LE MAURE DU ROI
Le roi des Gaulois (des Franks) disait aux seigneurs de sa cour, un jour :
— Celui-là me rendra un hommage véritable qui viendra à bout de Lez-Breiz.
Me combattre ; il ne fait pas aulre chose, et tuer mes guerriers. —
Quand le Maure du roi entendit ces paroles, il se leva, en face du roi :
— Seigneur, je vous ai rendu un hommage véritable, et je vous ai souvent donné des garants;
Mais puisque vous le voulez, aujourd'hui, le chevalier Lez- Breiz me servira de garant nouveau.
Si je ne vous apporte pas sa tète dès demain, je vous apporterai la mienne avec plaisir. —
Le lendemain de grand matin, le jeune écuyer de Lez-Breiz courait trouver son maître, tout tremblant :
— Le Maure du roi est venu, et il vous a défié .
— S'il m'a défié, il faut que je réponde à son défi.
— Chef seigneur, vous ne savez donc pas? c'est avec les charmes du démon qu'il combat.
x — Mar dre ardou ann diaol e c'hoari,. Dre genncrz Doue Vhoariomp-ni !
Ke prim da sterna va mardi du d'i, Keit ha ma venn oc'h am harnezi.
— Sal-ho-kraz, otrou, ma em c'hredel, War ho marc'h du na c hoariot ket.
Tri marc'h $0 er roue-marchosi ; C'hui po ann dibab anezho zri.
lia mar da eo d'hoch va c'hlevet-me, Diskulia d'hocb eur rin a rinn-me.
Gand eur c hloarek koz 'm euz he glevet, Eunn den Doue, mar zo war ar bed :
Ar balafrez gial na gemerfet, Nag ar balafrez gwenn ken-neubet ;
Ar balafrez gwenn na gemerfet, Ann hini du na lavarann ket;
lien-nez a zo e-krciz etre-z-he ; Hag he zoner, Morian ar roue :
Ma em c'hredet, kemeret anean Evit monet d'ann emgann gant han.
Pa zeuio ar Morian tre er zall, E tolo d ann douar he vantai.
Tolet ked ho mantal d'ann douar, Ilogen leket anezhi war var.
Mar laka he zillad war ho re , Dont a rai ar ronf du kre-oc'h-krc.
na pa zeuio war-n-hoc'h ar ronf du, Gand prenn ho koaf ho kroaza 'reot hu ;
— S'il combat avec les charmes du démon, nous combattons, nous, avec ) aide de Dieu !
Va vite nféquiper mon cheval noir, tandis que je serai à me revêtir de mes armes.
— Sauf votre grâce, seigneur, si vous m'en croyez, vous ne combattrez pas' sur votre cheval noir.
Il y a trois chevaux dans l'écurie royale ; vous pourrez choisir entre eux trois.
Maintenant, s'il vous plait de m'écouter, je vous apprendrai un secret.
C'est un vieux clerc qui me Ta enseigné, un homme de Dieu, s'il en est un au monde.
Vous ne prendrez pas le cheval bai, ni le cheval blanc non plus;
Vous ne prendrez point le cheval blanc ; le cheval noir je ne dis pas ;
Celui-là est placé entre les deux autres, et c'est le Maure du roi qui Ta dompté.
Si vous m'en croyez, prenez celui-là pour aller vous battre avec lui.
Quand le Maure entrera dans la salle, il jettera son manteau à terre.
Pour vous, ne jetez pas votre manteau à terre, mais suspendez-le.
Si vous mettez vos babils sous les siens, la force du noir géant doublera.
Quand le noir géant s'avancera pour vous attaquer, vous ferez le signe dé la croix avec le fût de votre lance ;
Ha ncuze pa lammo fol! ha ter, C'hui lakai ho koaf dïien digcmer.
Dre nerz ho tiou vrcc'h hag ann Drinded ; lto koaf cdo ho torn na vreo ket. —
Ile c'hoaf enn he zorn na vrcaz ket , Dre ncrz he ziou vrec'h hag anu Drinded !
He c'hoaf enn he zaouarn na Hache, Pa varc heke 'nn eil deuz egile ;
Pa varc'hekent er zal, lal-oc h-tal, Beg-oc'h-beg ho goafou herrus-dall ;
Herrus-dall ho c'hezeg o froennat, O n em danta ken a strinke goad;
Ar roue gall, hag lien kadoret, Gand he dudchentil-veur o scllet,
0 scllet hag o lavarel : « Dalc ji,
Dalc'h'mad ! morvran du ! gra gand ar voualc h ! »
Pa lamine ganl-han a ronf k?n ter Evel ann tourmant gand al lester.
He clioaf enn he zorn na flachaz ket; Goaf ar Morian brevi e deuz gret.
Ken a oa goaf ar ronf skiriennet , Hag hen enn eunn loi skarz divarc'het ;
Ha pa oanl war droad war al leur-zi Diarbenna reont gand distalm kri ;
Ha gand ar c hleze en em fustont Ken a grene 'r vuriou gand ar spont ;
Puis, quand il fondra sur vous furieux el plein de rage, vous le recevrez avec le fer.
Avec laide de vos deux bras et de la Trinité, votre lance ne se rompra pas dans vos mains. —
Sa lance ne se rompit pas dans ses mains, avec l'aide de ses deux bras et de la Trinité !
Sa lance en ses mains ne branlait pps, quand ils chevauchèrent l'un contre l'autre ;
Quand ils chevauchaient dans la salle, front contre front, fer contre fer, leurs lances rapides-aveugles eu arrêt.
Rapides-aveugles leurs coursiers hennissants, s'entre-mordant à faire jaillir le sang ;
Le roi frauk, assis sur son trône, regardant avec ses nobles,
Regardant et disant : « Tiens, tiens bou, noir corbeau de mer ! plume ce merle ! »
Quand le géant l'assaillait furieux, comme la tempêle le corsaire.
Sa lance en ses mains ne branlait pas; et ce fut celle du Maure qui se brisa.
La lance du Maure vola en éclats, et il fut démonté violemment;
Et lorsqu'ils furent à pied tous deux , ils fondirent l'un sur l'autre avec rage;
Et ils se donnèrent de tels coups d'épée, que les murs tremblaient d'épouvanté;
lia Lcd a dolc tan ho armou Evel houarn ru war anncou.
Ken a gavaz ann lu ar Breton, Ha* blantaz he glenv enn ne galon ;
Ken a gouezaz Morian ar roue, Hag lie benn gand al leur a stoke.
Ha Lez-Breiz, pa 'n deveuz her%we,ct> Ue droad war he gof en deuz laket;
Hag he c'hoaf digant han a dennaz ; na penn ar Morian braz a droe'haz.
Ha penn ar Morian pa oe troe'het, Deuz penn he zibr en deuz he staget.
Deuz penn he zibr en deuz he staget Dre he varo louet ha nezet.
nag he gleze goadek pa welaz, • Telia ma hallaz hen he dolaz.
Fae eo gan-in dougen cur c'hlezc Sotret e goad Morian ar roue ! —
Hag lien da bignat war he varc'h feu!, Hag e-mez, gand he floe'hik d he heul ;
Ha d'ar ger evel ma oe digouet, Penn ar Morian en deuz distaget;
nag euz he zor en deuz he staget, Da rei da zellet d'ar Vretoned.
Euzuz zell l du he zremm, gwenn he zent Ken a sponle neb a oa enn hent,
Neb a oa enn hent hag a zelle Ouf, he vek digor a vadaille.
Et que leurs armes jetaient des étincelles comme le fer ' rouge sur l'enclume.
Enfin le Breton, trouvant le joint, enfonça son épée dans le cœur du géant.
Le Maure du roi tomba : et sa tête rebondit sur le sol. Lez Breiz, voyant cela, lui mit le pied sur le ventre ;
Et en retirant son épée, il coupa la tête du géant maure.
Et quand il eut coupé la tête du Maure, il rattacha au pommeau de sa selle.
Il rattacha au pommeau de sa selle par la barbe qui était grise et tressé? .
Mais voyant son épée ensanglantée, il la jeta bien loin de lui.
— Moi, porter une épée souillée dans le sang du Maure du roi ! —
Puis il monta sur son cheval rapide, et il sortit, son jeune écuyer à sa suite ;
Et quand il arriva chez lui, il détacha la tête du Maure ; Et il rattacha à sa porte, afin que les Bretons la vissent.
Hideux spectacle! Avec sa peau noire et ses dents blanches, elle effrayait ceux qui passaient,
Ceux qui passaient et qui regardaient sa bouche ouverte qui bâillait.
Ken a lavare ar varc'heien :
— Ann olrou Lez-Breiz a zo eunn den ! —
Hag ann otrou Lez-Breiz, a-neuze, A lavare ive evelôe :
— E ugënt stourmad ed on-me bet, Hag ugent mil den am euz Irec'hel ;
Ha bîskoaz n*am boe kement a boan Evel oc'hoari dcuz ar Morian.
hron santez Anna, va mamm gcr, C'hui a ra burzudou em c'hcnver !
Me a zavo d'hoc'h eunn li-bedi, War grec'h, être Léger hag Indi *. —
Evuruz, evuruz ann il E-ire beg Léger hag Indi !
(Diouganou GwWhlon.)
Or, les guerriers disaient : — Le seigneur Lez-Breiz, voilà un homme ! —
Et le seigneur Lez-Breiz, alors, parlait lui-même ainsi :
— J'ai assisté à vingt combats, et j'ai vaincu vingt mille hommes ;
Eh bien , je n'ai jamais eu autant de mal que m'en a donné le Maure.
Dame sainte Anne, ma chère mère, que vous faites de merveilles à mon occasion!
Je vous bâtirai une maison derrière, sur la montagne, entre le Léguer et Tlndi*. —
i a Heureuse, heureuse la maison bâtie entre l'emlioucbure du Léguer et la ri viere d'Indi ! » avait dit autrefois le barde Gwenc'hlan.