O quàm bonus : Græc. incorruptus
6. Et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per manus parentum nostrorum, E
7. Ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quæ tibi omnium charior est terra.
8. Sed ethis tanquàm hominibus pepercisti, et misisti antecessores exereitüs tui vespas , ut illos paulatim exterminarent.
9. Non quia impotens eras in bello subjicere impios justis, aut bestiis sævis, aut verbo duro simul exterminare :
10. Sed partibus judicans, dabas locum penitentie, non ignorans
. 2. Partibus corripis : paulatim, ut infrà, 10, partibus judicans : singillatim, paulatim; quomodó etiam vertit vers. 8. Admonens alloqueris ; Græc. commemorans
admones .
85 Antiquos inhabitatores : Philistæos, et alias impias gentes. A. Sacrificia injusta : Græc. sacra impia, restez àvcotcuc. 5. À medio sacramento fuo; quod maximé abhorret à mediis sacris tuis, in quibus à sanguine vel maximé abstinetur.
6. Et auctores horum scelerum : animarum. inauxiliatarum : liberorum, quos
immisericorditer immolabant.
: , à tt H . * Li 7. Ut dignam puerorum (pueris seu filiis Dei) perciperent peregrinationem : migrationem sive migrandi locum, coloniam,
,8. Vespas : erabrones, Exod., xxr, 98; Deut., vit, 20; Jos., xxiv, 12.
quoniam nequam est natio eorum, et naturalis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum.
11. Semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem , veniam dabas peccatis illorum.
12. Quis enim dicet tibi : Quid fecisti? aut quis stabit contra judicium tuum? aut quis in conspectu tuo veniet vindex iniquorum hominum? aut quis tibi imputabit, si perierint nationes, quas tu fecisti ?
13. Non enim est alius Deus quàm iu, cui cura est de omnibus, ut ostendas quoniam non injustè judicas judicium.
14. Neque rex, neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti.
15. Cim ergo sis justus, justé omnia disponis : ipsum quoque , qui non debet puniri, condemnare, exterum æstimas à tuà virtute.
16. Virtus enim tua justitiæ initium est: et ob hoc quód omnium Dominus es, omnibus te parcere facis.
17. Virtutem enim ostendis tu, qui non crederis esse in virtute consummatus, et horum, qui te nesciunt, audaciam traducis.
18. Tu autem dominator virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magnà reverentià disponis nos :
subest enim tibi, cüm volueris, posse.
19. Docuisti autem populum tuum per talia opera, quoniam oportet justum esse et humanum, et bonæ spei fecisti filios tuos : quoniam judicans das locum in peccatis penitentie.
20. Si enim inimicos servorum tuorum, et debitos morti, cum tantà cruciasti attentione, dans tempus et locum, per qua possent mutari à malitià ;
21. Cum quantà diligentià judicasti filios tuos; quorum parentibus juramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum?
22. Cüm ergo das nobis disciplinam, inimicos nostros multipliciter flagellas, ut bonitatem tuam cogitemus judicantes, et cum de nobis judieatur,speremus misericordiam tuam.
23. Undè et illis, qui in vità suà insensaté et injustè vixerunt, per hæc quæ coluerunt, dedisti summa tormenta.
24. Etenim in erroris vità diutiüs erraverunt, deos æstimantes
10. Naturalis malitia : ab ipso genere, pravisque majorum institutis insita. Quoniam non poterat mutari : Graec. quoniam non immutaretur, eo quód vide-
rentur inemendabiles.
41. Semen maledictum : in Chanaan Philistæorum parente. Gen., 1x, 25.
16. Virtus tua ( sive Græc. potentia) æqua est, ac justitiæ fons. |
47. Virtutem enim ostendis : cm vinci te putant, tunc exurgis victor. Horum qui te nesciunt: Græc. in his qui sciunt , utrumque verum : nempè , et scientibus et nescientibus æquè invictam exhiberi Dei potentiam. Traducis : confundis.
18. Cum tranquillitate; Grec. æquitate, benignitate : érieuxeix : cum magnû reverentià : Graec. moderatione , indulgentià, j
90. Cum tantá cruciasti attentione : addit Graec. parcimoniá , indigentià ; quasi
tibi non suppeteret ulciscendi copia.
93. Per hac que coluerunt : Græc. per proprias abominationes ; per animalia qua abominabili cultu prosequebantur, ut suprà, XI ; 16.
94. Deos æstimantes hac, que in animalibus (inter animantes ) sunt supervacua : reptilia, et cætera quee nulli utilitati sunt : ut ibid., x1, 16.
hec, quæ in animalibus sunt supervacua, infantium insensatorum more viventes.
25. Propter hoc tanquàm pueris insensatis judicium in derisum dedisti.
26. Qui autem ludibriis et increpationibus non sunt correcti, dignum Dei judicium experti sunt.
LIBER SAPIENTLE.
27. In quibus enim patientes indignabuntur , per hec quos putabant deos, in ipsis cüm'exterminarentur, videntes illum, quem olim negabant se nosse, verum Deum agnoverunt : propter quod et finis condemnationis eorum venit super illos.
985. Judicium in irrisum dedisti. Mures enim , ranas, muscas immittere, nihil
aliud esse videbatur, quàm ludibrium.
96. Qui autem his poenarum veluti Judibriis, in hàc vità emendati non sunt, his post vitam seria et gravia impinges supplicia. 21. In quibus enim : sensus: cüm enim exscinderentur per eos quos putabant
deos, tandem agnoverunt verum, quem anteà negabant , Deum : agnoverunt autem inviti, ac simulate , aut eorum ritu de quibus sæpè dicitur : Ef scietis quia ego sum Dominus percutiens. Ezech., v1, 9, et alibi passim. Vi adacti, nec tamen resipiscentes, sed potiüs blasphemantes agnoscetis Deum. Vide Apoc., XVI, 9 , 10, ^t.
CCR
AAA
PDA AAA ASSET LA AS LAS AAA ALALA IAE
GABUT. X114
Ex creaturis æstimandus Deus, 1 ; undè vani creaturarum, 2 et seqq., ac idolorum cultores, 10 et seqq.
1. Vani autem sunt omnes homines, in quibus non subest scientia Dei, etde his, qua videntur bona, non potuerunt intelligere eum qui est, neque operibus attendentes agnoverunt quis esset artifex.
2. Sed aut. ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem et lunam, rectores orbis terrarum deos putaverunt.
