‹ Abbayes de l'âevãechâe de BayeuxChapitre 58 sur 72 · USE · texte numérisé non relu

USE

rvLi[«:i

•3ECÏ

encore une fresque représentant L'Annonciation. La Sainte- Vierge et l'archange Gabriel, sont séparés par un montant qui forme ainsi deux panneaux. Les appartements des religieux E n'existent plus, ils ont été rasés et les murs servent de clôture. On voit encore dans le jardin I, près de l'église, deux jolies fenêtres à meneaux flamboyants du XVe siècle. Une arcade voûtée J, se prolongeant beaucoup plus loin, passait sous ces constructions et faisait communiquer le cloître avec l'enclos R. Elle a été démolie il y a quelques années.

Le colombier 0, qui avoisinait la maison du fermier M, a été abattu dernièrement.

ÉVÈCIIÉ DE BAYEUX. 23

Les communs K et la grange existent encore. Celle-ci possède un joli porche avec escalier couvert, dont le palier était formé par la dalle tumulaire aux armes des d'Argouges.

Les remises N servent à l'exploitation. En P sont les canaux et le grand étang. Le pressoir Q a été démoli. Le grand jardin L a été réuni à l'enclos R.

La bibliothèque H se composait de 200 volumes environ, elle paraissait en bien mauvais état, et renfermait « quelques livres « mangés des vers et écrits en gothique, un in-4° intitulé Le Rational « de Durand ; un autre, Legenda aurea ; un vieux volume in-8° écrit « gotique, sans commencement ni fin ; un volume sans couverture, « mangé des vers au commencement, qui est une bible en gotique ; « un vieux volume couvert en bois, tout pourri, qui est un bréviaire « en gotique et en vélin qui n'a ni commencement ni fin ; un vieux « volume in-douze intitulé La Pragmatique sanction en gotique ; un « volume dont la couverture est mangée des vers qui est une expots, sition sur les psaumes, en gotique, etc. etc »

Le Chartrier placé a côté était vide ; les titres et chartes se trouvaient enfermés dans des coffres de bois placés dans les chambres des religieux ; ils furent tous emportés au séminaire de Bayeux, après qu'une sentence judiciaire eut obligé les moines à restituer ceux qu'ils voulaient s'approprier, dans la crainte, sans doute, que les ayant rendus, on vînt à leur supprimer la pension viagère, comme on avait supprimé l'abbaye elle-même. C'est de là qu'ils furent enlevés nationalement, pillés ou entassés avec les titres des autres établissements religieux dans des salles abandonnées, et portés plus tard à Caen, où les archives départementales, si bien organisées par M. Châtel, assurent désormais leur conservation à l'abri de tout danger.

[. Guillaume Ier, moine de Hambye, fut envoyé à Longues pour y fonder l'abbaye. Le martyrologe place son décès au 18 décembre." « XV Kalend. Januarii obiit Guillelmus, abbas primus de Longis. »

Cartulaire N° 1 et Calvados. Longues N° 1. — Charte de fondation datée de 1168. Elle est imprimée intégralement dans Neustria pia. p. 867, et dans Gallia Christiana, T. XI, p. 83 des preuves. Universis sanctœ ecclesiœ filiis, Hugo Wac salutem in domino. Notum sit omnibus tam preseniibus quam futuris me dédisse et in perpetuam elemosinam confirmasse ecclesiœ beatœ Mariœ de Longis quam ego ipse in abbatiam fundavi pro solide animarum patris et matris meœ et predecessorum meorum et pro remissione peccatorum meorum. Et pro animabus Bauduini filii Gilleberti et Emmœ filiœ ejus uxoris meœ et pro salute liberorum meorum Bauduini et Gaufridi et aliorum et omnium amicorum meorum vivorum et mortuorum, Locum ipsum in quo abbacia fondata est et duas garbas decimœ totius parrochiœ de Longis quas predecessores mei et ego liabueramus in dominio. Preterea virgultum et mansuram quam ego emi de Hugone Rufo, ante portam abbatiœ et culturam meam de transversana. Et culturam meam de Louva intègre. Et culturam de Faberillis. Et landnm de Longis et molinum quem pater meus fecit. Et vivarium cum molta totius villœ de Longis. Concedo etiam quod si pauperes Christi monachi in predicta ecclesia Deo servientes voluerint facere molinum ad magnum vivariurh habeant ilhtm intègre et quiète, Salva tamen mihi captura

piscium. Ad hœc concedo eisdem décimant molini mei de Sancto Gabriele et decimam denariorum de censis. Et decimam molini de Rebercil et partem prati ante molinum. Et meam partent molini de Rçuceta intègre ad luminare ecclesiœ. Et acram terrœ altaqum ad emendum incensvm. Et apud Pctitvillam XXX solidos de duabus garbis feodi mei. Et terrant quam pater meus habuit in insula de Ghernerni. Et X libras ad vestimenta monachorum Singulis annis de caméra mea donec ego mit hères meus in redditibus terrarum aut decimarum Mas decem libras predictis fratribus stabiliat. Hoc autem factum est anno ab incarnatione domini M0. C°. LX°. VIII0, consilio et assensu venerabilis patris nostri Henrici Baiocensis episcopt in cujus manu omnia supradicta deposuimus et resignavimus nichil in omnibus istis retinendo terreni juris illius domini solam expectans rémunérât ionem qui solus est remunerator omnium bonorum. Teste ipso Hcnrico episcopo, Hunfrido Bove, Thoma archidiacono, Gautero fratre episcopi, Rogero de Arreio, Henrico succentore, 'Rogero Wac, Rannulfo de Longis, Rogero Brittone, Ramone Pincerna, Symone Capellano et aliis multis.

Cartulaire N° 2. Elle fut renouvelée la même année, apud Bronnam, en présence de l'abbé de Braune, Hugues Servano, Hélie de Baïeux, Gaufride fils de Gaultier, Robert de Ver, Thomas d'Anisy, Hugues Wac juvene, Raoul de Masimborc et Guill0 de Vuaspré.

Cartulaire N° 17 et Calvados 2. — Charte de confirmation par Henri roi d'Angleterre. Imprimée id. et id.

Henricus dei gracia rex Anglorum et dux Normanniœ et Aquitaniœ et Cornes Andegavensis, Archiepiscopis , Episcopis, Abbatibus, Comitibus, Baronibus, Justiciariis, Vicecomitibus et omnibus baillivis et fidelibus suis salutem. Sciatis me concessisse et presenti carta confirmasse ecclesiœ beatœ Mariœ de Longis et monachis ibidem Léo sermentibus omnes subscriptas rationabiles donationes sibi factas et cartis donatorum confirmatas. Ex dono meo medielatem ecclesiœ sancti Hilan ii de Parvavilla habendam in liberam elemosinam cum omnibus pertinenciis suis, Et terramde Pupevilla quam radulfus Druel tenuit. Ex dono Huqonis Wac et Baldewini pZlii sui locum ipsum in

quo abbacia de Longis fundata est cum virgidtis et vivariis adjacentïbus, Et molendina cum aliis rébus ad eumdem locum perlinentibus , Et ecclesias de feodo predicti Hugonis In Normannia Scilicet ecclesiam de Longis et ecclesiam de Rebercil, Et medietatem ecclesiœ sancti Hilarii de Parvavilla, Et ecclesiam de Esnegervilla, Et cidturam de Transversana et culturam de Lovia, Et cidturam de Faberis Et landam de Lungis, Et decimam molendini de sancto Gabriele. Et denariorum suorum censuariorum ejusdem villœ, Et furnum de Longis. Et decimam denariorum de Censis, Et decimam molendini de Rebercil, Et partem prati ante molendinum, Et partem suam molendini de Runcheta et unam acram terrœ ad Capum, Et terram de Gernerni quam habuit Gaufridus Wac, Et mansuram Guiardi cum communi pastura villœ. Ex dono Willelmi Paienelli et Alienoris uxoris suœ medietatem ecclesiœ de Ria. Ex dono Willelmi de Aremancia et Willelmi et Henrici de Graeio ecclesiam de Aremancia. Ex dono Alveredi de Solineio Et Reginaldi de Marinneio ecclesiam de Marenneio. Ex dono Willelmi de Argerne et Adœ uxoris suœ medietatem ecclesiœ de Casteillum. Ex dono Hamonis Picernœ ecclesiam de Maupertus, et unam acram terrœ alodiis apud Baiocas et duas garbas decimœ de feodo suo de Manvex. Et decimam molendini ejusdem villœ, Et decimam de Cuscio de feodo Gilleberti de Monficket, ex dono Willelmi de Humeto et Ricardi filii sui octo sextarios ordei in molendinis de Vasta- Riparia Et unum sextarium frumenti in redditu suo de Maisio. Ex dono Pliilippi de Columberiis unum modium frumenti de decimis suis et piscariam de Furco aquse. Ex dono Willelmi de Mad. comiiis Essex. dimidium modium frumenti et dimidium ordei In molendino suo de Reviers. Ex dono Pliilippi de Croleio unam mansuram in Croleio ante portam Castelli sui Et très acras terrœ et très virgatas et tenementum Martini Clerici de Viana apud Manerium. Ex dono Willelmi de Romara très sextarios frumenti et très ordei in suo molendino Benardi apud Ver. Ex dono Willelmi de Vilers dimidium modium frumenti in terra sua de Basenvilla. Ex dono Rogeri Gernun pratum suum de Ponte Aulvii et terrain suam quœ ibi est usque ad viam quœ vadit ad perrum et duas partes decimœ molendini sui. Et pasturam ad C oves in terra sua de Videvilla et ad XX animalia, Et

ÉVÊGHÉ DE BAYEUX. 27

ad quatuor equos. Quare volo et firmiter precipio quod dicta abbacia de Longis et monachi in ea Deo servieyites omnia subscripta habeant et teneant in libéra et perpétua elemosina bene et in pace, libère et quiète, intègre et plenarie et honoriftce in ecclesiis, Et decimis, In terris et Redditibus, In bosco et in piano, In pratis Et pasturis, In aquis et molendinis, In vivariis et stagnis et virgidtis Et viis, semitis Et in omnibus aliis locis et aliis rébus ad ea pertinentibus cum omnibus libertatibus et liberis consuetudinibus suis sicut cartœ donatorum testantur. Testibus Willelmo Rothomagensi Archiepiscopo , Henrico Baicensi , Willelmo Constantiensi, J. Ebroicensi episcopis, M. et P. abbatibus de Cadomo et de Ceresiaco, Willelmo de Humeto Constabulario, Willelmo filio Radxdfi Senescallo Normanniœ etmultis aliis.

Le N° 2 du Calvados mentionne encore parmi les témoins Hugues de Cressy, Thomas Bardulf, Guille et Jean de Mara, Hamon Pincerna .

Page 1