CITÉE A LA PAGE
« Permutatio facta inter Regem et Ecclesiam ac Archiepisco- » pian Rothomagi de Manerio de Andely , cum noua » Castello de Rupe ( de la Roche ) et cum /or esta, pro villâ » de Dieppâ et villa de Boteilles < Bouteilles ) , cum totd » forestâ de Aliermont. »
« Richardus , Dei gratià, Rex Angliæ , Dux INor- » manniæ, Aquitaniæ, Cornes Andegaviæ, archiepisco- » pis , episcopis , abbatibus , prioribus , comitibus, » baronibus , justiciariis , senescallis , vice-comitibus, y> præpositis , ministris , et omnibus ballivis et fide- » libus suis , salutem. Cum sacrosancta ecclesia , » sponsa sit regis regum , et unica dilecta illius » per quem reges régnant et principes gubernacula » possident; tantô ampliorem ei yolumus devotioy> nem et reverentiam exhibere , quanto certius non y> regiam tantum , sed omnem a Domino Deo esse » credimus potestatem : unde , sicut venerabilis Ro- » thomagensis Ecclesia , quæ inter universas terray> rum nostrarum plurimâ celebritate dignoscitur » enitere , pro rerum necessitate vel temporum , » nostris duxit utilitatibus opportunâ diligentiâ con- » sulendum ; sic nos ejusdem matris nostræ com- » modis et augmentis dignâ compensatione dignum
CHARTES
fi ducimus respondere. Sanè villa Andeliacâ , et fi quibusdam aliis adjacentibus locis , quæ erant fi Rothomagensis ecclesiæ , minus suffîcienter firfi matis, inimicis nostris in terram nostram TNormanfi niæ per eadem loca patebat ingressus , per quæ ■» incendiis et rapinis, nec non et aliis hostilitatis sæ- » vitiis , in eamdem terram nonnunquam licentiùs » grassabantur. Quocirca venerabili patri Waltero fi arcbiepiscopo , et capitulo Rotbomagensi debitum » habentibus ad nostra et prædictæ terræ nostræ y> damna respectum , facta est hæc permutatio in- » ter Ecclesiam Rolbomagensem et Archiepiscopum fi Rothomagensem Walterum ex unâ parte , et nos e* fi altéra parte, de Manerio de Andely, in hâc forma : fi Scilicet , quôd idem Arcliiepiscopus , de conscien- » tiâ et voluntate domini Papæ Coelestini tertii , et fi de assensu capituli Rothomagensis ecclesiæ , et fi coepiscoporum suorum , et cleri ejusdem archie- » piscopatùs , concessit , et in perpetuum quietum fi clamavit nobis et hæredibus nostris , prædictum » manerium de Andely , cuin novo Castello de fi Rupe , et cum forestâ , et cum omnibus aliis perfi tinentiis et libertatibus suis; exceptis ecclesiis et fi præbendis , et feodis militum , et excepto manerio de Fraxinis , cum pertinentiis suis : quæ omnia fi idem Arcliiepiscopus ecclesiæ Rotbomagensi et fi sibi et successoribus suis retinuit , cum omni- » bus libertatibus et liberis consuetudinibus suis » et cum omni integritate suâ in perpetuum; ita
CHARTES
» quôd tam milites quam clerici , et omnes homi- » lies tam de feodis militum quam de præben*
» dis sequentur molendina de Andely , sicut consue- » verunt et debent, et moltura erit nostra. Archie- » piscopus autem et homines sui de Fraxinis » molent ubi idem archiepiscopus volet ; et si vo- » luerit molere apud Andely , dabunt molturas » suas , sicut alii ibidem molentes. In escambium au- » tem prædicti manerii de Andely cum pertinen- » tiis , concessimus et in perpetuum quietum cla- » mavimus ecclesiæ Rothomagensi , et prædicto ar- » chiepiscopo , et successoribus suis , omnia molen- » dina quæ nos habuimus Rothomagi , quandô y> bæc permutatio facta fuit intégré cum omni se- » quelâ et moltura suâ , sine aliquo retinemento » eorum quæ ad molendina pertinent , vel ad moltuy) ram , et cum omnibus libertatibus et liberis con- » suetudinibus , quas soient et debent babere. Nec » alicui alii licebit molendinum facere ibidem ad » detrimentum prædictorum molendinorum. Et de- » bet Archiepiscopus solvere eleemosynas antiquitùs » statutas de iisdem molendinis. Concessimus etiam » eis villam de Dieppâ et villam de Boteilles , cum y> omnibus pertinentiis et libertatibus et liberis con- » suetudinibus suis , exceptis eleemosynis constitutis » in manerio de Dieppâ à nobis et antecessoribus » nostris , quarum summa est trecentæ et septua- » ginta duæ libræ , quæ debent solvi per manum » dicti i\xchiepiscopi et successorum suorum bis qui-
402 CHARTES
» bus assignat# sunt. Concessimus etiam îistlem ma- 33 nerium de Loviers cum omnibus pertinentiis et 33 libertatibus et liberis consuetudinibus suis ,
» cum ministerio de Loviers , salvis ad opus nos- 33 trum venatione nostrà et destructione forestæ , » ita tamen quôd non sit in regardo. Concessimus etiam eis totam forestam de Àliermont , y> cum feris et omnibus aliis pertinentiis et li- » bertatibus suis , sicut eam habuimus. Hæc auy> tem omnia in escambium prædicti manerii de » Andely cum prædictis pertinentiis , data habe- » bunt Ecclesia Rothomagensis et prædictus Ar- » cbiepiscopus et successores sui , in perpetuum , » cum omnibus libertatibus et liberis consuetudini- 3) bus suis , sicut prædictum est ; bomines autem » prædicti Archiepiscopi de prædicto escambio ha- >3 bebunt omnes libertates et libéras consuetudines » quas habuerunt bomines de Andely, dùm mane- » rium illud esset in manu ipsius Archiepiscopi. Hæc y> etiam omnia , quæ idem Arcbiepiscopus in hoc es- 3> cambio recep it , garantizabimus nos et hæredes » nostri ecclesiæ Rotliomagensi et prædicto Archie- 3) piscopo , et successoribus suis in perpetuum , con- 33 tra omnes bomines : ita quôd si aliquis escambium 33 aliquod est recepturus pro aliquo prædictorum 33 quæ memoratus arcbiepiscopus hic recepit , nos 33 vel hæredes nostri faciemus illud escambium , et 33 ecclesia Rothomagensis hæc prædicta in perpe- ^3 tuum pacificè possidebit. Nos autem , quantum rex
CHARTES
ao3
x> potest , excommurqcamus et eoncedimus quod in- » carrât indignationem omnipotentis Dei , quicum- » que contra hoc factum venerit. Testibus bis : » Huberto Cantuariensi Arcbiepiscopo , Joanne Vui- » gorniensi , Hugone Coventrensi , Savarico Battoy> niensi , Henrico Bajocensi ,.Garino Ebroicensi , Li- » siardo Sagiensi , Willelmo Lexoviensi , Willelmo » Constantiensi, Episcopis , Willelmo Abrincensi elec- » to ; R. S. Trinitatis de monte Rothomagensi , Regi- » naldo sancti Wandregisili , Vie tore sancti Georgii , » Arturo ulterioris Portûs , Osberto de Pratellis , Hu- » gone de Augo , Willelmo de Cornevillà , Abbatibus : » Joanne Comité Moretonii , Otbone , Comité Picta- » viensi , Balduino Comité de Albamarlâ , Radulfo , » Comité Augi, Willelmo Marescallo Comité cle Estri- » gol , Willelmo filio Radulpbi , Senescalli Normany> niæ , Gilberto filio Reinfredi , Hugone Brun , Gau- » frido de Leziniaco , Willelmo de Rupibus , Ra- » dulfo Camerario de Tancarville , Willelmo Martel, y> Radulfo Texon , Gaufido de Sei , Roberto de » Harecurïâ , et multis aliis. Datum per manum Eus- » taebii electi Eliensis , tune agentis vices Cancellarii » apud Rotbomagum , anno ab incarnatione Do- » mini M. C. •j*. XGVI. I. die Octobris , anno re- » gni nostri octavo.
» N. B. Sigillatur sigillo magno in cerâ viridi , cui y> appensus est annulus aureus cum lapide pretioso. »
CHARTES
CHARTE
de Concession de l’abbaye de Saint-Oden , citée A LA P ACE 38.
« Iïæc indentura , facta inter reverendissimum » in Christo patrem et Dominum Henricum Chi- » chele , Cantuariensem Archiepiscopum , totius » Angliæ primatem , et apostolicæ sedis lega- » tum , ex parte unâ ; et venerabiles ac religiosos » viros , Johannem , Dei gratiâ Abbatem monasterii » sancti Audoëni in Rothomago , et ejusdem loci » conventum , ex parte altéra : testatur , quod iidem » abbas et conventus , eorum unanimi consensu « et assensu , concesserunt , dederunt , et per car- » tas suas indè sigillatas confirmaverunt , præfato » reverendissimo patri et magistro Willelmo Chi- » chele , archidiacono Cantuariensi , manerium sive » prioratum suum de Mereseye , alias Mersege , in » comitatu Essexiæ in Angliâ, habendum et tenendum » præfatum manerium sive prioratum , cum suis ju- » ratis et pertinentiis universis , præfatis reveren- » dissimo patri et magistro Willelmo , hæredibus et » assignatis suis in perpetuum , prout in litteris » antedictis pleniùs continetur. Et concesserunt dicti » abbas et conventus , quod ipsi quascumque litte- » ras , sive cartas donationis , concessionis , con-
» firmationis ,
CHARTES
» firmationis , sive transportationis aut rclaxationis , » renuntiationis aut quietæ clamationis , per præ- » fatos reverendissimum patrem Henricum , et » Willelmum , sive procuratores suos , pro secu- » ritate præfatorum domini Archiepiscopi et Wil- » lelmi , heredum et assignatorum suorum , in » dicto manerio sive prioratu , in futurum , citra » duos annos a data præsentium , concipiendas , et » eisdem abbati et conventui in monasterio suo os- » tendendas quoties et quandô ad hoc fuerint per ip- » sos requisiti , absque contradictione seu moræ dis- » pendio , eorum communi sigillo sigillabunt , et » liberabunt cum effectu , dicto reverendissimo pa- » tri , et Willelmo , aut alteri ipsorum , procurato- » ribusve eorumdem , absque solvendis fredis qui- » buscumque abbati aut conventui supradictis. Con- » cesserunt insuper præfati abbas et conventus , » præfatis reverendissimo patri , et Willelmo , quod » omnes cartas , indenturas , privilégia , evidentias , » et munimenta quæcumque, præfatum manerium » sive prioratum concernentia , quæ ad manus eo- » ram jam habent , vel in futurum devenient , in- » tegrè , et sine diminutione , retentione , aut oc- » cultatione quâcumque , præfato reverendissimo » patri , aut Willelmo , sive procuratoribus eorum- » dem , fideliter liberabunt ; et quod omnem dili- » gentiam adhibebunt pro cartis , litteris , et mu- » nimentis prædictis , in archivis eorumdem , et alibi
» ubi viderint expedire , perscrutandis et obtinen-
aoG
CHAR TE S
» dis. Item concordatum est , quod præfati Abbas » et Conventus , omnes aetiones suas , tàm reales » quàm personales , aut mixtas , quas contra quas- » cumque personas habuerint, et quæ eis compe- » tunt , seu in futurum competere poterunt , occa- )) sione cujuscumque contractûs , transgressionis , » sive debiti cujuscumque , eis , ratione manerii sive » prioratus antedicti , sive super vasto , dilapida- 5) tione , demolitione , reparatione , vel asportatione » bonorum dicti manerii sive prioratus , aut perti- » nentiis eorumdem , in præfatos reverendissimum » patrem et Willelmum transfèrent , cedent , et omni » viâ juris quâ meliùs fieri possit , transportabunt ; » et prædictos reverendissimum patrem et Willel- » mum , suos procuratores , et in rem suam ad hoc y> facient , quoties et quandô ad hoc fuerint débité » requisiti. Et solvet præfatus reverendissimus pater » præfatis abbati et conventui , pro præfati manerii » sive prioratus concessionibus antedictis , ex conventione inter eos habita , quinque millia fran- » corum , sub modo et forma infra scriptis : Vide- » licet , prædictis abbati et conventui , in revelatio - » nem nécessita tum , et ad convertendum in utilita- » tem eorumdem , tria millia quingentos francos ; » item , ad refectionem et reparationem claus- :» tri ruinosi ante ostium domus capitularis ibi- » dem , et ad faciendam unam fenestram vi- » tream ibidem , in quâ ponentur dure imagines hoy> nestæ , una videlicet de sancto Thomâ dudùm
CHARTES. 207
» Cantuariensi archîepiscopo , et alia de dicto Henrico » archiepiscopo ante eum genuflectente , ambæ pon- » tificalibus indutæ , quingentos francos : item sol- » vet monachis ejusdem monasterii , ad distribuen- » dum æqualitèr inter eos , pro vestiario et aliis ne- » cessariis suis , mille francos. Itaque solvet domi- » nus Archiepiscopus præfatus prædictis abbati et » conventui , et ad utilitatem eorumdem , quinque » millia francorum antedicta. Et concessit idem re- » verendissimus pater , quôd ipse copiam cujusdam y> bullæ apostolicæ , nuper , ad instantiam illustris- » simi Principis , domini nostri Regis Angliæ , per » dominum nostrum Papam , super alienationibus » prioratuum et possessionum alienigenarum in An- » gliâ concessæ , unà cum quodam statuto regis nu- » per in Angliâ edito sub sigillo authentico , eisdem » abbati et conventui transmittet et liberabit , trans- » mittive et liberari faciet , infra unum annum a die » datæ præsentium continué numerando. Item con- » cessit idem reverendissimus pater , quôd in even- » tum quo aliqui præfatos abbatem et conventum » quomodô de eâ re implicitare aut infestare vel- » lent , occasione dimissiopis istius , sive concessio- » nis manerii sive prioratûs , eisdem per prædictos » abbatem et conventum factæ , sive conventionis » alicujus super eodem , ipse dominus archiepiscoj) pus ipsos deffendet, et indemnes servabit. Adque » omnia et singula benè et fideliter perimplenda, » ut præmittitur , quatenùs utramque partem con-
CHARTES
» cernit , obligant se mutuô præfatus reverendissi- » mus pater Henricus, arch. et abbas et conventus » supradicti , et omnia bona sua , ubicumque fue- » rint inventa. »
Voyez aussi la notice sur Saint-Ouen , publiée par M. Gilbert en 182a.
CH ART E S