TRITHÈME, ABBÉ DE SPAXHEIM

Petrus, dialecticus Parisiensis, dictus Altælardus, natione üailus : vir in seculari philosophiâ eruditissimus, et in

divinis Scripturis nohiliter doctus Claruit snb Conradn

impcratorc III, anno Domini mcxl.

TRADl'CTIOîl.

Pierre, dialecticien de Paris, connu sous le nom d’Abai-

TESTIHOMA VKTEIUM.

:uo

lard, originaire de France : homme profondément versé dans la philosophie séculière, et qui porta toute l'élévation de son

génie dans l’interprétation des saintes Écritures Illustre

sous l’empereur Conrad III, l’an du Seigneur 1 1 io.

AMBOESIUS.

PK.KUTIU APOLOCKMCA PIO PCTRO AB .ELABItO.

XVI'* 9IÈCLR.

Non soh'un Polyhistor, et scientiarum oniuium eneyclopanliA instructus, et omniscius; sed et philosophorum , et theulogoruni coryphæus et in suo généré pr inceps, priinusque theologûe seliolastica- seu disputalrieis auetor ereditus, undè ilia 1 Xominalium et Hcaliuni sertie. I)e quo Samson lllieinorum Archiepiscopus cuin suis sutFniganeis, «litiii eitni ad Papam déferrent , retulerunt niliil esse quod euni lateret, sivc in profundo maris, sive in excelso supra : qui in promptu de univei-sà philosophiA, de mathematiéis et etiam de qmestione quAlilret respondebat; qui invitâtes à eondiseipulis , ut in ohseurissinue K/eeliielis prophetiic interpretatione speeiinen ingenii ederel , impetruto brevis noctis spatio, loti acadeinia- se admirahileni pra-huit. Quilms experimentisconstare arhitror tanta Abadardum fuisse ingenii pernicitate et dexleritate, ut potuerit in quAlibet scientiA, pra*sertiin vero in eA qua* aliarum regina dicitur, Itrevi tempore inultùin profecisse , et ad nietam pem*nire... ele.

Heloissa vero, ut altéra Susanna aut Esthera, pulehra et Deum timens, vetustissimos illos Moinmoruntios legitimA agnatione contingens, canon ici Parisiensis non notha.

TESTIMONIA VKTERIM.

sedneptis, Psalmos hebraïef* personarc* ah incunabulis docta , rlarnm sexfts sui sidas et ornamentum , très illas linguas , neenon mathesin, philosophiain cl Iheologiam à viro sao edocla, illo solo minor fait : ia qaâ taritas ingenii dotes, prudentiæ, pietatis, patientia-, humilitatis, virtul unique omnium, et pudiritia- chorus illastrahat, qaaai religiosè coluit post brovem et farlivain aliquot mensiuia jasti connuhii tisum, viri sai ctiam immerito exsccti et absentis amant issima : ut dabites, phisne exemplo matronis an virginibus profuerit, vel cùm Argentolicnsibus, vel càm Paracletcnsibas præfait. Si ad matronale decus, ad lingaaram aat Scriptararam cognitionem iaspicias, allé* ram Paillant ; si ad custodiam perpetai padoris , morumquo asperitatpm, Eastochium viderc ridclieris : quant episcopi quasi filiani.ahhates sororpin.laici inatrcm diligehant; ità ah omnibus in eultu cl admirai ioae habita, ut ciim vir pjas invidiæ et calumnia- lelis premerptar, livor in eA ejnsque moribas non invcncrit qaod dente Theonino carpere posset. Ejas Epistolarum facandiam situai inspexi. al Fidite signant simal probavi ; ingenii vero acameit , magnunique in sacra- Script ara-, hitrumque lectione profcclain salis indicant Problemata ilia, sive Dubia, qaadomino sao prseccptori, et conjagi in Srriplis proposait disratienda : tiua- qui attente legerit, agnoscet esse Veruni qttod ah Aristotele est valgatam , non minas esse difficile quæstionem lient* ponere, qaàm benè solvere. Prætereo quànt siibtiliter lta-c heroinadivo Bernardo alibati in Paracleti cœnobio hospitanti , elsi ille parinn candide de Abtelardo sentiret, satisfecerit percontanti, car in Orationis Dontinica* publicA recitatione verba ilia asurparet, pantin nostrum supersubstantialem , citnt ca-tera- Eeclesiæ vulgo qualidiunmn diclilent; ilia contrit, (îra-corum discretione falta, quorum, al ait Ambrosius, aactoritns major est, so-

TESTIMONIA VETF.IU».

lum Matthæi textum adduxit , riv dfptov f,uôiv tô» t7tioû<jiov, maluitque translationem ex hebræo, qiiàui propriæ lingua> scripturam sequi, prout videre licet Epistolà V seeundi libri, quæ est ad eumdem D. Bernardum. Félix, ô niniium felix conjugum par, et benè eoneordans in dissimili fortunft inatrimonium, nec ipsà in morte divulsuni, si ille tàm benè livoris insultas, quùtn ilia in sequiore sexu deelinare potuisset! Odivina viri uxorisque ingénia, omnibus doetrinis excultissiina, quibus nee praredens fevum, nee sequens ulla alia protulit adæquanda ! Etsi verô Heloissa tantA fuerit mansuetudine ut nullus unquàm malevolentiæ jacula in eam atisus fuerit contorquere, nullus ejus mansuetudini obstrepere, tamen quàm multa dietu gravia, perpessu asjiera in illam irruissc putamus : eùm ilia per JuUis viri, quem toto amabat peetore, sîepiiis sit petita, ieta, et quasi transfossa : in suo corde sæpè perpessa est quiequid in sponsi terrestris faniam et eorpus potuit lividorum et inimirorum malevolentia et erudelitas. Unie sprelis hujus mundi blandimentis, se se totam eonseeravit J ksi S|)onso eo'lesli, suft sponte earnem propriam erueifigens; femina verè fortis et similis prudenlibus, quas Evangelium memorat sibi multis operibus pietatis prospexisse, ne defieeret oleum in lampadibus. Batava Syren seripsil ad virgines Colonienses sub nomine Maehabæorum eonseeralas, eomparationem virginis et martyris, asseritque veram eontinentem minimum abesse à martyre; quùd martyr paliatur à rarnilice eiedi earnem suam, virgo vel continens quotidiè mortifient earnem suam, ipsa sui quodanmiodù earnifex. Martyr tradit eorpus suum, virgo vel vidna subigit, et in spiritùs servitutein redigit, domatque. En eertè aptari possunt nostræ Heloissæ, quæ eoneupiseentiis, opibtis. delieiis, fastui, luxui, gemmis, purpuras voluptatibus in hAc vitâ renuneinvit, nihil amans in hoc sas ulo. morlua

TESTIHOMA VETBRl M.

mundn, soli vivens Ciihisto, cujus ut stringeretur amplexil>us, eolumbinos edebat gemitus, precibus, psalmodiis, sacrft lectione, silentio, jejuniis, piis occupationibus corpus in servitutcm rédigeas, quod in continente non minus est laudabile qnàin in virgine, cùm major sit virtus placitis ubsiiniiisse bonis. Licèt contra sentiat Hieronymus difficiliorem videri pudoris custodiani in virgine, qua* quod non est experta, majns et suavius esse suspicatur.