‹ uvres de P. et Th. Corneille, précédées de la Vie de P. CorneilleChapitre 119 sur 766 · SENECA · texte numérisé non relu

SENECA

Lib. I, De Clementlâ, cap. 9.

Divus Augustus mitis fuit princeps , si quis illum a principatu suo sestimare incipiat : in communi quidem republica, duodevicesimumegressus annum, jam pugiones in sinu amicorum absconderat, jam insicliisM. Antonii consulis latus petierat, jam fuerat collega proscriptionis : sed quum annum quadragesimum transisset, et in Gallia moraretur, delatum est ad eum indicium L. Cinnam, stolidi ingenii virum, insidias ei slruere. Dictum est et ubi, et quando, et quemadmodum aggredi vellet. Unus ex consciis deferebat ; constituit se ab eo vindicare. Consilium amicorum advocari jussit.

Nox illi inquiéta erat, quum cogitaret adolescentem nobilem, hoc detracto integrum, Cn.Pompeii nepotem damnandum. Jam unum hominem occidere non poterat, quum M. Antonio proscriptionis edictum inter cœnam dictaret. Gemens subinde voces emittebat varias et inter se contrarias : « Quid ergo ! ego percussorem meum secu- «rum ambulare patiar, me sollicito? Ergo non « dabit pœnas , qui tôt civilibus bellis frustra peti- « tum caput , tôt navalibus , tôt pedestribus prœliis « incolume , postquam terra manque pax parta « est , non occidere constituit , sed immolare ? » ( Nain sacrificantem placuerat adoriri. ) Rursus silentio interposito , majore multo voce sibi quam Cinnac irascebatur : « Quid vivis , si perire te tam « multorum interest? Quis finis erit suppliciorum ? «quis sanguinis? Ego sum nobilibus adolescen-

te tulis expositum caput , in quod mucrones acuant. « Non est tanti vita , si , ut ego non peream , tam « multa perdenda sunt. o Tnterpellavit tandem illum Livia uxor : « Et admittis, inquit, muliebre « consilium ? Fac quod medici soient; ubi usitata « remédia non procedunt, tentant contraria. Seve- « ritate nihil adhuc profecisti : Salvidienum Lepi- « dus secutus est , Lepidum Muraena , Muraenam « Caepio , Caepionem Egnatius , ut alios taceam « quos tantum ausos pudet : nunc tenta quomodo « tibi cedat clementia. Tgnosce L. Cinnse ; depre- « hensus est ; jam nocere tibi non potest, prodesse « famae tuae potest. »

Gavisus sibi quod advocatum invenerat, uxori quidem gratias egit : renuntiari autem extemplo amicis quos in consilium rogaverat imperavit , et Cinnam unum ad se accersit, dimissisque omnibus e cubiculo , quum alteram poni Cinnae cathedram jussisset, « Hoc, inquit, primum a te peto ne me « loquentem interpelles , ne medio sermone meo « proclames ; dabitur tibi loquendi liberum tem- « pus. Ego te , Cinna , quum in hostium castris « invenissem, non tantum factum mihi inimicum, « sed natum servavi, patrimoniuin tibi omne con- « cessi ; hodie tam felix es et tam dives, ut victo « victores invideant : sacerdotium tibi petenti , « prœteritis compluribus quorum parentes mecum « militaverant, dedi. Quum sic de te meruerim , « occidere me constituisti ! »

Quum ad hanc vocem excl amasset Cinna, procul banc ab se abesse dementiam : « Non prœstas , « inquit, fidem , Cinna ; convenerat ne interloque- « reris. Occidere , inquam , me paras. » Adjecit locum, socios, diem, ordinem insidiarum, cui commissum esset ferrum. Et quum defixum videret, nec ex conventione jam, sed ex conscientia tacentem : « Quo, inquit, hoc animo facis ? Ut ipse sis « princeps? Maie, mehercule, cum republica agi- « tur, si tibi ad imperandum nihil prseter me ob- « stat. Domumtuam tueri non potes ; nuper libérée tini hominis gratia in privato judicio superatus « es. Adeo nihil facilius putas quam contra Caesa- « rem advocare. Cedo, si spes tuas solus impedio. « Paulusne te et Fabius Maximus et Cossi et Ser- « vilii ferent , tantumque agmen nobilium , non « inania nomina prœferentium, sed eorum qui ima- « ginibus suis decori sunt ?» Ne totam ejus orationem repetendo magnain partem voluminis occupem, diutius enim quam duabus horis locutum esse constat, quum hanc pœnam qua sola erat contentus futurus, extenderet. « Vitam tibi, inquit, « Cinna iterum do , prius hosti, nunc insidiatori « ac parricidae. Ex hodierno die inter nos amicitia « incipiat. Contendamus, utrum ego meliore fide « vitam tibi dederim , an tu debeas. » Post haec detulit ultro consulatum, questus quod non auderet petere, amicissimum,fidelissimumque habuit, hasres solus fuit illi, nullis amplius insidiis ab ullo petitus est.

GDRÏM

EMILIE

Pour me ' et lu veux que moi même

Je retienne ta main, qu'il vive, et que je l'arme;

I '.iMi'' par l'uni!' .1 l 'aris

CINNA, ACTE

PERSONNAGES

OCTAVE-CÉSAR-AUGUSTE, empereur de Rome.

LIVIE, impératrice.

CINNA, fils d'une fille de Pompée, chef de la conjuration

contre Auguste.

MAXIME, autre chef de la conjuration.

yE.UlLIE, fille de C. Toranius, tuteur d'Auguste, et proscrit

par lui durant le triumvirat.

FULVIE, confidente d'Emilie.

POLYCLÈTE, affranchi d'Auguste.

ÉVANDRE, affranchi de Cinna.

EUPHORBE, affranchi de Maxime.

La scène est à Rome.

Page 1