MORT DE LOUIS VIII
Tune Ludovicus rex Francorum, nt pestilentiam effugeret , quae nimis fervebat in castris , ad quamdam abbaciam Muntpancier appelatam, qoœ non multùm ab olfcidione distabat, se contulit donec civitas caperetur. Ubi venit ad eum. Henricu8 cornes Campaniensis , cum jam .XL. dles in obsidione peregisset , petens de consuetuéine Gallioana licentiam ad propria remeandi. Cui cum licentiam Rex vetaisset, responsit cornes quod, factis XL dierum excubiis, non tenebator. Neo voluit diutiùs interesse. Rex autem ad base nimiâ succensus irft , affirmavit cum juramento quod si ita recederet ipse terrain ejus totam incendio devastaret. Tune Cornes, ut fama refert , procuravit Régi venenum propinari , ob amorem Régine ejus, quam carnaliter illicite adamavit. Undè libidinis impulsu stimulatus , moras ulterius neetere non volebat. Gomite igitur taliter recedente , infirmsbatur Rex usque ad desperationem et pervagante ad vitalia veneao perducitur ad extrema. — Licet alii asserant ipsuui non veneno sed morbo
dyssenterico expirasse, p. 235 Defuncto itaque Francorum
rege Lodovico, Regina ejus Blaàca fecit convocare generaliter archiepiscopos , episcopos et alios ecclesiarum praelatos cum magnatibus coronam speetantibus ut venirent ad coronationem Ludovic! filii sui et régis defiraoti , Parisiïs pridiô calendas decembris. Sed pars maxû&a optimatom , ante dient proftxum petierunt de consuetudine gallicana omnes incarcérâtes, et praeeipuè comités Flandrensem Fernandum et Bononiensem Reginaldum a carceribus libéra ri.... Regina vero de consilio legati, metuens ne mora periculum pareret, convocato regni clero , et paucis ex proceribus ; quos habere po-
terat, feeit filium suum puerum scilieet vix decennem in Regem die S. André» apostoli coronari. Substraxerunt se quidem ab hac coronatione Dux Burgundi», cornes Campanie, cornes de Bar, cornes de S. Paolo , cornes Britanni» et fore omnes , ut breviter dicatar , nobilis ad coronam spectantes : qui sese potius praparaverunt ad pugnam quam ad pacis et concordi» unitatem. — Oriebatur enim ramor irrecitabilis et sioister : scilieet quod dominus legatus secùs quam deceret se habebat ad versus dominam Blancam. Sed impium est hoc credere ; quia asmuli ejus hoc disseminaverunt. Bénignus autem animus dubia in melius interpréta tur. — Historia major: Mathieu Paris, édition de 1640. T. 2, p. 334, 355.
Cette édition a été faite à Londres : et les éditeurs à la table ont tranché la question en mettant ces mots : Ludovicus potionatus moritur. — Dans le cours do son histoire , Mathieu Paris est obligé , par sa conscience , de contredire toutes ces infamies. En effet, p. 558, anno 1241; on lit ces mots Venerabilis ac Deo dilecta matrona domina Blancha. — 1251 excellentissima Francorum regina domina Blancha. — 1252 Domina Blancha, qua regni Francorum non muliebriter rexit habenas. — 1252 : circa idem quoque tempus videlicet prima dominica adventus dominici , prima die mensis obiit dominarum saecularium Domina , Blancha , Francorum régis mater , Francise quoque custos.... magnanima igitur Blancha , sexu f&mina, consilio mascula, Semirami merito camparandà, valedicens seculo , regnum Francorum omni solatio reliquit destitutum.
MORT DE LOUIS Vin. — 1226.
Praeventus autem Rex «gritudine quam , ut posteà dictum fuit, gestabat occultam, apud Montem Panceriùm prasentis vit» cursum complevit, Domino sic volente, tempore autumnali. Cujus erat propositum reverti ad terras istas vere, si viveret, subsequenti. Erat autem quod relevan posset, ût dicebatur , usu fasminae «gritudo. Quod , sicut audivi a viro Gde digno referri, sentiens vir nobilis Arcambaldus de Borbonio , qui in ejus erat societate , posse juvari Regem amplexu femina, quasitam virginem speciosam ac generosam , atque edoctam qualiter Régi se offerret et loqueretur quod non libidinis desiderio, sed audit» infirmitatis auxilio advenisset, dormiente Rege a cubiculariis ejus de die fuit in thalamum
introduci. Qoam Rex evigilans cum vléisset aspirantem quas- «ivii que esset et qualiter introïsset : que , sicut edocta «rat, ad quid advenerat resera vit. ~ Gui gratiatus Rex ait : — Non ita erit, Paella. Non enioi peecafem mortaliter uHo modo.» Et convoeato dieto viro domino Arcambaldo mandavit eam honorificè maritari.
Gh. de Guillaume de Puylaurent, chapelain du comte de- Toulouse — Histoire des comtes de Toulouse , par Catel. -»- Toulouse. 1633, in-folio. — Pièees à la suite, p. 84.
Ce récit est adopté par le frère Bernard Gui, de Tordre des prédicateurs : voir sa chronique, même volume, p. 44. Les grandes chroniques le confirment indirectement. — Accoucha* malade d'une moult grande infirmité et mourut le dimanche emprès les octaves de Toussains. J.-C. en ait l'ame ! Car bon chrestien estoit et avoit toujours esté de très grant sainteté et de grant pureté de corps, tant comme il fot en vie. Car on ne trouve pas que il eut onques à faire à femme,, lors celle que il prist en mariage. — T. IV. p. 226-230.
DOULEUR DE BLANCHE A LA MORT DE LOUIS VIII fl226>.
Or estoit a la Roïne Que le Rois vient sains et camioe :
Si ot fart .i. car atorner Por ses fius encontre mener.
Et li ainsnés , qui cevauça , Celé part molt tost en alla.
Mais frère Garin (1), qui rencontre, Ne 1* laissa plus cevaucer ontre.
Ains a mit retorner Tenant.
Et la Roïne maintenant , Qui se fut occise de duel, S'on ne T teuist contre son vuel
Qutr la Roïne ploroit tant, Que toit en forent démentant.
Ch. d. Ph. Mouskes, t. 2, p. 534.
(\) Il s'agit tle Guérin, chancelier de France, chevalier de Saint-Jean de Jérusalem , puis évoque de Senlis , mort en 4230, ftgé de 70 ans.