DXVII
Notes de W. Bentinck. Les délibérations des Etats de Hollande.
Donderdag, 16 April 1756.
Vergadering Holland.
Raadpensionaris sommeert de leden op het rapport van 2 April.
Riddersehap ongereed.
Dort. De principalen hebben nagegaan de gronden van beide sentimenten en conformeren met de gronden van het rapport, dog, mits neutraliteit observeerepde, de remarques in te schikken.
Haerlem. Dat de gronden hierin bestaan:
l** of er verpligting is?
2» wat belang?
3" of vooruit te lopen, dan niet?
Reeds ampel gedebatteert in het besoigne ; versterkt dat er geen verpligting is door het advis van de Riddersehap, die het secours soude [geven], in cas van landing, ergo geen casus foederis. Ook door het woord bepaald secours, want soo verpligting is, is onbepaald. Dat belang van binnen en van buiten van ons vergt ons stil te houden; dat uit de brief van Burmania ') blijkt dat niets te verwagten is voor de Republicq; dat behoorde te werden geschuuwt vooruit te lopen met den een, nog met den ander, met gevallen te bepalen. De evenementen moeten doen sien wat de Republicq doen moet en sig bij provisie niet uit te laten. Vrankrijk vraagt wat de Republicq doen wil. Wg hebben niets te doen met America, nog met de gevolgen van Americaanse differenten, maar wij hebben tractaten met Engeland, die stand moeten grij-
') Probablement il s'agit de la lettre de Burmania, de Vienne, du 30 Mars; cependant il y a des lettres du 18 et du 21 Murs, qui donnent lo môme avis. (Procès-verbal de lu Conférence, le 2 et le 12 Avril 1766).
117 — 11766. Avril.
pen als het geval exteert. Dat dan seggen aan Vrankrgk. Engeland vraagt secours, maar reeds daarop geëxpliceert. Gelast conform het rapport, dog ailes nogtans, etc. vinden niet klaar ') en subject aan
(nader explicatie; dan in de plaats substitueeren de woorden ailes nogtans onvermindert de alliantien, welke de Republicq heeft en aan dewelke sij geensintspraetendeert te déroger en. Edog blijven hier [niet] op staan en kunnen
sig wel conformeren.
^ Delft ongereed.
Leiden ongereed.
Amsterdam gelast te betuigen dat de argumenten door de ses leden geallegeert van die kragt waren bevonden, dat sij daardoor waren gepermoveert om haar te conformeeren met het rapport. Twee remarques op het rapport:
1'' gereed en genegen tôt goede officien behoorde soo wel in het antwoord aan Vrankrijk als aan Engeland te insereeren.
2" coincideert met de remarque van Haarlem. Dat door de eveuementen van den oorlog de Republicq sig soude kunnen bevinden in het geval van te moeten sorgen voor haar vrijheid en religie, maar dat men sig niet vooraf expliceeren op een manière die weinig soude smaken na een exacte neutraliteit. Dat sig conformeren met de verandering door Haerlem gepropo-
') 11 y avait les mots suivants: „ Ailes nogtans met uitsondering van het geval dat door een landing in Groot- Brittanuiên en het succès van sijn Allerchr. Majesteits wapenen de saaken mogten gepousseert werden tôt die extremiteit, dat de successie tôt de kroon van Groot-Brittanniën, geëtablisseert in het Huys van Hannover, gevaar liep van gerenverseert te werden, voor welk geval H. H. M. sig eene vrije deliberatie moeten reserveeren, hetwelk H. H. M. sig flatteeren dat niet exteeren sal, aangesien de versekeringen, door de Ministers van HÎjn Allerchr Majesteit gegeven, dat de intentie van den Eoning so verre niet gaat.
1756. Avril.] 118
neert, edog blijven er ook niet opstaan en kunnen sig wel conformeeren met het rapport. Wij moeten niet vooruit lopen. Ridderschap segt dat de vriendschap van Engeland niet behoorde te werden gepostponeert, etc. Dat daer geen deliberatie over is. Als dat was soude niemand durven balanceeren, maar voor Engeland kiesen. Het geval is soo niet. Engeland heeft niets te vreesen en heeft ons secours niet van doen, maar soo Engeland aan ons secours tilt, waar moeten wij dan aan tillen? Vrankrijk kan ons op het lijf vallen. Engeland heeft voorleden jaar gewaarschouwt voor ons eigen zelfs en gesegt dat sij ons secours dan nog niet van doen had; dat de Koning van Engeland sig gesecureert had van 6B°i man Russen, maar daar is een barrière voor geset door Engeland selfs door het tractaet met Pruissen sonder sorg voor ons. Ergo niet vooruitlopen. Wenschen dat dese argumenten van ingressie mogen wesen.
Gouda conformeeren sig met het rapport en met de remarques van Haerlem en Amsterdam.
Rotterdam conformeren sig met het rapport en persisteren bij haar geadviseerde in het besoigne, edog in te schikken het geen niet van de gronden van het rapport devieert. Gorinchem suUen sig expliceeren als de ongereede leden sig sullen hebben geôxpliceert. Schiedam ongereed.
Schoonhoven ongereed.
Brielle conform het rapport en met de remarques van Haerlem. Alkmaar leest sijn last. Conform het rapport. Hoorn ongelast.
Enkhuysen hebben haar gedagten laten gaan of er geen conciliatoir soude kunnen gevonden werden. Leest iets. Dog ingeval dese voorslag niet aangenaam is, gelast om sig te conformeeren mot het rapport.
Edam al te groote discrepantie om te kunnen last geven. Munikendam Conform het rapport, dog te concilieeren. Medenblik ongela-st.
Purmerend met eenparigheid golast, soo als voorleesl, met de
119 — [1766. Avril.
Ridderschap en gereed om in expedienten te komen op de gronden van het advis van de Ridderschap.
Raedpensionaris vraagt of de leden die gelast sijn sig souden vinden in staat om te adviseeren op het conciliatoir van Enkhuysen.
Dort verwerpen het conciliatoir van Enkhuysen; moeten sig nog expliceeren op de remarques van Haerlem en Amsterdam ; conformeeren sig daar mede.
Haerlem devieeren van hetgoen door Enkhuysen is geoppert; sien het aan voor gedagten die bij haar selfs niet voor voldoende werden aangesien, dewijl uit het advis van Enkhuysen selfs blijkt dat sij sig met het rapport moeten conformeeren, niet vooruitlopen, etc. Nadere evenementen opkomende, nader deliberatie, en in dat geval gereed de tractaten te houden. Leed dat sooveel leden ongereed sijn, daar de vergadering express daarop bij den ander is. Uit de missive van Berkenroode *) blijkt, dat nog in Vrankrijk op een antwoord insteert. Versoeken dat ten spoedigste mag werden gedelibereert en soo ras mogelijk geresolveert.
Amsterdam. Het conciliatoir van Enkhuysen niet aannemelijk, is eigenlijk het advis van de Ridderschap en gaat nog verder, soodat begrijpen dat Enkhuysen eigentlijk sig conformeert met het advis van de ses leeden. Sien het advis van Purmerend aan als een fraye oratie die niet te pas komt. Vragen aan Purmerend veat de Republicq doen sal als Vrankrijk haar op het lijf valt. Niemand heeft meer te vresen van de gramschap van Engeland als Amsterdam. 0ns gevaar geen chimère. Vrankrijk heeft geen uitweg als door ons te attaqueeren, etc.; dat niet geamplecteert kan werden het conciliatoir. Gouda als Amsterdam.
Rotterdam als Dort en Amsterdam en hopen dat de ongerecde leeden sig ten spoedigsten suUen tragten te bequaamen. Amsterdam presseeren dat men ten spoedigste sig tragt gereed te maken en particulier de Ridderschap.
') Cf. Resol BoUand 1766, le 2 Avril.
1756. Avril.] 120 —
Raadpensionaris segt dat Ridderschap, gereed geweest sijnde, natuurlijk had moeten wagten de adviesen van de andere leeden.
Brielle ut supra.
Âlkmaar ad idem.
Munikendam ad idem.
Conclasie. De leeden versogt sig ten spoedigsten te bequaamen.
BXTIII.
Noies de W. Bentinck. Délibérations du Corps de la Noblesse.
Donderdag, 22 April 1736.
Vergadering van de Ridderschap in het apartement van H. K. H. over het rapport van 2 April.
Praesentibus: H. K. H., Bentinck, Hompesch, Boetselaer, Katwijk, van Wassenaer tôt Wassenaer, 's Gravemoer, Noortwijk.
Princesse persisteert bij het advies van Ridderschap. Bentinck ad idem.
Hompesch dat hij wel mogt lijden dat gepersisteert werd bij het
advis van de Ridderschap.
Boetselaer persisteert bij het advis van de Ridderschap en bekleed zijn advis met redenen.
KatwlJk persisteert bij het advis van Ridderschap. Van Wassenaer tôt Wassenaer. Leed dat discrepeeren moet van het meerendeel van voorsittende leden. Meer te vreezen van Vrankryk als van Eugeland. Gcsterkt in die gedagten in het besoigne van 2 April. Sonder verder détail, conformoert sig met de meerderheid van de leeden van hot besoigne; wenscht dat H. K. H. en de Ridderschap sig willcn vocgen met de meerderheid van de leeden van het besoigne en met de
121 — [1756. Avril.
inclinatie van de meeste provincien en vooral van die die het meeste contribueeren na HoUand en ook met de inclinatie van de meeste ingesetenen. 's Gravemoer persisteert.
Noortwijk ad idem.
Conclusie. Ridderschap persisteert; verklaart niet te hebben geconsenteert ; protesteert tegen de gevolgen eu reservecrt aanteekening.
