TOMÉ I
4o2 EST
» demander raumône. » {Soirées LiitéraireSj, t. XVI , p. 91 .) On croit qu'il termina ses jours à Paris, vers Fan 1 55o. Les vers que Nicolas Chesneau , son compatriote , adressa à Jean Louis Micqueau, Remois ^ sur sa mort, prouvent du moins qu'il n'existait plus en i553.
Patria Strebœum luget pullata , virum quem
Grediderat nonquam Patria posse mori Et sperare Telim , et longos deponere luctns :
Alter eaim occurris nomine penè pari , etc.
(Epig,, lib: 11^ fol. a^; imprimé en i553.)
Marlot le qualifie de rketor eximius ; Huet et Baillet Font jugé digne de leurs éloges , en le rangeant parmi les plus illustres interprètes. Etienne Dolet lui a fait hommage de quelques vers (i), le poète Voulté de Vandî- sur- Aisne a célébré ses louanges dans ^trois épigrammes et un hendécasyllabe (2), et Nicolas Bourbon Faîne Ta signalé , dans deux pièces de vers , comme un homme très-docte et une bouche d'or, virdocHssimuSj, osaureum, {BorbqniiNug.j^* 44 ^^ 4^4- Lyon, Gryphe, i538, in- 12.) On peut justement lui appliquer le mot si connu de Quintilien,-au sujet de Cicéron : lUe se multiim profecisse sciât cm Cicero valde placebit. Les productions que sa plume savante et féconde a données au public, sont :
I. M. T. CicerQnis epistola ad octa^ium j J. LodoiciStrebœi Rhemensifij Commeniariis illustrata : prœcedit ejusdem epistùla ad Michaelem Fascosanum scripta. Paris., Mich. Vascosan, i536, in-4'', fol. 14. (Maittaire , Annales Typegraphicij, t. IL, p. 846)-, lï., Paris., ih.^ iSSg, in-4°, fol. 12 (BB. du roi, X, 1798)-, ff., Paris., ib.j i54i, in-4°. (Maittaire, Hist. TjpQgraphicorum Paris, jr t. II, p. 26.)
IL M. T. Ciceronis orator ad Marcian BrutuMj cutn sckoliis J. L. Strebœi Rhemi. Paris., ibid,^ i636, in-4**-
(1) Fol. 95 Carminum, Lyon , i538 , in-4*.
(a) Lib, I , eptg,, p. 80, 86 , 92 ; Hendec., fol. 5o.
EST 4o3
(Maittaire, Ann.j t. H , p. 844)) **•> Strebœi Commentants ab auihore ipso recognitis illustratus, Paris. ^ ib,^ t54o, in-4''9 p. 224 (BB. duixn); U.^ Paris., Tï/etom^ i54o, in-4''9 p. 222 (BB, duFoi, X, 1798); ît., Strebœi j f^ictoris Pisani Com^ tnentariis iilustratus; Philippi Melanckthonis scholiiSj Jo, Riçii Alfhendoriensis et Pétri castigationïbus illustratus, Paris., Jean Roigny, exe. Tiletain, i543, îi^-4*^- (Maittaire, Ann.j t. II)", it., Strebcsi^ P^icioris Pisani^ et cujusdam in^ certi authoris Commentariis^ et Philip. Melanc, argiimentis et* scholiis iUustrtMtus, Paris., Richaid, i552, in-4% fol. 108 (BB. du roi); it., Strebœi nota selectœ in Ciceronem de ora-^ tore. Amst., 1724, in-8° {Catalogus BB" Lîgurinœ^ t. I, p. 4oi). Hyde cite une «dition de Bâle , 154I9 in-4^.
D'Ëstrebay, dans ce commentaire, a estime ^^en ce genre » il n'y a rien de plus par&it. C'est, dit-il, le chef-d'œuvre » de son auteur, c'est la Venus d'Apelle, c'est le Jupiter de » Phidias. Si l'on considère l'expression, tout y est traité » d'une nianière grande, pompeuse, magnifique, ou pom* )> . mieux dire , proportionnée à la noblesse et à la grandeur » du sujet. Si l'on considère le fond des choses, l'auteur, » par l'assemblage de toutes les perfections imaginables de » l'orateur, &it un portrait de l'éloquence , capable d'abord )) de nous saisir d'étonnement , et ensuite de fairç naître » dans notre cœur un amour incroyable de la posséder. » ( i ) .
« Ainsi s'exprime sur le livre de l'orateur de Cicéron , dit A> Gibert , l'homme du monde , à mon avis, qui a le mieux j» travaillé sur cet ouVrage, et qui l'a le mieux entendu, » puisqu'il l'entend comme s'il l'avait fait. » {Jug< des Savons sur la Rhét.j t. I, p. SSg.)
m. M. TuUii Ciceronis de partitione ordtorid dialoguSj J. Strebœi ac Georgii F^allœ Commentariis illustratus, Lyon , Séb. Gryphe, i538, in-4**, p. 333 (BB. du rot, X, i8io)j
(1) Strebœns , £;9t«f . Nuncup,adGabr. Venaiorem, p. 5.
4o4 EST
it.^ Baie, fVinteret Platterus^ i54i, in-4° (Hyde) -, if., Cicero de partitionibus oratoriis dialogus^ Strehœi Commentariis ah ipso authore recognitis illustratus. Paris., ^ascosan, 154s, i>i-4°>N fol. 76(88. du roi, io3oo, fonds de Falconnet)*, it», cum Annotationibus Strehœi^ Hengendorphini^ Laiomiy Leodegariij Joannisque àfossd commentariis et enarra" tionîbus seledisj atque unicidgue paginœ subjectis. Colon., Matem. Cholin, i588, in-8°. (Draude, BB"* classica.)
lY. «/. Z. Strebœij Bkemij Defensio in quemdam LudimcLgistrum^ ejusdem anticategoria. Paris., Yascosan, i536, in-4°, p. 57 non chiffrées. (Panzer, Annales Tjpog.j t. YllI, p. 197*, Maittaire, t. lY, p. 264.) C'est une défense de Touvrage précédent , dont il existe une édition antérieure à celle de i538.
Y. y. Z. Strebœij Rhemensisyde electione et oratorid col" locatione verborum libri duOj ad Joannem venatorem (le Veneur) cardinalem. Paris., Yascosan, i538, în-4°, fol. i34*, it.j ib.j i54o, in-4*', fol. i34 (tous deux à la 88. de S*®-Geneviève)*, it.^ Lyon, Seb. Gryple, i54i> in-8°, p. 269. (88. du roi, 10233, fonds de Falconnet), it. , libri duo^ quibus accédant joi^itœ rapicii Brixiani de numéro oratorio libri quinque. Colon., Birckmann, in-8°, p. 5i5. (88. Maz.)Morhorf et Zeltner citent une édition de 8âle de i539.
Le P. Masenius ,' jésuite , attachait un grand prix à cet ouvrage. « Strebceo, dit-il^ de eloquentiâ et periodo nos
» instituente, nihil purius elegantiusque dari potest
» adversùs illos eloquentiae corruptores Strebœus romana à » barbaris ^oyatisque distinxit. )> (^Palçestra styli romani ^ p. 4) 12 et 87.)
YI. Strehœi in très diahgos Ciceronis de oratore ad Quintum fratremj commentaria : ad. Franciscum galUœ regem. Paris , Yascosan, 1 54o , in-fol. , 164 fol. (88. du roi.) j Baie, 154 a, 2 vol. (Zeltner et Hyde)-, it.^ Dialogi très, Strehœi^ Leodegarii à Quercu^ et cûjusdam incerti authoris Commentariis j item^ueScholiis Philip. Melancht/ionis iUustrati. Paris,
EST 4o5
Thomas Richard , i558, in-4° (Goujet, collège de France, t. II, p. 357)-, it.j Paris , îbid.^ i56i, în-4°, fol. 3o4 (BB. du roi, 102949 fonds de Falconnet', BB. Maz.); zf., Paris, ibid.^ 1662, in-4'*, fol- 3o4- (BB. du roi.) •
VIL AristotéUs et Xenoplwntis OEconomicaj ab Strèbœo è grecai» /ali/M<mconf'cr5a. Paris, Vascosan, i543, in-4'*,p.46*, itj Xenophontis OEœnomicus : inséré p. 349 des Œuvres complètes de Xénophon, publ. en latin par Henri Estienne. Paris j s. d., in-fol., p. 428*, iUj Aristotelis OEconomicorum liber unus mutUus^ Strebœo interprète : cujus interpretationem , M. Ant, Muretus locis aliquot emendwit, Romae , apud Hseredes Ant. Blabii , 1677, in-4'' de trois feuillets.
VIII . Qùid inier Lodoicum Strebœum et Joachimum Perionium non èons/eniat in Politicorum Aristotelis interpretationei. Paris , Vascosan, i543, in-4% fol. 55. (BB. duroi, *E. 41O Niceron attribue mal à propos cet ouvrage à Périon. La vive discussion qui s'éleva entre ce bénédictin et d'Estrebay, touchant la traduction d'Aristote, donna lieu à cet écrit, auquel Périon opposa : Oratio in J, Z. Strebœum^ qud ejus calumniis respondet. (Paris, Th. Richard, i55i, in-4'*, fol. 71 .) (BB. du roi, * E. 4i •) It,j Perionii oratio in Strebœum : ejusdemque orationes in Petrum Ramum. Paris, ibid,/ i55i\ in-4**« (Maittaire et Niceron.) ^
Le savant Huet s'exprime ainsi sur cette querelle litté^ raire : « Perionius cum Ludovico Strebœo litterariis velita^ )) tionibus seexercuit; et, mequidem judice, infoUciter, nam )> in eâ assequendâ Ciceronis elegantiâ Strebœo , si forte , )) scriptore et ipso non impuro superior, casti et fidi inter- » pretislaude, et grsecas linguas peritiâ longé inforior habitus » est : neque verô hoc illum fugisse puto , sed verborum » magnificentiâ et sermonîs volubilitate est delectatus. )> (De Claris interpret.j p. 212, édit. i683.)
IX. Aristotelis Politica ex Versione Strebœi et Jo. Ber-r trandi. Paris ,. du Puys y 1 54? » in-4'* ^ fol. 1 26 (BB. du. roi ,.
4o6 PAB
2409, foads de Falconnet)*, lY,^ Paris., Vascosan, r55l^ in-4'*» fol. 271 (BB* du roi)*, it.> Aristotdis Politàca latine ^ J. L. Strebœo interprète. Paris, Vascopan, i554iin^4*** (Maittaire, Hist. typog. Paris., t. H, p. 34-) Lftdvocat, Chaudon et feller partent d'une édition de i556, où sont comprises les OEconomiques et les Morales. On n'a jamaisr expliqué dans nos ttaiversités françaises la Politique d'Aris-* tote , qui préfère les républiques aux monarchies.
X. Compendium Kbri secundi^ tettU et quinti Institutiônuni oratoriarum Quintilianî auûiore Strebœo. Poitiers (Paris), Maraef, i575,in-4°> fol« «4- (^B- du roi,, X, i85o P.) Ouvrage posthume.
Marlot , Met. Rem.j t. U ,. p. ^2 -, Dom le Long , Hist. de LoQUj p. 534*) Baillet, Jug. des Saç.j t. III, p. 46? Draude, BS^ dassiça^^. i^^y^ 1480; Hyde, BB"^ Bodhyana^ t. II, p. 549 > édit. 1738*, de Thou, Hist. Ub.^ 23, p. 708; Mor-
hof , Pofyhistor^ t. I , p. 835 , t. Il , p. 5o4 » édit. i747'
FABERT {Jhraham DE), toaréchaï de France et gouverneur de Sedan, était né à Metz, le* it oct. tSgg, et petit-fils d'un riche libraire de Nancy, anobli par Henri IV . Dés son enfance, il annonça uit gpftt décidé pour les armes. Placé comme cadet, dans le régiment des gardes -firan-çaises , à Fâge de treize ans et demi , par le duc d'Epemon , il laissa entrevoir de bonne heure ce qu'il serait un jour. Une bonne conduite, et de Taudace jointe à ce calme de Famé qui adde Tesprit à se replier sur lui-même et riq)pelle à réfléchir f le firent bientôt remarquer. Chaque grade fut pour lui le prix d'une action d'éclat. Â l'&ge d'un peu plus de quarante ans, il était capitaine aux gardes, et officier général.
A la fameuâe retraite de Mayence, en i635 ,' il se couvrit