etiam a thealro separamur
18. « Quodsi et stadium contendas in scripturis nominari, sane obtinebis. »
19. « Exspectabimus nunc et amphiteatri repudium de scripturis...
eamus in ampliitheatrum. »
(Voir encore 20-23, 25-30).
De rcsurrcctionc carnis , 42. « Sed et proxime in ista civitate cum odei
fundamenta tôt veterum sepullurarum sacrilega collocarentur, quingentorum fere annorum ossaadhuc succida et capillos olentes populus exhorruit. »
Scorpiace,6. « Adhuc Carthaginem singulaecivitatesgratulando inquiétant donatain Pytbico agone post stadii senectutem. »
De idololatria, 20. « Nam id plerumque dicendum est : In ternplo Aesculapii ilium habes, et, In vico Isidis habito, et, Sacerdos Jovis factus est, et rnulta alia in hune mohum... »
Ulpien :
Fragmenta, XX II, 6. «... et Caelestem Selenen (ou salinensem) deam Cartbaginis. »
Dion Cassius :
XLIII, 50, 3-5. « ...iù)v Kap7j|86va ty{vte Iio'pivOov àvÉatr|(j£ (ô Kaïaap)... r.olsiç, àpyaîaç, iaixrpàç, ëwp)'pt.oue.
.à~oÀ(oXuîaç... Kal al prèv , côa;rep âira 7rpOTspov y.a07)pÉ0ricîav, O’jtoj xai xote aixa àveêi oW.ovxo, xaî ejaeXXov xai aùOi; àv0Y]'aEiv. »
Saint Cyprien :
Ad Donatum, 1. « Locus etiam cum die conuenit, et mulcendis sensibus ac fouendis ad lenes auras blandientis autumni hortorum faciès amoena consentit :... petamus hanc sedem : dant secessum uicina sécréta, ubi dum erratici palmiluin lapsus nexibus pendulis per harundines baiulas repunt, uiteam porticum frondea tecta fecerunt. »
10. « Incisae sint licet (in foro) leges duodecim tabulis... forum lilibus mugit insanum. Hasta illic et gladius et carnifex praeslo est... »
De habitunirginum, 19. « Quid uero quae promiscuasbalneas adeunt... »
De lapsis, 8.« Non expectauerunt saltim ut- ascenderent adprehensi, ut interrogali negarent... LItro ad
TEXTES RELATIFS A LA TOPOGRAPHIE DE CARTHAGE
orum eurrere... Nonne quando ad Capitolium sponte uentum est...
lahauit gressus...? »
24. « Unus ex hisqui sponte Capitolium negaturus ascendit... Alia in balneis constitua... »
Ad Demetrianum, 10. « ... cum sic horrea cludantur in terris...»
13. «... quid tonnenlaadmoues confîtenti et deos tuos... in foro ipso magistratibus et praesidibus audientibus deslruenti? »
Epistolac, XXXVIII, 1. « ... meruit et in foro congi’edi clariore uirtute, ut post magistratus et proconsulem uinceret... »
LIX, 6. « ... totiens ad leonem petitus (Cyprianus), in circo in amphillieatro dominicae dignationis testimonio hunoratus, bis ipsis etiam diebus quibus lias ad te litteras feci ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus iubebatur clamore popularium ad leonem denuo postula lus in circo... »
13. « Conpellunlur adliuc insuper lapsi ut linguis adque ore quo in Capitolio ante deliquerant sacerdotibus conuicium faciant...»
LXXXI. « Cum... consilio carissimorum persuasum esset ut de bortis nostris intérim secederem. »
Vita Caecilii Cypriani (Pontio diacono uulgo adscripta) :
12. «... qui cum me (Cyprianum) quasi ad praetoriuin duceret, uidebar mihi tribunali sedentis proconsulis admoueri. »
13. « ... ecce proconsulis iussu ad liortos eius (Cypriani)... cum militibus suis princeps repente subitauit... Sed dilatus in crastinum ad domum principis a praetorio reuertebatur... »
16. « Egressus est domum principis... Eundi autem interfuit transitus stadii. Bene uero et quasi de industria factum, ut et locum congruentis certaminis praeteriret, qui
ad coronam iustitiae consummato agone, currebat. Sed ubi ad praetorium uentum est, nondum procedente proconsule secretior locus datus est. »
18. « EL cum exiret praetorii fores, ibat cornes militum turba... Ipse autem locus conuallis est, ubi pâli contigit, ut arboribusex omni parte densatis sublime speclaculum praebeat. Atper enormitatem spatii uisu denegato uel per confusam nimis turbam personae fauentes in rainos arborum repserant... »
Acta proconsularia :
1 . «... Carthagine in secretario Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit...»
2. « ... Cyprianus... in suis hortis manebat... Qui (strator et equistrator a custodiis) et in curriculum eum leuauerunt in medioque posuerunt et in Sexti perduxerunt, ubi idem Galerius Maximus proconsul bonae ualitudinis recuperandae gratia secesserat... Et eo tempore beatus Cyprianus ductus ad principem et stratorem eiusdem officii Galerii Maximi proconsulis clarissimi uiri secessit, et in bospitio eius cum eo in uico qui dicitur Saturai inter Veneream et Salutariam mansit... omnes (fratres) in uico ante ianuam bospitii principis manserant. »
3. «Etita altéra die... multa turba conuenitad Sexti... proconsul eadem die Cyprianum sibi ofl'erri praecepit in atrio Sauciolo sedenti. »
5. « Et ita idem Cyprianus in agrum Sexti productus est... Ita beatus Cyprianus passus est, eiusque corpus propter gentilium curiositatem in proximo positum est. Inde pernoctem sublatum cum cereis et scolacibus ad areas Macrobii Candidiani procuraloris, quae sunt in uia Mappaliensi iuxta piscinas,cumuoLo et triumpho magno deductum est. »
APPENDICE I
Passio SS. Montant, Lucii et aliorum MUrtyrum Africanorum (Ruinart, p. 230-238) :
4. « (Praeses) mitti nos in carcerem jussit. Quo deducti a militibus sumus, nec expavimus foedam loci illius caliginem... et ad summum ascendebamus locum poenarum, quasi ascenderemus in caelum. »
6. « ... a militibus incertis ubinam nos (martyres) Praeses audire vellet, circumducti sumus hue atque illuc per totum forum. Tune nos in secretarium vocavit... »
12. « ... jubentur (martyres) et ad praetorium Praesidis admoveri. »
18. « ... pollicebatur (Flavianus) quod in Fusciano cum omnibus pacem facturus esset. .. Ingressus deinde praetorium, cum miraculo omnium in custodiarum loco stabat, exspectans donec vocaretur. »
23. « Sic consummatis omnibus fratribus, et pace perfecta, processit (Flavianus) e stabulo, quod Fusciano de proximo junctum est. Ibi cum editiorem locum et sermoni aptum conscenderet... »
Hérodien :
VII, 6, 1. « 'O 8e TopSiavi; ...Èçxtjv KapyrjSo'va T)7csîy0r), r)v rjBei pLSyîaxr)vx£ oùaav ‘/.al jîoXuâv0pa> :cov... î] yàp TtdXtç èy.eivrj y. al Suvâp.si y p7)ij.âxa>v /al ^XrJ0Et twv zaTorzo'jvtojv y.txl pEyfOsi jjlovtqç 'PoSij.7]; à-oXslxrExai, çiXovE'.zo'j’cra -go; xrjv èv A’.yÛ7îTW ’AXs^âvBpo'j tîcIXiv -soi SêuTEpeitov. »
9, 8. « ...tô 6 £ Xoi-ov ~Xfj0oç (tûv
Kapy 7]8ovEojv) r.îpl xaï; niiXaiç axsvoyojpOUpLEVOV... StECpGsipEXO. »
Festus :
De signifœatione verborum, s. v.
cothoncs. « Cothones appellantur portus in mari interiores arte et manu facti. »
Acta sancti Maximiliani martyris (Ruinart, p. 300-302) :
3. « Et Pompeiana matrona corpus ejus (Maximiliani) de judice eruit, et imposito in dormitorio suo perduxit ad Cartbaginem, et sub monticulo juxta Cyprianum rnarlyrem secus palatium condidit : et ita postXIH diern eadem matrona discessit, et illic posita est. »
Solin :
XXVII, 11. « Deinde a C. Graccho colonis Italicis data (Carthago) et Junonia ab eo dicta, aliquantisper ignobilis liumili et languido statu ; demum in claritatem secundae Carthaginis, interiectis centum et duobus annis, M. Antonio P. Dolabella cos. enituit, alterum post urbem Romain terrarum decus. »
Capitolin :
Antoninus Plus, IX, 4 ( Scriptorcs Historiac Augustae). « ... Carthaginiense forum arsit. »
Helvius Pertinax , IV, 2 (ibicl.). « In quo proconsulatufAfricae) multasseditiones perpessus dicitur (Pertinax uaticinationibus carminum, quaede templo Caelestis emergunt. »
IVe SIÈCLE
Senno de Passione SS. Donati et Advocati (P. L., VIII, col. 732-738):
