‹ xvi siècle. P. Ramus: professeur au Collége de FranceChapitre 33 sur 34 · CHAPITRE XI · texte numérisé non relu

CHAPITRE XI

Bibliographie.

La vie de Ramiis a été écrite par : Jacques Carpenlier, Animadversiones in ires libros institut. P. Rami^ 1855. — Ad Exposit. Th, Ossati de methodo respou" sio, 1564. — Jo. Th. Freigius, In Pétri Rami Vitd, 1574, Francfort, in-4. — Th. Banosius, Pétri Rami Veromandui Comment, de relig. christ., 1576. — La Croix du Maine, Riblioth. Franc, 1772. — Scevole de Sainte-Marthe, Éloges, lib. IL — Nicolas Nancel de Noyon, Pétri Rami Veromandui Vita, Paris, 1557.

— Théod. Zuinger, Theatrum vitœ humanœ, 1604.

— Etienne Pasquier, Recherches de la France, l. IX.

— De Thou, Histoire de son temps, l. II, 1572. — Orner Talon, 1648. — Du Boulay, Histoire de VUniversité de Paris, 1673. — Moréri, Dictionnaire (art. Ramus), 1673. — Antoine Teissier, Éloges des hommes savants, 1683. — Bayle, Dictionnaire historique et

iU p. RAMUS.

critique, 1696. — D. M. Félibien, 1726. — Nicéron, Mémoires pour servir à Vhistoire des hommes illustres dans la république des lettres, 1730.— J. Bruckerus, * Hist. critic. philosophiœy 1744.— C. P.,6ouget^ Mém, hist. et litt. sur le Collège de France, 17S8. — Gaillard, Hist. de François /*'. — A. Savérien» Vie des philosophes modernes, 1773, in-12. — Tennemann, Geschichte der PhiL, 1. LX, 1814. — Victor Cousin, Cours, 2* série, 1829, et Fragments de philophie cartésienne. — Weiss, Biographie universelle (arl. Ramus). — Théry, Mémoire sur renseignement public en France au seizième siècle, VersailleSy 1837.

— Charles Desmaze, Études sur Ramus, LaooJ8S3.

— Barlholiùess, Christ. — Waddington Kastus, Fil- Ion, Hist. de France f seizième siècle.

Nous allons donner la liste des ouvrages de Ramus venus jusqu'à nous :

Institutiones Dialecticœ. III libris, Paris, 1543, in-8.

Animadversiones in dialecticam Aristotelis. L. XX. Paris, 1543, in-8. It. Paris, 1556, in-8. It. Lugduni, 1545, in-8.

Euclides. Paris, 1544 et 1549, in-8.

Oratio habita Lutetiœ in collegio Maziano, anno 1544, pridiè nonas novembris.

Oratio habita Lutetiœ, in gymnasio Prœleorum, calendis decembris, anno 1545.

p. RAMUS. 127

OraHo de studiis philosophiœ et eloquentiœeonjuth^ gendU^ Lutetiœ habita^ anno 1646.

T Prœlectiones Ciceronis in somnium Scipicnis. Paris, 1546, in-8.

Brutinœ qîMBstiones. Paris, 1549, in-8. (C'est une introduction au Brutus de Gicéron.)

Rhetoricœ distinctiones in Quintilianum. Paris, 1549, in-8.

Pro philosophicd académies disciplina oratio. Paris, 1551, in-8.

Oratio initio suœ professionis ^ anno 1551 octavo cal. septefnbris habita. Paris, 1557, in-8. (Lorsqu'il fut nommé professeur royal.)

Orationes in logicam. Parisiis, lè51, in-8.

Enarrationes in I et Ilorationem Ciceronis^ de lege agrarid, in orationeni pro Rabirio perduellionis reo, in quatuor Catilinarias. Basilise, 1553^ m-8.

Arithmeticœ libri très. Parisiis, 1555, in-4. It. £tV bri duo. Basilise, 1569, in-4.

La Dialectique de Pierre de la Ramée. Paris, 1555.

Ciceronianus. Basiliœ, 1557, in-8. II. Paris, Wechel, 1547, in.8. It Basiliae, 1578, in-8, édité par J. Th. Freigius, avec préface.

Annotationes in epislolas familiares Ciceronis. Paris, 1557, in-fol.

De legatione oratio. Discours prononcé dans une

t2ê P. RAMUS.

assemblée de TUniversité m\ Mathurins, pour rendre compte de ce qui s'était passé à la cour, dans une députation au roi, à cause des désordres commis par des'' écoliers, dans le Pré-aux*Clercs. Ce discours a été imprimé en français, sous ce titre : Harangue de Pierre 4e la Ramée touchant ce qu'a fait l'Université de Pa^ m, envers le roi. Mise de latin en français. Paris, 1557, in-8. It. 1568, in^.

Liber de moribus veterum Gallorum ad Carolum Lothqringiumcardinalem.Paris^ 1559 et 1562, in-8; BasiliaB, 1574, in-8; Francofurti, 1584, in-8.

It. traduit en français par Michel de Castelnau.Pa* ris, 1559, in-8.

Liber de militid C. J. Cœsaris. Paris, 1559, in-8. II. Basiliœ,. 1574, iQ-8. It. Francofurti, 1584, in-8.

Grammatica grœca quatenûs à latind differt. Paris, 1560, in-8. It Paris, 1605, in-8.

Oratio de legatione secunda dicta in concilio Maturinensi, pridiè Id. april anno 1561.

Procsmium reformandœ Parisiensis Academiœ, ad Carolum regem.

It. en français. Avertissement sur la réformalion de VUniversité. Paris, 1562, in-8.

Oratio de professione liberalium artiùm. Paris, 1563, in-8. Commefitarii in Ciceronem de fato. Pans, 1563, in-8. If. Francofurti, 1583, in-8.

Schoïarum physicarum libri VIII in totidem acroa-

p. RaMUS. U9

maticos libros Aristotelis. Paris, 1565, in-8. It. Francofurti, 1583, in-8.

* ActioMs duœ habitœ in senatu^ pro regid mathematieœ professionis cathedra. Paris, 1566, in-8. Ces discours sont contre Dampestre.

Remontrance faite au conieil privée en la chambre du roi au Louvre Je iS janvier 1567, touchant la profession royale en mathématique. Paris, 1567, in-8.

Lettres patentes du roi touchant ses lecteurs en l'Université de Paris , avec la préface de Pierre de la Ramée ^ sur le proëme de mathématique. A la reine ^ mère du roi. Paris, 1563, in-8'.

Procsmium mathematicum ad Catharinam Medidam, matrem régis. Paris, 1567, in-8.

Grammaire française. Paris, 1567, in-8. It. Paris, 1572, in-a

Scholœ in artes libérales, scilicet grammaticam, rhetoricam^ dialecticam, physicam, metaphysicam. Basiliœ, 1569,in-foL

Scholarum mathematicarum libri XXI. Basiliœ, 1569, in-4. II. Francofurti, 1599, in4.

Basiliœ ad senatum populumque Basiliensem. Lausannae> 1571, in-4.

Defensio pro Aristotele adversits Jacobum Schecium. Lausannse, 1771, in-4.

P. Rami testamentum, cum senatusconsulto et pro-

m p. RAMUS.

mulgatione professionis ah ipso institutœ. Paris, .1576, in.8.

Prœlectiones in orationes octo conmlares^ nnà eum'^ vitd jRamî, per J. T. Freigium. Basilise^ 1574 et 1580, in-4.

Commentarius de religime christiand libri IV cum Rami vitd, per Thomam Bauosium. Francofartî, 1576 et 1677, in-8.

Pétri Rami professoris regii et Audomari Takei collectanea, prœfationes, epistolœ, oratioiMs. Paris, 1577, in-S. — It. Adjunctœ sunt Ramivita per Freigium, cum testamento ejusdem^Basilœ, proAristotele adversùs Schecium, Johannis Penœ et Frederici Reisneri orationes. Marpury, 1599, in-S.

Geometria. Paris, 1577, iii-16. — It. Cum Laz. Schoneri et J. T. Freigii explicationibus. Hanoyiœ, 1596, in-S.

Algebra explicata à Lazaro Schonero. Francofurti, 1786, in.8.

De causis affectionum et proprietatum quarumdam singularium, cùm in fiomines tùm in brutis animalibus quibusdam. Monachii, 1579, in-8.

Aristotelis politica grœcè et latine cum notis. Francofurli, 1601, in-8.

Scholœ dialecticœ in organon Aristotelis. Francofurti, 1581, in-8.

Scholœ metaphysicœ in metaphysicos libres Aristotelis. Francofurti, 1583, in-8.

p. RAMUS. m

Prœlectiones in quatuor libros Georgicorum et in Bucolica Virgilii. Francofurti, 1584, in-8.

' Platonis epistolœ ex versione Rami^ cum annotor tionibus. Paris, 1549 et 1552, in-4.

Grammaticœ latinœ libri IV. Avenione, 1559, in-8. — IL Libri duo de veris sawU litterarum et syllaborum^ è scholis grammatieisprimif ab authore redbgniti et locupletati. Paris, 1564, in-8.

Cynosura utriusque juris sui commentarius^ in régulas juris canonici et civilis^ duobus libris. Francofurti, 1604, in-8.

Manuel du Libraire, par Brunet, t. IV. Paris, 1863, Didot frères.

Ramus {Pierre de la Ramée), sa vie, ses écrits^ ses opinions^ par Charles Wadington, professeur de philosophie. In-8 de 30 feuilles. Imp. de Meyrueis. Paris, 1855.

M. Wadington, dont la thèse latine est si savante. Ta terminée*, par un catalogue, divisé en quatre par-

1. G. Wadington. Kastus, De Pétri Rami vità, scriptis, philosopliia. Paris, 18^8. Page 167 et suivantes. — Nicéron, Mémoires pour servir à l'histoire des hommes illustres dans la république de*/e«m. T. XIII, p.259.

La bibliothèque Mazariue possède quarante-sept des principaux ouvrages de Ramus ; nous recommandons ce précieux dépôt, toujours si accessible, toujours si hospitalier aux études et aux recherches.

m P. RAMU^.

lies. La première embrasse les ouvrages édités du vivant de Ramus, la seconde ses œuvres posthumes, la troisième ses ouvrages ébauchés et non publiés, la quatrième les essais douteux ou attribués, à tort, à Ramus, enfin Tordre, dans lequel doivent se ranger les écrits du philosophe.

Nous renvoyons à ce travail, fort consciencieusement accompli, les lecteurs qui voudraient étudier, de plus près, les œuvres de Ramus.

La figure austère de ce philosophe doit rester, pour la Picardie, un souvenir, une gloire, un culte.

Page 1