VITA

SANCTÆ MARINÆ

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 2328 (ixe siècle), fo 118*-120"). “

* Incipit tractus sancte Marine.

* Erat quidam homo in ciuitatem habens unicam filiam paruulam. Ipse uero conuerti cupiens commendauit eam cuidam parenti suo. Et habiit in monasterium, qui longe erat de ciuitate milia triginta uno. Et ingressus in monasterium perficiebat omne opus quod in monasterio erat, ita ut abba eius eum amplius quam ceteros qui in monasterio erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens.

Contigit autem post aliquod tempus ut recordaretur caritatem filiae suae. Cepit tristare et adfligi intra se. Et cum per nultos dies hoc faceret, uidit quoque eum abbas eius tribulantem et dixit ei : « Quid habes, frater, quod tristis hac amarissi-

. mus ambulas”? Die mihi et Deus qui consolat omnes dabit tibi ex

tuo merore leticiam!. » Et tunc ille procidens ad pedes eius cum lacrimis dixit ad eum : « Habeo unicum filium in ciuitatem, quem reliqui paruulum, et recordatus adfligor propter eum. » Et noluit illi indicare eo quod puella esset. Dicit ei abbas : « Diligis eum, uade et adduc eum inmonasterio hic ut sit tecum. » Et abiit et adduxit eam in monasterium. Dicebatur autem

1 Les mots ex tuo merore leticiam on! élé ajoutés après coup dans l’interligne:

VIE DE SAINTE MARINE. 5) Marina, et mutauit ei nomen pater eius Marinum. Et dedit eam ad discendas litteras in monasterio, et erat cum patre suo. Et aullus cognouit de fratribus eo quod esset femina, sed uocabant eam omnes Marinum. Et cum esset annorum quattuordecim, coepit eam docere pater eius uiam ! Domini et dicit ei : « Vide, filia, ne cognoscat aliquis mysterium tuum usque in 'finem tuum. Et sollicita sis ab insidiis inimiei, et ne seducaris ab eo, et iste sanctum monasterium uideatur dissolui et in conspectu Christi et sanctis angelis eius, ne cum impiis aeterna damnatione accipiamus. » Et alia multa docebat eam per singulos dies de regno Dei.

Dum esset annorum decem et septem, defunectus est pater

eius. Remansit autem sola in cella patris sui, et obseruabat in omnibus doctrina patris sui. Erat obediens omnibus in monasterio et abbati suo, et ab omnibus diligebatur.

Habebat autem monasterium par boum et carrum, quia uicinum mare habebat, ubi erat imperium milia tria, et ibant monachi et afferebant que necessaria erant monasteri.

Quadam uero die dicit ei abbas eius : « Frater Marine, quare et tu non uadis cum fratribus et adiuuas eos? » Et respondens dixit : « Vt iussisti, pater, ita facio et ego. »

Erat autem in ipso imperio quidam nomine Pandotius. Et cepit frater Marinus frequenter pergere cum carro, et? fiebat tarde ad reuertendo, manebat in ipso imperio. Pandox autem abebat filiam uirginem; et contigit ut per insidias inimici ingressus miles concubuit cum ea et concepit de ipso milite. Et dum cognitum fuisset a parentibus eius adfligebant eam dicentes : « Die nobis de quo concepisti. » Illa uero dixit eis : « De ïllo fratre monacho * qui dicitur Marinus, qui hic frequenter cum carro manebat. Ipse oppressit me. »

Et statim perrexerunt parentes eius ad monasterium et dicunt abbati : « Ecce, domne abbas, quomodo decepit monachus tuus Marinus filiam nostram. » Dicit eis abbas : « Sinite uideamus si uera sunt que dicitis. » Et iussit eum uocari, et illo ueniente dicit ei abbas : « Frater Marine, tu hoc scelus operatus es in filiam istorum”? » At ille stans diutius cogitabat

1 Le mol uiam « élé ajoulé au-dessus du mot scubiam qui a élé barré. — ? Le mot si a évidemment élé omis ici par le copisle.

intra se et ingemiscens dixit : « Peccaui, pater; penitentiam ago. Feci enim graue scelus. Ora pro me. » Ad iracundiam uero commotus abbas iussit eum contundi et adfligi, et ait : « In ueritate quia tu qui hoc malum operatus es non permanebis in hoc monasterio. » Et proiecit eum foris.

Ipsa uero nulli umquam confessa est ministerium suum. Sed abiens jactauit se ante januam monasterii et iacebat super terram in penitentiam adfligens se tanquam si ipsa peccasset. Ab ingredientibus uero fratribus postulabat ut bucella panis ei daretur. Et hoc faciens per tres annos non recessit ante ianuam monasterii.

Pandocensis autem filia peperit fillum masculum. Et postquam ablactauit eum, adduxit eum Marino. Cum autem iaceret ante ianuam monasterii, dixit ei : « Ecce, frater Marine, quomodo nosti nutri filium tuum. » Et reliquit eum ibi et abiit.

Sancta enim uirgo suscipiens eum tamquam primum filium suum !, de ipsa bucella panis quem accipiebat nutriebat filium alienum. Factum est autem hoc per alios duos annos.

Postmodum uero uidentes fratres, misericordia conpuneti, ingressi ad abbatem rogauerunt ut eum reciperet in monasterio dicentes abbati : « Indulge et suscipe fratrem Marinum. Ecce quinque anni sunt quod ante ianuam monasterii in penitentia iacet et non recessit umquam dehinc. Suscipe ergo eum in penitentiam, sicut Dominus noster lesus Christus precepit. »

Vix autem impositum ei, iussit eum ingredi et uocauit eum ad se et ait : « Pater tuus vir sanctus, quod tu nosti, paruulum te introduci in hoc monasterio feeit. Nunc autem ingressus es tu modo cum fillum tuum quem de adulterio habes. Vide, oportet te penitentiam agere. Graue enim peccatum fecisti, et hoc tibi precipio ut omnes munditias monasterii tu solus facias cotidie et aquam ad necessarium tu deportes, et caltiamenta per singulos dies omnibus tu perficias, et habebis in omnibus meam gratiam. » Sancta autem uirgo libenti animo suscipiens omne opus quod iusserat perfic “ee

Contigit autem infra paucos dies dormire eam in Domino. Euntes autem nuntiauerunt abbati dicentes : « Frater Marinus

! Une correction a transformé, on ne sait pourquoi, ce mot et les deux précédents en propriam filiam suam,

defunctus est. » Dicit eis abbas : « Videte, fratres, quale peccatum fuit ut nec penitentiam mereretur. Sed tamen ite, lauate eum et sepelite longius a monasterio. »

Et dum irent lauare eum, agnouerunt quod esset femina. Obtundentes pectus suum dicebant eo quod talis conuersatio et penitentia inuenta est in ea, cuius mysterium nullus cognouit, et” sic ab eis adflicta fuisset. Venientes cum lacrimis dicunt abbati : « Abba, ueni et uide fratrem Marinum. » Dicit eis : « Quid est, fratres? » Dicunt ei iterum : « Veni et uidebis eterna Dei mirabilia et quid de te agas. » Territus ille perrexit et uenit usque ad corpus eius, et leuantes pallium unde erat quo operta et uidens quod femina esset, mox cecidit in terra et percuciebat caput suum. Vociferabat dicens : « Coniuro te per Dominum lesum Christum ne mecum contendas ante conspectum Dei tui, eo quod adfligere te feci. Tu, domina, non dixisti mysterium tuum, et ego non cognoui in ueritate. » Sanctum uero corpus eius infra monasterio in ipso oratorio sepeliri fecit.

Eadem die puella illa arrepta a demonio uenit ad monasterium et confitebatur crimen quod ei inmiserat, eo quod de ipso concepisset. In septima uero die passionis eius liberata est a demonio infra oratorio a demonio.

Videntes autem uel audientes qui erant in ipso ymperio et uicina monasteria mirabilia quae facta fuerant, accipientes cruces, cerea, cum hymnis et canticis et psalnis benedicentes Dominum uenerunt in eodem monasterio ubi corpus eius requiescebat; benedixerunt Dominum Deum, qui usque nunc per orationem et meritum sancte uirginis Marine multa facit mirabilia, cui tantam gratiam Dominus prestare dignatus est. Qui uiuit cum Deo Patre in secula seculorum. Amen.

B (Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 10840 (xx siècle), [55 145r-147°).

* Erat quidam secularis habens unicam filiam paruulam. Hic conuerti cupiens commendauit eam cuidam parenti suo, et

Dr Os

ὃ VIE DE SAINTE MARINE.

abiit in monasterium quod longe erat de ciuitate miliariis quinque. Et ingressus perficiebat omne opus quod erat in monasterio, ita ut abbas eius amplius eum quam caeteros qui in monasterio erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens. :

Contigit autem post aliquod tempus ut recordaretur caritatem filiae suae et cepit contristari atque affligi intra se. Et cum per multos dies hoc faceret, uidit eum abbas suus tribulari et dixit ei : « Quid agis, frater, quod sic tristi animo ambulas”? Dic mihi et Deus qui consolatur omnia, ipse dabit tibi auxilium. » Tunc ille procidens cum lacrimis ad pedes eius dixit: « Habeo unicum filium in ciuitate quem reliqui paruulum, et recordatus affligor propter eum. » Et noluit illi indicare quod puella esset. Abbas uero eius ignorans quid esset et nolens eum amittere, quia necessarius erat in monasterio, dicit ei : « Si diligis eum, uade et adduc eum huc et sit tecum. »

Et abiens adduxit Marinam, et mutauit ei nomen, et uocauit

eam Marinum, et dedit eam ad discendas litteras infra monasterium, eterat cum eo, et nullus cognouit de fratribus quod puella esset, sed uocabant eam omnes Marinum. Et dum esset annorum quattuor decim, cepit eam docere pater suus uiam Domini et dicebat ei : « Vide, filia, ut nullus cognoscat mysterium tuum usque in finem tuum, et sollicita sis ab insidiis diaboli inimici, ne seducaris ab eo, et istud sanctum monasterium non uideatur per nos uiolari in conspectu Christi et sanctorum angelorum, ‘et non cum impiis dampnationem æternam accipiamus. » Et alia multa docebat eam per singulos dies de regno Dei.

Cum autem facta esset annorum decem et septem, defunctus est pater eius. Remansit autem sola in cella patris sui, et erat obediens omnibus in monasterio et abbati suo, ita ut ab omnibus diligeretur.

Habebat autem in monasterio par boum et carrum, quia uicinum habebat mare, ubi erat emporium ad miliaria tria, et ibant monachi et afferebant quae necessaria erant in monasterio.

Vna uero die dixit abbas eius : « Frater Marine, quare et tu non uadis cum fratribus ut adiuues eos? » Qui respondit : « Tu non iussisti, pater. »

Erat autem in ipso emporio pandochium, et cepit frater Ma-

τῷ or

ἰῷ ot

rinus frequenter pergere cum carro, et sic! fiebat tarde reuertendo, manebat? in ipso pandochio cum ceteris monachis. Contigit autem ut pandox ille haberet fillam quae concepit. Et dum cognitum fuisset parentibus eius, ceperuntaffligere puellam dicentes : « Dic nobis de quo concepisti. » Respondit eis : « De illo monacho qui dicitur Marinus, qui hic frequenter cum carro mansit. Ipse me oppressit et concepi. »

Statim autem perrexerunt parentes eius ad monasterium et dicunt abbati eius : « Ecce, domine abba, quod fecit monachus tuus Marinus, quomodo decepit filiam nostram. » Dicit abbas : « En uideamus si manifesta sunt quae dicis. » Et uenienti dicit abbas suus : « Frater Marine, quare hoc scelus operatus es in filiam eorum? » Stans uero diutius cepit cogitare intra se et ingemiscens dixit : « Peccaui, pater; penitentiam ago ex hoc peccato. Ora pro me. » Ad iracundiam autem commotus est abbas eius, et iussit eam contundi et adfligi eam, et ait : « In ueritate

dico quia tu qui hoc malum operatus es * non manebis in hoc *

monasterio. » Et iactauit eum foras.

Ipse uero nulli umquam confessus est mysterium suum. Sed abiens lactauit se ante januam monasterii, et ita iacebat super terram in pœnitentia affligens se ipsum, tanquam si ipse In ea peccaret. Et ab ingredientibus fratribus postulabat ut una bucella panis ei daretur. Hoc faciens per annos tres non recessit de ianua monasterii.

Pandocis uero filia peperit filium et ablactauit. Et adduxit eum mater puelle, cum iaceret ibi ante ianuam monasterii, et dicit ei : « Ecce, frater Marine, quomodo nosti filium tuum nutri. » Et reliquit eum.

Sancta uirgo suscepit eum tanquam proprium fillum suum. De ipsa bucella panis quam accipiebat de ipso monasterio nutriebat filium alienum. Factum est autem hoc per alios duos annos.

Postmodum uero uidentes fratres misericordia compuneti sunt. Ingressi uero ad abbatem rogare ceperunt ut eum reciperet in monasterio dicentes : « Abbas, indulge et suscipe fratrem Marinum. Ecce quinque anni sunt quod in pœnitentiam ante ianuam monasterii iacet et non recessit ab eodem loco.

1 4 lire Si évidemment. — ? Cod. nanebat,

Suscipe eum in penitentiam, sicut Dominus noster Iesus Christus praecepit. » :

Et iussit eum abbas ingredi et uocauit eum ad se et ait : « Pater tuus fuit uir sanctus quod tu nosti, et paruulum introduxit te in hoc monasterio, et non est operatus tale malum quale tu cogitasti et fecisti, nec aliquis in hoc sancto monasterio. Nunc autem ingressus es in 60 cum filio tuo quem de adulterio habes. Vide opus quod fecisti et penitere. Graue enim peccatum fecisti. Et hoc te iubeo ut omnes munditias monasterii tu solus cotidie facias et aquas ad necessaria purganda tu portes, etcalciamenta omnibus per singulos dies ἢ tu prepares, etomni- : bus seruias. In hoc enim habebis meam gratiam. » Sancta uirgo libenti animo suscipiens omne opus quod ei iussum fuerat perficiebat.

Contigit autem intra paucos dies ut domiret in Domino. Et euntes fratres nuntiauerunt abbati suo dicéntes : « Frater Marinus defunctus est. » Dicit eis abbas : « Videte, fratres, quale peccatum fuit, quia nec penitentiam meruit adimplere. Sed tamen ite, lauate eum et sepelite eum longe a monasterio. »

Et euntes fratres ad corpus eius dum lauarent, cognouerunt quia femina esset. Et ceperunt omnes mittere uoces et tundentes se clamabant quia talis est eius conuersatio et patientia sancta inuenta est in ea, cuius misterium nullus cognouit, et quod sic ab eis afflicta fuisset. Et uenientes cum lacrimis dicunt abbati : « Veni et uide fratrem Marinum. » Dicit eis ᾿ς « Quid est hoc, fratres? » Dicunt ei iterum : « Veni et uide mirabilia Dei et modo quid de te agas. » Audito hoc uerbo territus perrexit et uenit usque ad corpus. Subleuantes autem pallium cum quo operta erat, uidit quia mulier esset, et mox cecidit in faciem, et caput suum percutiebat in terram et uociferabat : « Çoniuro te per Ilesum Christum Dominum Nostrum ne me condempnes ante conspectum eius eo quod afflixerim te, quia ignorans feci. Tu, domina, non dixisti misterium tuum, et ego non cognoui in ueritate tuam sanctam conuersationem. » Et iussit sanctum corpus eius in monasterio intra oratorium poni.

Eadem autem ! puella erepta a diabolo uenit ad monasterium

Ὁ Le mot die a évidemment élé omis ici par le copiste,

et confitebatur crimen quod amiserat et de quo concoepisset. Et in septimo die repausationis eius in Domino intra oratorium liberata est a demonio.

Etuicina monasteria cognouerunt mirabilia quae facta fuerant. Acceptis crucibus et cereis, cum hymnis et canticis et psalmis ἘΠ. 117 benedicentes Dominum uenerunt in eodem monasterio ubi corpus cius requiescebat, et benedixerunt Deum. Ibique Deus orationibus sanctae uirginis multa fecit mirabilia per uirtutem Domini nostri [651 Christi, qui uiuit et regnat in secula seculorum. Amen.

Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5296 (xun° siècle), fos 63-64).

‘ fe

*Incipit uita beate Marine uirginis. xt ΚΙ. Tulij. "1. 63 + Erat quidam secularis habens unicam filiam paruulam, et ipse conuerti uolens commendauit eam cuidam parenti suo, et abiit in monasterium quod longe erat a ciuitate alexandrina 15 miliariis quinque. Et ingressus perficiebat omne opus quod erat monasterij, ita ut abbas eius amplius eum quam ceteros fratres qui in monasterio erant diligeret.

Contigit autem post aliquod tempus ut recordaretur amoris filie sue, et cepit contristari atque affligere se. Et cum per multos > dies hoc faceret uidit eum abbas eius tribulantem et dixit ei : « Quid habes, frater? Quare tristi animo ambulas”? Die mihi et oremus ut Deus qui consolator omnium est ipse cet tibi auxilium. » Tuncille frater procidens cum lacrimis ad pedes eius dixit : « Habeo unicum filium in ciuitate quem reliqui paruulum, 55. et recordatus sum et affligor propter eum. » Et noluit ei indicare quod puella esset. Abbas uero eius ignorans quod esset puella, nolens eum contristari, dixit ei : « Si diligis eum, uade et adduc eum in monasterium et sit tecum. »

Ille uero abiit et fecit omnia, et dicebatur Marina, et mutauit so nomen eius Marinus. Et misit eum ad discendas litteras infra monasterium. Et nullus cognouit de fratribus quod puella esset, sed uocabant eam omnes Marinum. Et dum esset annorum qua-

tuordecim, cepit eam docere pater suus uiam Domini et dicebat ei : « Vide, filia, ut nullus cognoscat mysterium tuum usque in finem tuurm. Et sollicita sis contra insidias diaboli, ne seducaris ab eo, ut istud sanctum monasterium per nos non sit uiolatum: neque pollutum in conspectu Domini Nostri Iesu Christi, et nos cum impijs eternam dampnationem non accipiamus. » Et ali a multa docebat eam per singulos dies de regno Dei. Dum autem facta esset annorum decem et septem, defunc est pater eius. Remansit autem sola puella in cella patris sui, et οὐαί obediens patri suo! et omnibus fratribus de monasterio.

Habebat autem par boum et carrum in monasterio, quia uicinum habebat mare, ubi erat empurium a miliariis sex, et ibant monachi et afferebant que necessaria erant monasterio. ἣν Vna uero die dixit abbas fratri Marino : « Frater Marine, quare et tu non uadis cum ceteris fratribus ut adiuues 608?» Qui respondit : « Ego faciam sicut jussisti, pater ». Erat autem in ipso empurio pandocium. Cepit igitur frater | Marinus frequenter pergere cum carro et sic peragebat. Reuer= tens autem manebat in ipso pandocio cum ceteris monachis.… Contigit autem ut pandox ille haberet filiam que concepit in utero, et dum cognitum esset a parentibus eius ceperunt affligere puellam dicentes : « Dic nobis de quo concepisti. » » Res eis : « De illo monacho qui dicitur Marinus, qui hic frequenter cum carro mansit. Ipse me oppressit et concepi. » Et statim perrexerunt parentes eius ad monasterium et dixerunt abbati : « Ecce, domine abbas, quid fecit monachus tuus Marinus, quomodo decepit filiam nostram. » Dixit autem abbas : « Videamus si manifesta sunt que dicitis. » Etipse abbas uocaui À Marinum ad se, et dixit ei : « Frater Marine, quare hoc scelus operatus es in filia eorum? » Audiens autem hoc frater Marinus. cepit cogitare intra se et ingemiscens dixit : « Peccaui, pater, penitentiam ago, et pro hoc peccato ora pro me. » Ad iracun= diam autem commotus est abbas eius, iussitque eam flagellari… et ait: « In ueritate dico quia tu qui hoc malum opératus, non manebis in hoc monasterio. » Et iactauit eam foras a mo: nasterio. 1

! Erreur du copisle pour abbati suo,

Ει prosternens se ante januam monasterij, iacebat super terram in

set. Et introeuntes et egredientes fratres postulabat ut una 5 buccella panis ei daretur. Hoc autem faciens per annos tres non recessit de ianua monasteri).

Pandocis uero filia peperit filium masculum et ablactauit eum. Mater uero pueri adduxit eum ad Marinam, cum jaceret ante ianuam monasterij et dixitei : « Ecce filius tuus; nutri illum. » Et reliquit eum ibi.

Sancta uirgo suscepit eum tanquam proprium filium, et de ipsa buccella panis quam accipiebat de monasterio nutriebat filium alienum. Factum est autem hoc per alios duos annos. Postmodum autem uidentes hoc fratres misericordia com- ; puncti sunt. Ingressi autem ad abbatem rogare ceperunt ut fratrem Marinum reciperet in monasterio dicentes : « Abba, indulge et suscipe fratrem Marinum. Ecce enim quinque anni sunt quod penitentiam agit ante januam monasterij iacens, … et non recessit ab eodem loco. Suscipe eum, pater, in peniten- Ὁ tiam, secundum quod Dominus noster lesus Christus dixit : . Nolo mortem peccatoris, sed ut conuertatur et uiuat. » Et iussit abbas fratrem Marinum ingredi, et uocauit eum ad se, et ait ei : « Pater tuus fuit uir sanctus, et paruulum intro- … duxit te in hoc monasterio, et fuit semper obediens, et multa 5. bona operatus est in hoc monasterio. Tu uero in tua inobedientia cogitasti et fecisti maximum peccatum, nec aliquis de fratribus … in hoc sancto monasterio unquam fecit simile illi peccato. Nunc autem ingressus es iterum in monasterium cum filio tuo quem ΕἾ de adulterio habes generatum. Vide ergo et considera peccatum à tuum et penitentiam age. Graue enim peccatum fecisti. Et hoc . tibi jiubeo ut omnes munditias monasterij tu solus cotidie facias, - et aquas ad necessarias purgandas afferas, et calciaria fratrum per singulos dies purges, et omnibus fratribus seruias usque … ad satisfactionem. In hoc enim habebis Dei gratiam et fratrum. » -Sancta ergo uirgo libenti animo suscepit omne opus, et quod οἱ iniunctum fuerat perficiebat.

Contigit autem post paucos dies ut obdormiret in Domino. Euntes autem fratres nuntiauerunt abbati suo dicentes : « Frater Marinus defunctus est. » Dixit eis abbas : « Videte, fratres,

penitentia, * affligens se ipsam tanquam ipsum peccatum fecis- *

quale peccatum, ut nec penitentiam meruerit adimplere. Sed tamen ite, lauate eum et sepelite longe ἃ monasterio. »

Et euntes fratres ad corpus eius lauandum cognouerunt quia femina esset. Et ceperunt omnes fratres ingemiscere cum fletu dicentes : « Quia talis conuersatio et obedientia et penitentia in illa sanctimoniali inuenta est, quam in diebus suis nullus cognouit, et in sua uirginitate multas passiones sustinuit, et facta est humilis et obediens usque in finem suum. » Etuenerunt fratres cum lacrimis et dixerunt abbati suo : « Veni et uide fratrem Marinum. » Dixit eis abbas : « Quid hoc est, fratres? » Dixerunt ei iterum : « Veni etuide mirabilia Dei, et modo considera et cogita quid de te agas. » Audiens hec uerba abbas territus perrexit et uenit usque ad corpus sanctimonialis. Sulleuans autem pallium unde cooperta erat, ut uidit quia femina fuit, mox cecidit in faciem, et caput suum percutiebat in terram et uociferabat ingemiscens et dicens : « Coniuro te, sanctissima uirgo Marina, per lesum Christum Dominum Nostrum ne me condempnes in conspectu Dei eo quod afflixerim te propter uana et falsa testimonia, quia ignorans feci. Tu, domina, non dixisti mihi mysterium tuum, et ego non cognoui sanctam

conuersationem tuam. » Et iussit abbas sanctum corpus beate

uirginis Marine in monasterio infra oratorium sepelire.

Eadem autem die ipsa mulier que in adulterio illum puerum genuit, arrepta est a demonio, et uenit ad monasterium, ubi corpus sancte uirginis jiacebat, confitebaturque quod admiserat et de quo concepisset, et in septimo die repausationis eius in Domino infra oratorium liberata est a demonio.

Et uicini monasterij uenerunt et uiderunt mirabilia que facta fuerant. Inde acceptis reliquiis sanctorum cum cerucibus et cereis, cum ymnis et canticis et psalmis uenerunt in idem monasterium ubi sanctum corpus requiescebat, et benedixerunt Dominum, Ibique orationibus sancte uirginis multa mirabilia fiunt per uirtutem Domini Nostri lesu Christi, qui uiuit et regnat cum Patre et Spiritu Sancto in secula seculorum.

Amen.

* Explicit uita beate Marine uirginis.

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5306 (xive siècle), collationné avec le ms. du fonds Latin 2328 (Voy. A), fe 101-102").

Titre précédant le texte : Incipit transitus Sancte Marine uirginis qui est quinto idus madii. — Page 4, ἰ. 4. ciuitate | Add. stadia. — ὃ. Om. in. — 6. in monasterio | monasterij. — 6. ita ut | apud. — 7. ceteros || ceteris. — 7. diligeret || diligebat.— 11. hoc | ac. — 13. Om. ex tuo merore leticiam, de sorte que le verbe dabit na pas de complément. — 16. reliqui || relinqui. — 18. addue || adhue. — 18. hic. teeum | et hic esset tecum. — 19: eam | eum. — P. 5, ἰ. 2, in monasterio || infra monasterium.— 3. femina || puella. — 4. Et || Que. — 5. uiam | excubias. — 6. cognoscat | agnoscat. — 7. tuum | mortis tue. — 8. sanctum monasterium 1} sanctus monasterius. — 8. dissolui || solui. — 9, ne || nec. — 12. decem et septem || sexdecim. — 13. obseruabat in omuibus || obseruabat ipsam rem in omnibus. — 14. Om. doctrina.. diligebatur. — 16. Habebat autem || In. — 16. par | per. — 10. carrum || carro. — 18. afferebant || offerebant. — 19. Quadam | Vna. — 20. adiuuas || adiuuat. — 22. quidam Pandotius | Panducius nomine. — 24. tarde || tardum. — 24. Pandox || Panducius. — ?8. Om. eam.— ?8. ΠΙᾺ uero || Respondens. — 39. 110... monacho || illa monacho. — 29. dicitur | Add. frater. — 31. Et statim || statimque. — 32. Ecce.… nostram | Domine abba, eece quid sit monachus tuus Marinus, quomodo decepit filiam nostram: — 33. eis | ei. — 34. Et iussit || Statimque iussit eum. — 96. filiam | filia. — P.6, 4. 2. enim... scelus | peccatum.— 3. eum || eam. — 4. ueritate || Add. dico. — Ὁ. Et... foris | Qui proiccit eum foras. — 9. Ab | Et ab. — 9. bucella | unam bucellam. — 12. Pandocensis autem | Pandiocenssis uero. — 12. postquam.. iaceret || et ablactauit eum et adduxit eum Marine puelle cum iaceret. — 14, dixit || et dixit. — 15. reliquit || reliquid. — 16. enim || uero. — 17. accipiebat || petebat. — 18. Om. hoc. — 20. rogauerunt || rogare ceperunt. — 90. reciperet in monasterio || reciperent in monasterium. — 93. iacet || cepit iacet. — 3. dehinc || hinc. — 23. Om. ergo. — 90. ait | Add. ei. — 26. quod... fecit | quod nosti et paruulum introduxit te in hoc monasterio et non est operatus nichil mali quod tu cogitasti et fecisti, neque aliquis in hoc monasterio fecit. — ?8. adulterio || adulterium. — 30. precipio || iubeo. — 31. aquam ad necessarium || aqua ad ea que sunt necessaria. — 32. perfcias || purifices. — 32. in... gratiam || eam gratiam. — 35. autem || ergo. — 35. dormire eam | obdormuit. — 36. autem | Add. fratres. — P. 1, 1. 2. fuit || fecit. — 2. mereretur || meruit. — 3. lauate || leuate. — 3. longius || longe. — 4. Εἰ... lauare | Euntes autem ut lauarent. — 4. esset || erat. — 5. pectus suum || pectora sua. — 6. penitentia | penitentiam. — 7. Venientes || Add. autem. — 9. Veni. agas || Eterna uide mirabilia Dei et qui de te agis. — 10. Territus || Ille territus. — 12. uidens | uidit. — 13. suum. Vociferabat | suum in terra et uociferabat. — 13. Coniuro || Adiuro. — 14. mecum contendas | me contempnas. =— 16. Om. et. — 16. ueritate... fecit | ueritate sanctam conuersationem tuam. Et iussit sanctum corpus intra monasterium oratorio sepeliri. — 19. Eadem.…. puella | Eandem autem puella. — 20. 60... concepisset | et quod concepisset. — 31. Om. uero. — 21. eius | Add. in Domino infra oratorio. — 33, Videntes.. audientes | Audientes autem. — 26. monasterio || monasterium. — 28, orationem... Amen | orationes sancte uirginis milia facit mirabilia cui tantam gratiam Dominus contulit. Cui est honor et gloria, uirtus et potestas in secula seculorum. Amen.

FE

- (Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5345 (xu° siècle), collalionné avec le ms. du fonds Lalin 10840 (Voy. B), 155 875-885), "14

Tibre précédant le texte : Incipit uita sancte Marine uirginis, que mutato habitu et nomine Marinus nuneupata — Page T, ligne 31. Erat || Frater erat. —

31. Hie || Ipse uero. — P. 8, {. 1. erat | aberat. — 1. miliariis quinque | milia=

ria tringinta duo. — 2. quod..… monasterio | monasterij. — 3. amplius || plus.

— 6. Om. earitatem. — 8. tribulari || tibulantem. — 9. agis | habes. — 9, tristi animo || tristis. — 15. Om. in. — 17. Marinam | eam, et dicebatur Ma- : rina. — 18. infra || intra. — 20, eam | eum. — 99, Om. usque in finem tuum:

— ?24.me | et ne. — %. Om. non. — 25. uiolari in || solui et. — 26. angelorum | Add. eius, — 26. Om. et non. — 939. Cum | Dum. — 30. sui | Add. et bin bat se in omnibus doctrinis patris sui. — 31. Om. et abbati suo. — 31. ut | Add. ab abbate suo et. — 33. autem in monasterio | nempe monasterium. — 35. Um

n. — 36. Om. et. — 37. cos || nos. — 37. Om. tu. — P. 9, 1. 1. sic.…."reuer tendo || ἐν febat tardum ad reuertendum. — 3. autem | Add. per insidias ini-

mici. — 3. quae concepit || ad a ingressus miles concubuit cum ea et con= cepit an de illo milite. — 4, fuisset | Add. a. — Ὁ. Om. eis. — ὕ, dicitur Ten : Add. frater. — S. Statim autem î Statimque. — 10. Dicit | Add. eis. — 11, En | |

Sinite, — 11. dicis || dicitis. — 11. Et... dicit | Et ueniente illo dicit ei. — 129,

quare || tu. — 13. cepit cogitare || cogitauit. — 11. ex || de. — 15. Om. est. — 16,

et iussit || iussit. — 16. cam | eum. — IS. eum || eam. — 19. Ipse || Ipsa. — 19.

confessus || confessa. — 90. ianuam || fores. — 20. On. ita. — 21. On. si. — 91. ὧδ

ipse || ipsa. — 22. peccaret || peccasset. --- 92, Om. ab. — 23. recessit … MONA ‘4 | terii | recedebat de ante monasterium. — 95. Pandocis | Pandochis. — 26:

eur … monasterii || secum iacenti ibi ante monasterium. — 98. eum | Add ibi et abiit. — 29. suscepit eum | suscipiens. — 29. filium.….. De ipsa | filium,… de ipsa. — 30. de ipso monasterio | ab introeuntibus in monasterium. — 33, On. uero. — 33. conpuneti … Ingressi | compuneti ingressi. — 35. monasterio || τὶ monasterium. — 36, pœnitentiam | penitentia. — 37. ab … loco | unquam hinc. — P. 10, 1. 3. Om. abbas. — 3, eum | eam. — 5. monasterio || Sanetums monasterium. — Ὁ. tale … tu | quicquam mali quod tu. — 7. in eo || domum. — 8. Vide … penitere || Vide, oportet te penitere, — 10. aquas || aquam. — He prepares || perficias. — 15. Et euntes || Euntes autem. — IS. quia… adimplere || ut nee meruerit penitentiam. — 19, lauate | leuate. — 20. Et... dum | Euntes dum. — 21. femina || mulier. — 22. Om. est. — 22. Om. et. — 24. Om. quod: 25. Veni | Abba, ueni. — 26, Om. ei. — 27. Audito. territus || Ille territus: 95, Subleuantes autem || Et cum leuarent. — 29. cum quo | unde.— 30, faciem | terram. — 20. Om. in terram. — 395. Om. sanctum. — 35. in. poni || infra mo= nasterium in oratorio reponi. — 37. autem || Add. die. — 37. erepta.. diabol arrepta ἃ demonio. — P. 44, 1. 1. amiserat lei admiscrat. — 9. in septimo | septima. — ?. intra || ibi intra. . cognouerunt. — 5. Acceptis... cereis LR accipientes cruces et cereos, — 6. rene Amen | idem monasterium, et in τ Ἢ cressi oratorium ubi corpus eius An edeRe benedixerunt Dominum. Vbi u ἜΝ que modo Deus orationibus sancte uirginis multa facit mirabilia. Expies uita

sancte Marine uirginis. ; ‘46

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5573 (xu° siècle), collationné avec le ms. du fonds Latin 10840, [05 54r-56Y),

Tire précédant le texte : Incipit uita Sancte Marine Virginis, quod est XIII ΚΙ. iulii. — Page T, ligne 31. Hic | Ipse uero. — P. 8, {. 1. 416... quinque || milibus triginta et duobus a ciuitate. — 9. ποι... monasterio || quod ceperat. —

z 4. monasterio || monasterium. — Ὁ. tempus | temporis. — 7. Om. suus. — 7. = tribulari || tribulantem. — S. agis... ambulas || habes, frater, quod ita tristis ambulas || — 9. omnia || omnes. — 9. auxilium || requiem. — 12. Om. ii, — 13.

Abbas. amittere || Nolens ergo eum abbas dimittere. — 14. Om. in. — 14: Om. si. — 15. huc... tecum || tecum in monasterio. — 16. Et abiens... et dedit || Et abiit etadduxit eum. Dicebatur autem Marina, et mutauit ei nomen Marinum. Deditque. — 17. infra monasterium | in monasterio, — 19. Et dum || Cum autem. — 20. suus | eius. — 91. Om. ut. — 21. mysterium | ministerium. — 22. Om. tuum. — 23. Om. inimici. — 24. Om. per nos. — 24. uiolari | solui. — 24. Christi | Domini. — 24. On. sanctorum. — 26. Et alia multa | Ista et his similia. — 90, docebat | Add. pater suus.— 28. Om. facta. — 29. cella || Add. rememorans doetrinam. — 32. habebat | habebant. —33. emporium... tria | imperium a milibus tribus. — 34. monasterio | monasterium. — 36. respondit.. pater || ait : « Sicut iussisti, domne pater. » — 38. pandochium | Pandochius nomine.— P. 9. ἐ. 1. sie... pandochio si fiecbat tardior ! hora ad reuertendum, manebat in ipsa Pandochii domo.— 3. Contigit.. parentibus || Pandochius autem habebat filiam uirginèm, et contigit per insidias diaboli ut ingressus miles patris suis (sic) concuberet cum ea, et concepit de illo milite. Cum autem cognitum fuisset a parentibus. — S. Om. autem. — 9. quod || quid. — 10. Dicit | Add. eis. — II. En || Sinite. — 11. dicis.. suus | dicitis ». Et iussit eum uocari et uenire ante Ε.-.- se dicens. — 12. quare || tu. — 13. cepit cogitare || et cogitans. — 14. ex || pro. — 15. Om. ora pro me.— 15. Om. est. — 16. et iussit || iussit. — 16. eam || eum. — IS. iactauit | ciecit. — 19. Ipse..… confessus || Ipsa... confessa. — 19. mysterium || ministerium. — 21. ipse || ipsa. — 91. Om. in ea. — 23. panis | Add. per diem. — 23. Hoc | Ilec. — 23. recessit de | discessit de ante.— 95. Pandocis | Pandochi. — 95. filium || Add. masculum.— 26. eum || Add, Marino. — 26. Om. mater puelle. — 26. Om. ibi. — 28. cum || Add. ibi. — 29. sancta.. suscepit || Et abiit saneta uirgo et suscepit. — 29, Om. suum. — 30. ipsa | Add. uero. — 30. accipiebat... monasterio | petebat ab introeuntibus in monasterium. — 31. Factum….. uidentes || Factum est autem post duos annos alios, uidentes. — 33. È compuneti.. Ingressi || moti, ingressi. — 35. monasterio | monasterium. — 35.

suscipe. Marinum suscipe eum in congregacionem. — 37. ab eodem loco || hinc. — P. A0, 1. 1. penitentiam | penitencia. — 3. On. abbas. — 4. Om. fuit. — 4. Om. et. — 5. monasterio || monasterium. — 5. tale... iubeo | talem iniquitatem

nec aliqui tale egit in hoc monasterio quomodo tu cogitasti et fecisti. Inde ergo oportet te penitere. Graue enim peccatum fecisti. Nune autem ingressus es curn

filio tuo quem de adulterio habuisti. Hoc tibi iubeo. — 10, Om. cotidie. — 10. aquas.. purganda | aquam ad necessaria preparanda. — 11. omnibus... seruias | omnium tu solus perficias. — 12. sancta | Add. igitur. — 13. omne...

1 Les mots si fiebat tardior ont été ajoutés après coup à la place d'autres qui ont été grattés.

perficiebat | omnia que sibi imperata fuerant perfciebat opus suum. — 15. intra || post. — 15. ut dormiret | eam dormire. — 15. Et... fratres | Tunc fratres. — 16. Om. suo. — 17. quale... adimplere || qualis peccator fuit, quod nec penitenciam facere meruit. — 19. Om. lauate et. — 90. Εἴ... lauarent || Euntes autem dum lauarent eum. — 21. Et ceperunt.. fuisset || Et tundentes pectora sua clamabant : «Ὁ quanta et qualis conuersatio et patiencia sancta inuenta est in ea, cuius ministerium pullus cognouit, et ita ad (sic) abbate afflicta fuit. — 24. dieunt || dicentes. — 25. Veni | Abba, ueni. — 99, Om. Dicit.… fratres. — 26. « Veni… agas » || « Festina et uide mirabilia Dei et quid de te agis. » — 97, Αὐαϊτο... uerbo | At ille. — 28. Subleuantes autem || Et leuantes.— 29. cum... operta ἢ unde cooperta. — 29. uidit.. percutiebat || uidensque quod femina esset mox cecidit et capud suum percuciebat in terra, uociferans et dicens. — 31. te || Add. domina. — 32. condempnes || contendas. — 32. afflixerim || afflixi. —.33. dixisti misterium | indicasti ministerium. — 35. Om. eius in monasterio. — 35. intra ἢ infra. — 37. autem || Add. die. — 37. puella | Add. illa. — 37. erepta || arrepta. — P. 41, 1.1. amiserat | ei inmiserat. — 2. intra | ibi intra. — 4. Et uicina…. Amen || Audientes autem qui erant in ipso inperio et in cunctis monasteriis mirabilia que facta fuerant, accipientes cruces et cereos, cum himnis et canticis et psalmis benedicebant Dominum, et uenerunt in illud monasterium ubi corpus eius requiescebat. Ibique usque in hodiernum diem orationibus sancte uirginis multa mirabilia facit. Qui uiuit et regnat Deus per [secula seculorum. Amen]. 1

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5666 (xne siècle), collationné . avec le ms. du fonds Latin 10840 (Voy. B), [5 52v-56).

Titre précédant le texte : Incipit uita sancte Marine uirginis, quod est XIII ΚΙ. iulii. — Page 7, ligne 31. Erat || Frater erat. — 31. Hic || Ipse uero. — P. 8, 4. 1. monasterium | monasterio. — 1. miliariis quinque | milia triginta duo. — 2. in monasterio | monasterii. — 3. amplius | plus. -— 3. Om. eum. — 7. tribulari ||

tribulantem.— 8. agis | habes. — 8. tristi animo || tristis. — 9. omnia || omnes. — 9. dabit || det. — 12. quod | eo quod. — 14. amittere | dimittere. — 14. Om. in. — . 15, hue || hic. — 10. Marinam || eam, et dicebatur Marina. — 17. eam | eum. — 17. infra | intra. — 21. Om. ut. — 21. mysterium | ministerium. — 39, ne || et ne. — 24. uiolari || solui et. — 24, sanctorum angelorum | coram sanctis angelis eius.

— 95. Om. et. — 28. Cum : Dum. — 39. sui | Add. et ipsa obseruabat se in om-

nibus doctrinis patris sui. — 30. Om. et abbati suo. — 30. ut | Add. ab abbate suo. — 32. in monasterio | monasterium. — 33. emporium | empurium. — 33.

miliaria || milia. — 34. Om. in. — 35. dixit | dicit. — 36. ut adiuues || et adiuuas.

— 36. Om. tu. — 38. emporio | empurio. — 38. pandochium... cepit || pando= tium. Cepit. — P. 9, L. 1. sic. reuertendo || si fiebat tardo ad reuertendum. — 3. autem | per insidiis. — 3. filiam... concepit | filiam uirginem ad quam

ingressus miles concubuit cum ea et concepit puella de illo milite. — 4, fuisset || Add. a. — 6. dicitur | Add. frater. — 10. Dicit | Add. eis. — 11. En || Sine. — IL. dicis | dicitis. — 11. Et... dicit | Et ueniente eo dicit ei. — 12. quare || tu: — 15. cepit cogitare || cogitauit. — 14. ex hoc peccato || huius peccati. — 15:

Fer

VIE DE SAINTE MARINE. 19 Om. est. — 16. et iussit | iussit. — 18. eum || eam. — 19. Ipse.… confessus || Ipsa. . confessa. — 19. mysterium || ministerium. — 20. ianuam || fores. — 9].

pœnitentia | penitentiam. — 21. tanquam... peccaret | tanquam ipsa peccasset. — 94. janua monasterii | ante monasterium.— 90. Pandocis || Pandocessi. — 25. filium | Add. masculum. — 26. cum... monasterii || secum jacente ibi ante monasterium. — 28. eum || Add. ibi. — 29, suscepit || suscipiens. — 29. Om. eum. — 29. filium.. De ipsa | filium, de ipsa. — 30. de ipso monasterio | ab introeuntibus in monasterium. — 33. conpuncti.… Ingressi | compuneti ingressi. — 36. pœnitentiam || penitentia. — 37. ab eodem loco || unquam hinc. — P. 10,1. 1. penitentiam | penitentia. — 3. Εἰ... ingredi || Vix autem coegerunt et iussit eam ingredi. — 3. ait | Add. ei. — 5. hoc | Add. sancto. — 5. tale... quale | nichil mali quod. — 7. in eo || domum tu. — 8. opus... penitere | oportet te peniteri. — 10. aquas | aquam. — 11. calciamenta | calciaria. — 11. prepares || . perfcias. — 15. Et euntes | Euntes autem. — 16. Om. suo. — 18. quia... adimplere || ut nec meruerit penitentiam. — 19. Om. eum.— 30, Et... lauarent | Euntes dum lauarent eam. — 9]. femina | mulier. — 23. mysterium | ministerium.

— 95. Neni Abba, ueni. — 27. Om. modo. — 97. Audito.. territus || Ille territus. — 28. Subleuantes. operta || Et leuantes pallium unde cooperta. — 99, Om. in faciem. — 30. terram | terra. — 30. uociferabat | Add. dicens. — 32

eius || Dei. — 35. in. poni || infra monasterium in oratorio reponi. — 37. autem.….. diabolo | die puella illa arrepta ἃ demonio. — P. 11, 1. 1. amiserat || ei admiserat. — ?. in septimo | septima. — 2, intra || ibi intra. — 4. Et uicina... Amen | Audientes autem qui erant in ipso empurio et uicina monasteria mirabiliaque facta fuerant, accipientes cruces et cereos cum ymnis et canticis et psalmis benedicentes Dominum uenerunt in eodem monasterio, et ingressi oratorium ubi corpus eius requiescebat, benedixerunt Dominum. [bi modo per orationes sancte uirginis multa mirabilia fiunt per uirtutem Dei atque Domini Nostri lesu Christi. Qui uiuit et regnat cum Patre et Spiritu-Sancto in secula seculorum. Amen,

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 28438 (xu° siècle), collationné avec le ms. du fonds Latin 10840 (Voy. B), fo 122'-124*),

Page 1, ligne 31. quidam | Add. homo. — 31. Hic | Ipse. — P.8, ἰ. 1. de Ι ἃ. — 1. quinque | triginta ‘et septem. — 2. ingressus | Add. in monasterium. — 9. in monasterio || monasterii, — 4. et obediens | in omnibus, — 5. caritatem | caritatis. — 7. Om. suus. — 7. tribulari | tribulantem. — ὃ. agis… tristi || habes, frater? Quid tristi, — 9. qui consolatur.. dabit || consolator omnium dabit. — 10. Tune || Tum. — 10. Om. cum lacrimis. — 12. recordatus | Add. illius. — 12. quod | hoc quod. — 13. Abbas... amittere | Et nolebat eum dimittere. — 14. dicit ei | at tamen dicit ei abbas. — 15. hue... Marinum | in monasterium. Et abiit et adduxit eum. Dicebatur Marina et mutauit ei nomen Marinus. — 17, infra | intra. — 18. οἵ... eo | Erat cum eo ibi. — 19. sed uocabant || et uocauerunt. — 21. ut nullus || ne aliquis. — 21. mysterium | ministerium. — 99, et || sed. — 23. Om. inimici. — 23. ne || ut non. — 23. Om. istud. — 24. . Om. non. — 94. uiolari || solui, et, — 90. Ont. non cum. — 26. Et || Haec et. — 26. eam | Add. pater suus. = ?8. Om. facta. — 29, sui | Add. et obseruabat in omnibus doctrinam patris sui. — 32. in monasterio | monasterium. — 33.

emporium.. et ibant | emporium pandocis ad milia tria. Ibant. — 94. Om. in. — 39. uero | autem. — 35. eius || ei. — 36. ut adiuues || et adiuuas. — 36. Om. Tu non. — 38. Om. Erat.. pandochium et. — P. 9, ἰ. 1. pergere…. pandochio | ire. Cumque tardius fieret ad remeandum, in ipso manebat emporio pandocis. — 3. Contigit... Et dum | Pandox autem habebat filiam uirginem. Contigit autem üt per insidias diaboli et inimici ingressus miles concuberet cum ea et concepit de milite 1Π 0. Et cum. — 5. concepisti | Add. uiro. — 6.

frequenter || crebrius. — 8. Statim autem || Quo audito continuo perrexerunt. — 9, On. domine. — 11. Om. En. — 11. manifesta || uera. — 11. dicis.. uenienti | dicitis. » Quo ueniente. — 12. quare | uere. — 13. Stans.… cogitare || Stans ille diutius excogitans. — 14. Om. penitentiam.…. pro me, — 15. Om. est. — 16. Om. et. — 10. ait || Add. illi. — 17. quia | quod. — 18. Et. eum || Et eiecit eam. — 19. Ipse... confessus || Ipsa.… confessa. — 19. On. suum. — 20, abiens jactauit || abiit jactauitque. — 20. ianuam || portam. — ?1. terram || bumum. — 21. ipse. peccaret || ipsa peccasset. — 99. On. ab. — 22. postulabat | Add.

ab eis. — 99. ut... daretur | ut bucellam panis ei darent. — 23. annos tres || triennium. — 23, de ianua | a porta. — 26. puelle f Add. ad Marinum. — 26. ἀητὸ... ei | ante monasterium dicebatque üli. — ?S. Om. Et reliquit eum. — 29, Sancta.… suscepit || Et abiit sancta uirgo: suscepit. — 30. de. monasterio || ab introeuntibus.in monasterium. — 31. alios.. annos | biennium. — 33. uero || autem. — 33. uidentes || Add. eam. — 33. compunceti... uero || compuneti ingressi sunt. — 34. rogare | et rogare, — 35. monasterio || monasterium. — 90. dicentes. indulge || dicentes abbati : « Indulge. — 36, quinque sunt | quinquennium habet. — 36. poenitentiam | penitentia. — 37. ianuam || januas. — 37 recessit… suscipe | recessit unquam. Hine suscipe. — P. 10, 1. 1. poenitentiam || poeni-

tentia. — 3. Om. abbas, — 3. ait | Add. 1Π|. — 4. quod.….. introduxit || qui ad nos paruulum introduxit. — 5. monasterio || monasterium.— Ὁ. tale. quale || malum sicut, — 6. nec || sed nec. — ὃ, in || de, — 7. in eo || modo. — 8. Vide... penitere || Vnde oportet te poenitere. — 9. Et... iubeo || Tibi namque iubeo. — 10. aquas || aquam. — 10. Om. purganda tu. — 11. Om. tu. — Il. prepares | perficias. — 11. Om. et... seruias. — 13. Om. omne. — 15. ut dormiret || eam dormire. — 16. abbati… defunctus est || abbati : « Frater Marinus obiit. » —

IS. peccatum... adimplere || peccatum, nec poenitentiam meruit. — 19. Om. ite. — 90. Et euntes.…. talis || Euntes autem fratres et dum uellent lauare eum agnouerunt quia femina erat. Ceperunt omnes uociferare et tundentes pectora sua elamabant dicentes quod talis. — 99. Veni | Abba, ueni. — 25. eis || ei abbas. — 27. de te agas | dicturus 65. — 97. Audito hoc uerbo || Tertio hoc dicto. — ?8. Subleuantes autem | Et leuantes. — 29. cum. operta | quo cooperta. — 99, uidit || et eum uidisset. — 29, mulier || femina. — 29. et mox || expauit et mox. — 90. Om. in faciem. — 30. terram | terra. — 30. uociferabat | Add. dicens. — 31. Coniuro || Adiuro. — 32. me condempnes | mecum contendas, — 32, eius || Dei. — 32. quod | Add. iniuste. — 53. dixisti | es confessa. — 55. Et iussit…. erepta || Quo cognito abbas sanctum corpus eius in monasterium intra oratorium reponi eadem die praecepit. Puella autem arrepta. --- P. 44, L. 1. quod || Add. ei. — 9. εἴπ... Amen || Septimo uero die repausationis Marinae in Domino ibi intra oratorium praedicta calumniatrix femina liberata est ἃ demonio. Audientes autem hec qui erant in ipso emporio et uicini monasterii que acta fuerant benedixerunt Deum. Vbi usque modo Deus oratione sanctae uirginis multa facit mirabilia, Cui est honor et gloria in secula seculorum. Amen.

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 12612 (xur° siècle), collationné avec le ms. du fonds Lalin 10840 (Voy. B), f° 182-184").

Titre précédant le lexle : Incipit uita Sancte Marinis uirginis. — Page 1, ligne 51. Hic | Ipse. — P. 8, ἐν 1. miliariis quinque | miliario quinto. — 8. {νι πεῖ... ambulas | tristi ambulo animas animo ambulas. — 9. Om. ipse. — 9]. Om. ut. — 33. et || Add. ut. — 24. sanctorum angelorum || sanctis angelis. — 90, accipiamus || accipiemus. — 33. emporium... tria | emptorium à miliario quarto. — 90. eius || ei. — 36. Tu | Quia tu. —38. emporio | emptorio. — P. 9, 4. 1. sic. reuertendo | si fiebat tarde in reuertendo, — 10, Dicit | Add. eis. — IL. dicis || dicitis — 11. Εἰ... dicit | Et illo ueniente dicit ei. — 15. Om. est. — 16. Om. et. — 16. et ait || aiens. — 99. peccaret || peccasset.— 95, Pandocis || Pandoci. — 95. filium | Add. masculum. — 99, Sancta | Add. uero. — 36. poenitentiam | penitentia. — P. 10, 1. 5. Om. malum. — 7. in eo | modo. — 10. aquas... purganda | aquam ad necessarias purgandas. — 11. prepares || repares. — IS. quia || qui. — 90, lauarent | Add. eam. — 22. Om. est. — 26. Om. fratres. — 27. Audito... uerbo | Auditis his uerbis. — 29. cum quo operta | quo operata. — 29, uidit | uiderunt. — 37. erepta || arrepta. — P. 11,1. 1. amiserat | ammiserat. — Ὁ. Acceptis | Acceptisque. — 9. regnat... in | regnat Deus per omnia.

(Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 5367 (xiv° siècle), collationné avec [6 ms. du fonds Latin 10840 (Voy. B), [Ὁ 855-841),

Les variantes données par ce manuscrit sont à très peu de chose près identiques à celles qui sont contenues dans le ms. 17632 (Voy. K). Les suivantes méritent seules d’être reproduites.

Tilre précédant le texte : Incipit uita sancte Marine uirginis. — Page®, ligne 26. cum... monasterii | ut iactaret ibi ante monasterium. — ?. 10, 1. 8. Vide. penitere || Vide oportet peniteri. — P. 44. 1. 8. fecit... Amen | facit mirabilia, Explicit uita sancte Marine uirginis.

K (Bibliothèque Nationale : ms. du fonds Latin 17632 (xve siècle), collationné avec le ms. du fonds Lalin 10840 (ΝΟΥ. B), {5 675-687).

Titre précédant le texte : De saneta Marina. — Page T, ligne 31. Hic | Ipse uero. — P. 8, ἰ. 1. 46... quinque a ciuitate ad milia triginta duo. — 23, in monasterio || monasterii. — 3, ita ut || ut ita. — 3. amplius || plus. — 5. caritatem carissime. — 7. suus tribulari || eius contribulatum. — 8. agis.. ambulas | habes, frater, quod sie tristis ambulas. — 9. omnia | omnes. — 10. dixit || ait. — 12. üll. ei. — 14. Om. in. — 16. Marinam || eam que dicebatur Marina. — 17. cam || eum.— 17. eam || eum. — 17. infra || intra. — 21. Om. ut. — 25. ne || et ne. — 24. Om. non. — 24. uiolari in || solui et in. — 94. et. angelorum || coran sanctis angelis. — ?8. Cum || Dum. — 30. Om. et abbati suo. — 30. ut | Add. ab abbate suo et, — 30. in monasterio | monasterium. — 33. habebat || erat, — 33. miliaria ||

; ΤΟΝ ᾿, Σ Éd TRE FA ἜΞΩ ἜΡΟΝ 22 VIE DE SAINTE MARINE. 27

milia. — 34. Om. in. — 36. ut adiuues | οἱ adiuuas. — 36. Om. Tu.— 38. pando- . ΟΠ απ... cepit | pandocium. Cepit. — 20. 9, 1. 1. sic. manebat || si fiebat tardior hora ad reuertendum, remanebat. — 3. ut | Add. per insidias inimici. — 8. filiam .. concepit || filiam uirginem ad quam ingressus miles concubuit cum ea, et concepit puella de illo milite. — 6. dicitur || Add. frater. — 9. quod | quid. — 10. Dicit || Dixit eis. — 11. En | Sinite — 11. dicis || dicitis. — 11. Et... dieit ||

Et ueniente eo dixit ei. — 12. quare || tu. — 15. cepit cogitare || cogitauit. — 14. ex || pro. — 15. Om. est. — 16. Om. et. — 16. eam || eum. — 18. eum || eam. — 19. Ipse.. confessus || Ipsa... confessa. — 20. ianuam | fores. — 21. tanquam.… peccaret | tanquam ipsa peccasset. — 94. janua... monasterii | ante monaste-

rium. — 29. Pandocis.. dicit ei | Pater uero puelle que genuerat filium detulit illum et dixit, — ?8. eum | Add. et abiit. — 29. Sancta.. de ipsa || Sancta autem uirgo suscipiens tanquam proprium filium, de ipsa. — 30. de ipso monasterio || ab introeuntibus monasterium. — 33. conpuneti.. uero || conpuncti ingressi. — 39. monasterio | monasterium. — 37. ab eodem loco | unquam hine. — P. 40, L. 1. penitentiam || penitentia. — 3. Et iussit | Vix autem coegerunt illum et ius sit. — 3. Om. abbas.— 3. ait || Add. illi. — 5. hoc monasterio || hune monasterium sanctum. — 5. tale. quale | aliquid mali quod. — 7. in eo | domum tu. — 8. Vide. penitere | Vnde oportet te penitere. — 10. aquas | aquam. — 1]. prepares || perficias: — 15. Eteuntes || Euntes autem. — 18. quia.. adimplere || ut nec meruisset penitentiam.— 19.ite | Add. et. — 20. Et euntes... lauarent Euntes. autem dum lauarent eam. — 9]. femina || mulier, — 25. Veni | Abba, ueni. — 26. Om. ei. — 37. Om. modo. — 27. Audito..territus || Ille territus. — 28. Subleuantes.. uidit || Et leuantes palium unde cooperta erat ut uidit. — 29. Om. et. — 39. Om. in faciem. — 30. terram | terra. — 30. uociferabat | Add. dicens. — 35. Om. in monasterio. — 35. intra. poni | in oratorio reponi. — 37. autem || Add. die. — 37. erepta a diabolo | illa arrepta ἃ demonio. — P. 44, ἐ. 1. amiserat | admiserat. — ?. in septimo || septima. — 2. repausationis || dormitationis. — ?. Om. intra oratorium. — 4. Et uicina.. Amen | Audientes autem qui erant in ipso emporio et uicina monasteria mirabilia que facta fuerant, accipientes cruces et cereos cum hymnis et canticis et psalmis benedicentes Deum uenerunt in eodem monasterio, et ingressi oratorium ubi corpus eius requiescebat, benedixerunt Deum. Vbi usque modo Deus orationibus sancte uirginis multa facit mirabilia. Deo gratias.

(De vita et verbis seniorum libri X. Opera et studio Heriberti Rosweydi Ultraieclini e Soc. Iesu Theologi. Anluerpiae, 1615. P. 393-394. — Migne, Patr. lat. vol. LXXIIT, col. 691-694).

VITA SANCTAE MARINAE VIRGINIS,:AVCTORE INCERTO. 12 Febr.

Erat quidam saecularis habens unicam filiam paruulam. Ipse conuerti cupiens, commendauit eam cuidam parenti suo, et abiit ad monasterium, quod longè erat de ciuitate miliaria tri à ginta duo. Et ingressus perficiebat omne opus quod erat monasterii, ita ut abbas eius ampliùs eum quàam ceteros qui in monasterio erant diligeret, ed quod fidelis esset et obediens.

[1 es 2

Contigit autem post aliquod tempus, ut recordaretur charitatis filiae suae, et coepit constristari atque affligi intra se. Et cüm per multos dies hoc faceret, uidit eum abbas eius tribulantem, et dixit ei : « Quid habes, frater, quod sic tristis ambulas? Die mihi, et Deus qui consolatur omnes, dabit tibi auxilium. Tunc ille procidens cum lacrymis ad pedes eius dixit : « Habeo unum filium in ciuitate quem reliqui paruulum, et recordatus, affligor propter eum. » Et noluit indicare ei quod puella esset. Abbas uerû eius ignorans quod esset, et nolens eum amittere, quia necessarius erat in monasterio, dicit ei : « Si diligis eum, uade et δ πο eum huec, et sit tecum ». Et abiens adduxit eam, dicebaturque Marina. Et mutauit ei nomen, et uocauit eam Marinum. Et dedit eam ad discendas litteras intra monasterium, et erat cum θὰ : nullusque agnouit de fratribus quod puella esset, sed uocabant eam omnes Marinum. Et dum esset annorum quatuordecim, cœæpit eam docere pater suus uiam Domini, et dicebat ei : « Vide, filia, ut nullus cognoscat mysterium tuum usque in finem tuum, et sollicita sis ab insidiis diaboli, ne seducaris ab eo, et istud sanctum monasterium uideatur per nos solui, et in conspectu Christi cum sanctis Angelis eius coronam, et non cum impiis aeternam damnationem accipiamus. Et alia multa docebat eam per singulos dies de regno Dei.

Dum autem facta esset annorum decem et septem, defunctus est pater eius. Remansit uerû haec sola in cellà patris sui, et ipsa obseruauit se in omnibus doctrinis patris sui, et erat obediens omnibus in monasterio, ita ut ab abbate suo, et ab omnibus diligeretur.

Habebat autem monasterium par boum et carrum, quia uicinum habebat mare, ubi erat emporium ad millia tria; et ibant monachi, et afferebant quae necessaria erant monasterio. Vnà uero die dicit abbas eius : « Frater Marine, quare et tu non uadis cum fratribus et adiuuas eos? Quae respondit : « Iussisti, pater? » Erat autem in ipso emporio pandochium. Cœpit ergo frater Marinus frequenter pergere cum carro, et si faciebat tardè ad reuertendum, manebat in ipso pandochio cum ceteris monachis.

Contigit autem per insidias inimici, ut pandox ille haberet filiam uirginem. Ad quam ingressus miles aliquis, concubuit cum Θὰ, et concepit puella de illo milite. Et dum cognitum fuis-

set à parentibus eius, coeperunt affligere puellam, dicentes : - « Dic nobis de quo concepisti? » Respondit eis : « De ïillo monacho, qui dicitur frater Marinus, qui hic frequenter cum carro mansit; ipse me oppressit, et concepi. »

Statim autem perrexerunt parentes eius ad monasterium, et dicunt abbati : « Ecce, domine abba, quid fecit monachus tuus Marinus? quo modo decepit filiam nostram. » Dicit eis abbas : « Sinite, uideamus si manifesta sunt quae dicitis. »

Et ueniente eo, dicit ei abbas eius : « Frater Marine, tu hoc scelus operatus es in filià eorum? » Stans diutiüs cogitauit, intra se ingemiscens dixit : « Peccaui, pater, pœnitentiam ago huic peccato, ora pro me. » Ad jiracundiam autem commotus abbas, iussit eam contundi et affligi. Et ait : In ueritate dico, quia tu qui hoc malum operatus es, non manebis in hoc monasterio. » Et jiactauit eam foras. Ipsa uerd nunquam ulli confessa est mysterium suum, sed abiens iactauit se ante fores monasterii, et lacebat super terram in pœænitentia, affligens se tanquam ipsa peccasset, et ab ingredientibus fratribus postulabat, ut uel una buccella panis ei daretur. Hoc faciens per tres annos, non recessit de monasterio. Pandochis uerd filia peperit fillum masculum, et ablactauit, et adduxit eum mater puellae secum, et iactauit eum ibi ante monasterium, et dicit ei : « Ecce, frater Marine, quomodo nosti, nutrica filium tuum. Et reliquit eum ibi, et abiit. Sancta uirgo suscipiens, tanquam proprium filium, de ipsà buccellà panis, quam accipiebat ab introëuntibus in monasterium, nutricabat filium alienum.

Factum est hoc per alios duos annos.

Postmodum autem uidentes fratres, misericordià compuncti, ingressi adabbatem rogare cæperunt ut eum reciperet in monasterium, dicentes : « Abba, indulge et suscipe fratrem Marinum. Ecce quinque anni sunt, quod in pœnitentià ante ianuam monasterii iacet, et non recessit umquam hinc. Suscipe eum in pænitentiam, sicut Dominus noster Iesus Christus præcepit. » Vix autem coëgerunt eum, et iussit eum ingredi, et uocauit eum ad se, etait: « Pater tuus fuit uir sanctus, quod tu nosti, et paruulum introduxit te in hoc sanctum monasterium, et non est operatus quidquam mali, quod tu cogitasti, et fecisti : nec aliquis in hoc sancto monasterio. Nunc autem ingressus es cum filio tuo, quem de adulterio habes, unde oportet te pœnitere,

Graue enim peccatum fecisti. Et hoc tibi iubeo, ut omnes munditias monasterii tu solus quotidie facias, et aquam ad necessaria purganda portes, et calcearium omnibus per singulos dies tu perfrcias, omnibusque seruias : in hoc en habebis meam gratiam. » Sancta uero libenti animo suscipiens, omne opus quod ei iussum fuerat perficiebat.

Contigitautem eam intra paucos dies dormire in Domino. Euntes uero fratres, nuntiauerunt abbati dicentes : « Frater Marinus defunctus est. » Dicit eis abbas : « Videte, fratres, quale peccatum fuit, ut nec meruerit pœnitentiam. Sed tamen ite, lauate eum, et sepelite longè à monasterio. » Et euntes dum lauant eum, Cognouerunt eum quia femina esset. Et cœperunt omnes emittere uoces, et tundentes se, clamabant, quia talis conuersatio etpatientia sancta inuenta est in eà, cuius mysterium nullus agnouit, et 510 ab eis afflicta fuisset. Et uenientes cum lacrymis, dicunt abbati : « Abba, ueni, et uide fratrem Marinum. » Dicit eis : « Quid est hoc?-» Fratres dicunt iterum : « Veni et uide mirabilia Dei, et uide quid de te agas. » Ille territus perrexit, et uenit ad corpus. Et leuans pallium, unde coopertum erat, uidit quia mulier esset : et mox cecidit, et caput suum percutiebat in terram, et uociferabatur dicens : « Coniuro te per Iesum Christum Dominum, ne me condemnes ante conspectum Dei eù quod afflixerim te, quia ignorans feci. Tu, domina, non dixisti mysterium tuum, et ego non cognoui in veritate sanctam conuersationem tuam. » Etiussit sanctum corpus eius intra monasterium in oratorio reponi.

Eadem uero die puella ïilla arrepta à daemonio uenit ad monasterium, et confitebatur crimen quod admiserat, et de quo concepisset. Et in septimà die repausationis eius in Domino, ibi intra oratorium liberata est à daemonio. Audientes autem qui erant in ipso emporio, et uicina monasteria, mirabilia quae facta fuerant, accipientes cruces et cereos, cum hymnis et cantieis et psalmis, benedicentes Deum, uenerunt in eodem monasterio, et oratorium ingressi ubi corpus eius requiescebat, benedixerunt Deum. Vbi usque modo Christus orationibus sanctae uirginis multa facit mirabilia, ad laudem nominis sui. Qui cum Patre et Spiritu Sancto uiuit et regnat Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.

(De vitis sanctorum ab Aloysio Lipomano olim conscriptis : nunc primum a F.-Laurentio Surio carthusiano emendalis et auctis. Venetiis, 1581. Vol. I, fo: 282r-283r, 8 février). ;

VITA B. EUGENII ET MARIAE EIUS FILIAE, AUTHORE SIMEONE METAPHRASTE.

In 1110 tempore erat uir quidam in Bithynia, nomine Eugenius. Is habebat uxorem ualde honestam et Deum timentem, quae peperit filiam unicam, et uocauit nomen eius Mariam. Mortua autem eius uxore, educauit filiam suam Eugenius in bona et honesta uita. Cum uero creuisset adolescentula, dixit ei pater eius : « Filia charissima, ecce omnes meas facultates trado in manus tuas. Ego enim uado, ut saluam faclam animam meam. » Cum haec autem a patre suo audiisset adolescentula, dixit ei : « Pater, tu vis teipsum seruare, et me perdere. Nescis Dominum dicere in Euangeliis : Pastor bonus animam suam ponit pro ouibus? Rursus uerù alibi dicit : Qui saluam facit animam, est tanquam qui creat. » Haec cum audiisset pater eius Eugenius, eius uerbis ualde fuit laetatus. Flebat enim et eiulabat, cum haec diceret et dicit ei pater eius : « Filia charissima, quid possum tibi facere? Tu quidem es foemina, ego autem uolo ingredi monasterium, et quomodo potes mecum uersari! Diabolus autem propter uos bellum gerit aduersus Dei seruos. » Haec cum audiisset eius filia, dixit patri suo : « Domine mi pater, non sic ingrediar, quomodo tu dicis, sed tondebo comam capitis, et inducta ueste uirili, ingrediar tecum monasterium, nemine sciente me esse foeminam. »

Beatus autem Eugenius, auditis 115. quae dicebat filia ualde laetatus, cum omnia bona sua distribuisset pauperibus et mendicis, orphanisque et uiduis, et totondisset suam filiam, uirili amictu eam induit, et nominauit nomen eius Marinum, haec ei dans mandata : « Vide, filia, quomodo tu sis conseruatura. Futura enim es in medio ignis. Non ingreditur enim foemina in monasterium. Te ergo conserua Christo immaculatam, ut cum impleuerimus id quod sumus polliciti, habeamur digni regno coelorum. » Haec cum dixisset Eugenius, et precatus esset, assumens filiam suam Mariam in habitu adolescentis

ἡ POP RTE ENT OT

cb dE deb de an

ingressus est coenobium. Eis autem ingressis in monasterium, in dies proficiebat puella in omni uirtute, obedientiaque et humilitate et in majori exercitatione. Cum uerd aliquot annos peregisset beata in monasterio, existimabant monachi eum esse eunuchum propterea quod esset imberbis et uoce gracili. Ali autem existimabant prae nimia exercitatione, et quod solum secundo quoque die comederet, eum esse uoce adeo tenui. Aliquo uerd post tempore contigit eius patrem decedere. Incrementum autem accepit eius exercitatio, obedientia et humilitas, adeo ut ipsa quoque donum Dei acceperit contra daemones. Vnumquemque enim eorum, qui laborabant et uexabantur, manus eis imponens et orans, curabat protinus. Habebat autem illud coenobium quadraginta uiros, omni uirtute et sapientia exornatos. Singulis uerd mensibus mittebantur quatuor monachi ad responsa monasterii, propterea quod ipsi haberent in aliis quoque locis diuersas possessiones. Erat autem in media uia diuersorium, et qui ibant et ueniebant, propter itineris longitudinem illic requiescebant. Inter caeteros autem magnam eorum Curam gerebat is, qui praeerat diuersorio, eos seorsum accipiens. Inuidus uero et malignus diabolus, qui rebus bonis semper inuidet, mala autem ad se attrahit, aegre ferens huius beatae in Deum amorem, pulcherrimamque et uiuendi rationem, studuit aliquantulam ei labem inurere et eam affligere.

Quodam itaque die praefectus monasterii accersito Marino, dicit ei : « Frater Marine, scio tuam uitae agendae rationem esse perfectam in omnibus et praecipuè in obedientia. Velis ergo tu quoque egredi, ut ministres monasterio. Fratres enim aegrè ferunt te ad id non egredi. Hoc autem faciens, ὁ fili, maiorem mercedem accipies à benigno et clementi Deo. Etenim Dominus quoque noster Deus non dedignatus est ministrare suis discipulis. » Haec cum audiisset Marinus se proiecit ad pedes praefecti, dicens : « Bene precare mihi, uenerande pater, et ego ibo quocunque uolueris. » Egresso autem Marino et aliis tribus monachis, ut ministrarent, diuerterunt, ut consueuerant, ad illud diuersorium. Qui autem praeerai diuersorio, habebat filiam unicam. Miles uero quidam ingressus diuersorium, ei attulit uitium, ea uerd concepit. Praecepit autem miles, dicens : « Si haec res fuerit cognita, et te exami-

nauerint tui parentes, unde hoc factum sit, dic eis : « Formosus ille iunior monachus mecum dormiit, et ex eo concepi. » Postquam ergo egressi fuissent monachi simul cum Marino, resciuit pater puellae filiam suam utero concepisset. Qui rogauit eam dicens : « Vndenam hoc tibi factum est? » Puella autem respondit, dicens : « Junior ille coenobii formosus monachus, qui dicitur Marinus, mecum dormiit, et me praegnantem reddidit.

Cum autem haec audiisset praefectus diuersorii, cursit et cum magna ira uenit in monasterium, eum accusans, et dicens : « Vbi est ille falsus christianus, quem dicitis esse monachum”? Eï uerd factus est obuiam apocrisiarius monasterii, et dicit ei : « Bene uenisti, frater. Cur es adeo tristis, et cur tam temerè loqueris? Cessa parumper, rogo te. » Respondens autem praefectus diuersorii, dixit ei : « Pereat hora, qua unquäm cognoui monachum. ΠΟΙ mihi quid mihi accidit? Quid faciam autem, nescio. » Cum uerd haec resciuisset praefectus, eum accersiit, et dicit : « Quid tibi uis, frater? Quid es tristis »? Praefecto autem monasterii dixit is, qui praeerat diuersorio : Quid mihi uolo? De coetero nullum amplius uideam aut conueniam monachum. » Postquàäm autem a praefecto rursus fuit rogatus, is qui praeerat diuersorio, « Propter quam causam haec dicis? », respondit et dixit : « Filiam habebam unicam, in quam spem meam collocabam, quod ea requies meae senectutis. Ecce uerd quid fecit Marinus? Eam praegnantem recddidit, quem dicitis esse christianum et pium. » Haec cum audliisset praefectus, stupefactus dicit ei : « Quid possum tibi facere, cum ipse non sit hic? Sed quando uenerit ex ministerio, nihil est aliud quod agam, nisi ut expellam ὁ monasterio. » Cum autem uenisset Marinus cum alüis tribus fratribus, accersit eum praefectus, et dicit ei : « Abba, haecne est tua uiuendi ratio et exercitatio? Quanda diuersatus fuisti in diuersorio, attulisti uitium filiae praefecti diuersorii. Huc autem ueniens eius pater, tanquäam per theatrum traduxit nos monachos. » Marinus uerd his auditis, se humi proiecit in faciem, dicens praefeeto : « Condona mihi humili et peccatori propter Dominum, ὦ pater, quoniam tanquam homo erraui. » Tunc praefectus ei iratus, eiecit eum ὁ monasterio.

Egressus autem beatus extra uestibulum monasterii, mansit

sub dio, sustinens frigus et aestum annos tres, Qui ergo ingrediebantur et egrediebantur ex monasterio, rogabant ipsum, dicentes : « Cur sic sedes, abba, afflictus in uestibulo? » Ille autem dixit eis. « Quoniam sum fornicatus, propterea eiectus sum ex mmonasterio. » Cum uerd uenisset pariendi tempus filiae praefecti diuersorii, peperit puella filium masculum. Puerum autem tollens pater eius, uenit ad monasterium, et cum inuenisset Marinum sedentem extra monasterium, proiecit ei puerum, et statim recessit. Marinus uero sumens puerum in manus, dicebat lamentans : « Hei mihi misero et abiecto. Eco certè humilis et nequam, accipio pro meritis meorum peccatorum. Cur autem hic quoque infelix puer mecum moritur? » Coepit uerd accipere lac à pastoribus, et sic alebat puerum ut pater. Non satis autem erat Marino afflictio, et pudor, quo afficiebatur quotidiè, sed puer quoque flens et excernens, contaminabat, et sordidabat eius uestes. Post spatium autem trium annorum, seditionem agitarunt omnes fratres, dicentes praefecto : « Pater uenerande, sufficit fratri Marino poena, quam sustinuit. De coetero rogamus, accipe eum rursus in monasterium maximè uero, quia Coram omnibus confessus est lapsum suum. Cum autem contradiceret praefectus, et non persuaderetur eum accipere, Coeperunt monachi ei rursus dicere.: « Nisi fratrem Marinum rursus acceperis in monasterium, ὦ pater, nos quoque recedimus. Quomodo possumus à Deo petere, ut condonet nobis nostra peccata, cum frater noster tres annos sub dio sedeat in uestibulo? » Haec cum audiisset praefectus à monachis, diciteis : « Reuerà propter peccatum, quod fecit, non est dignus huc ingredi, propter tamen uestram charitatem et preces eum accipio. » Et cum accersiisset Marinum coram omnibus, dicit ei: « Frater, non es dignus stare in primo tuo loco, propter peccatum quod fecisti, propter fratrum autem charitatem et preces, accipio te omnium postremum in regulam. » Marinus uerd coepit praefecto dicere cum lachrymis : « Hoc quoque mihi magnum est, à uenerande pater, quia me dignum feceris, qui ingrederer intra uestibulum, ut sic quoque dignus habear, qui seruiam sanctis meis patribus. » Et cum eum accepisset praefectus, immisit ad uiliora et abiectiora opera monasterii. Is uerû ea faciebat cum studio et magno metu et compunctione. Habebat autem puerum

quoque Marinus, eum retro sequentem et clamantem : « Ta ta ta, » et requirentem ea quae sunt pueris necessaria ad alimentum. Non solum his aerumnis et afflictionibus premebatur Marinus, sed etiam de alendo hoc puero erat ualdè solicitus. Cum creuisset autem puer, degebat in monasterio, educatus in uirtute et in temperantia. Porrd uerd sancto quoque et monastico habitu est dignatus. Sicquè proficiebat in humilitate et multa obedientia, utamaretur ab omnibus. Post haec autem cum uidisset Dominus' perfectam esse eius fidem et tolerantiam, et esse dignam regno coelorum, accepit eam in aeterna paradisi tabernacula, nemine sciente. Nam cum is obiisset, et nec egrederetur ad seruitium monasterii, et nec ad psalmodiam regulae, rogauit praefectus fratres, dicens : « Vbi est abbas Marinus? Eccè nam iam praeterierunt tres dies, ex quo eum non uidi in psalmodia, neque in suo ministerio. Primus autem omnium inueniebatur in regula. Ingredimini ergo eius cellam, et uidete, num in aliquam ceciderit aegritudinem. » Cum autem uenissent fratres in cellam beatae, ingressi inuenerunt eam consummatam in Domino, et puerum ei assidentem et flentem. Tunc properè egressi fratres, praefecto renunciarunt, dicentes : « Frater Marinus dormiit. » Ille uerû cum audiisset, miratus est et dicit : « Quomodo excessit eius anima, aut quam Deo allaturus est excusationem de iis, quae peccauit? » Tunc de coetero iussit, ut ei iusta facerent. Cum autem uenissent fratres, ut eum componerent ad sepeliendum, inuenerunt eum esse mulierem, et stupefacti, coeperunt omnes una uoce clamare : « Domine, miserere. » Praefectus uerd cum tumultum audiisset et conturbationem, rogauit, dicens :

« Quidnam hoc sibi uult? » Illi autem dicunt ei cum admiratione : « Frater noster Marinus est sexu mulier. » Cum uenisset ergo praefectus et uidisset rem admirabilem et praeter opinionem, se humi proiecit, et tenens pedes beatae, cum multis lachrymis clamabat, dicens : « Ignosce mihi, Domine Iesu Christe, quia per ignorantiam peccaui in sanctam et castam tuam sponsam. »

Et rursus procidens ad uenerandas et sanctas eius reliquias, clamabat, dicens : « Hic moriar ad sanctos et uenerandos tuos pedes, donec audiero mihi esse condonata ea, quae in te peccaui., » Cum is autem diu defleret et plangeret, uenit ad eum

uox de coelo, dicens : « Si hoc quidem sciens fecisses, non tibi condonassem. Quia autem nesciens hoc fecisti, peccatum fuit tibi condonatum. »

Tunc surgens praefectus a uenerandis eius reliquiis, statim misit ad praefectum diuersorii, dicens : « Veni cito ad nos, nam te uolo conuenire. » Cum autem uenisset praefectus diuersorii dicit ei praefectus monasterii : « Ecce frater Marinus est mortuus. » Is uerd dicit praefecto monasterii : « Deus ei condonet id quod fecit in abiectam meam filiam. » Dicit ei praefectus monasterii : « Poenitentiam age, à frater. Nam peccasti coram Deo, Sed me quoque tuis uerbis decepisti, et peccaui ego quoque propter te. Ecce enim Marinus re uera est mulier. » Cum haec autem audiuisset praefectus diuersorii, et praefecti uerbis fuisset obstupefactus, mansit mutus et attonitus. Eum uerd manu appraehendens praefectus monasterii, duxit eum in locum, in quo iacebat beata Maria, et cum eam honestè et decorè locasset ac composuisset, ei ostendit ipsam esse sexu foeminam, et eam fuisse temerè maledictis appetitam. Tunc coepit diuersorii quoque praefectus deflere propter inopinatum ab eo uisum miraculum.

Post haec autem iusta fecerunt sanctis et uenerandis eius reliquiis, et deposuerunt in insigni loco monasterii, cum psalmis et hymnis et multis luminibus, octauo mensis Februarii. Statim uerù uenit filia praefecti diuersorii à daemone correpta, et confitens omnem ueritatem, et dicens : « Talis miles me fefellit, et persuasit, ut falsd accusarem hanc beatam. » Deinde cum appropinquasset loculo beatae, praefecto et fratribus rogantibus sanctae uenerandas reliquias, protinus ipsa hora fuit curata et mundata à daemone. Tunc cum uidissent miraculum, quod erat praeter opinionem, laudarunt omnes clementem et benignum Deum propter signum, quod factum fuerat, et propter patientiam et tolerantiam beatae, quia perstitisset usque ad mortem, non aperiens se esse mulierem, propter regnum coelorum. Et nos ergo, à fratres dilecti, aemulemur eius fortitudinem, constantiam et tolerantiam, ut inueniamus misericordiam et gratiam in futuro seculo, à magno Deo et Saluatore nostro Iesu Christo : cui gloria et potentia simul cum Patre et Spiritu Sancto nunc et semper et in secula seculorum, amen.

N ᾿ (Breviartum Parisiense…. C. G. (ἐς De Vintimille, Parisiensis Archiepiscopi… aucloritate editum. Parisüs, 1736.) | € Die xvi Junii. In Festo Sanctae Marinae, virginis. Simplex. De communi Virginum.