LETTRES RELATIVES A LA PROCESSION DU SAINT-OERGE
A tous ceux qui ces présentes lettres verront, Echevins de la ville d'Arras, salut. Scavoir faisons par devant nous est venu et comparu en sa personne Jean de Beaumont,, procureur receveur, en soy faisant fort des mayeurs et caritables de la carité de Dieu et de Notre- Dame qu'on dit des Ardens en cette ville d'Arras disant que sur la requête naguères par lui et au nom que dessus faite a vénérables et discrets seigneurs Messieurs du Chapitre de TEglise Notre-Dame d'Arras a ce que leur bon plaisir fust de donner leur accord et consentement que la pourchession qui se fait chacun an le jour du St-Sacrement a ladite église par lesdits caritables en apportant et raportant la Chandelle d'Arras que on dit des Ardens, et deux grans cierges de cire pesans ensemble cinquante livres de cire que doivent chacun an porter a ladite pourchession et ofFrir au parvis du grand portai de la dite église au-devant de Tune des fiertés d'icelle église qui se met audit parvis d'iceluy portai sur un autel de bois portatif d'icelle église au proufflt et utilité de la fabrique de ladite église, selon les droits, observances et compositions anciennes, de toute -ancienneté faites et passées entre les prélats évêques d'Arras, prévost, doyens et chapitre de ladite église, et mayeurs et confrères qui ont été de tout tems en ladite ville
d'Arras de ladite confrairie que on dît des Ardens, fut depuis ledit jour dudit Sacrement en avant a perpétuité commuée et transférée au Dimanche prochain^ après les octaves dudit jour du Sacrement, afin que lesdits caritables et autres plusieurs puissent dorénavant aller et faire leurs dévotions ledit jour du Sacrement en leurs églises paroissialles, . même accompagner le Corpus Domini qui se porte iceluy jour aux pourchessions, ce qu'ils ne peuvent et pouvoient bonnement ni si dévotement faire au moyen de Tempechement qu'ils cul et avoient à cause de la pourchession que ils faisoient ledit jour et pour plusieurs autres raisons pour ce par ledit de Beaumont au nom que dessus alléguées et remontrées auxdits de chapitre a- été et est advisé accordé et appointé par lesdits sieurs. Le chapitre a mure délibération a pris sur ce conseil et avis et sans préjudice a icelle des parties, que ladite pourchession se fera dorénavant par lesdits caritables de an en an le dimanche après les dites octaves en la manière accoustumée de tous tems et que dessus est accordé et déclaré en apportant, payant et délivrant aux dits de chapitre au prouffit de la fabrique d'icelle église d'Arras par lesdits mayeurs et confrères lès deux cierges de cire pesans ensemble cinquante livres comme dessus est déclaré chacun an par eux dus à ladite église en reportant par iceux confrères ladite Chandelle et Joyel ainsy que dessus est requis à quoy faire et fournir ledit Beaumont au nom et soy faisant fort que dessus a submis et obligé submet et oblige tous les biens et herilnges de ladite carité, si comme tout ce que ledit procureur au nom que dessus a dit et reconnu pardevant nous. En témoin de ce avons
mis le scel aux contents de la dite ville à ces lettres qui furent faites et données le deuxième jour de juin, Tan mil quatre cens soixante dix sept ^
LETTRES DE Vidimus
de la Charte de 1133 reproduite en 1241, 80118 le Pape Sixte IV.
In nomine Domini, Amen.
Tenore hujus presentis publici instrumenti cunctis pateat evidenter et sit notum, quod anno ejusdem Domini millesimo quadringentesimo octuagesimo secundo, indictione decimà quinta, mensis vero..., die..., pontiflcatus sanctissimi in Christo patris et Domini nostri Sixti divina providentiâ Papa quarti anno duodecimo, in'nostrorum notariorum publicorum testiumque infrascriptorum ad hoc specialiter evocatorum presentia, propter hoc specialiter constitutus honorabilis vir Joannes de Beaumont alter Scabinorum ville Libertinensis ' prius Atrebatensium litterarumque Chartarum et rerum ad confratriam ob illius candele miraculose transmissionis memoriam institutam pertinentium, in modum porrexit et exhibuit quasdam litteras pergameni, quinque sigillis in cerâ viridi cum duplicibus candis pergameni impendentibus
* Mss. du cabinet de M. Laroche.
* Louis XI, ayant pris la ville d'Arras en 1477, lui donna le nom d Franchise qu'elle conserva jusqu'à la fin de Tannée 1482,
sigillatus, in charta scriptura et sigillis sanas et intégras, non vitiatas non cancellatas, non abrasas, ant quovismodo suspectas, sicut prim& facie apparebat, in guarum inferiori margià litterarum, depinguntur sex circuli secundum morem antiqiiam Qgurati, sub quoram quolibet circulonim, sexto saltem excepto, est appensum unum sigillorum predictorum et in quolibet circulo scribitur cujus est ipsum sigillum seu illius impressio, sicut infr& denotatur, litterarum vero pretactarum ténor de verbo ad verbum sequitur in hune modum.
Suit le texte de la Charte d'Alvise : Quidquid sub sole agitur.
Datum hujus transcripti annoDomini millesimo CC** XL® primo, mense maio. — In primo quidem circulorum predictorum in fine litterarimi depictorum seu in ejus circumferentiâ, sic scribitur : sigillum béate Mari» Ardentium Atrebatensium ; in secundo circulo scribitur : sigillum Majoris et jocu]atorum Atrebatensium; in tertio circulo scribitur : sigillum conventûs sancti Vedastî Atrebatensis ; in quinto {sic) circulo scribitur : sigillum Prioris ordinis Predicatorum Atrebatensium ; in sexto et ultimo circulo scribitur : sigillum Ministri Fratrum minorum Atrebatensium.
Quas quidem litteras prescriptas seu illarum tenorem nos notarii predicti, ad instantiam et requestam predicti Joannis de Beaumon t de verbo ad verbum transsumpsimus^ presensque transsumptum aliéna manu nobis seu altero nostrum ad hoc attendente, fldeliter scriptum, inde fecimus : de ipsoque presenti transsumpto ad predictas litteras originales coUationem diligenter fecimus ; per quam ipsum transsumptum cum eisdem originalibus
litteris penitus et omnino coacordari comperimus , nil addito vél mutato quod facti siibstantiam mutet, aut variet intellectum, et ideo ipsum subscripsimus nostrisque signis publicis solitis et consuetis quibus uti consuevimus signa vimus seu muhivimus.
Acta fuerunt hec in civitate Libertinensi in domo venerabilis et discreti viri Joannis de Rubempre archidiacoîii et canonici Libertinensis quondam Atrebatensis inclaustro^dicte ecclesie sità, sub anno, indictione,mense, die etpontificatû prescripti*, presentibus ibidem discretis viris domino Jeanne Farvaque presbytère, dicte ecclesie perpétue capellano, et Jeanne du Toisson in curiâ episcopali Libertinensi causarum procuratore, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis»
Ego Joannes Lostelier, clericus Ambianensis diocœsis, in decretis baccalarius, auctoritate apostolicâ publicus et curie episcopalis Libertinensis priùs Atrebatensis predicte juratus notarius, litterarum originalium prescriptarum exhibitioni, presentationi transcripti indè, flendi requisitioni, ipsius transcripti ad dictas litteras collationi, ceterisque premissis omnibus et singulis , dum sicut suprâ scribuntur, dicerentur, agerentur et fièrent, unâ cum notarié publico subsignato atque testibus prenominatis presens fui et ideo presenti publico instrumente sivé transsumpto aliéna manu fldeliter scripto indè confecto signum meum solitum hic me manu propria subscribentem premissorum, requisitus et rogatus. Sic subsignatum Lostelier,
Ego Joannes de Houdaing, clericus Libertinensis, publicus auctoritate apostolicâ et curie spiritualis Libertinensis prius Atrebatensis predicte juratus notarius,
Qoo^^
litterarum originalium, prescriptarum exhibition!, presentationi transcripti inde faciendi requisitioni, ipsius transcripti ad dictas litteras originales collationi ceterisque premissis omnibus et singulis dùm sicut supra scribuntur, dicerentur, agerentur, et fièrent unâ cum notario supra signato atquetestibus prenominatis presens fui, et ideopresenti publiée instrumente sive transumpto aliéna manu fldeliter scriptoindè confecto signum meum solitumhic manu propria subscribentem apposui infldem et testimonium premissorum requisitus atque rogatus. Sic subsignatum /. de Houdaing *.
« Registre Thieulaine, foL LU, v. et fbl. LIX, v. — Manuscrit du cabinet de M. Laroche.
HLVI' SIËCL.E.