Alcuinus primus Parifienfis fiuâii inftltutor

Ecce fenex quidam varijs agitatus ab auftris

Attulit optatos in loca Galla pedes.

Nomen adhuc minuit quamuis cariofa uetuftas,

Alcuinus meritum pofteritatis habet.

Quas pofuere fcholas, fuperare palatia regum

Stru&uris, fpatio, fumptibus, arte putes.

Centum Mygdonio collegia ftantia faxo

Magnificas cingunt confpicienda domos.

Singula mille ftrepunt, poft tintinnabula, linguis ;

Jncœptum uario murmure férue t opus.

DE PERLAMENTO ET GYMNASIO PARISIENSI.

Secundum Robertum Gaguinum Perlamentum Pariflanum taie habuit initium. Conuenerunt olim ex omnibus Galliae ciuitatibus probatiûlmi & expertiffimi quique uiri in unum coniiliurn, praefertim qui ad hoc deledi erant & nouerant regni confuetudines & iura, examinatisque caufls & controuerfijs eorum qui ad ipfos prouocauerunt, ius dicebant. Sed quia uaga effet incertaque inftitutio, décréta Parifius curia & fedes eft. Sunt que ad eam iudices deiignati, qui, ibi confiftentes, perpetui prouocationum definitores eflent. Illorum oftoginta numéro funt, annua ftipendia ex fifco regio percipientes. Hi autem diuifi funt in quatuor confilia & curias, quas caméras uocant. In prima caméra fedent quatuor régentes feu prefîdes atque triginta confiliarii,

j6 MUNSTER.

qui audiunt caufas & lites, conftituunt termines & faciunt dilationes, & que ad iuris cognitionem attinent. Minores tamen caufas & leuiora ipfî dijudicant. In fecundâ caméra fedent decem & odo confiliarij, ficut & in tertiâ, & in utrâque fedent quatuor praefidentes, & hi confiliarij partim funt laïci & partim do&ores. Officium eorum cft, diligenter caufas examinare, & quicquid illi decernunt, hoc unus ex quatuor praefidentibus prima? camerae denunciat partibus litigantibus, prima die ab ipfî* determinatâ. Et hanc fententiam uoeant areftum, id eft, firmam, nec licet ab eâ appellare. Qui autem hic reus indicatus ruerit, cogitur dare iudicibus fexaginta libras Turonenfes. Quod fi quis exiftimet caufam fuam non fatis difeuffam & examinatam aut non redè intelledam, atque ob id fibi iniuriam faétam, huic licet caufam fuam rurfum in iudicio proponere & diligenrius examinare. Verùm non priùs auditur, quam duplicatam didat pecuniae fummam depofuerit. In quartâ camerâ funt confiliarij quos uoeant magiftros palatij, & hi audiunt folum illorum caufas qui régis obfequij sunt deputati, aut fpeciali priuilegio donati, ne ab alijs curijs infeftentur. Sedent in hac caméra folum fex iudices, licetque ab eorum fententiâ prouoeare ad Perlamentum. In decidendis caufis, quum magna difficultas offertur, hoc omnium curiarum confiliarij s congregatis difeutitur, quod etiam fit in his quae rex de republicâ ftatuit. Huius enim fenatûs decreto omnia aeduntur. Habet proindè hoc Perlamentum aliquot aflefiores & coniudices, praefertim quando Pares Franciae praefentes funt & comités qui in régis curiâ funt; et hi unà cum paribus difeernunt & definiunt in Regalium & Parium caufis. Sunt autem duodecim Pares ele&i ex cunâis nobilibus regni, quorum fex funt ex collegio facerdotum, nempè epifeopus Remenfis, epifeopus Laudunensis, epifeopus Lingonenfis, qui etiam duces appelJantur;

epifcopus Bellouacenfîs, epifcopus Nouiomenfis, epifcopus Cathalaunenfis^ qui comités uocantur. Et his adduntur fex principes feculares, nempè dux Burgundi», dux Normanniae & dux Aquitaniae : item cornes Flandriae, cornes Tolofanus, & cornes Campanile. Hos duodecim principes primum inftituit Carolus Magnus, appellauitque eos Pares, quod pari dignitate adftare debéant régi. Nec fubjiciuntur ulli iudicio nifi Perlamenti. Noftro tamen tempore horum duodecim principum non magnus eft refpedus, deindè quidam funt aboliti, pr«efertim ex fecularibus, ut dux Burgundise & cornes Flandriae, & rex agit quod illi placet. Fundauit quoque illis temporibus Carolus Magnus fludium Parifîenfe, follicitatus ad hoc per quatuor infignes & dodos uiros, quorum nomina funt, Claudius, Alcuinus, Iohannes & Rabanus. Hi fuerant difcipuli uenerabilis dodoris Bedae, ueneruntque ex Scotiâ in Franciam.

Scribit infignis cofmographus Strabo, quod & res ipfa comprobat, Galliam ubique allui fluuijs, ijsque pro magnâ parte nauigabilibus, quales funt Rhodanus, Ligeris, Mofella, Mofa & Sequana. Ifti & alij minores, partim prodeunt ex Alpibus, partim ex Pyreneis montibus, qui Hifpaniam difpefcunt à Galliâ, et partim ex monte .Cemmeno 1 , qui ad Lugdunum ferè pertingit Quidam fluuiorum curfum tenent uerfus Aquilonem, recipiun turque à mari Anglico, alij labuntur ad Auftrum exonéra nturque in mare Mediterraneum, id quod in magnam regni cedit commoditatem, quum hoc pado merces facile ab uno mari ad aliud transferri poffînt.

Fuit Gallia ab antiquis temporibus femper culta, tam in urbibus & oppidis, quam in agris, hortis & pratis. Quam ferax fit ager Parifianus, poteris hinc colligere, quùm uice quâdam rex Ludouicus undecimus

i. Cevenneno. V. O.

fcire uellet, quoc armatos uiros Lutetia producere poffet in agrum, numerati funt feptuaginta millia uirorum procedentium ad miliriam. Vbi autem multus eft populu8, neceffe eft ut fœcundum ha béant agrum undè eis fufficiens fuppetat uiâus.