo , morbus , tum et ceconomia comparativa in brutis quæ linctu^ suctu , vi musculosa^ gravitatis cibum liauriunt et potum.
LXI. Num post famem diu toleratam mordenti cibum dentium dolor, etcur? Nuni bibenti voluptas major C[uam manducanti , et cur? Num uvLila perdita deglutienti tussis, et cur? Dissentiunt inter se viri in arte summi , quid putabis? Xum gravitas deglutitionis est causa princeps? Xum concurrit ad eam?
LXÎI. Quare esurienti (xxiii) ante mensam qnandoque tîtilîatio genarurn, quare fisso velopalatino contra gravitatem , redeunt in nares, degluîienda, cur aridis faucibus deglutitio fieri nequit? Quare solida qnandoque non vero liquida , et vice versa liquida quandoque , non autem solida degîutiuntur facile? cur fréquenter deglutitio (à xl ad lix) læditur?
DEGLUTITORUM MÜTATIONES IN VENTRICULO.
LXIII. Nullà quidem œconomiæ humanæ quæstio Medicorum ( omnium adeo mentem exercuit , quam digestio' m venlriculo y j sjstemata fîngindi libido, dubia potius augebat , quam tollebat , i suppositas hypothèses et opiniones undique fere reperies circa eam 1 et aliud quid , sæpe nihil , quantis igitur et quam multis hæc ob- )! sessa sit difficuîtatibus , nemo est qui non intelligat , quare hoc ) loco , si usquam alibi adhibenda cautio , et diligentia, ne præju- ! dicatæ opinioni , aut cu.jusvis hominis auctoritati , plus æquo tri-^ t buatur, sed veterLim, siraul ei recentiorinn placita ad rectæ ratio- 1 nis regulam sunt exponenda, dein seligenda verisimilior.
26 CHILIFICATIONÎS
LXIV. Aiitiquissimorura alii duce Erasistrato, alteri clLum in ventriculo contendunt, alii Plistonico Praxagorœ discipulo^ puîrescere , alii credunt IJippocrati per calorem cibos concocpii, Accediint Asclepiadis æmuli , qui oniuia ista vana et supervacua esse proponunt^ uihil enim concoqui , sed cruclam. materiem sicut assumpta est in corpus dediici credunt.
Eodein eas peccare modo opiniones, causæ tantum nnicæ legitiraæ reapse , sed non integræ attendentes patet, unicam si quæsieris digestionis causam qui banc invenies? Simplex Creator, inquies ? In operibiis esto argumenta tomen liæc ut semel dicam ex simplicitate desumpta , et ex via breviori , ut aiunt, apud nos mera semper erunt inania verba , namque ex eo quod commodum videbitLir tibi aliquid , num summus Opifex cogitatis tuis opéra accornmodabit ? Quære nec fingas neve hoc fieri debere hocque simplicius esse assignes.
LXVÎ. A Galeno , Faciiltatuin pecus cunctum peragrabat Medicinæ campum , erant enim in ventriculo attractrix y rctentrix ^ concoctrix y expultrix , quotque functiones reperiebantiir , tôt facilitâtes , eariim causæ erant agnoscendæ , vide RPerhim nostriim phisiolog. de Facultatibiis.
LXVII. Neotericis y sibilata verba hæc , et explosa, obscura révéra primo intuitu , vagum quid exprimentia, sed brévia, intelîigenti mira , sacra , et antiquorum operibus versando , utilia , îllis ergo intellectis intelligendis uti liceat, bine assuefiemus facile iis, quæ nec dein barbara videbuntur.
LXVIIl. Ex Helmontio JVillisius doctrinam fermentatioms bausit , publicavit eam , nullaque imposterum tam decantata opinio , et a sapienlihiis exculta magis , nil nisi fermenta, furni , ignés, instrumenta chimica , elfervescentiæ , ebullitiones , tantum potueriint Chimiœ afflatus ! acida , alkalina , androgjna, reperies ubique s alla, immensæ impendebantur, in explicandis saliuni sulpburumque figuris , paginæ, œtJierea imprimis Carthesii materies , vorticumque cohors , digestionem perficiebant , quid etiani non destillabatur ? Sed si quæras ciiriosius quid sit ergo fermeii-^ tatio bæc , vix definitam eam videbis, ignem ipsummetyèr777cntare fiuida cuncta , nec erat vox fermentationis , limitatior quam mutationis. Vid. Boerh. Hecquet , etc.
LXIX. Quot somnia î Cbemiæ extracta mera et Pbysices nocivæ possibilium , verum enim vero neque salia vel acida, vel alka-lina nisi per accidens reperit in bumoribus nostris , Cbemia ipsamet errores siios expiirgans , quoniam aliquid aliud non probant pauxillum acidi salis, ex sanguine vi ignis extractum , aut alkaiinuni ex sanguine eodem , humoribusque aliis corruptis exurgens , requisita præterea non dantur in corpore ; enbgitur de fermentis , iis actum , exolevit fere bodie doctrina hæc , et a sanissimis saltem scriptoribus jam diu confutata.
LXX. Ebullitiones , fermentationes et ejfervescentias sapien-
tiores cteîn in corpore nostro non valentes diemonstrare evidenter, varias assignabant, sed Cîîemiæ residua dig-estioTiis causas, ut evAnt fermenta , prœcipîtantia , assimilantia , transnmiantia , elixatio , maceratio, extractio y tum et coctio lenis , piitrefactio, ab antiquis (lxyii) jam excogitatæ , accedebat , verminosorum secta , qui a vermium turha ,, quorum legio in nidulis excubans ( XXXIV ) milites juxta necessitatem emittebat , alimentorum fieri claborationem in ventriculo contendebant.
LXXI. Ast cunctæ causæ eæ niancæ (ut lxiv) obsciiræ (magis quam lxvi) suppositæ (ut lxviii) vagæ nil clare explicant , adeoque vires digestivæ , genuinæ neqiieunt liaberi integræ, quis vermînosos non deridebit soplius ?
LXXÏI. Elapso jam ultimo seculo , Erasistroli (lxiv) ressuscitata sententia a viris siiminis , fluidis quod sibi vindicaverant *îi prægressis (a lxiv omnis fere ad lxxi ) opinionibiis sublatum imperium, àeheWsiXB. fermenta (lxviii) fortiter solidorurnque in œconomia hiimana restaurata vis, et a tritu præcipue ut aiunt fieri digestionem excogitatum.
LXXIII. Volve diu , digna cedro , triturantiiim opéra aliquantulum ea cernes parti suæ , addicta , nimis, vel enim fluidorum action! non satis datum , vel ultra modum multiplicatiir solidoruni vis , et quidem oppugnata valide satis sententia hæc , ab universitatis nostræ doctoribus , Astriicio et Eieiissenio hic antiquorum (lxviii) fermentorum fautor , ille fluidis multum tribuens , liée tamen Jstriicii adliæreas calcule serio , sed ex eorum scriptis et trituranlium y temperata eXurgeret opinio quæ veritati forte consona foret.
LXXIV. Num autem BoerTiaaviiis elucidata prius et deterrainata obscura (lxviii) ferment ationi s (xv) idea , et piitrefactionis (xxi) ad spontaneas attendens , alimentorum inutationes et potiilentorum , retineri hæc a y enXviculo y fermente s cere (aliquatenus ut LXVIII ) piitrescere , mireve mutari , concoqui seu calefieri ( ut LXIV Hjypocrat. ) comprimi , terive ( ut lxxii Kraùst. ) huméetari, dilui , etc. (utLXx) statuens magis experiatur faventem veritatem , quam progressæ ( à lxiv ad lxxiii ) cunctæ opiniones ? sequentia probabunt.
ECLECTICORÜM SENTENTIA.
LXXV. Quæ ut ex ordine tractentur, colligenda scriipulosc phænomena cuncta , quæ in ventriculo accidiint vacuo , pleno , etc. Consideranda etiam hujiis vicinia , structura, vis, considerandi motus ejusdera , situs, calor, etc. , omnia hæc enim sedulo intellectis , quæ jam de alimentis potulentisque (ab xi ad xxii) dicta , i problematis solutionem adjuvabunt summe.
LXXVI. Est quidem veluti in orbem disposita pellis ampla , sat I tennis , abdomen distinguens a thorace , septum dicta transver smn, radiata, musculosa , in partes distinguenda , siiperiorem.y anterioremve inferiorcm ^ posteriorem ^ qiiariim i“. ampla, cuni
28 C.HILIFÎCATIONIS
sierno îiæret , spiiriisque costis ^ 2®. cum lumborum vertebris cluplici principîo , tendunt ambæ dein , partes in cenlrum dictiim ner<^osum , apoiievroticiim, perficiuntque septum^ cujus thoracica snperiorve faciès , pericardio adhærens plevraque vestita , convexa abdoniinalisque sive inferior , hepati incumbens adliæsione firma , et lieni , versus costas , ad latera , vestitaque peritoiieo. Concava, xuagis a dextris ubi hepatis lobus major, minus a sinistris ubi lien, etc. ^
LXXVII. Sed in eopræter alia duo foramina triave observatur, ad spinæ sinistram partein , aliquatenus situm forameïi aliud ovale (ita ut ejus diameter major ad anteriora corporis versa , perpendicuîaris fere sit lateribns spinæ , iiliiisque parti superiori et inferiori obliqua , et ad superiora inclinata magis) per qnod œsophagus (li) hujusque ad posteriora depressus forarninis structura me=> clianica , nunc pressus à lateribns musculares accipiens in transita bbras , fertur in ventriçuîum.
LXXVIII. Qui ventriciilus saccus est membranaceus , amplus , in smistro Hj'-pocondrio mox sub diaphragmate situs oblique quasi' îfansversum , inter lienem. et /lepar orificia duo habens, superius sive cardia inferiusque sive piloriis dicta , tunicis conflatur qua-^ tuor , extnna peritonei parte cellulosam, præbente. 2\ Musculosa quæ inextricabili varioque in quolibet subjecto , fibrarum ordine contexta , sériés enini duplex quarum exterior longitudinalibus fere sed intrinsecus constat fibris , interior fere orbicularibus , eo-^ demque modo intersectis, in orificio sinistro magis apparentibus zona præterea muscularis ab orificio superiori , ad inferius oblique descendit, quæ longitudinales corroborât, etc. 3’. Nereea multia vasis sanguiferis , glandulisque instructa quæ rupas constituit , cel~ lulosainque fert , quæ musculosam pénétrât. 4“* T^iUosa tenui , porosa valde , cellulas rugasque efformante varias , oblongas , quadrangulares , radiatas , orificia ventriculi versus , papillosa acw nosa , et arteriolarum fine pulposa , in globulos convoluta varios , instructa valde , madida , pituitaque obducta tenaci , ampla , etc.
LXXIX. Adsunt quoque ventriculum circumdantes inferne , conlentœ quædam abdominis partes , et continentes , nec inutile notasse venulas illius inniimeras desinentes in venam portarum ^ arterias eum circumambientes aortam nempe suppositam , cœ~ liacain, splenicam ^ hepaticam , diaphraginaticas , mesentericas , epiploicas , intestinalem , piloricam , et gastricas quæ ultimæ omnes , ex cœliaca , pilorica , et mesenterica , oriundae repiint varie supra ventriculum , undequaque et desinunt in rete extermnn , intra extiinam et musculosam tunicas internumque supra nerveam , ex quibus innumerabiles rami , in cavum ejus. éructant , liqiiorem suum in glandulasque , et acinulos.
LXXX. Insùlla in ventriculum aerem , injice aquam aliudve liquidum , eum tumescere cernes, anteriorque faciès ejus, supe-^ rior aliqueteniis fiet, tum contenta exire sinas , flacces^it ventnculaSj au^entur rugæ quæ in repletione evanescunt fere j colla™
HISTORÎA. 20
Biintur parietes ejus, proindeque difficiîiiis tune vidéturvîas suas tranare sanguis , quani in distentione , valida satis.
LXXXI. Niinc exactius determinari juvat alimenloriin] , in ven-» triculo mutationem de qua generatim tantum (a nxiii ad lxxv) dissertum , alimenta porro quæ assumuntur ut dictum in ore mutata delabuntur in ventricuîum , in quo ex iis pasta , liquorve fit cinericei coloris alimentorum fortiorem retinens odorem quidem sed tamen acescentis , alkaîescentisve aliquid præ se ferens , vix exprimendum , nisi experientia noveris illud , quod probant , post pastum aliquandiu vomitus et anatome comparativa , in brutis ex arte apertis.
LXXXII. Atqui ex jam prægressis (a lxxv ad lxxxi) Chimi generationem , concludere haud difficile , namque ventriculi expansi
irritatur (lxxviii ii* portio) vis alimenta bine clauditj
arcet , etc.
LXXXIII. Tunique i°. inspiratione qualibet à diaphragmate (lxxvi) ex convexo piano fiente premitur deorsum viî^ibiis expira^ toril s , dein pellitur sursum et sic fortiter satis, adminiculis iis, liimc agitari continuo cernis. 2^^. Adest quoque vis propria ventriculo musculosæ membranæ , quæ per partes contraliitur , cavumque vel auget laxa , vel minuit , motu repetito sæpe leni iîji homme , fortiori in quibusdam animalibus,
LXXXIV, Ex bis ( LXXXII et lxxxiii) quid ? Contenta moventur, misceiitur, teruntur leniter , fricantur , pelluntur undequaque per ornnem cavi circumferentiam , extenduntur ^ dividuntur , sæpius viribus exponimtur , unde major effectus , divisio exactior portiunculæ cujusbbet, etc. •
LXXXV. Accedunt ex ore , et œsopbago , saliva ( xxxviii et LVii ) ex ventriculi ipsius cavo tune copiosius (lxxx) in omni puncto fere , ab arteriolis immédiate , liquor quern salivæ (xxxvii) similem postulamus , tum et ab acinubs glandulisque , spissior qui , veluti ros extillantes , liquidis mixti , salibus alimentorum et condimentorum ( xii ) saturantur , ex eo efficaciores fiunt , et solida humectant , pénétrant, dissolvunt , quorum partibus junguntur, ex quibus tincturæ variæ exurgunt, et pasta quæ motibus enarratis ( XXX VIII ) subigitur mire,
LXXXVI. Nec autem in tôt sensus (lxxxiv) moveri possunt contenta quin ex tritu eorum exurgat calor , arteriæ ipsæmet (lxxix) innurneris ictibus sæpe repetitis venæ , etc. Suscitabunt facile ignis particulas , quæ desinent veluti in focum , in ventricuîum , in quo calor erit , et a corde quoque ipsomet proximo , vix alibi in corpore fortior , aër igitur , quo saturabantur alimenta et potulenta expanditur valde , bine adaugebitur tritus , motus intestinus , expansio ventriculi , resisteniia major contentorum , ex qua major ignis effçctus , minimæetiam frangentur particulæ , etc.
LXXXVII. Revoca jam prægressa (ab xi ad xxii) materiemque divei^am, varie niutari concipies in ventriculo, caiido , liumiàoiiwe vegotantia fermcntescere incipieiiî, et piitresc.ere anima--
3o , CHILIFICATIONIS
lia , aclsunt namqiie caiisæ fermentationem impedieiites , et putre faction em absoliitam , composita quoque massa varie elaborala exnrget, et ex præcioininante vegetabili vel animali , dissimilis effectus , sed semper motus intestinus , ex quo colliquamentum oritîir (compara a uxxxiii ad i.xxxviii)j miscella salium , et oleoriim , etc. grisaceus color , etc.
LXXXVIÏT. Enarratæ hue risque ( lxxxiii ad i^xxxviii ) causæ omues concurrentes ad generatioiiejn Chùni (lxxxi) quasipsamet monstrabat Autopsia , accédant itaque hjpotliesibus addicti ( a j.Xiii ad nxxiv) et intueantur num ad simplicem causam revocari possit actio mulîiplex adeo [vis nempe coctrix) quæ capietur tamem felicissinie , si cuin Boerhavio intelligatur quid agat ventriculus, primo cjiiatenus est vas y excipiens et remorans dsglii^ tita j deinquatenus aërem cœterosque jugiter ajjluentes liumores iis admiscet , iterinn prout musculi cavi vicefungitur , mox instar nasis igné foti , deinde qiiateniis ambientium vi obnoxius hæret , et in quo sponte deglutita motu intestino agitantur , etc. (lxxiv).
LXXXîX. Circa famis sitisqiie causas quid mine putabis ? 6' A/?/?, ex siccitate pliaringis aiunt provenire., ybme???. vero alii ingeniose quidem ex sanguinis intra ventriculi tunicas circuitu dilficili (nxxx) , tempore laxationis ejus , oriri credunt, in ea autem sem tentia qiiomodo patebit , cur post solitam cœnæ horam elapsam , aboletur famés , nonne tune facilius circulatur sanguis ? Phænonienon illud cxplicabis facile in sententia aliorum qui credunt famis fieri sensalionem quia irritantur nervi ventriculi a liquidis contentis acrioribus rémora faclis ) esurienti enim (xxiii) saliva copiosius Huit accedente tempore mensæ , finit et copiosius forte gastricus succus (lxxxv) , bine diluuntur liquida irritantia, inde îiervos minus titillant , ast nihil certius dices quam id quod datuin
XC. Quænam in liomine causæ impedieiites fermentationem, et putréfaction em perfectam ? Num alimentis et potulentis aère exspoliatis in macîiinâ pneumatica dein deglutitis celeriter melius digestio fîeret pejusve? Num melius fit digestio in somno ? num vero bene minus ? Attende ad consuetiidinem , num aliquando • acida prædominantur in ventricule , duiii fiunt hi acidi ructus , in infantibus præsertim? Num alkalina etiam ? Quomodo fiunt ructus , num a contractione ventriculi celeri ? Num ab aëris expansione valida ? Quomodo vomitus fit?
XCI. Cur , ut observavit Anatomiciis recens , splen dum digerit ventriculus minor fit , contraliitur quasi , albescit? Num hoc ex eo quod facilius , tune et copiosius fluat sanguis in ventriculum (liXxx).? bine minus ad lienem , num vero ex eo quod aliquid lien præbeat ventriculo , ut crediderunt veteres? Cur ex divo Hippoerat. aphor. lib. i. aplior. i5. ventres hieme et vere natura calidiores , et aphor. i8. æstate et autumno difficillime cibos ferunt\ etc. omnia liæc , fere , ex dictis (a lxxxjii ad xc) explicabis , et alia digestionis phænomena (Yid. Boerli. Inst. n. 89).
HISTORÏA.
CIIIMÎ IN INTESTINIS ELABORATIO.
XCII. Est orificio veniriculi dextro vel inferiori circumjectus ; îiiuscularis circulus, Pjlorus , J an i ton>e àictus ^ hic omnino Ibrle ! miiiquam obturandns , qiiamdiu tameii agit , crassioris rémora tur i transit um nialeriæ , diim intérim cocta , præparataque satis , ven- ; triculi motibns variis scilicet , nisiivirium (lxxxiii)
exprimitur , veluti pasla intra manus pressa leviter , transitqiie I per pylorum ex’qiio oritur fistiiia hæc longa , diametri diversæ ^
1 inesenterio pendilla quam dicunt intestina.
XCÏIL Quæ complicata in gyros in abdomine contenta au- ; teriiis et ad latera , pentoneo , onientoque iis incumbente , li tenui , pingni , ventriculo adhærente , etc. arteriis copiosissimis et 1 venis instructo circiimdantiir et abdominalibus muscvlis decem , ] quorum primum magis bis proximum , lrans<^ersum a lumborum ( processibus , spuriisque costis , ossis ilei interiori labio , carnosimi t statim tendinosum dein , desinit in linea alba anterius , seciindum ( post illud rectiiiii ortum habet in ossibus pubis , intersection ibus i: tendineis notatum forte , etc. finem in slerno , tertium pj rami- P dale desideratum quandoque (quoniam deficiunt ambo musculi , \j vel unus , aliquandoque dantur très ) exiguum ortum basi sua e prope sympliisim ossium pubis , recta sursum digitos quatuor as- : cendit , et desinit in linea alba , sub umbilico , quartum obliqiii E ascendent ex ossis ilei ambitum ortum carnosum , deinde tendil nosum , inseritur partim costarum spuriarum , margini inferiori , c partim lineæ albæ , quinium demum oblique descendons post te- ^ gumenta primum , quod ossium pubis labio externo insertum i tendinosum , carnosum dein , provenit ex octo costis inferioribus { quibus inseritur.
XCIV. Intestina autem ipsamet uti ventriculus membranaceo E musculosa , adsunt enim eorum tunicæ extiina communiste a [j peritoneo, ce/Ziz/os'u???. præbente , . Musculosa long itudinalibu s
i et Sub eis orbicularibus fibris sed intersectis utrisque composita ,
I 3“. ISertea texta quidem peculiari fibrarum tendinosarum sérié , ut obsei vabat IVinslovu , longiori aliis duabus^ 2®. Villosa votM
t lis, papillosa , variis pertusa poris , conniventibusque præterea ^ ï valtulis , fugiste instruimtur , a majori nerteæ villosœ tunicaj rum longitudine , glandulis munita et acinis , vasis intertexta plu-
II ribus , venis lacteis , hiantibus in cavum eorum , quasi cincta , ^ et in sex divisa partes , quarum prima , a ventriculo a subjecti d pollicis mensura duodénum est.
XCV. Tn quod , in spatio alîquatenus triangulari situm , versus f posteriorem i°. corporis partem , oblique 2°. versus dextram ,
I 3®. et versus sinistram , tendens, atque adeo incurvatum , carno- ' sum magis quam duo sequentia , valvulis conniventibiis in fine i maxime vestitum , criptis , folliculisve non paucis oblinitum , e ' ventriculo per (xcir) pilorum collabuntur materies chimaceæ , ut I quiete in curvaturis motu saltem leni , inlestino , magis ac magis i in eo demum ekborentur ^ patianturque mutationes varias.
CHILIFICATIONIS
XCVI. Qnas obtinent ibi potissimum , ex eo quod in caViim Intestini liujus , per aperturam in rostrulum desinenteni versus fiiieni CLirvaturæ priniæ , ductiis uniiis plerumque , sed cdnipositi • duplicis aliquando , reptantis oblique inter tunicas , quæ fi nis est , duunt ménstrua quædam , varii îiumores nempe , i°. bilis duplex , 2*^, pàncrealiciis succiis , qui divers! origine , indole , motu , qualitatibusque , mixti simul , ex eo leniores , efficaciores , effectus præstant , proprietatibus liorum noscendi.
XCVII. Est porro bilis in puncto secretionis (utaiunt) liquor ut piurimum ab abdoniinali sanguine venosa, in Jiepate (noto satis secretus, liquidus , pellucidus , insipidus, nullo fere colore tinctus , nec acidus , nec alkaliniis , ex oleo pauco saie et aqud conipositus , igné non inflamraandus , nisi siccus , qui in pulposis friabilibusque folliculis hepatis separatus , coliigitur dein in alterius vasis radicibus , quæ junctæ simul efformant truncum generaîem scilicet liepaticum ductiim, qui ( bilem îiépaticam , in cavum duodeni per aperturam dictam (xcvi) infundit ^ dum non contrahitur intestinum iîlud.
XGVIII. Ast contracte duodeno constricto , motu commun! omnibus intestinis, peristaltico (cvi) quo contenta, moventur , pelluntur , separantur , defæcantur , etc. Jam amplius non eructatiir , in duodénum bilis, pellit autem semper columna rétro sequens , pellunt potentiæ excernentes bilem , ergo hæc propter vaîvulam Winsloui præterea redire non potens in hepar , cogitur per ductum cisticuin , qui cum hepatico jungitur, ad acutissimum angulum , in fellis vesiculam in qua musculo membranacea, piriformi , valvula spiral! , in collo munita per remoræ tempus , mixtione succi , ex gemellis secreto , mixtione quoque succi hepatici per diictus hepatocisticos ^ subtiliorum exhalatione partîum fiet.
XCIX. Spissior, profundius fl a va , amarior, acescentibus resistere capax , alkalescens niagis , quam humor quilibet noster circumductus , abstergens , yienetrans summe , saponacea , apta resinis , gummique resoivendis , nec tamen acida , nec alkaîina , apta demum stimulandi fibris muscularibus , ut earum contractione , duodenique forte expansi pressione jiellatur per ductuin cisticum in duodénum.
C. Pancreaticus succus , in glandula conglomerata ingenti , plana transversim a duodeno versus lienem post ventriciilum extensa , secretus , salivæ oris anaiogus , insipidus , subsalsusque copiosus , nec acidus , nec alkalinus , per canalem magnum a glandula ortum , cum colidoci ductus extremitate junctum , per collaterales aliquando (viribus, ut saliva xxxix) fluet etiani in duodénum.
CI. Sicque in eo fiet varioriim humorum collectio , irritatio ^ resolutio partium , quæ resistunt ventpculi action! , à bile , bujus acrimoniæ correctio , à pancreatico succo , mixtura , totum quasi homogeneum spumescens album , divisfo ultima j assiinilatio cum
Immovibns noslHs, laudabilis In.mo.- promendus et pellendj, tanoetu m /£■;««», 7?, iiiîestinum , aptusque variis auas il,,' ’
est niutationibas , divisionibus , expressionibus. ]“5 Uius
CIÎ. Niim post bæc biiem finges aIkalinam?Patirrpaib.
acidum, et ex eonim miscella^ effervescentiam t „ banc , duodeni post ligatjiram tuniescentia ? Non vfd'e'tmonficum commune finit triplex hic humor? xNum bib,"‘ r î’"*' mentum? Quare non finit in ventricnlum ? Num h.n o auodeno contenti fluunt aîiqnando m colidocum canalem ""mQ
MOTUS INTESTINORÜM ET EFFECTüS EJUS.
Clîl. Abdominales musculi rmî , +•
exteriora corporis et interiora , diapbraemi (îxxv,^) bnmor extrllans continue, .n\est.!mnT:rtéAj/nm„r"^
J cavum eorum humorem suum éructantes, yenæ ehtiî’l”* omenti sauguinea quoque vasa , adeps , humor an.lbê.,f " * ’ , rum partiuur calor, ictus, mtestnîa prémuni’ fovén; 1?'
H contenta divickmt, humectant , diîuLint. ' k et m eis
CIV. Intestina ipsamet præterea , motu ainnf n*. ^ îico ,vermiciilarwe , quo hæcdiini materf-m penstal^
contrabuntur, ab miL finem versus
