TRITHÈME, ABBÉ DE SPANIIEIM

Petrus, dialecticus Parisiensis, dictus Abælardus, iiatioiie Gallus ; vir in seculari philosophiâ eruditissiinus, et in

divinis Scripturis nobiliter doctiis . Claruit sub Gonrado

iinperatore III, anno Poniini mcxl.

TllADUCTlOX.

Pierre, dialecticien de Paris, connu smis le nom d’Ahai

TESTIMOMA VETEIIlM.

lai d, originaire de France : homme profondément versé dans la philosophie séculière, et (jni porta toute l’élévation de son

génie dans l’interprétation des saintes Écritures . Illustre

sons l’empereur Conrad 111, l’an du Seigneur 1140.

ÂMBOESIUS.

PRÆFATIO APOLOGETICA PRO PETRO ABÆLARDO.

XVIC SIÈCLE.

Non solùm Polyhistor, et scientiarum omnium encyclopædiâ instrnctus, et omniscius ; sed et philosophorum , et theologorum coryphæns et in suo genere pr inceps, primusque theologiæ scholasticæ seu disputatricis auctor créditas, undè illæ Nominalium et Realium sectæ. De quo Samson Rhemorum Archiepiscopns cum suis suffraganeis, dùm eum ad Papam deferrent , retulerunt nihil esse quod eum lateret, sive in profundo maris, sive in excelso supra : qui in promptu de universâ philosophiâ, de mathematicis et etiam de quæstione quâlibet respondebat; qui invitatus à condiscipulis , ut in obscurissimæ Ezechielis prophétisé interpretatione spccimen ingenii ederet, impetrato brevis noctis spatio, toti academiæ se admirabilem præbuit. Quibus experimentis constare arbitrer tanta Abælardum fuisse ingenii pernicitate et dexteritate, ut potuerit in quâlibet scientiâ, præsertim verô in eâ quæ aliarum regina dicitur, brevi tempore multùm profecisse , et ad metam pervenire... etc.

Heloissa verô, ut* altéra Susanna aut Esthera , pulchra et Deum timens, vetustissimos illos Mommorantios legitimâ agnatione contingens, canonici Parisiensis non notha.

TKSTIMOMA vktkhi m.

sediioptis, Psalniüs liehraïcè porsonare ah ijiruiiahulis flocta , claruni sexùs siii sidiis et ornanicntiini ^ très illas ling'uas, neeiion niatliesiii^ pliilosophiaiii et fheologiani à viro siio edoeta, illo solo niinor fuit : in quii tantas ingenii doteS;, prudentiæ, pietatis^ patientiæ, luiinilitatis, virtutuinqiie omnium, et pudicitiæ ehorus illustrahat, quam religiosè coluit post hrevem et furtivum aliquot mensium justi eonnuhii usum, viri sui etiam immérité exseeti et ahsentis amantissima : ut dnhites, plusne exenqdo matronis an virginihns profuerit, vel cùni Argentoliensihus, vel eùm Paraeletensibus præfuit. Si ad matronale deeus, ad linguarum aut Scripturarum eognitionem inspicias, alteram Paulani ; si ad eustodiam perpetui pudoris, morumque asperitatem, Eustocliium videre videberis : quam episeopi quasi fdiam,abbates sororem, laici matrem diligebant; ita ab omnibus in eidtu et admiratione habita, ut eùm vir ejus invidiæ et calunmiæ telis premeretur, livor in eâ ejusque moribus non invenerit quod dente Theonino carpere posset. Ejus Epistolarum faeundiam simul inspexi, ut Iddiæ signum simul probavi ; ingenii verù acumen , magnumque in saeræ Seriptura-, Patrnmqne lectione profectum satis indieant Problemata ilia, sive Dubia, quæ domino suo pra^eeptori, et eonjugi in Seriptis i)roposuit discntienda : qua' qui attenté legerit, agnoseet esse verum quod ab Aristotele est vulgatum , non minus esse diftieile quæstionem benè poneri* (piàm benè solvere. Pradereo quàm snbtiliter liæe beroina divo Bernardo abbati in Paraeleti emnobio liospitanti , ctsi ille parùm eandiriè de Aba^lardo sentiret, satisfecerit percontanti, eur in Orationis Dominieæ publieà reeilatione verba ilia usnrparet, punem nostrum supermbstandaltm , eiim eaùera’ Eeelesiæ vidgVi riuohdianutn diclilent; ilia eonirà, (îra'curum diser(dion(' Inita, (inornni, ni ail Ambrosius, anelorilas ma jur est, su-

TKSTIMOMA VlîTIÎIil M.

him Mattliaei textiiiu adduxil, tov «prov -^aôiv tov l7riou<Ttov, inaluitque translationem exliebræo, quàm propriæ lingiiæ sciipliirani seqiii, prout videre licet Epistolâ V secundi lihri, quæ est ad eiinidem D. Bernardum. Felix^ ù niniium l'elix conjuguin par, et benè concordans in dissimili fortunâ matrimoaium, nec ipsâ in morte divulsum, si ille tàm benè livoris insultas, quàm ilia iii sequiore sexu declinare potuisset! O divina viri uxorisque ingénia, omnibus doetrmis exeullissima, quibus nec præeedens aniim, nec sequens ulla alia protulit adæquanda ! Etsi vero lieloissa tanta fuerit mansuetudine ut nullus unquàm malevolentiæ jacula in eam ausus fuerit contorquere, nullus ejus mansuetudini obstrepere, tamcn quàm multa dictu gravia, perpessu aspera iu illam irruisse putamus : cùm ilia per latus viri, quem toto amabat pectore, sæpiùs sit petita, icta, et quasi transfossa : in suo corde sæpè perpessa est quicquid in sponsi terrestris famam et corpus potuit lividorum et inimicorum malevolentia et crudelitas. Quae spretis liujus mundi blaiidimenlis, scse totam consecravit Jesu Sponso cœlesti, suâ spoiite carnem propriam crucifigens; femina verè fortis et similis prudentibus, quas Evangelium memoral sibi inultis operibus pietatis prospexisse, ne deficeret oleum in lampadibus. Batava Syren scripsit ad virgines Eoloiiienses sub nomine Machaba'orum consecratas, comparationem virginis et martyris, asseritque veram continentem niinimùm abesso à martyre ; quôd martyr patiatur il carnifice cædi carnem suani, virgo vel continens quotidiè mortiticat carnem siiam, ipsa sui quodammodô carnifex. Martyr tradit corpus suum, virgo vel vidua subigit, et in spiritùs servitutem redigit, doinatque. Ea certè aptari possunt nostræ Heloissæ, quæ concupiscentiis, opibus. deliciis, faslui, luxui, gemmis, purpuræ, voluptatibus in liâc vitâ renunciavit, uiliil amans in hoc sa^culo, mortua

TESTIMOMA YETEIUM.

inundo, solivivens Christo^ cujus ut stringeretur amplexihus, columbinos edebat geinitus, precibus, psalmodiis, sacra leclione, silenlio, jejuniis, piis occupationibus corpus in servitulem redigens, quod in continente non minus est laudabile quàm in virgine, cùm major sit virtus placitis abstinuisse bonis. Licèt contra sentiat Hieronymus difficiliorem videri pudoris cnslodiam in virgine, quæ quod non est experta, niajus et suavius esse suspicatur.