Ç,evel eur werz. m. à m., lever une complainte
— Otro ar Maer, ma em c'hered, Ar papero d'in a diskwelfed ;
Diskweled d'in ar papero A zo 0 redek dre ar vro. —
Ann otro Maer a respontaz
D'ann otro Rumin, pa hen klewaz :
— Ar papero na weli ket,
Rak velli war-n-he n'at euz ket;
Me rei gwerzan da oll zanve, Ha goude e kolli da vue,
Ma na gérez kouitât ar vro ;
Operatour te a vezo,
Meudeuzin ar bevien dre ar vro. —
Ann otro Rumin a respontaz
Da vaer Peuret, 'vel m'hen klewaz :
— Otro ar Maer, serr da c'heno; Me rai d'id pean da gomjo,
« Monsieur le Maire, si vous m'aimez, — vous me montrerez les papiers,
Vous me montrerez ces papiers — qui sont à courir par le pays. »
M. le maire répondit — à M. du Rumain, lorsqu'il l'entendit :
« Ces papiers, tu ne (les) verras pas; - car tu n'as aucun droit sur eux.
Je ferai vendre tous tes biens, — et ensuite tu perdras la vie,
Si tu ne veux pas quitter le pays ; — tu seras opérateur, — médecin des pauvres par le pays. »
M. du Rumain répondit — au maire de Pommerit, dès qu'il l'entendit :
« Monsieur Is Maire, ferme ta bouche; — je te ferai payer tes paroles
War-benn anter-noz dirio Me rai d'id pean da gomjo. —
Ann otro Rumin arok zo et; Da glask kompagnonez eo et Evit mond d'he di d'hen gwelet.
En traou ar porz pa int ariet \ Da 'n em gonkluin int chomet.
Unan en ti zo antreet,
En giz d'eur martolod oa gwisket.
Ar martolod a c'houlenne, Ebarz ann ti p'en antree :
— De mad ha joa oll en ti-nian.
Ann otro Maer pelec'h eman? —
Ar wreg e oa étal ann tan, En deuz respontet ken buan :
i. A cet endroit il y aurait une lacune prétendent tous les chanteurs.
Pour minuit jeudi — je te ferai payer tes paroles. »
M. du Rumain s'en est allé; — il a été chercher de la compagnie — pour aller le voir (le maire) à la maison.
En bas de la cour quand ils sont arrivés, — ils sont restés (là) pour arrêter leur projet.
L'un d'eux est entré dans la maison; — il était vêtu à la façon d'un matelot.
Le matelot demandait, — lorsqu'il entrait dans la maison :
« Bonjour et joie à tous dans cette maison-ci! — M. le Maire où est-il? »
La femme était près du feu (foyer) ; — elle a répondu aussi vite :
r.WEHZ ET SONN 123
— 'Barz en bourk Peurit eo eman, En li Jozon ar G'hoz oc'h evan. —
Ar martolod p'en euz klewet, Emez ann ti buan zo et.
Mes ar c'hi a c'harze bepred, Ma ge et ar mewel da welet;
Ma ge et ar mewel 'mez ann ti 'Vit goût petra oa gand ar c'hi Ma talc'he kement da randoni.
En traou ar porz p'eo ariet, 'Nn otro Rumin 'n euz kozeet :
— Mewel ann ti, lar d'in breman, Da vestr ar maer pelec'h eman ? —
Ar mewel paour a respontaz
D'ann otro Rumin, 'vel hen klewaz '
— 'Barz e bourk Peurit eo eman 'N ti Jozon ar G'hoz oc'h evan. —
« Il est au bourg de Pommerit, — dans la maison de Joson (Joseph) Le Goz, à boire. »
Le matelot, lorsqu'il a entendu cela, — est sorti vite de la maison.
Mais le chien aboyait toujours, — au point que le domestique (y) est allé voir;
Au point que le domestique est sorti de la maison — pour savoir ce qu'avait le chien — à continuer ainsi de faire la randonnée.
En bas de la cour lorsqu'il est arrivé, — M. du Rumain a parlé :
« Domestique de la maison, dis-moi maintenant, — ton maître le maire> où est-il ? »
Le pauvre domestique répondit — à M. du Rumain, dès qu'il l'entendit :
« C'est au bourg de Pommerit qu'il est, — dans la maison de logon le Goz, à toire. »
N'oa ket he c'hir peurachuel, Daou en he golier zo kroget, Hag en deuz d'ez-han lavaret :
— Mewel ann ti, deud gan-imp-ni ' Evit rentan d'imp ann den-ze, Pe c'houi a gollo ho pue. —
Ar mewel p'en euz klewet, Da vourk Peurit hen a zo et.
Ar mewel paour a c'houlenne En bourk Peurit, pa antree :
— De mad ha joa oU en ti-man.
Ma mestr ar maer pelec'h eman? —
1. Sorte de pléonasme, fréquent dans la prose comme dans Ja poésie. Ganin-mex gan-imp-ni : avec moi-m'fwe, avec noux-mê mes. Maïs même ne rend pas exactement la répétition personnelle me ou ni.
Il n'avait pas achevé son mot, — que deux (de ces gens) * l'ont saisi au collier, — et ils lui ont dit :
« Domestique de la maison, venez avec nous-mêmes — pour nous livrer cet homme-là, — ou vous-même perdrez la vie. »
Le domestique, quand il a entendu cela, — est allé au bourg de Pommerit.
Le pauvre domestique demandait — au bourg de Pommerit, quand il entrait :
« Bonjour et joie à tous en cette maison-ci! — Mon maître le maire où est- il? »
i. Le chanteur s'interrompt ici, comme un peu plus bas, à l'appréhension du maire, pour faire cette reflexion : « On ne connaît plus ces deui-là ; mais ils étaient nommés dans le gwe7'z primitif. »
GWERZ ET SONN i25
Ann olro maer p'hen euz klewet, Prim en he zao zo savet.
Ar mewel paour a lavare
D'he vestr ar maer 'vel en gwele :
— Ma mestr paour, di-ou-in' ma senteil, Da gomz out-he na n'efed ket ;
Rak gourdrouz fall zo 'n hoc'h eneb. —
Ann otro maer a respontaz D'he vewel, evel m'hen klewaz :
— Me na ran forz piou zo aze, Ec'h an raktal da gomz out-he. —
En loull ann nor p'eo ariet, Daou 'n he golier zo kroget, Emez ann li en deuz kaset :
— Ofro ar Maer, deud gan-imp-ni, 'Vit lenn eul lizer zo gan-imp ;