OB11T CIO. IDC. XXVII. PRID. KAL. JULII
Les documents suivants contribuent à nous faire connaître sa vie et ses écrits.
Maximiliani Wittobort J. U. Doctoris Oratio in /mnere Pétri Gudelini habita Lovanii 22 octobris 1619(1).
Lu gère mecum tacitus Academiae nostrse jacturam ,
(1) Ce discours a été reproduit dans les Memoriœ jurisconsulterum de Henning Witten. Une autre oraison funèbre fut prononcée dans la chapelle de la congrégation de la sainte Vierge , dirigée par les Pères Jésuites , et un extrait en a été publié sous le titre suivant : Encomium Parthenium, ex oratione ftmebri habita in oratorio Sodalitatis JurisconsuUorum apud Patres Societati* Jesu, *7 octobris 1619.
et însontis amici Professorâque qeoodam mei casum indignari, josto meo dolore constknerani ; nisi mihi praeserlim in hisce sacris feratibus, oratoris partes silentio soo caeteri, qaos audire maltrissem, reliqaisse viderentur. Et fortasse non abs re prndentissimi yiri , lingaarom alioqoi disertiasimaruin, indictâ Teint sibi taciturnilate, altnm animi sni cootestari dolorem salis esse putaveniDt , ut mutis quasi sacris parentarent. Imè si quid acutiore conjectura eonseqnor, forsitan eâdem quse me ab initio causa remorabalur, iisdem continentem perpetuamque oratfonem non permisit,autmaturiori judicio rem propins considérantes , nranus hoc quemadmodum intactum reliquerunt ; ita prae caHeris mihi debitum unanimes censnerunt. Siquidem officii mei arbitral! sunt Clarissimi viri, ut Clarissimo viro Pelro Gudelino falis functo vicariam linguam, inter haec tristia atralae Ecclesis pulpita, unuspraecipuèofferrem ; cui vivent! aliquo jam tem pore, ob aetatis ingravescentis imbecillitatem, vocem sty tu roque publicâ in professione accommodera m. Potuit et patria aliis silentii causa m praebuisse, mihi ad dicendum stimulo fuisse, qui sub eodem cœlo natus, et in eodem Hannoniae solo susceptus et educatus, gentiliet paene populari meo novissimum hoc vocis animique obsequium sine manifesta ingralitudinis nota denegare nul là ratione poloissem. Quamobrem quaecuoque in hoc publico Universitalis nostrae Iqctti allât urus sum, sic accipiatis velim, ut ab aliis longe copiosiori elegantiorique
oratione explicari poluisse cogitelts; à me paulô ornathis, si plusculum temporis orationi oonstruendse reliclum fuisset.
Verum ne latissimus hic tmmensse laudis campus in 1er dicendum latè fusèque orationem abducat , melliflua prœcipuè florilegao instar apis excerpam : iisque commemorandis pnecipuum sludium adhibebo, quœet admiratiooem digna sunl parère, et imitandi studium , quà ad doctrinam, quà ad virtutem , exdtare. Atqoe in primis dubilo gratnlerne libi, Hannonia ditionum Belgicarum, vel ipsius Hispaniarum Régis elogio, nobilissima, quae tanto viro cbarissima patria extitisti ; an verotai caussâ magis doleam Athum, quod inter lot praeclara ingénia , nobilesqne et bonestas familias , quarum progenitrix etaltrix fœcundissima fuisli, etiam bunc virum Clarissimum Pet ru m Gudelinum in lucem faustissimo ortu edidisti (1). An etiam vos hue compellem, o Grai% Latiseque Musae celeberrimi eodem in oppido Licaei, quae iilum infantise annos egressum humanioribus litteris imbuendum suscepistis, inquibus Antipbanis dicti memor
T9jç çntyLekîlas dovka. 7ràv7a ylyvexcu ,
eum animi ardorern, eamquesedulitatem adhibuit, ut in omnibus classibus primas semper lenuerit, pluribus relrè se longo ordiue reiietis choriphœus semper et
(1) Natus est S Augusli 1580.
aotesignanos. Ab his sermonem atriosqae liDgaae doctus , Lotaniam loeopletissimoai qaaramcamqae scientiaram emporiam dimissos est (I) , ot philosophicis discipliois celebri îllo in Falconensi Paxlagogio erudiretar. Sed eece adolescentes iogeniam alqae iodoles, quae période alqae ver oovom reliquat vilae proveotom deoâotiat, qaoraodo sese prodit! oibil pneter philosophica spiral, syllogismos et eothymemala profoodit, eoDdiscipolos et professores soos in admiralionem trahit, eàque sedalilale pergit, ot post bienoiam circa décima m seitoat aetatis suae aonom, io qaatoor paxlagogiorom coocorso , soi Collegii primus , omniom tertios,princepsiodobiefotoras(absqoe invidia dico) oisi diotinos morbos palmam eam illi invidisset (2). Dolendom sane , et forlunae forsitan ipsi irascendom ; oisi prout homaoa se habeot omoia, raro admodom ioofieoso pede à carceribus ad metam decurrere contingerel. Colligere molli diversis io sladiis polverem soient, sed à paucissimis fervore rotarum evitari meta potest, et ne colomoam ioler otramqoe pleois , quod aianl, velis ingrediaraur , saepe malignilale casus pieraque intervenêre. Illioc io alliora Jurisprodenliae subsellia coosceodit, nobilissimam illaoi atque maxime necessariam humaoae vilae scientiam arbilratos, eoque
(4) Lovanium studii caassâ primum venit anno 4564. (2) Creatus est Licentiatos artium anno 45G7 et paulo post in eadem facultate Doctor.
ardore Jusliniani aliorumque Imperatorum constitu-
tiones, sanctissimornmqoe Pontiûcum décréta et re-
scripta complexus est, ut somma cum laude I. U. Prolyta
renuntiarelur, et Clarissimi tum tempo ris Professores,
qoibus siogularem vendra tionem cullumquedeferebat,
et à quibus prsescriptam studendi methodum acceperat,
serô datam licentiae laurum quererenlur (1). At ilie
nequaqnam inanitate tituli contentus prsemàturam il-
lam palmam decerpere haod properabat; quod plerique
hodie faciant, partim suo, parlim parent u m vitio,
qui, ut Pelronius ait, cùm ad vota properant , cruda
adhuc studia in forum impellunt. Aliud arbitrabatur
esse Jurisconsulti nomen , aliud Jurisconsulti munus et
partes, illud paucis possecomparari, at longâ jugique
meditatione opus esse, ut legum Interpres Themidis-
que Mystagoga perfectus habeatur. Eâ de causa in ipso
Jurisprudentiae tyrocioïo, privatis suis studiis, quae
haud dubiè nocturua diurnaque fuêre, publicum illud ,
quod Academiarum proprium est, semper conjunxit.
Proinde et celeberrimorum tune temporis Professorum
cathedris gradatim indefaligatus subsedit, et in eo
semper vel maximam discentium foelicitatem collocavit,
quod horulae plerumque spatio, quae noctis unius diei-
que labore Professores commentât! essent, plenius
perfectiusque eadem ha u rire possent. Hic animus , hic
studtorum ténor in eo semper fuit, quamdiu Jurispru-
(4) Faclus Licentiatus 7 maii 1572.
dentiae fines non erat egressus ; sed tantus ardor discendi non poteral unins scient iae hauslu reslingui. Ad alias disciplinas transvolare gestit animas. Malhematicis discipiinis, Astrologicisque contemplationibas et Geometricis commentationibus sese hritîandum tradit; neque vulgari contenlus studio , noctes diesque pari quâ antea sedolitate conjungit. Itâ studebal nibil parvum sapere , et cùm sublimia curaret , indagabat summorum Pbiiosophorum more et amore
Quœ mare compescant causœ : quid temperet annum; Stellœ sponte suâ , jussœne, vagcntur et errent : Quid premat obscurum Lunœ, quid proférât orbem : Quid velit et possit rerum concordia discors.
Itaque cùm pracipuam sibi laudem in Jurisprudentia? studio slatuisset, relie là tantisper Academiâ, et Romani juris exercitaiione , Mecbliniam praxis caussâ sese contulit (1). Eam urbem Astrese Belgicae perpe* tuum veluti domicilium sanctiorisque sapientiae sedera et aedem summi principes deiegerunt. Id verè sapientissimo consilio factum nemo bonus abnuerit, ut post percepta in Academiis Jurisprudentiaa elementa , juris studiosi quasi ab umbratili scholarum ventilatione sub solem et arenam vocati, tyrocinium deponerent, agendisque ultro cilroque causis, non minus ingenii sui
(i) Ante Licentiam in praxi Mechlini;» octo mensibus fuit, et statim ab eà 4. annis ibidem causa rum Patronum egit.
molifflina tentarenl quàm disciplina? et artiuro , quas abalieno ore cepissent, proprjo ibi marte specimina et eiperimenla praestarent. Boae Deus sub quibus magistrislseleclissimis undequaque, et usu longo prudentiâqae eierçitatissimis Jurisconsullis, quales vei in Areopago, vel Druidam Collegio, vel Roman» Curise coosessu conlenderis fuisse. Tanto fortunatior, Gudeline, quod ibi omoia, quae ad rem judiciariam spectant, perdiligenter excerpsisti , ut slatim juri dicundo par esses, deque jure contro verso et difficillimis legum senigmatibus certam indubiialamque sententiam aperires. Ecce statim increbescit ingenii lui fama; sub galli cantum Consultores ostia puisant, legnm oracuia rei actoresque sciscitanlur, nullusque secnm beoe vel cum rébus suis aclum putat, nisi te patrono jura sua ex perla tu r. Admirata et gloriata Mechkinia est quasi proprio fcetu ; sed patriœ debe* baris. In quam ut dulcissimum profugii locum, bello civili suborlo te recîpere, finemque ssevilise hostllis eispectare cogeris : et ita instructissimum hoc ingemum velut postliminii jure récupéras Alhum, quoque diutiusfruaris, postulandi, scribeodi, de jure respon* dendi varias ei occasiones submimstras ; imô in am* plissimum senatorii ordinis magistrat um, eum praeter morem, non conjugatum conscribis : nec salis, anno altero in iisdem honoribus continuas, et tua curia tara gavisa Gudelifto est, quam vel Athense Solone, vel Sparta Lycurgo. Sed et rerum, quas ut plurimùm
amamus, ita plnrimi sestimamus, nulia fere diotarna possessio est, tantùm Jurisconsullum inter tam angustos natalis oppidi limites latere publica ratio dod patiebatur. Invidebat Atho illustrissimum illod doctrinal décos Loranium ; exspectabaot illum Jurisprudenliae pulpita, et à doctissimis tune temporis legum canooumqae Interpretibus quàm avidissimè desiderabatur. Qois nescit nonqaam tacendam Wamesii, Gaversonii, etZuerii memoriam? illa, illa Universitatis , non tantnm juridicae facullatis lu mina pro tanto viro (si pace Maninm, sanctissimarumque umbrarum liceat) testes appelle Te Wamesi , te Caversoni , te Zueri, qui qoibnscunque rationibus et modis reluctanfem Gudelinnm induxistis, ut Académie Lovaniensi sese iternm ostenderet, parenli optimae gratificaretur , fructum studiorum aliquem persolveret, et bénéficiant acceptum non ingratus alioserudiendo compensaret. Intelligebant sane sapieniissimi ilii bujus Acadeinise Rectores, qui et quales viri ad Academicam caibedram promoveri deberent : neque enim Leguleium aliquem, aut trio m , ut ila dicam , legum Consultum ; sed solidae jam doctrina?, et publicis privatisque exercitationibus probatissimum conquirebant, evocabant. Alque licet etiam tune temporis prseclarissimorumvirorum ingeniis Lovanium abundaret, tamen illud lumen ab hoc Academico caelo abesse impatienter ferebant , ejusque doctrinoe claritatisque quasi praescii, hinc quantus qualisque aliquando futurus essel , quàm utrique Rei-
public» ulilis, ex certis anguriis certissima auspicia ducebam. Iiaque efficacibus lam gravium virorura precibas oonsilioque revocalus, du m IcctioDem exspectat, honorarium munus obit, jusque sine stipendio aliquamdiu profitetur; sed non sine honore, quin eo, qui in bac Àcademiâ solet esseamplissiraus.exornatur, remque publicam litterariam tantâ prudentiâ régit, ul paulè post rectoratum alterum caperet. Fidem facîunt Fasti noslri.et publica fama, quae lapsu temporum, intégra fide, ad nosiram usque œtatern pervolavit, pluresque etiamnum (estes oculati deponant, sub ejus imperio non florentissimum tantùm Universitatis statum fuisse; sed etiam tune maxime, si unquam aliàs, verâ propriâque suâ majestale constitisse. Omnes ilaque boni eum publico docendi officio prseficiinstabant; seddum studia in contraria Concilium distrahitur [ô sortem virtuti semper invidam!] abU indonatus, miseratur et indignatur repulsam ipsemet Senatus; ille virtute suâ sese involvit imperierritu9; nec enira ipsius virtus repulsam pâli polerat ♦ qu» sibi merces puicherrima, nullâ publica commendatione indigebat. Meminerat etiam non dubito vir Po- Jyhistor, Carapi Martii repraesentaiâ sibi pênes oculos conditions parum prosperos Comitiorum eventus meritissimis de Rep. Principibus plerumque contigisse . Igitur propositis Sapientissimorum Clarissimorumque virorum repulsis, in constantiam animum jam * n,ul" lis annis induraverat , sciens pleraque plerumque cum
patiemiâ exspeciari debere, quae graliâ et emendicato studio impetra ri non poesent. Obversabalur illios animo Scipio Nasica non minas sedilitatis curulis repu Isa fortiler toleralâ gloriosus.quàm eâdem postmodum obteniâ senatorioque monere memorandus. Occnrrebat L. iEmilins Pau lus aliquoties Consulatus petitione frustratus, post aliquod tempos communibus populi Romani suffragiis eodem exornatus. Prse omnibus illi praesertim affulgebat constantiae virtutisque mêlions facile Princeps Calo , vel boc solo elogio apud suos totamque posleritatem commendatissimus, quod honores et dignilatis Catoni nunquam , bonorlbus verô dignitatibusque ssepe Gato negatus esset. His aliisque id genus exemplis clarissimorum virorom, quibus familiarissimè utebatur, ita animum obfirmaverat, ut quoties honorera peteret , eodem se frustrari posse non ignoraret. At verô ne justo dolore ab bac Academiâ discessum cogitaret , destinantur à niagislratu nobilis et generosns dominus Van Schore, tune temporis civitatis Princeps, et Pensionarius Wylems, qui certissimâ spe primant) vacature lectionis érigèrent, confirmarent, retinerent. Et nâc spe non mediocriter recreatus, lectionem Regiam, quà continua fa ne tus fuerat, quietiori quidem animo, sed non minori quàm antea laude exercél (1). Imô vacat paulô post urbana lectio, fldem non failli optimus sapienlissimusque Se-
(i) lû Profes«orem Regiuoi assnmptus anno 458t.
nalus, sed Consulis Tribnniplebis, Senâlorumque et Decurionum suffragiis ei defertur (I). Cùmque pluribus annis inter incerta vitae totius constituendse vota dubius fluclaasset (qoae sors somma ferè ingénia subineuntis virîlis aetatisingressum versare solel), tandem in boc pulchenrimo Brabantiœ mediluilio domicilium destinât figitque, Musarumqae otia prœ clàmoribus fori Curiarumque jurgiis amplectilur, solidam veramque quietem in unâsapientiâ collocaturus. Verum enimvero subit, ut asÊolet, ilii ob animum nepotum posteritatisque cura , quse desideria plerumque noslra in longa dissi laque transmiuit. itaque de uxoreeogitarecœpiU quse rei domesticse curam gereret , et in olii negotiique perindealque in lhalami partemveniret.Destinantur ilii compiures, et grandi dote uilro citroque invilalur. Verùm btc nec uiiam prtidentiae suœ partent neglexit. Bene natam, scitè moralam , abundè nummatam , sed quse virtute , prse caeteris fort un» bonis , prœemineret puerisque beaiacreandis esset, maturo sibi judicio soeiavit, Celeberrima est jam abbinc mullis annis Vander Steghtn familia ; sed recentissima adhuc hodieNicolai uobilissimi amplissimique viri toto boo Belgio memoria vivit. Hic praeier innata generi suo siemmata et majorum imagines, juris legumque studio sois lemporibus ita ciaruit, utConsiiiarius ordinarius Régis Hispaniarum*
(I) J. U. Doctor creatus anno 4R86 , t3 septemb. — Lcctio ordinaria ci collata 27 julii 1590.
in anliquissimum amplissimumque Brabanliae cousiliam à Domina Parmensi lune Belgicarnm ditionum Gobernatrice, oonscriberetor : illo, illo parente orlus est (qoem bic praesentem ei mœreutem conspicio) generosus dominus Joannes Yander Slegen raliociniortim ArchiducaliumPrsefecturâin urbe Bruxellensi ordinariè fungens. Illo, illo et sala est magni nostri Gudelini uxor, paternse virtutis, non minus quàm bonorum hères, qnae et liberos non tanlùm illi procréa vit; sed ut sui similes essent studio verè materno educavit, effbrmavit (1). In hoc praeserlim optimam illa. matrem suam semulata Margaretam Sterck filiam D. Heur ici, ordinis aurei velleris Tbesaurarii, aerariique Imperatoris Caroli Quinti Qoaestoris gênerai is. At neque generis claritatem in Petro Gudelino desideres : nam praeterquam quod genus suum doctorali laureâ, virtatumque omnium quibus claruit, splendore et aeternis doctrine suae relictis monnmentis illustrius fecerit, patrem majoresque suosnon rare in amplissimo Athensis oppidi senatu septemviros habuit , qui honos ibidem maximus : Parente verô optiroâ Anna Buysset celéberrimi ibidem nominis et familise absque invidiâ gloriari potest. TestisestNechlinia, quae et huj us nominis splendorem adspexitin Jacobo Buysset, famoso Jurisconsulte, qui ibidem supremi senatus Belgici Secre-
(4) Liberos 7 genuit, quo» moriem superstites reliquit, filio$S, filia» 4.
ta ri us et Actaarins Gudelimira cognatum fœlicibus
anspiciis, ea polissimura, quse ad praxim et exercita-
tioDes forenses pertinebant, erudivit. Sed haec generis
aviti stemmata longâque suorum prosapiâ derivalum
propagatumque sanguinera seraper prae unâ virtute
minimi aestimavit, nullumque unâ virtute locuplelius
augustiusque patrocinium à parentibus liberis posse
relinqui verè sapienlerque judicavit. Ilaque ab illâ
externâ pompa ad ea, quae virluli propria sunt,oratio-
nem demuto. Omittam tamen, ne longior sim, sub-
tilissimas ejus in institula elucidaliones. Praeteribo
acutissimas verèque Papinianaeas ad digesta respon-
siones, notas et schoîia ad decrelales. Nibil dicam de
syntagmate regularum juris praeclaro cerlè et locupleti
juris utriusque thesauro, in quem quicquid ferè in
universâ Jurisprudenliâ rarum est, prudentissimè con-
gessit. Quid porrô dicam de divinis illis ad feuda
commentariis ? Quid de jure novissimo, quod non
tanlùm ipsius antiquitatis interpretatione elucidavit;
sed variarum etiam consuetudinum, quarnm peritissi-
mus erat, disputalione, praxique et hodiernis judi-
ciorum formulismiro labore; sed non minus obslupes-
cendâ ingenii suisubtilitateillustravit? An non quod de
Tiraquello suo salis ambitiosè jactat Gallia, pari jure
de suoGudelino posset Belgica, magnum nempe dubi-
tationis certamen esse pluriumve liberorum an libro-
rum parens existât? Unde magna sanè, Gudeline, fama
tua posthuma eril, et quia tara stabili vinutis probita-
tisque fundamenlo suslenlalur, nullâ invidiae vi , nullâ temporum injuria collabetur. Annabit illa perennabitquedoctissimorumtuorum librorum programmai quasi perpetuùm duraturo marmore cœlata. At illi per diversos terrarum traetus aeteroâ Jurisconsultorura voce animabuntur, erit illis famossiraum in acholis pu I puisque nomen, pondus et authoritas in subselliis judicum et curiis. Illos
Non imber edax, non aquilo impotent Possit diruere , aut innumerabilis Annorum séries, et fuga temporum.
Itaque quod Melpomenae sua? gratulabundus accinit Horatius, id tu Astrese lu» gralo memorique versu applaudas,
Non omnis moriar, multaque pars mei Fitabit LibUinam. Vsque ego postera Crescam laude recens.
Erunt , erunl perennia îngenii lui monimenta , Pyramidum silu alliora, fortunae imperio majora. Vivent , inquam , libri tui , sed et vivent liberi tui probi illi et morati et docti, et vestigia paterna, quâ virtu(e,quô probi ta te duce prosequentur, tu in eorum vives imagine qui tuam représentant. Vivent et libri tui* et tu in illis quasi in picturâ loquente, nunquam conticesces. Et ecce veluli fœtus vivente te animati, cerebroque tuo velut altéra Miner va producti obstetricanle, ut sic dicam, liberorum luorum Philippiet Pétri Pauli Juris-
consultorum manu propitiani Lucinam videbunt, lucera, inquam, et doctissimorum virorum manibus contreclabuntur, avide curiosèque demulcebuntur. Sedquôme abstulit affectas? paene oblitus eram, quod supra admirationem inter nos esse solet, proitt sese nunc res humanae habent. Cùm almse Universitatis conservatori à consiliis assideret(l), eandemque fortissimè defenderet, sapientissimè conservaret, i laque jus dicerel, utnunquam vel adtnodum rare ejus senlentise retractarentur, cùm, inquam, ejus doctrina ubivis terrarum adeô nota esset, tantoque in pretio, ut in Universitatibus celebrioribus consiliisque ejus authoritas allata plurimùm va 1ère t, ad supremum curis Mechliniensis senatum nominatione iteratâ ultrô poslulatur. Quid pu ta lis? quod candidatus aut huicaut illi, ut more receptum est , manum adierit? huic et illi oscula jecerit ? Abundè virtuti factum putabat,quod postularetur, memor erat Gomici :
Virtute ambire oportet non favitoribus , Sat fautorum habet semper qui rectè facit.
Quid posteà ? eidem ab illustrissime) Duce Àrscbotano non semel ad curiam Monlensem janua aperta est, non semel, inquam, (id permitte mihi ex ore tuo dicere, clarissime vir Fiene facile Belgii nostri Àrchitriatre , et Universitatis nostre ingens decus et lumen) qui ûde ab
(1) Factus Assessor anno 1594.
excellenlissimo illo Arschotano accepta, iteratis vicibus Gudelinum in supremam illum Hannoniae senatum incitasti. In Jurisprudenliâ philosophari maluit t quant libertatem et otium litlerarlum vendere, et auream , ut aiunt, servitutem servire. Rarum hoc exemplum, Auditores, dum pessimis eâ in re moribus bodierno die passion peccatur.
Hinc, hinc intellige, ô Academia, qualem virum amiseris, illustrissimum nimirum doctrinae sydus, integerrimum virtulis probitatisque ornamentum, religionis avitae acerrimum propugnatorem , fidei omnisque conslantiae verum Achillem, cujus in animo non levibus notis virtutes impressae, sed insculpta? omnino et solidae, in pectore praeter multarum scientiarum thesauros, leges ju raque prorsus omnia conclusa, in toto denique corpore verè virilis gravitas» morumque aureorum gralia longé latèque dispersa eminebant. Non igi tu r immérité bodiernum scholarum justitium, lugubres cantus , sepulchrales istae faces , atrati parietes atque ar» omnibus oculorum aciem obturbant. Mon unius familiae jactura haec est, Auditores, optimo parente orbata Universitas est, subtilissimo Doctore Justinianaea pulpita, Interprète acutissimo et solidissimo studiosa juventas, ego verô Professore et Patrono (1).
(4) Publicut jurts Professor extittt anois 57; Assessor consenratoris annit J5; Obiit anoo aetatit rase 70, Domini 461», 18 Oçtob.
Dédicace des ouvrages de Gudelinus au Magistrat de Louvain par les éditeurs Philippe et Pierre Paul Gudelinus, en 1640.
Nobilissimis et Amplissimis Consulibus, et Senatui,
POPULOQUE LOVANIENSI , PARENTIS SU1 DE JURE NOVISSIMO GOHMENTARIOS DEDICANT COKSECRANTQUE PHILIPPUS ET
Petrus PaulosGudelini,!. U. LL.
Clarissimi Parentis nostri de Jure Novissimo Commentarii , annis abhinc ampli us viginti in bac celeberrima Academia maximo auditorum numéro publiée prselecti , tandem aliquando typîs excusi prodeunt orbis in Theatrum , Nobilissimi et Amplissimi Senatores : sed non vivo authore suo : ut id faceret , induci non potuit vir modestus et gloriam fugiens. Tamen non modo Belgis , sed Exteris quoque nullum hortandi , atque etiam urgendi finem facienlibus, ad extremum victus ejus animus, illam omnium diuturni desiderii exspectationem ut expleret , assensum prabuit. Verum ( ut sunt humani casus) posilis vix hujus operis primordiis, inorbo corripitur, et ( heu ! citô nirois ) abripitur. Nova igitur raora.
Nos , ne tanta publicationis istius exspectatio studiosorum hominum animos diutius torqueret, huicoperi tam fœliciter cœpto, manus nostras sedulù admovendas existimavimus, eâque cura ac studio iucubuimus , ut
ille Juris Novissirai Thésaurus publicam lucem tandem conspectorus sit.
Cùm autem animo agilare cœ pisse m us , cujus tutelae vel gralise lillerarium hoc tnunus consecratum iremus : illud honoratissimo noroini veslro (Nobilissimi Senatores) non una de causa deberi illico judicavimus. Vos enim Clarissimo Parenti nostro, quamvis alibi naio, ord inaria m juris Professionem contulistis, quà annis viginli novem perfuncius fuit , et huic Academiae urbi ( peruiitlite nobis hoc eloqui ) non exiguam lucem attulit. Equidem vobis libenter adscribimus ortum nostrum in Brabanlia , Iltè , illâ Brabantiâ quae circumfusarumlatè provinciarum régi n a est , amœna solo, caelo laela ; oppidis , armis , ingeniis f artibus culta ; civium numéro fœcunda* moribus proba, induslriâ alacris, vita" elegans , fide probata. Iterum vobis libenter adscribimus pro Natali solo nos nactos fuisse Lovanium , Artium omnium amœnam et amatam sedem.
Ergo mérité buncoptimi Parentis noslri par tu m inclyto nomini vestro oflferimus, quem et eo jure quo sala solo cedunl, apud I. Ct0* vobis vindicare poteratis.
Jam si splendor aut fama operi ab insignis praescriptione tituli quœritur : nonne talem praferimusfSenatui vestro in Amplissimis Brabantia? ordinibus in ter civitates primi honores decreti sunt. Nam , qnod ibi summum dignitatis culmen et apei , pênes vos Sessionis Principatus. Itaque dignum tali libro nomen vestrum est, Amplissimi Senatores ; dignus pariter tali nomine liber
quem offerimus. Neque verô munus aliquod preslanlius à nobis exspeclari poluit aut debuit eipositiooe islâ Novellarum Constituiionum, quae ut Jus cootinenl Novissimum, ita sane pracipuum. Est enim hoc jure comparatum, ut leges posteriores dérogent anieriori bus, alque adeô in judiciis praesertim respiciendae sint. Opus profeclô arduum , dispersas in magno volumine Conslitutionesapto materiarum ordine (quod nerao Jureconsiiiiorum antea praeslitit) sic digessisse , et composasse, ut uulla omnino islarum Constituiionum , nulliim earum caput, nullus paragraphus fuerit praetermissus . Ac cùm oulla ferè pars juris sit , de qua exstet aliqua faujusmodi Gonslitutio , su m ma m et epitomen quandam juris universi hâc occasione desideratissimus Parens noster conscripsit , ut non solùm de jure privato , sed etiam de publico; non lantùm de rébus prophanis, verumeliam de Ecclesiasticis et sacris disputasse reperiatur; indicato ubiquejttre veteri , scilicet Digeslorum et Codicis , post remis bis Justiniani sanctionibus emen* dato : additis quoque et suo loco expositis Friderici et quorundam al ioru m Occident is ïmperatorum Conslilutionibus , quae in corpore juris sparsae sunt , paremque autboritatem obtinuerunt; positis denique ob oculos passim Consuetudinibusetlegibusharum vicinarumque regionum , non quidem singulis ( id fuisset infinitum ), sed quae frequentiorem usum nacta? videbantur.
Dignemini igitur,Nobilisstmi et AmptissimiSena tores, bosce Juris Novissimi Commenta ri os , suramis Optimi
Parentis nostri vigtliis conscriptos, nostrâque operâ jam public» lucis jurisque factos , fronte serenâ suscipere , nosque favoris vestri benignitate et gratiâ , si merebimur, complecti. Speramus aatem favoris vestri aura longius provecti, eruere porrô, quae ab indefesso Parente nostro elucubrata sunt : ut quemadmodum vivus ille docendo bene de Academia et universa Patria meritus est ; ita nunc etiam fato functus magis magisque posteritati prodesse videatur. Ita valete , feliciterque Urbem regite, quoe ut maxima est, ita aeternitate digna. In eâdem Urbe vestrâ, Prid. Kal. Aprilis, M. D. C. XX.
Lettre de la faculté de Droit aux éditeurs.
Philippo et Petro Paulo Gudelinis I. CUs. — Novellarum Jusliniani Sacratissimi Imp. Constitutionum utilitas, dignitas, etiam nécessitas, quâ quâ se quis vertat , ipsae primo se quasi prospectu ostentant : quarum opus sive volumen locupletissimum Juris penu, iraô Thesaurum continet : quod Holoander tanti se fecisse scribit , ut id omnibus Regum aerariis anteferret. An injuria? haud ita. Sunt enimquodMynsingerus iu proœmio Institutionum censet, NovelUe prsestantissima et necessa ri a maxime juris pars , et quas meritô quis Juris Colophonem et columnam dixerit. Solse reliquo Juri
Givili in multis autboritatem addant , Soi» in plurimis detrabant , Solae nova m forma m ac normam attribuant. Quocunque enim circumspicitur , adparent bic circa singulas paene Juris partes sanctissims, sanctiones , et pulcherrimse non de Jure dumtaxat privato , sed et de publico , ut de rébus profanis , ita de Sacris Ecclesiasticisque. Ex quibus omnibus alterum quodam modo Juris Corpus videtur consurgere. Quae cùm ita sint, quid est quod tam pauci Juris studiosi se studiaque sua in lerendo volumine isto componunt? An ideo, quia Yolumen boc nullâ propè ad discenduin arte aut metbodo disciplina? constet? Constitutionibus in istud congestis nulio materiarum , nuilo etiam titulorum apto ordine ; sed habita dumtaxat temporis , quo quaeque constitutiones sunt promulgatae, ralione? Quid rursum in causa est , quod , ut olim conquerente Ecolesiaste , plures faciendi libros ( de ambiliosis loquilur ac futilibus) nullus fuit finis ; ita nunc in tantâ, purgatiore hoc saeculo nostro , optimorum et doctrinâ pra> stanlissimorum virorum abundantià , hanc Juris nostri Romani partem , aut prorsus imactam , aut incultam , et à commenta tioni bus nudam reliquerunt , aut paucissimi in ea declaranda aliquid prxstiterunt ? nemo certè hactenus qui extra sanaa ac orthodoxaB religionis noxiam in artis alicujus formam prsestantissimum hoc opus redegerit. An forte quia res magna? difficultatis et ex ea taedii fuit? difficultatis; quam partim Asiaticaa dictionis, qua legislator utitur luxuries, partim quam
graecae linguae ob continua bel la corruplio ejusdemque corruptae vitiosa translatio pepererunt? An forlasse, quia earum argumenta , quae Authcnticas nuncupamus, sub titulis Codicis passim inserta exstant illis legibus subiecta , quas respicere videbantur? Irnerii haec ians esi et opéra , qui in lia lia primùm hoc Jus Juslinianaeum professus est , et quod Abbas Urspergensis refert certis tomis dislinxit. Jacobus Ctijacius induslriâ ( ut in aliis Suis omnibus ) admirandâ et erudîtione multâ in opère hoc illnstrando mullis parasangis superavit, scripsit elegantissimè solidissimèque, at non isto ordine ac methodo, quam hacienns desideraviraus. Desiderio isti nostro tandem abundè satisfecit Clarissimus eminentissimusque Collegii nostri Antcccssor ( eu jus manibus fœliciter adprecamur ) Petrus Gudelinus qui in bac Nea^têff sive Novell arum tractalione eum sequutus est ordinem , quem Justinianus ipsemet in Institutionibus anteriore in jure exponendo amplexatur , tanquam dis* ciplinarum rationi congruentem. Neque hic sistit , sed quod homiriis fuit publici boni amantissimi , addit, ne quid juris novi desideretur , capita constitutionum Friderici , et aliorum quorundam Tmperatorum Occidenlis tam sparsarum in Codice, quam earum quae feudorum Hbrîs sunt inserta? , quod et hae Juris autborhatem obtinuissent. Adjecit insuper quod ex re alque usu fuit harum vicinarumque regionum consuetudines et leges non eas quidem omnes , neque singulorum municipiorum ( hoc enim in inânitum abivisset ), sed quae fre-
quentiorem iisum obtinent t ut Juris studiosi quendam ad patrias leges ingressum aditumque haberent. Roc opas iste qaidem ante annos viginti pablicè frequentissimo Auditorio perdocuil, post plarimorum rogatu sua erga omnes proraptissima voluntate, ut posteris etiam prodesset, cœpit publicare typis , morte nobis omnibus mcesta praeoccupatus , filils heredibus opéra à se cœplae consummationem demaodavit, à quibus justissimo Parentis desiderio gnaviter satisfactum est et prompte. Quare laudatosvos, Omatissimi Consultissimique Philippe , et Petre Poule Gudclini, cupimus ac vo veinas; atque unà monitos rogalosque, ut quas probe scimus, alias multas in diversis Doclissimi Parentis vestri triginta-septem annis continui in Academia ista nostra Professons corn m entât ion es lucnbrationesque pênes vos esse f lucem aliquando et splendorem contueri patiamini. Istud bono publico vobis vestrisque omnibus ornamento erit , adeoque lux vobis Paterna à luce adsplendebit.
Prior et Collegium Facultatis juridicœ Aima in Academia quae Lovanii.
Fers grecs et latins du docteur Guillaume Mercerus , à la mémoire de Gudelinus (i).
Quanto Lovanii erepuerunt pu 1 pi la plausu, Quando jura Petrus roslris diclabat et balis-: Tanio Lovanii sonuerunt compita planctu , GoDlicuit Schola, luxe ru m Collegia Juris, Cura Gudelini mors est vu I gala per Urbein. Heus, ubi rara fides? ubi vir juslilissimus udus Qui fuit in Belgis, et servanlissimus sequi? Eheu quam brevibus pereunl ingentia causis! Desine Lovanium tristes miscere querelas : Uno orbata viro es ; su pères t spes magna nepolum, Illuslris fratrum triga , et quadriga sororum, Quos sacris Pater et civilibus abluit undis t Ornatu et vila clari Geniloris imago :
Quorum fraena, timor sanctus; concordia , babense; Vincula , castus amor; auriga est spiritus idem. Desine funebribus Tbemi sacratissima threnis : Non morilur, quem conspicuae sentenlia famae, Vila reos loties, loties solata clientes, Judicisofficio donavit in aetberejusli.
Non morilur, sancti qui complacet instar Abelis;
(1) Plnsîeura antres célèbrent en vers , selon l'usage de l'époque , les travaux de Gudelinus.
Qui defunctus adhoc loquitur, coi posthuma proies, Hic liber, instiluit terris caeleste tribunal : Tempora qui confert priscis praesentia , mores Moribus, et leges vetericum jure Novel las. Non moritur,quem dense iterum studiosa Juventus Audiet erectos toi lente m ad sidéra vultus.
Àïfcre Tltep&eç Movaou zbv imèpzazov ivdpûv, "Ov Oeioùv goqïy} JwjOwv âpÇrçXoç ÏTÙYiaey. "Enza. yovevq Trac&ov, 7ràvTaç t àpezr\v é$ife£e, Kat vexpoç où Ttcwei yevvâtv zoivzyjv Movo/3«/3Xoy. TLclaVy Tiitaixeloùç àt$a)(Yj<z (ih itkhpza. fiifilov. ' ApyoLtovg, ve&povÇy tâlouç% è'tztozepmovç ze OiKO[xévYi iï&UviKji véfjLOvÇ) xarà 'lovazmavâv. Aeùze ve«, xaè iïeïtxe yépovzeç, ri$è ^a3"y?Ta«, AeDre, napaxkijTCù ivzeùÇezou itckvzoze /3//3X&>, EûAoyiaç ze Qeou KoafxyjzYizâç ze ysfjwia*/?. Oi5 napéyet xa$<xpYi fièv dûaxoka vàaza TtY)yny OJdê (fêpet nmpw xpeLÛfyq S.p.'ne'koq oivw.
Buste et portrait de Gudelinus.
Le musée académique possède, sous le num. 81 (Voir les Analectes de 1853 p. 204), le buste en marbre de
Gudelinus. Ce buste provient du mausolée consacré à sa mémoire dans l'ancienne Église des Carmes déchauses à Louvain.
Dans l'édition de ses ouvrages, publiée en 1620, se trouve son portrait, reproduit plus lard dans la BiUiotheca Belgica et dans d'aulres recueils.
Erycius Puteanus composa pour ce portrait l'inscription suivante :
Plena animo fades ; animus , Sophiaquc , Thcmique:
In picto vivus corpore sermo vigct.
Scripta viriSophiamque stilo, Themidemqueloquuntur: In scriptis dicas Numen utrumque loqui.
Gudelinus n'a pas de notice dans ta Biographie universelle, et cependant plus d'un jurisconsulte français a profité de ses travaux sans le citer. L'article des Mémoires de Paquot (tom. XVII, p. 298-308) pouvait fournir aux éditeurs des éléments suffisants pour une notice.
TABLE
Le grand prix de V académie des sciences de France remporté par M. le prof. Van Beneden. 5
Bref de Sa Sainteté Pie IX à M. le chanoine de Ram , recteur de V Université catholique de Louvain, \ g
Discours prononcé à la salle des promotions le
25 octobre 1854 par P. F X. de Ram , recteur de V Université catholique de Louvain , après le service funèbre célébré en V église primaire de Saint-Pierre pour le repos de l'âme de M. Henri Barthélémi ÏFaterkcyn, professeur ord. à la faculté des sciences et vice-recteur de VUniversité. i 5
Discours prononcé à la salle des promotions le
26 octobre 1854 par P. F.X. de Ram, recteur de VUniversité catholique de Louvain , après le service funèbre célébré en l'église primaire de Saint -Pierre pour le repos de l'âme de M. Grégoire Demonceau , professeur ordinaire et doyen
de la faculté de droit, 37
Documents relatifs aux traitements des professeurs de V ancienne Université de Louvain , vers 4 609. 48
Lettres inédites de Lœvinus Torrentius à Juste Lipse . 62
Notice sur le père Jacques Lefêvre, de l'ordre de Saint Dominique, docteur et professeur en théologie de V Université de Louvain. 80
Anciens calendriers académiques de Paris et de Louvain, 91
Documents relatifs à la vie et aux écrits du professeur en droit Gudelinus. 1 66
PUBLIÉS PAR
P. F. X. DE RAM
LOUVAIN , CHEZ VANLINTHOUT ET Cle,
IMPRIMEURS-LIBRAIRES DE l/ UNIVERSITÉ.
FAVEURS SPIRITUELLES ACCORDÉES PAR SA SAINTETÉ LE PAPE PIE IX, A L'UNIVERSITÉ CATHOLIQUE DE LOUVAIN.
Nous aimons à enregistrer , comme une des marques de la haute bienveillance que notre Très-Saint- Père le pape Pie IX porte à l'Université catholique de Louvain , les faveurs spirituelles que Sa Sainteté a daigné accorder à cet établissement.
Ces faveurs spirituelles , dont ceux qui en sont l'objet s'empresseront de profiter avec un vif sentiment de reconnaissance envers le chef auguste de l'Église, se rapportent au culte de la Sainte Vierge, invoquée à l'église primaire de St.-Pierre à Louvain sous le titre de Sedes Sapientiœ, et à la fête de St.-Thomas d'Aquin.
On sait qu'après ies cérémonies de la promotion des docteurs en théologie et en droit canon, au grand auditoire du collège du pape Adrien VI , on se rend en cortège à l'église de St.-Pierre où M. le pléban, assisté de son clergé , vient recevoir le nouveau docteur à la porte de l'église et le conduit à l'autel de la Sainte Vierge , pour y faire l'action de grâces et l'offrande, selon les anciens usages académiques (1). Au
(4) Voyez le Cérémonial de la promotion publié le 48 juin 1841, art. 8 et 9.
jour de la promotion une indulgence plénière peut être gagnée par le jeune docteur, le recteur, le vicerecteur, le secrétaire de l'Université, les professeurs de la Faculté de théologie et le pléban de St.-Pierre, en priant devant l'image de la Sainte Vierge, après avoir rempli les conditions requises pour gagner une indulgence plénière.
En outre , une indulgence de trois cents jours est accordée indistinctement à tous les professeurs et étudiants de l'Université chaque fois qu'ils réciteront devant cette image de la Sainte Vierge, à l'église de St.-Pierre, la prière suivante : Ave Virgo beatissima sine lobe originali concepta , avec l'oraison dominicale et la salutation angélique.
Autrefois, avant la dispersion de l'Université à la fin du dernier siècle, la fête de St.-Thomas d'Aquin était une des grandes solennités académiques. L'Université assistait en corps aux offices qui avaient lieu solennellement le 7 mars à l'église des Dominicains, où le panégyrique du saint docteur était prononcé en latin par un des membres de la Faculté de théologie ou de l'ordre de St.-Dominique.
L'ancienne fête académique se trouve en quelque sorte rétablie dans la chapelle du collège du St.-Esprit : une indulgence plénière y pourra être gagnée le 7 mars, jour auquel on y fera annuellement les prières de quarante heures, en vertu de l'autorisation donnée par Son Éminence le cardinal-archevêque de Malines.
Pour compléter cette courte notice, nous ajoutons ici le texte du document relatif à la concession des indulgences en question.