PREMIÈRE PARTIE
Chartes et documents concernant le prieuré de Vignory
Anno dominicæ incarnationis millesimo octuagesimo 10 indictione xx xin° kl. octobris, die dominica mane ante primam, relegit domnus abbas Divionensis Iherento hanc cartam coram domne Vuidone principe et uxore filiisque ejus in claustro Vuangionis rivi, astantibus multis et assistentibus nobilibus viris, et confirmavit predictus princeps omnia que scripta sunt in prefata carta, cum uxore et filiis suis et omnib1s qui aderant, et per hanc cartam in manu prescripti abbatis sua manu traditam omnia que ab antecessoribus suis data fuerant recognovit et laudavit et sancto Benigno Divionensi et illius rectoribus in perpetuum habenda concessit. Signum domni Widonis principis. S. Helderardis ejus uxoris. Signum domni Widonis infantis, filii eorum. S. Alberti pueri. S. Arnulfi pueri. Signum militum Tetbaldi, Ingelberti, Evrardi, Milonis, Milonis, Widonis, Raynaldi, filii Ode, Petri decani, Wazonis præpositi, Willelmi, fratris ejus,
LT
Oddonis. Ticionis, Fridrici, Drogonis. Domnus abbas Gotefredus Bellocensis aderat tunc cum tribus monachis.
OA Archives de la Haute-Marne, au bas d’une copie de la charte 1x1, Vignory, cote 21. — Cartulaire de St- Bénigne, n° 354. — Pérard, p.195.
In nomine summæ et individuæ trinitatis, patris et filii et spiritus sancti. Omne quod firmiter et inconvulse possidere cupimus, litterarum memoriæ tradere et ecclesiasticæ auctoritatis testimonio confirmare debemus. Ego igitur Rothbertus sanctæ Lingonensis ecclesiæ nutu Dei episcopus, notum fore cupio omnibus tam futuris quam presentibus qualiter dominus Guido de Wangionis rivo nostræ dilectionis presentiarmn humiliter adiens, magna devotione postulavit ut beneficium quoddam quod Deo et sancto Benigno Divionensis cœnobii et sancto Stephano Wangionis rivi tribuerat, nos etiam ex nostra parte concederemus et pontificali auctoritate confirmaremus. Cujus justæ et racionabili peticioni libenter adquiescentes, sicut pie postulaverat, ita ad effectum perducere curavimus. Donamus ergo et concedimus eidem supradictæ sancti Stephani æcclesiæ omnia quecumque canonici qui in capella supradicti castri quæ monachorum erat, possidentes tenebant et habere debebant, videlicet æcclesiam de Sarysey cum universis ei pertinentibus, et dimidiam capellam de Rohecort, cum medietate decime, et de Masnyl decimam totam, presbiterium de æcclesia de Hericorth et terram de Grincort, medietatem quoque decimarum de Columbei ubi due ecclesie sunt. Preterea de suis rebus ipse Guido donat illis totam redecimationem et quecunque canonici habebant apud Mareys, quicquid
etiam habebant in furnis et in foro et omnia quecumque canonici illi in aliquo loco de suo communi jure habere debebant. Hæc omnia donat Guido Vangionis rivi Deo et sancto Benigno et sancto Stephano, laude et consilio amicorum suorum scilicet domini Lamberti fratris sui, Lingonensis æcclesiæ archidiaconi, et venerabilis uxoris suæ Beatricis, atque filiorum suorum Roberti et Guidonis, fideliter tradit et perpetuo jure habere concedit. Nos itaque ex nostra parte illis hec omnia donamus et concedimus et presenti scripto confirmamus, et archidiaconis nostris confirmanda tradimus. S. Lamberti arcliidiaconi (1).
Original : Archives de la Haute-Marne, Vignory, cote 45. — Cartulaire de St-Bénigne, n° 42. — Pérard, p. 195.
Universis presentes litteras inspecturis, nos frater Otho permissione divina humilis abbas monasterii sancti Benigni Dyvionensis, totusque ejusdem loci conventus, salutem in domino sempiternam. Cum non debeat reprehensibile judicari si Q revolet ad A, vel si secundum veritatem temporum statuta variantur humana, presertim Cum urgens necessitas, vel evidens utilitas id exposcit, nos predicti abbas et conventus, perspicue attendentes quod in Capitulo nostro generali annuatim celebrando in relevatione beati Benigni, ad quod omnes priores prioratuum nostrorum et obedienciarii tenentur personaliter
(1) On remarquera que cette charte ne porte que le signuwm de l’archidiacre Lambert, frère du donateur, tandis que cinq archidiacres ont apposé le leur au bas de la charte 1 qui reproduit les mêmes dispositions sous une forme plus développée.
accedere, tam ob expeditionem negotiorum que de novo frequenter emergunt, quam propter temporum brevitatem divinis non poteramus interesse officiis nec per consequens Deo et glorioso patrono nostro Benigno reverentiam prout tenemur sollempnem et debitam exhibere, et quum ubi Xristus non est, fundamentum nullius boni operis potest esse edificium, et primum querendum sit regnum Dei, antiquorum patrum et predecessorum nostrorum vestigiis inherentes, deliberatione provida et tractatu habito diligenti, in capitulo nostro generali celebrato in festo relevationis beati Benigni anno domini millesimo cco° sextodecimo, de consilio et assensu omnium priorum et obedienciariorum nostrorum qui dicto capitulo interfuerunt et interesse potuerunt, statuimas et ordinavimus, volumus ac etiam ordinamus quod universi priores et obedienciarii ad predictum nostrum capitulum generale accedant in vigilia dicte relevationis beati Benigni, ita quod, si commode possint, intersint vesperis, super qua impotentia eorum conscientias oneramus, vel saltim intersint processioni, quam ob reverentiam Dei et gloriosissimi patroni nostri Benuigni, in sollempnitate predicta statuimus perpetuo faciendam, ac etiam quod dicti priores et obedien- Ciarii intersint magne misse et secundis vesperis, alioquin qui dicte processioni vel misse vel secundis vesperis non interfuerit, pro altero istorum trium solvat viginti solidos pro emenda, quorum decem applicabuntur conventui pro pictantia, et residui decem solidi in fabricam vel usus neccessarios ecclesie convertantur. Nichilominus nos dictus abbas pugnitionem non accedentium ad dictum capitulum, nobis et arbitrio nostro reservamus. Preterea statuimus quod in die dicte sollempnitatis scilicet relevationis beati Benigni proponatur verbum Dei in capitulo et pabulum anime propaletur, et quod in refectorio comedant priores et obedienciarii universi. Et ut liberius valeamus saluti animarum vacare, et que correptione indigent corrigere, reformandaque in melius reformare, statuimus quod in crastino dicte relevationis omnes priores et obe dienciarii ad domum domini abbatis accedant et ibi red-
dant compotum et insinuent statum suum prout consuenum est fieri ab antiquo, et in eadem domo cum domino abbate prandeant refectionemque recipiant corporalem. Verum quia experiencia, omnium negotiorum artifex et magistra,eventusque preteritorum, cautiores nos efficit in futurum, et propter alienationes indebitas contra jura et inconsulte factas, monasterium nostrum passum est et etiam in futurum pati potest tam in capite quam in membris dampnificationem gravissimam et irrecuperabilem jacturamn, statuimus ne aliquis, cujusque conditionis vel status existat, alienare presumat res immobiles, jura vel redditus sue administrationis imperpetuum, ad vitam vel ad longum tempus, nec etiam admodiare, recipiendo aliquid vel in toto vel in parte de fructibus futuris ultra portionem fructuum unius anni, absque consensu et consilio requisito et obtento in capitulo generali, et si neccessitas alienandi ad vitam vel admodiandi ad longum tempus emergeret tanta,quod mora et expectatio capituli generalis esset per:culum allatura, nullus prior velobedienciarius dictam alienationem seu admodiationem celebrare presumat, nisi prius licentia et consensu nostrum abbatis et conventus habitis et obtentis. Et quia parum est jura condere vel statuta nisi Sequetur executio jurium et observatio Statutorum, statuimus quod quicumque alienationem (vel) admodiationem de facto celebrare presumpxerit, vel etiam bona administrationis sibi commisse obligare nisi sub forma et modo premissis, tanquam inobediens et statuti nostri temerarius violator, privetur prioratu suo vel obe” diencia, nichilominus alias secundum quod quantitas, excessus et qualitas culpe requiret, legitime pugniendus. Item statuimus quod in procuratoriis cujusque prioris vel Obedienciarii non ponantur clausule paciscendi, transigendi, compromittendi, liberam (sic), vel consimiles, per quas potest aperiri via directe vel indirecte alienandi, seu obligandi imperpetuum vel ad vitam vel ad longum tempus bona obediencie sibi commisse vel etiam prioratus, et si jam predicte clausule in dictis procuratoriis fuerint apposite seu per importunitatem vel minus exactam
diligentiam, in futurum apponi contingat, nullus prior vel obedienciarius premissis clausulis utatur, et si casus acciderit in quo necesse fuerit transigere, compromittere vel pacisci, prior vel obedienciarius ad nostrum monasterium accedat, et negocium suum nobis abbati et conventui fideliter exponat et, veritate diligenter inspecta, procuratorium chtinere poterit cum clausulis predictis ad illum casum dumtaxat, prout nobis abbati et conventui videbitur expedire. Et ut premissa majorem obtineant roboris firmitatem, et ad perpetuam rei geste memoriam, nos predicti abbas et conventus sigilla nostra presentibus litteris duximus apponenda. Acta sunt hec anno, die, loco premissis, in capitulo nostro generali.
Original : Archives de la Uôte-d’Or, fonds de St-Bénigne, {H. 4.
Testament en date du vendredi après la fête de la Pentecôte 1317, par iequel « Gilleta de Vangionis rivo alias de Vannoise, domicella, » entre autres dispositions, ordonne qu’il soit fait pour son annuel une oblation de pain, de vin et de chandelles, en l’église de Vignory, comme il se fait d'ordinaire en pareil cas. Elle lègue aussi au prieur et au curé de Vignory ensemble 60 sols tournois, 10 sols à la fabrique, plus au curé et à ses successeurs 2 bichets et demi de froment mesure du lieu, à charge de faire chaque année son anniversaire à l’autel paroissial, ces 2 bichets et demi lui étant dus par Girard et Gillebert, ses hommes, lesquels s'engagent à en être tenus désormais envers le curé comme ils l’étaient auparavant envers la testatrice. Elle lègue encore 5 sols à la léproserie et 5 sols à la maison Dieu de Vignory, etc., etc.
Original : Archives de la Haut-Marne, Vignory, cote 82.